ശ്രീമദ് ഭാഗവതം മൂന്നാം സ്കന്ധത്തിലെ മുപ്പതാം അദ്ധ്യായം (3.30) കപിലദേവൻ തന്റെ മാതാവായ ദേവഹൂതിക്ക് നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങളുടെ (കപില ഗീത) ഭാഗമാണ്. ഭൗതിക സുഖങ്ങളിൽ മുഴുകി ജീവിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സ് എങ്ങനെ നഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്നും, മരണസമയത്തും അതിനുശേഷവും അവൻ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്ന നരകയാതനകളെയും കുറിച്ചുള്ള വളരെ ഗൗരവമേറിയ ഒരു വിവരണമാണ് ഈ അദ്ധ്യായത്തിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഈ അദ്ധ്യായത്തിന്റെ പ്രധാന ചുരുക്കം താഴെ പറയുന്നവയാണ്: കാലത്തിന്റെ സ്വാധീനം: ഭൗതിക വസ്തുക്കളിലും കുടുംബത്തിലും അമിതമായി ആസക്തിയുള്ള മനുഷ്യൻ, 'കാലം' തന്റെ ആയുസ്സിനെ കാർന്നുതിന്നുന്നത് അറിയുന്നില്ല. എത്രയൊക്കെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ ഉണ്ടായാലും ജീവിക്കാൻ തന്നെയുള്ള മനുഷ്യന്റെ ആഗ്രഹത്തെ (ജീവിതാശ) കപിലദേവൻ ഇവിടെ എടുത്തുപറയുന്നു. വാർദ്ധക്യവും നിസ്സഹായാവസ്ഥയും: പ്രായമാകുമ്പോൾ ശരീരം ദുർബലമാവുകയും, മുൻപ് താൻ സംരക്ഷിച്ച കുടുംബാംഗങ്ങൾ തന്നെ അവനെ ഒരു പഴയ വളർത്തു മൃഗത്തെപ്പോലെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രോഗബാധിതനായി, ശ്വാസമെടുക്കാൻ പോലും ബുദ്ധിമുട്ടി, മരണക്കിടക്കയിൽ കിടക്കുമ്പോഴും അവൻ തന്റെ സമ്പാദ്യത്തെയും കുടുംബത്തെയും കുറിച്ച് ഓർത്ത് വ്യാകുലപ്പെടുന്നു. യമദൂതന്മാരുടെ വരവ്: മരണസമയത്ത് ഭയങ്കര രൂപികളായ രണ്ട് യമദൂതന്മാർ അവനെ പിടികൂടാൻ വരുന്നു. ആത്മാവിനെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി അവർ പാശത്താൽ (കയർ) ബന്ധിക്കുന്നു. യമപുരിയിലേക്കുള്ള യാത്ര: യമപുരിയിലേക്കുള്ള 99,000 യോജന ദൂരമുള്ള കഠിനമായ പാതയിലൂടെ അവനെ വലിച്ചിഴച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്നു. കത്തുന്ന ചൂടിലും, മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞ വഴിയിലൂടെയും ദാഹിച്ചും വിശന്നും കരഞ്ഞും കൊണ്ട് പാപിക്ക് യാത്ര ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നു. വഴിയിൽ യമദൂതന്മാരുടെ അടികളും ഏൽക്കേണ്ടി വരുന്നു. നരകശിക്ഷകൾ: യമപുരിയിൽ എത്തിയ ശേഷം അവൻ ചെയ്ത പാപകർമ്മങ്ങളുടെ ഫലമായി താമിസ്രം, അന്ധതാമിസ്രം തുടങ്ങിയ വിവിധ നരകങ്ങളിലേക്ക് എറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ തീവ്രമായ ശാരീരിക പീഡനങ്ങൾക്ക് അവൻ ഇരയാകുന്നു. പ്രധാന സന്ദേശം: ഭൗതികമായ താൽക്കാലിക സുഖങ്ങളിലും അനാവശ്യമായ കുടുംബ ആസക്തികളിലും മുഴുകി ജീവിതാവസാനം ദുരന്തമാക്കാതെ, ഭഗവദ് ഭക്തിയിലൂടെയും ജ്ഞാനത്തിലൂടെയും മോക്ഷത്തിനായി പ്രയത്നിക്കണം എന്ന മുന്നറിയിപ്പാണ് ഈ അദ്ധ്യായം നൽകുന്നത്. മൂന്നാം സ്കന്ധത്തിലെ മുപ്പത്, മുപ്പത്തൊന്ന് അദ്ധ്യായങ്ങളിലെ ആഴമേറിയ വിവരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: 1. യമപുരിയിലേക്കുള്ള കഠിനയാത്ര (അദ്ധ്യായം 30) ഭൗതിക ആസക്തികളിൽ മുഴുകി പാപകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത ഒരു മനുഷ്യൻ മരണാനന്തരം അനുഭവിക്കുന്ന കഠിനമായ യാത്രയെ കപിലദേവൻ ഇതിൽ വിവരിക്കുന്നു: യമദൂതന്മാരുടെ വരവ്: മരണസമയത്ത് ഭയനാകമായ കണ്ണുകളുള്ള, കയ്യിൽ പാശവുമായി നിൽക്കുന്ന രണ്ട് യമദൂതന്മാർ ജീവനെ പിടികൂടാൻ എത്തുന്നു. ഭയം കൊണ്ട് ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിന്നും പുറത്തുപോകാൻ മടിക്കുമ്പോൾ അവർ ബലമായി അതിനെ വലിച്ചെടുക്കുന്നു. യാത്രയുടെ ദൂരം: യമധർമ്മരാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേക്കുള്ള വഴി തൊണ്ണൂറ്റൊൻപതിനായിരം (99,000) യോജന ദൂരമുള്ളതാണ്. വഴിയിലെ യാതനകൾ: തീക്ഷ്ണമായ വെയിലിൽ ഉരുകുന്ന മണലിലൂടെയും മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞ പാതയിലൂടെയും ചെരുപ്പോ തണലോ ഇല്ലാതെ പാപിയെ യമദൂതന്മാർ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നു. വിശപ്പും ദാഹവും: വഴിയിൽ കുടിക്കാൻ വെള്ളമോ കഴിക്കാൻ ഭക്ഷണമോ ലഭിക്കില്ല. വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് അലമുറയിടുമ്പോൾ യമദൂതന്മാർ വീണ്ടും ചമ്മട്ടികൊണ്ട് അടിക്കുകയും ക്രൂരമായി അധിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോധക്ഷയം: അതികഠിനമായ വേദന കാരണം വഴിയിൽ പലതവണ ബോധം കെട്ടു വീഴുകയും വീണ്ടും ഉണർന്ന് യാത്ര തുടരേണ്ടി വരികയും ചെയ്യുന്നു. ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾ കൊണ്ട് ഈ വലിയ ദൂരം താണ്ടി അവർ യമപുരിയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. 2. ഗർഭവാസവും ജീവന്റെ പരിണാമവും (അദ്ധ്യായം 31) നരകശിക്ഷകൾക്ക് ശേഷം വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുക്കുന്ന ഒരു ജീവൻ അമ്മയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ അനുഭവിക്കുന്ന അവസ്ഥകളെക്കുറിച്ചുള്ള അതിശയിപ്പിക്കുന്ന വിവരണമാണിത്: തുടക്കം: പുരുഷന്റെ ശുക്ലകണത്തിലൂടെ സ്ത്രീയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന ജീവൻ, ആദ്യത്തെ രാത്രിയിൽ ഒരു കണം മാത്രമായിരിക്കുന്നു. അഞ്ചാം രാത്രിയിൽ അത് ഒരു കുമിളയായി മാറുന്നു. അവയവങ്ങളുടെ വളർച്ച: 10 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ അത് ഒരു പ്ലം പഴത്തിന്റെ വലിപ്പമാകുന്നു. ഒരു മാസമാകുമ്പോൾ തലയും, രണ്ട് മാസമാകുമ്പോൾ കൈകാലുകളും രൂപപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം മാസത്തിൽ നഖം, രോമം, അസ്ഥി, ലിംഗം എന്നിവയും, നാലാം മാസത്തിൽ ശരീരത്തിലെ ഏഴു ധാതുക്കളും (രക്തം, മാംസം തുടങ്ങിയവ) ഉണ്ടാകുന്നു. അഞ്ചാം മാസം മുതൽ: അഞ്ചാം മാസത്തിൽ കുഞ്ഞിന് വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവപ്പെടാൻ തുടങ്ങും. ആറാം മാസമാകുമ്പോൾ ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ വലതുഭാഗത്തോ ഇടതുഭാഗത്തോ (ലിംഗഭേദമനുസരിച്ച്) കുഞ്ഞ് ചലിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഗർഭപാത്രത്തിലെ യാതനകൾ: അമ്മ കഴിക്കുന്ന എരിവ്, പുളി, ഉപ്പ് തുടങ്ങിയ ആഹാരങ്ങൾ ഗർഭപാത്രത്തിലെ ദ്രാവകത്തിലൂടെ കുഞ്ഞിന്റെ സുകുമാരമായ ചർമ്മത്തിൽ തട്ടുമ്പോൾ കഠിനമായ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു. മലമൂത്രവിസർജ്ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഒരു ഇടുങ്ങിയ കുഴിയിൽ കൃമികളുടെ കടിയേറ്റ്, കൈകാലുകൾ മടക്കി, അനങ്ങാൻ പോലും കഴിയാതെ കുഞ്ഞ് കഷ്ടപ്പെടുന്നു. പ്രജ്ഞയും പ്രാർത്ഥനയും: ഏഴാം മാസമാകുമ്പോൾ കുഞ്ഞിന് പൂർവ്വജന്മ സ്മരണകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. താൻ ചെയ്ത തെറ്റുകളെ ഓർത്ത് ദുഃഖിച്ച്, ഈ നരകതുല്യമായ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് തന്നെ രക്ഷിക്കണേ എന്ന് കുഞ്ഞ് ഗർഭപാത്രത്തിൽ കിടന്ന് ഭഗവാനോട് ഉള്ളുരുകി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ജനനം: പത്താം മാസം തികയുമ്പോൾ 'പ്രസൂതി' എന്ന വായുവിനാൽ കുഞ്ഞ് തലകീഴായി പുറത്തേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു. ജനിക്കുന്ന ആ നിമിഷം വരെ ഉണ്ടായിരുന്ന ജ്ഞാനവും ഈശ്വരസ്മരണയും മായയുടെ സ്വാധീനത്താൽ കുഞ്ഞിന് നഷ്ടപ്പെടുന്നു, പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അവൻ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ജനിച്ചുവീഴുന്നു.