മനസ്സ് കൊണ്ട് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കാത്ത മനസ്സിന് അതീതമായ മന്മഥനാണ് മാധവൻ. മനസ്സിനും ചിന്തകൾക്കും അതീതനായ, വാക്കുകൾക്ക് വിവരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഭാവമാണ് ഈ വരികളിൽ പ്രകടമാകുന്നത്. പ്രണയത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പരമമായ ഒരു തലത്തെയാണ് 'മനസ്സിന് അതീതമായ മന്മഥൻ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ മനോഹരമായ വരികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ. ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ ഭക്തിയുടെയും തത്ത്വചിന്തയുടെയും ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരു ഭാവമാണ് ഈ വരികളിലൂടെ പങ്കുവെച്ചത്. ഭാഗവതം മുന്നോട്ട് വെയ്ക്കുന്ന ഭഗവത് സ്വരൂപത്തെ ഈ വരികൾ വളരെ ലളിതമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു: മനസ്സിന് അതീതൻ: ലൗകികമായ ചിന്തകൾക്കോ ബുദ്ധിക്കോ പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണ് ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ (മാധവൻ). ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള 'അചിന്ത്യമായ' ഒരു പരബ്രഹ്മ സത്യമാണത്. മന്മധൻ: ഭാഗവതം പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ 'രാസലീല' പോലുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ കൃഷ്ണനെ 'സാക്ഷാൽ മന്മഥ മന്മഥൻ' (കാമദേവന്റെ പോലും മനസ്സിനെ മോഹിപ്പിക്കുന്നവൻ) ആയിട്ടാണ് വർണ്ണിക്കുന്നത്. ഭൗതികമായ കാമത്തിനപ്പുറം, ആത്മാവിന് പരമാത്മാവിനോട് തോന്നുന്ന പരമമായ അനുരാഗത്തിന്റെ പ്രതീകമാണിത്. ചുരുക്കത്തിൽ, കേവലം ബുദ്ധികൊണ്ട് അളക്കാൻ കഴിയാത്ത, എന്നാൽ ആത്മാർത്ഥമായ ഭക്തിയിലൂടെയും സമർപ്പണത്തിലൂടെയും മാത്രം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്ന മാധവന്റെ ലീലകളെയാണ് ഈ വരികൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്.

അദ്വൈത വേദാന്തത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു തത്ത്വചിന്ത. മനുഷ്യന്റെ ബോധമണ്ഡലത്തിന്റെ (Consciousness) വിവിധ അവസ്ഥകളെയും പരമമായ സത്യത്തെയും കുറിച്ചാണ് ഇത് വിവരിക്കുന്നത്. മാണ്ഡൂക്യോപനിഷത്തിലാണ് ഇതിനെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പറയുന്നത്. ഇവയുടെ ലളിതമായ അർത്ഥം താഴെ പറയുന്നതാണ്: ബോധത്തിന്റെ നാല് അവസ്ഥകൾ ജാഗ്രത് (Waking State): നാം ഉണർന്നിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ. ഈ സമയത്ത് ബാഹ്യലോകത്തെ അനുഭവിക്കാൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സ്വപ്നം (Dream State): നാം ഉറങ്ങി സ്വപ്നം കാണുന്ന അവസ്ഥ. ഇവിടെ ബാഹ്യലോകമില്ല, മനസ്സ് തനിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന കാഴ്ചകളാണ് ഉള്ളത്. സുഷുപ്തി (Deep Sleep State): സ്വപ്നങ്ങൾ പോലുമില്ലാത്ത ആഴത്തിലുള്ള ഉറക്കം. ഇവിടെ മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പൂർണ്ണമായി വിശ്രമിക്കുന്നു, ഞാനെന്ന ഭാവം പോലും മറയുന്നു. തുരീയം (The Fourth State): മുകളിൽ പറഞ്ഞ മൂന്ന് അവസ്ഥകൾക്കും അപ്പുറത്തുള്ള നാലാമത്തെ അവസ്ഥ. ഇത് യഥാർത്ഥവും ശുദ്ധവുമായ ബോധമാണ് (Pure Consciousness). മാറ്റമില്ലാത്ത പരമമായ സത്യം ഇതാണ്. മായയും ബ്രഹ്മവും മായ (Illusion): സത്യമല്ലാത്തതിനെ സത്യമായി തോന്നിപ്പിക്കുന്ന പ്രകൃതിയുടെ ശക്തി. ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നീ അവസ്ഥകളിലെ ലോകം സത്യമാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്നത് മായയാണ്. ബ്രഹ്മം (Ultimate Reality): പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പരമമായ സത്യം. ജനനമരണങ്ങളോ മാറ്റങ്ങളോ ഇല്ലാത്ത, അനന്തമായ ആത്മചൈതന്യമാണ് ബ്രഹ്മം. തുരീയ അവസ്ഥയിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നത് ഈ ബ്രഹ്മസാക്ഷാത്കാരമാണ്. ചുരുക്കത്തിൽ, മായ കാരണം നാം ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നീ അവസ്ഥകളിൽ ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവക്കെല്ലാം അപ്പുറത്തുള്ള തുരീയം എന്ന അവസ്ഥയിലാണ് നമ്മൾ പരമമായ ബ്രഹ്മത്തെ അല്ലെങ്കിൽ നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നത്. 'ഓം' (AUM) എന്ന പ്രണവമന്ത്രം ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി, തുരീയം എന്നീ നാല് അവസ്ഥകളുടെ പൂർണ്ണമായ രൂപമാണ്. മാണ്ഡൂക്യോപനിഷത്ത് 'ഓം' എന്ന അക്ഷരത്തെ ഈ അവസ്ഥകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു കൃത്യമായി വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്. 'ഓം' എന്നതിനെ അ (A), ഉ (U), മ (M) എന്നീ മൂന്ന് മാത്രകളായും, ഇവയ്ക്ക് അപ്പുറത്തുള്ള അമാത്ര (Silence) ആയും തിരിക്കാം: 'ഓമി'ന്റെ ഘടനയും ബോധാവസ്ഥകളും 'അ' (A) - ജാഗ്രത് അവസ്ഥ: ഓംകാരത്തിലെ ആദ്യത്തെ അക്ഷരം. ഇത് ബാഹ്യലോകത്തെയും നമ്മുടെ ഉണർന്നിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയെയും (Waking State) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 'ഉ' (U) - സ്വപ്നാവസ്ഥ: രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരം. ഇത് നമ്മുടെ ഉൾലോകത്തെയും സ്വപ്നങ്ങളെയും (Dream State) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മനസ്സ് മാത്രമാണ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 'മ' (M) - സുഷുപ്തി അവസ്ഥ: മൂന്നാമത്തെ അക്ഷരം. ഇത് ആഴത്തിലുള്ള ഉറക്കത്തെ (Deep Sleep) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ കാഴ്ചകളോ ചിന്തകളോ ഇല്ല, എല്ലാം ഒന്നായി ലയിക്കുന്നു. അമാത്ര (Silence) - തുരീയം: 'മ' എന്ന അക്ഷരത്തിന് ശേഷം വരുന്ന നിശ്ശബ്ദത. ഇത് അവസ്ഥകൾക്ക് അപ്പുറത്തുള്ള തുരീയത്തെയും പരബ്രഹ്മത്തെയും (Pure Consciousness) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, 'ഓം' എന്ന് പൂർണ്ണമായി ജപിക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നിവ കടന്ന് ഒടുവിൽ പരമമായ ശാന്തിയിലും (തുരീയം/ബ്രഹ്മം) ചെന്നെത്തുന്നു. തുരീയം (Thuriya) എന്നാൽ "നാലാമത്തേത്" എന്നാണ് അർത്ഥം. ഇത് മനസ്സിന്റെ ഒരു അവസ്ഥയല്ല, മറിച്ച് മറ്റ് മൂന്ന് അവസ്ഥകൾക്കും (ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി) പിന്നിലുള്ള, മാറ്റമില്ലാത്ത ശുദ്ധ ബോധമാണ് (Pure Consciousness). മാണ്ഡൂക്യോപനിഷത്ത് തുരീയത്തെ വിവരിക്കുന്നത് നെതി-നെതി (ഇതല്ല, ഇതല്ല) എന്ന രീതിയിലാണ്. തുരീയത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ: അദൃശ്യം: കണ്ണുകൾക്കോ മറ്റ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കോ ഇതിനെ കാണാൻ കഴിയില്ല. അഗ്രാഹ്യം: മനസ്സിനോ ബുദ്ധിക്കോ ഇതിനെ പൂർണ്ണമായി ചിന്തിച്ചു മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. ലക്ഷണശൂന്യം: ഇതിന് പ്രത്യേക ഗുണങ്ങളോ അടയാളങ്ങളോ ഇല്ല. ശാന്തം/ശിവം: പരമമായ ശാന്തിയും ആനന്ദവുമാണ് തുരീയം. അദ്വൈതം: ഇവിടെ രണ്ടാമതൊരു വസ്തുവില്ല, എല്ലാം ഒന്നാണ്. ലളിതമായ ഒരു ഉദാഹരണം: ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ സങ്കൽപ്പിക്കുക: വെള്ളിത്തിരയിൽ കാണുന്ന പകൽ വെളിച്ചം ജാഗ്രത്. സിനിമയിലെ രാത്രി ദൃശ്യങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്വപ്നങ്ങൾ സ്വപ്നം. സിനിമ കഴിഞ്ഞ് പ്രൊജക്ടർ അണയുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഇരുട്ട് സുഷുപ്തി. എന്നാൽ ഈ മൂന്ന് അവസ്ഥകളിലും മാറ്റമില്ലാതെ, സിനിമ ഓടുമ്പോഴും ഇല്ലാത്തപ്പോഴും അവിടെ നിലനിൽക്കുന്ന ആ വെള്ള സ്ക്രീൻ (വെള്ളിത്തിര) ആണ് തുരീയം. മറ്റ് മൂന്ന് അവസ്ഥകളും വന്നുപോകുമെങ്കിലും തുരീയം എപ്പോഴും പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് ഒപ്പമുണ്ടാകും. ഇതാണ് നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം അഥവാ ആത്മാവ്/ബ്രഹ്മം. ഭഗവദ്ഗീതയിൽ 'തുരീയം' എന്ന വാക്ക് നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, ഈ പരമമായ അവസ്ഥയെയും ശുദ്ധബോധത്തെയും കുറിച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജ്ജുനന് വ്യക്തമായി വിവരിച്ചുനൽകുന്നുണ്ട്. ഗീതയിൽ ഇതിനെ 'അക്ഷരബ്രഹ്മം', 'കൂടസ്ഥൻ', അല്ലെങ്കിൽ 'പരമാത്മാവ്' എന്നൊക്കെയാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഗീതയുടെ വിവിധ അധ്യായങ്ങളിൽ തുരീയ അവസ്ഥയെ വിവരിക്കുന്ന പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ത്രിഗുണങ്ങൾക്ക് അപ്പുറമുള്ള അവസ്ഥ (ഗുണാതീതൻ) പ്രകൃതിയുടെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാണ് സത്ത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്. ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നിവ ഈ ഗുണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭഗവദ്ഗീത 14-ാം അധ്യായത്തിൽ (ഗുണത്രയവിഭാഗയോഗം) ഈ മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾക്കും അപ്പുറം കടക്കുന്നവനെ 'ഗുണാതീതൻ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ ഗുണാതീത അവസ്ഥ തന്നെയാണ് തുരീയം. 2. ആത്മസാക്ഷാത്കാരം (ധ്യാനയോഗം) 6-ാം അധ്യായത്തിൽ ധ്യാനത്തിലൂടെ മനസ്സിനെ പൂർണ്ണമായി അടക്കി നിശ്ചലമാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നുണ്ട്. കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് വിളക്കിലെ തിരി അനങ്ങാതെ നിൽക്കുന്നതുപോലെ മനസ്സ് ആത്മാവിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥ. സുഷുപ്തിയിലെപ്പോലെ ഇവിടെ അന്ധകാരമില്ല, പകരം പരമമായ പ്രകാശവും ഉണർവുമുണ്ട്. 3. നശിക്കാത്ത പരമപദം 8-ാം അധ്യായത്തിൽ (അക്ഷരബ്രഹ്മയോഗം) കൃഷ്ണൻ പറയുന്നു: "വ്യക്തമായ പ്രകൃതിക്കപ്പുറം അവ്യക്തവും ശാശ്വതവുമായ മറ്റൊരു ഭാവമുണ്ട്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ സർവ്വ ചരാചരങ്ങളും നശിച്ചാലും അത് നശിക്കുന്നില്ല." ഈ നശിക്കാത്ത ശാശ്വത ഭാവമാണ് തുരീയം അഥവാ ബ്രഹ്മം. 4. ക്ഷേത്രജ്ഞൻ (അറിയുന്നവൻ) 13-ാം അധ്യായത്തിൽ ശരീരത്തെ 'ക്ഷേത്രം' എന്നും അതിനുള്ളിലെ ജീവനെ/ബോധത്തെ 'ക്ഷേത്രജ്ഞൻ' എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും സ്വപ്നം കാണുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും മാറ്റമില്ലാതെ ഉള്ളിലിരുന്ന് എല്ലാം അറിയുന്ന ആ സാക്ഷിബോധം (Witness Consciousness) തന്നെയാണ് തുരീയം. ചുരുക്കത്തിൽ, ഭഗവദ്ഗീത ഉപദേശിക്കുന്നത് ജാഗ്രത്-സ്വപ്ന-സുഷുപ്തികൾക്ക് കാരണമായ ഭൗതികലോകത്തിൽ ജീവിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ, ഭക്തിയിലൂടെയോ ജ്ഞാനത്തിലൂടെയോ ധ്യാനത്തിലൂടെയോ ആ നാലാമത്തെ അവസ്ഥയായ ബ്രഹ്മത്തിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിക്കാനാണ് (സ്ഥിതപ്രജ്ഞൻ ).

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രവും ദാർശനികവുമായ ഒരു ഭാഗമാണ് ഹംസഗീത അഥവാ ഹംസോപദേശം. ഭാഗവതം പതിനൊന്നാം സ്കന്ധത്തിലെ പതിമൂന്നാമത്തെ അധ്യായത്തിലാണ് ഭഗവാൻ ഹംസരൂപിയായി അവതരിച്ച് ഈ ഉപദേശം നൽകുന്നത്. ശ്രീക്യഷ്ണൻ തന്റെ പരമഭക്തനായ ഉദ്ധവർക്ക് നൽകുന്ന ജ്ഞാനോപദേശങ്ങളുടെ (ഉദ്ധവഗീത) ഭാഗമായാണ് ഈ കഥ വിവരിക്കുന്നത്. ഹംസോപദേശത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം ഒരിക്കൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രന്മാരായ സനകാദികൾ (സനകൻ, സനന്ദൻ, സനാതനൻ, സനത്കുമാരൻ) തങ്ങളുടെ പിതാവായ ബ്രഹ്മാവിനോട് ഒരു സംശയം ചോദിച്ചു: "മനുഷ്യന്റെ മനസ്സ് സ്വാഭാവികമായും ലൗകികവിഷയങ്ങളിൽ (ഗുണങ്ങളിൽ) ആകൃഷ്ടമാകുന്നു. വിഷയങ്ങൾ മനസ്സിലും പതിഞ്ഞു കിടക്കുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, മുക്തി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു സാധകൻ ലൗകികവിഷയങ്ങളിൽ നിന്നും മനസ്സിനെ എങ്ങനെ വേർപെടുത്തും?" സൃഷ്ടികർമ്മങ്ങളിൽ വ്യാപൃതനായിരുന്നതിനാൽ ബ്രഹ്മാവിന് ഈ ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരം നൽകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിക്കുകയും, ഭഗവാൻ ഹംസത്തിന്റെ (അരയന്നം) രൂപത്തിൽ അവരുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വെള്ളവും പാലും കലർത്തിവെച്ചാൽ പാൽ മാത്രം വേർതിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിവുള്ള പക്ഷിയാണ് ഹംസം. അതുപോലെ അസത്യത്തിൽ നിന്ന് സത്യത്തെ വേർതിരിക്കാൻ ഈ രൂപം പ്രതീകാത്മകമായി ഭഗവാൻ സ്വീകരിച്ചു. പ്രധാന ഉപദേശങ്ങൾ (തത്ത്വചിന്ത) ആത്മതത്വവും മനസും: മനസ്സും ലൗകികവിഷയങ്ങളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നത് ശരിയാണ്. എന്നാൽ ജീവാത്മാവ് ഇവ രണ്ടിനും അപ്പുറത്താണ്. ഗുണങ്ങൾ മനസ്സിന്റേതാണ്, ആത്മാവിന്റേതല്ല: സത്ത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ് എന്നീ മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾ മനസ്സിനെയാണ് ബാധിക്കുന്നത്, പരിശുദ്ധമായ ആത്മാവിനെയല്ല. മനസ്സിനെ സത്ഗുണം കൊണ്ട് ഉയർത്തുമ്പോൾ മറ്റ് രണ്ട് ഗുണങ്ങളും ഇല്ലാതാകുന്നു. അദ്വൈത ദർശനം: കാണുന്നവനും (ദ്രഷ്ടാവ്), കാണപ്പെടുന്ന കാഴ്ചയും (ദൃശ്യം) എല്ലാം ഒന്നാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് ജ്ഞാനം. പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ പരമാത്മാവിന്റെ തന്നെ പ്രകടനമാണ്. അവസ്ഥാത്രയങ്ങൾ: ജാഗ്രത് (ഉണർന്നിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ), സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി (ഗാഢനിദ്ര) എന്നീ മൂന്ന് അവസ്ഥകൾ മനസ്സിന്റേത് മാത്രമാണ്. ഇവയ്‌ക്കെല്ലാം സാക്ഷിയായിരിക്കുന്ന ആത്മാവ് ഒന്നുമാത്രം. ധ്യാനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം: മനസ്സിനെ ലൗകിക ചിന്തകളിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ച് സർവ്വവ്യാപിയായ പരമാത്മാവിൽ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുകയാണ് മുക്തിയിലേക്കുള്ള വഴി. ഭഗവാന്റെ ഈ ജ്ഞാനോപദേശം കേട്ട് സനകാദികളുടെ സംശയങ്ങൾ മാറുകയും അവർ ഭഗവാനെ വണങ്ങുകയും ചെയ്തു.

ശ്രീരുദ്രത്തിലെ ചമകപ്രശ്നത്തിൽ (ചമകം) തുടരെത്തുടരെ ഉപയോഗിക്കുന്ന "മ" (ച മേ), "മേ" (മേ) എന്നീ പദങ്ങൾക്ക് കൃത്യമായ വ്യാകരണപരമായ അർത്ഥവ്യത്യാസമുണ്ട്. വേദസംസ്കൃതത്തിൽ ഇവ രണ്ടും പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന ആളിലേക്ക് (എനിക്ക്) നന്മകൾ ആകർഷിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നവയാണ്. ഇവയുടെ പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. 'ച മേ' (ca me) എന്നതിലെ 'മ' അർത്ഥം: "എനിക്ക്" (To me / For me) എന്നാണ് 'മ' (മേ - me) എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം. 'ച' എന്നാൽ "ഉം" (And) എന്നാണ്. പ്രയോഗം: സാധാരണയായി ഒരു നാമപദത്തിന് (Noun) ശേഷമാണ് 'ച മേ' വരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്: “വാജശ്ച മേ പ്രസവശ്ച മേ” വാജഃ + ച + മേ = അന്നവും എനിക്ക്. പ്രസവഃ + ച + മേ = ശുദ്ധിയും എനിക്ക്. ലക്ഷ്യം: പ്രപഞ്ചത്തിലെ വിവിധ വസ്തുക്കളും ഗുണങ്ങളും "എനിക്കും ലഭിക്കണേ" എന്ന് കൂട്ടിച്ചേർത്ത് പ്രാർത്ഥിക്കാനാണ് 'ച മേ' ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 2. 'മേ' (me) മാത്രം വരുന്നത് അർത്ഥം: ഇതും "എനിക്ക്" അല്ലെങ്കിൽ "എന്റേത്" എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് വരുന്നത്. പ്രയോഗം: ചമകത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ 'ച' (ഉം) ഇല്ലാതെ 'മേ' എന്ന് മാത്രം പ്രയോഗിക്കാറുണ്ട്. വാക്യത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലോ, രണ്ട് കാര്യങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ 'ഉം' ആവശ്യമില്ലാത്തപ്പോഴോ ആണ് ഇത് വരുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്: ചമകത്തിലെ നാലാം അനുവാകത്തിൽ “യജ്ഞേന കല്പന്താം” (യജ്ഞത്താൽ സമൃദ്ധമാകട്ടെ) എന്ന് പറയുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് വരുന്ന ലിസ്റ്റുകളിൽ ഇത് കാണാം. ലക്ഷ്യം: ഒരു കൂട്ടം അനുഗ്രഹങ്ങൾ എന്റേതായി തീരട്ടെ എന്ന് നേരിട്ട് കൽപ്പിക്കാനും ഉറപ്പിക്കാനും ഈ പ്രയോഗം സഹായിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ: ച മേ: "ഇതും എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ, അതും എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ" എന്ന് നിരത്തിപ്പഠഞ്ഞു പ്രാർത്ഥിക്കാൻ (And to me). മേ: "എനിക്ക് / എന്റേത്" എന്ന് നേരിട്ട് സൂചിപ്പിക്കാൻ (To me / Mine). ചമകത്തിൽ 'മ' (ച മേ), 'മേ' എന്നിവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വ്യാകരണപരവും ഉച്ചാരണപരവുമായ നിയമങ്ങൾ മൂലമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇതിന്റെ ലളിതമായ വിശദീകരണം താഴെ നൽകുന്നു: 1. 'മേ' (me) എന്നാൽ എന്ത്? അർത്ഥം: സംസ്കൃതത്തിൽ 'മേ' എന്നാൽ "എനിക്ക്" (To me / For me) അല്ലെങ്കിൽ "എന്റേത്" (Mine) എന്നാണ് അർത്ഥം. ഉപയോഗം: ചമകത്തിൽ ഓരോ വസ്തുവും എനിക്ക് ലഭിക്കണം എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കാനാണ് 'മേ' ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണം: പ്രസവശ്ച മേ (പ്രവർത്തനശേഷി എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ). 2. 'മേ' എന്നത് 'മ' ആയി മാറുന്നത് എങ്ങനെ? (സന്ധി നിയമം) വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലുമ്പോൾ തൊട്ടടുത്തായി വരുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ അനുസരിച്ച് വാക്കുകൾ തമ്മിൽ ചേരുമ്പോൾ (സന്ധി ചെയ്യുമ്പോൾ) ശബ്ദത്തിൽ മാറ്റം വരാം. ചമകത്തിൽ 'ച' (ca - ഉം) എന്ന വാക്കും 'മേ' (me - എനിക്ക്) എന്ന വാക്കും ചേർന്നാണ് 'ച മേ' (ca me) എന്ന് വരുന്നത്. എന്നാൽ ചില വേദപാഠശാലകളിലെ ഉച്ചാരണരീതി (Recitation style) അല്ലെങ്കിൽ പ്രതിശാഖ്യ നിയമങ്ങൾ (Pratishakhya rules) അനുസരിച്ച്, വാക്യങ്ങളുടെ ഘടനയിലും താളത്തിലും വരുന്ന മാറ്റം കാരണം 'മേ' എന്നത് ചിലയിടങ്ങളിൽ 'മ' ആയി കേൾക്കാവുന്നതാണ്. ചുരുക്കത്തിൽ: അർത്ഥം ഒന്നാണ്: 'മ' ആയാലും 'മേ' ആയാലും അർത്ഥം "എനിക്ക്" എന്ന് തന്നെയാണ്. മാറ്റത്തിന് കാരണം: മന്ത്രത്തിന്റെ താളം (Rhythm), ഉച്ചാരണ ശൈലി, വ്യാകരണത്തിലെ സന്ധി നിയമങ്ങൾ എന്നിവ മാത്രമാണ് ഈ വ്യത്യാസത്തിന് കാരണം.

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തെയും ആത്മീയ ദർശനങ്ങളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കി ആത്മജ്ഞാനിയായ ഡോ. പി. രാമൻ (Dr. P. Raman) നൽകിയ പ്രഭാഷണപരമ്പരകളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മീയ വീക്ഷണങ്ങളുമാണ് "ഡോ. പി. രാമന്റെ വേദാന്തം" എന്ന പേരിൽ പ്രധാനമായും അറിയപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ആത്മീയ പ്രഭാഷകനും വേദാന്ത ചിന്തകനുമായിരുന്ന അദ്ദേഹം, സനാതന ധർമ്മത്തിലെയും ഉപനിഷത്തുകളിലെയും അദ്വൈത തത്ത്വങ്ങളെ ലളിതമായി സാധാരണക്കാരിലേക്ക് എത്തിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വേദാന്ത വീക്ഷണങ്ങളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: പ്രധാന തത്ത്വങ്ങളും വീക്ഷണങ്ങളും ഭാഗവത ചിന്തകൾ: ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ ഗഹനമായ ആത്മീയ സത്യങ്ങളെയും മരണഭയം, മരണാനന്തരഗമനം, ഋതംബരാ ബുദ്ധി തുടങ്ങിയ സങ്കൽപ്പങ്ങളെയും വേദാന്ത ചിന്തകളുമായി സമന്വയിപ്പിച്ചു അദ്ദേഹം പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. അധ്യാത്മികതയുടെ വികാസം: മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക പരിവർത്തനവും ഭക്തിയും കേവലം ആചാരങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങാതെ, ജ്ഞാനത്തിലൂടെയുള്ള ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിലേക്ക് നയിക്കണമെന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലി. കോസ്മിക് വിഷൻ (Cosmic Vision): പ്രപഞ്ചത്തെയും ഈശ്വരീയ ചൈതന്യത്തെയും ശാസ്ത്രീയ-ആത്മീയ ദൃഷ്ടിയിലൂടെ നോക്കിക്കാണുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'കോസ്മിക് വിഷൻ' പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. സത്സംഗങ്ങൾ: വിവേകാനന്ദ കേന്ദ്രം വൈദിക് വിഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ പോലുള്ള വേദികളിലൂടെയും വിവിധ ഭാഗവത സത്രങ്ങളിലൂടെയും അദ്ദേഹം തന്റെ വേദാന്ത ചിന്തകൾ പങ്കുവെച്ചു. തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ തീർത്ഥാടനങ്ങൾക്കായും ഈശ്വരീയ ചിന്തകൾക്കായും മാറ്റിവെച്ച ഡോ. പി. രാമൻ, ഭാഗവതത്തെ ഒരു ഭക്തിഗ്രന്ഥം എന്നതിലുപരി ഒരു ആത്മജ്ഞാന ശാസ്ത്രമായിട്ടാണ് വ്യാഖ്യാനിച്ചത്. (അദ്ദേഹം 2018 ആഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു). "ഋതംബരാ ബുദ്ധി" എന്നത് പതഞ്ജലി യോഗസൂത്രത്തിലും ഹൈന്ദവ വേദാന്തത്തിലും പ്രതിപാദിക്കുന്ന ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഒരു ആത്മീയ ബുദ്ധിതലമാണ്. ഡോ. പി. രാമൻ തന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങളിൽ ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തെയും ആധുനിക സയൻസിനെയും മുൻനിർത്തി ഈ അവസ്ഥയെ വളരെ ലളിതമായി വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വേദാന്ത വീക്ഷണപ്രകാരം "ഋതംബരാ ബുദ്ധി" എന്നാൽ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ഋതം: എന്നാൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ശാശ്വതമായ സത്യം അഥവാ മാറ്റമില്ലാത്ത പ്രപഞ്ച നിയമം (Cosmic Order / Absolute Truth) എന്നാണ് അർത്ഥം. ഭര: എന്നാൽ ധരിക്കുന്നത് അല്ലെങ്കിൽ താങ്ങുന്നത് എന്നാണർത്ഥം. ഋതംബരാ ബുദ്ധി: കേവലം സത്യത്തെ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും, യാതൊരുവിധ തെറ്റായ അറിവുകൾക്കോ (വിപര്യയം) ഭ്രമങ്ങൾക്കോ സ്ഥാനമില്ലാത്തതുമായ പരമമായ ജ്ഞാനാവസ്ഥയാണ് ഋതംബരാ ബുദ്ധി. 2. ഡോ. പി. രാമന്റെ വ്യാഖ്യാനം സാധാരണ ബുദ്ധിയും ഋതംബരാ ബുദ്ധിയും: നമ്മുടെ സാധാരണ ബുദ്ധി ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ (കണ്ണ്, മൂക്ക്, ചെവി തുടങ്ങിയവ) ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അതിനാൽ അതിൽ തെറ്റുകളും മുൻവിധികളും ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ ഋതംബരാ ബുദ്ധി ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമായി, പ്രപഞ്ചസത്യത്തെ നേരിട്ട് ദർശിക്കുന്ന (Intuitive Wisdom) അവസ്ഥയാണ്. ഭാഗവതവുമായുള്ള ബന്ധം: ഭാഗവതത്തിലെ ധ്രുവചരിതം, പ്രഹ്ലാദചരിതം, ശുുകമഹർഷിയുടെ അവസ്ഥ തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ഈ ബുദ്ധിതലത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാറുണ്ട്. മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ശാന്തമായി പ്രപഞ്ചചൈതന്യത്തിൽ ലയിക്കുമ്പോഴാണ് ഈ ബുദ്ധി ഉണരുന്നത്. ആധുനിക സയൻസും ആത്മീയതയും: ഡോ. പി. രാമൻ തന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങളിൽ ക്വാണ്ടം ഫിസിക്സിനെയും മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും (Brain waves / Higher consciousness) ആത്മീയതയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഋതംബരാ ബുദ്ധിയെ ശാസ്ത്രീയമായി വിശകലനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. 3. യോഗസൂത്രത്തിലെ പ്രസക്തി പതഞ്ജലി മഹർഷി യോഗസൂത്രത്തിലെ സമാധിപാദത്തിൽ (സൂത്രം 1.48) വ്യക്തമാക്കുന്നു: "ഋതംബരാ തത്ര പ്രജ്ഞാ" (Ritambhara tatra prajna) സമ്പ്രജ്ഞാത സമാധിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലമായ 'നിർവിചാര സമാധി'യിൽ എത്തുമ്പോൾ യോഗിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ജ്ഞാനമാണ് ഋതംബര. ഈ അവസ്ഥയിൽ പ്രകൃതിയിലെ എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളും സത്യങ്ങളും യാതൊരു മറയും കൂടാതെ സ്വയം വെളിപ്പെടുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ഭൗതികമായ അറിവുകൾക്കപ്പുറം ഒരു മനുഷ്യന് ലഭിക്കാവുന്ന ഏറ്റവും ശുദ്ധമായ ആത്മീയ ഉൾക്കാഴ്ചയെയാണ് ഡോ. പി. രാമൻ തന്റെ വേദാന്ത ചിന്തകളിൽ ഋതംബരാ ബുദ്ധി എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

43 crores is the number of free doctor consultations delivered by a govt telemedicine platform most urban Indians have never even heard of. It is called eSanjeevani..... And it might be the most quietly massive digital health system on the planet, bigger, by consultation volume, than any telemedicine platform any country has ever built, public / private. Look at how fast this scaled, most people assume govt tech moves at govt speed. This one did not.... - 2019: platform rolled out, mostly experimental. - Mid-2020: crossed 3 million consultations, right as COVID lockdowns hit and OPDs across the country shut their doors. - Within a couple more years: past 120 million. - By January 2025: past 250 million. - By November 2025: 430 million. That is not linear growth. That is a curve that bent hard upward because a health worker sitting in a primary health centre in rural Chhattisgarh, with zero specialists for a 100 KMs, suddenly had a video line straight to a doctor at a district hospital. How it actually works and why the model is smart: - It runs on a hub & spoke system. 131,000+ rural health centres (the "spokes") connect to ~17,000 hospital hubs. - A nurse / health worker at a village level centre does the first line consultation and if it needs a specialist, they do not send the patient on a bus ride to the nearest city. They connect them, live, on video, right there. - And this is not a niche pilot anymore, 93%+ of all usage runs through this doctor to doctor model, meaning it has become genuine day to day rural healthcare infrastructure, not a COVID-era stopgap. A few more fascinating data points for people mostly doubting any govt run schemes: - 57% of beneficiaries are women, the demographic that has historically had the hardest time physically travelling to a city hospital for a routine consultation. - 12% are senior citizens. This is reaching exactly the population that private telemedicine apps, built for smartphone literate urban users with credit cards, were never going to reach. 1 of the largest single interventions in healthcare access in human history, built quietly, by an Indian govt lab (C-DAC), running almost invisibly in the background of "Digital India" headlines that usually go to UPI and Aadhaar instead.

പത്മപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ശ്രീമദ് ഭാഗവത മാഹാത്മ്യം, ഭാഗവത പാരായണത്തിന്റെയും ശ്രവണത്തിന്റെയും മാഹാത്മ്യത്തെയും അത് മനുഷ്യന് നൽകുന്ന മുക്തിയെയും വിവരിക്കുന്ന മനോഹരമായ ഭാഗമാണ്. ആറ് അധ്യായങ്ങളിലായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന ഇതിന്റെ ചുരുക്കം താഴെ പറയുന്ന പ്രധാന കഥകളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം: 1. ഭക്തിദേവിയുടെയും പുത്രന്മാരുടെയും കഥ ഭക്തിയുടെ ഗ്ലാനി: നാരദമഹർഷി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ യമുനാതീരത്ത് ഒരു യുവതി ദുഃഖിച്ചിരിക്കുന്നത് കണ്ടു. അവൾക്ക് സമീപം രണ്ട് വൃദ്ധന്മാർ അബോധാവസ്ഥയിൽ കിടപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കാരണം: ആ യുവതി ഭക്തിദേവിയും വൃദ്ധന്മാർ അവളുടെ പുത്രന്മാരായ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ആയിരുന്നു. ദ്രവിഡദേശത്ത് ജനിച്ച്, കർണാടകത്തിലും മഹാരാഷ്ട്രയിലും വളർന്ന്, ഗുജറാത്തിലെത്തിയപ്പോൾ കലിയുഗത്തിന്റെ സ്വാധീനത്താൽ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും വൃദ്ധരായി മാറി. വൃന്ദാവനത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ ഭക്തി വീണ്ടും യുവതിയായെങ്കിലും പുത്രന്മാർക്ക് ബോധം വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പരിഹാരം: നാരദർ വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും ചൊല്ലിക്കേൾപ്പിച്ചെങ്കിലും അവർ ഉണർന്നില്ല. ഒടുവിൽ സനകാദി മഹർഷിമാരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നാരദർ അവർക്കായി ശ്രീമദ് ഭാഗവത കഥ പാരായണം ചെയ്തു. ഭാഗവത ശ്രവണത്തിലൂടെ ജ്ഞാനത്തിനും വൈരാഗ്യത്തിനും യുവത്വം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും അവർ ഉണരുകയും ചെയ്തു. 2. ആത്മദേവന്റെയും ഗോകർണ്ണന്റെയും കഥ (ധുന്ധുകാരിയുടെ മോചനം) ഭാഗവത സപ്താഹത്തിന്റെ ശക്തി വ്യക്തമാക്കുന്ന കഥയാണിത്. തുങ്ഗഭദ്രാ നദീതീരത്ത് ആത്മദേവൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ ധുന്ധുലിയും ജീവിച്ചിരുന്നു. കുട്ടികളില്ലാത്ത ദുഃഖത്താൽ വിഷമിച്ച അവർക്ക് ഒരു സന്യാസിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഒരു പഴം ലഭിച്ചു. ധുന്ധുലി ആ പഴം പശുവിന് നൽകുകയും, പശുവിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരൂപമുള്ള ഗോകർണ്ണൻ എന്ന ദിവ്യപുത്രൻ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ധുന്ധുലി തന്റെ സഹോദരിയുടെ മകനെ ദത്തെടുത്ത് ധുന്ധുകാരി എന്ന് പേരിട്ട് വളർത്തി. ഗോകർണ്ണൻ മഹാജ്ഞാനിയായപ്പോൾ, ധുന്ധുകാരി അതിക്രൂരനും ദുർമാർഗ്ഗിയുമായി മാറി. ഒടുവിൽ വേശ്യകളാൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ധുന്ധുകാരി ക്രൂരനായ ഒരു പ്രേതമായി മാറി അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു. അനുജനായ ഗോകർണ്ണൻ ധുന്ധുകാരിയുടെ ആത്മാവിന് മുക്തി നൽകാനായി ഏഴു ദിവസം കൊണ്ട് ഭാഗവത സപ്താഹം വായന നടത്തി. ഏഴാം ദിവസം ഒരു മുളങ്കൂട്ടിൽ ഇരുന്ന് കഥകേട്ട ധുന്ധുകാരിയുടെ പാപങ്ങൾ അകലുകയും, വിമാനത്തിലേറി അവൻ വൈകുണ്ഠം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തു. കലിയുഗത്തിലെ ഏക ആശ്രയം: കലിയുഗത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ അകറ്റി മനസ്സിന് ശാന്തിയും ഭക്തിയും നൽകാൻ ഭാഗവത ശ്രവണത്തോളം മികച്ച മറ്റൊന്നില്ല. പാപമുക്തി: എത്ര വലിയ പാപിയാണെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ ഭാഗവതം കേട്ടാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും. ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും: കേവലമായ അറിവിനേക്കാൾ (ജ്ഞാനം) ഭഗവാനോടുള്ള അചഞ്ചലമായ പ്രേമമാണ് (ഭക്തി) ഈശ്വരസാക്ഷാത്കാരത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നത്.

മിഥ്യയായ അവിദ്യയിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരമുണ്ടാകുന്നു. അഹങ്കാരം ശരീരവുമായി താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനാൽ ശരീരം ചേതനയുള്ളതായി ഞാൻ ശരീരമാണ് എന്നുള്ള വിചാരിച്ച് ജീവൻ കർമ്മ ഫലങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അജ്ഞാനത്തിൽ മുഴുകി ജനന മരണ രൂപത്തിലുള്ള സംസാര ദു:ഖങ്ങളനുഭവിച്ച് ഹംസപദം മറന്ന് ജീവിയ്ക്കുന്നു. പുണ്യ പാദങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായി ഉത്കൃഷ്ടവും നികൃഷ്ടവും ആയജീവിതം നയിക്കുന്നു. "" ഞാൻ വളരെയധികം പുണ്യങ്ങൾ ചെയ്തു. എൻറ്റെ കഴിവനുസരിച്ചുള്ള യജ്ഞ ദാനാതികളെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്തു. ഇനി എനിക്ക് സ്വർഗ്ഗ പ്രാപ്തിയാണ് എന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കു മ്പോൾ പൊടുന്നനെ മരണത്തിനടിപ്പെടുന്നു. പുണ്യം തീരുമ്പോൾ ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിലെത്തിയിട്ട് മഞ്ഞ്തുള്ളികളോടുകൂടി ഭൂമിയിൽ പതിക്കുന്നു. പിന്നീട് സസ്യാതികളിലെ ധാന്യങ്ങളായിമാറി സന്തോഷപൂർവ്വം കഴിയുന്നു. പിന്നീട് നാല് തരം ഭക്ഷണ ങ്ങളിൽ ഒന്നായി തീരുന്നു. അത് പുരുഷനിലെ ബീജമായിത്തീർന്ന് സ്ത്രീയിലെ അണ്ഡത്തിലെ രക്തവുമായി ചേര്‍ന്ന് മറുപിള്ളയാൽ ആവരണം ചെയ്യപ്പെടും. ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് കട്ട പിടിയ്ക്കുന്നു. അഞ്ച് രാത്രി കൊണ്ട് ഒരു കുമിളയുടെ ആകൃതിയുണ്ടാകും. വീണ്ടും അഞ്ച്ദിവസം കൊണ്ട് മാംസപേശിയായിതീരുന്നു. തുടര്‍ന്ന് 15ദിവസംകൊണ്ട് മാംസപേശി രക്തം നിറഞ്ഞതായി തീരുന്നു. അടുത്ത് 25 രാത്രികൊണ്ട് അതിൽ അവയവങ്ങളുണ്ടാകുന്നു. അടുത്ത മൂന്ന്മാസംകൊണ്ട് അംഗങ്ങളുടെ സന്ധികൾ ഉണ്ടായി തുടങ്ങും. നാലുമാസംകൊണ്ട് വിരലുകൾ തെളിയുന്നു. അഞ്ച് മാസം കൊണ്ട് പല്ല്,, നഖം,, ഗുഹ്യം,,മൂക്ക്.. ചെവി... കണ്ണ് എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. ആറാംമാസത്തിൽ കർണ്ണ ദ്വാരങ്ങൾ തെളിയുന്നു. ഗുദം, ഉപസ്ഥം,പൊക്കിൾ എന്നിവ ഏഴിൽ രൂപപ്പെടുന്നു. എട്ടാം മാസം ശിരോരോമങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. അതോടുകൂടി അവയവ ങ്ങളും പുഷ്ടി പ്രാപിച്ച് തുടങ്ങുന്നു. ഒമ്പതാം മാസത്തിൽ ഗർഭം മാസാരംഭത്തിൽ കൈകാ ലുകൾ ചലിച്ചു തുടങ്ങുന്നു. അഞ്ചാം മാസം മുതൽ ഗർഭം ചൈതന്യ വത്താകുന്നു. ഗർഭ പിണ്ഡം വളരുന്ന കാലം കർമ്മബലം ഉണ്ടായിരുന്നാൽ അക്കാലത്ത് നാശം സംഭവിയ്ക്കുന്നില്ല. ഗർഭാവസ്ഥയിൽ തൻറ്റെ പൂര്‍വജന്മ കർമ്മഫലത്തെ മാതൃ ഗർഭത്തിലെ ചൂട് സഹിക്ക വയ്യാതെ ജനനം ഉണ്ടാകാനുള്ള കാരണം സ്വയം ചിന്തിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. എത്രയോ പുത്രന്മാർ ഭാര്യ മാർ ബന്ധുക്കൾ എന്നിവരോടും നിരവധി സമ്പത്തുക്കളോടും എത്ര എത്ര ജന്മ ങ്ങളാണ് പോയത്. അക്കാലം അത്രയും കുടുംബതാത്പര്യവും ധനസംമ്പാ ദനവുമായി കഴിഞ്ഞു. മഹാവിഷ്ണുവിനെ സ്മരിച്ചില്ല. അതിൻറ്റെ ഫലമായിട്ടാണ് വീണ്ടും വീണ്ടുമൊരു ജനനത്തിന് വേണ്ടി ഈ ഗർഭത്തിൽ കിടന്ന് വിലപിക്കുന്നതിന് കാരണമായത്. എനിക്ക് എപ്പോഴാണ് ഈ ഗർഭപാത്റത്തിൽ നിന്നും പുറത്തു കടക്കാൻ സാധിക്കുക. ഇനിയുള്ള ജന്മത്തിൽ ഞാൻ ഒരു ദുഷ്കർമ്മ ങ്ങളും ചെയ്യുകയില്ല. ഇനി നാരായണ ഭജനമല്ലാതെ എൻറ്റെ മനസ്സിൽ വേറൊരു ചിന്ത ഉണ്ടാവുകയില്ല എന്ന ചിന്തയോടെ ഗർഭത്തിൽ കഴിയുന്നു. ഗർഭം പത്തു മാസം പൂര്‍ത്തിയാവുമ്പോൾ പ്രസവത്തിന് സഹായിയ്ക്കുന്ന വായുവിന്റെ ശക്തിയാൽ വിധിവശാൽ വേദനയോടു കൂടി ജനനം നടക്കുന്നു. മാതാപിതാക്കാൾ പരിപാലിച്ചാൽ തന്നെയും ബാല്യകാല ദു:ഖങ്ങൾ വളരെ ദുസ്സഹമാണ്. യൗവനത്തിലേയും വാർദ്ധക്യത്തിലേയും ദുഖങ്ങൾ ചിന്തിച്ചാൽ സഹിക്കാവുന്നതല്ല. സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായ ശരീരങ്ങൾക്ക് അതീതനാണ് ആത്മാവ്. ദേഹാതികളോടുള്ള മമതാ ബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ച് മോഹമകന്ന് നീ ആത്മജ്ഞാനിയായി വാഴുക.ശുദ്ധനും സദാശാന്തനും അവ്യയനും എപ്പോഴും ഉണർന്നിരിയ്ക്കുന്നവനും പരബ്രഹ്മരൂപനും ആനന്ദമയനും അദ്വയനും സത്യ സ്വരൂപനും സനാതനനും നിത്യനും നിരുപമനും ഏകതത്ത്വമായിട്ടുള്ളവനും നിർഗ്ഗുണനും നിഷ്കളങ്കനും സച്ചിന്മയനും സകലതിൻറ്റേയും ആത്മാവായവനും അച്യുതനും സകല ലോക സ്വരൂപനും ശാശ്വതനും ആയ ഈശ്വരൻ മായയിൽ നിന്ന് മുക്തനാണെന്ന് അറിയുമ്പോൾ എല്ലാ മായാമോഹങ്ങളും ഇല്ലാതാകുന്നു. മുജ്ജമ്മ കർമ്മങ്ങളിലെ കർമ്മങ്ങളുടെ ശക്തിയനുസരിച്ച് പരമാർത്ഥ ജ്ഞാനത്തോട് കൂടി നീ ഭൂമി യിൽവാഴുക"" എന്ന് നിശാകര മുനിമുമ്പ് സമ്പാതി യോട് പറഞ്ഞതിനെ ......... സമ്പാതി അംഗതൻ തുടങ്ങിയ വാനരാദികളോട് പറയുന്ന ഭാഗമാണിത്. ശ്ലോകം.. 2001 മുതൽ 2116 വരെ.

ഗുരുവിന് മരണമില്ല; ഗുരു എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയല്ല, മറിച്ച് അനശ്വരമായ ഒരു തത്ത്വവും വെളിച്ചവുമാണ്. ശരീരത്തിന് മാത്രമേ നാശമുള്ളൂ, എന്നാൽ ഗുരു പകർന്നുതന്ന അറിവും ദർശനങ്ങളും ചിന്തകളും തലമുറകളിലൂടെ എന്നും ജീവിക്കും. ശങ്കരാചര്യ സ്വാമികൾ, ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിനെപ്പോലെയുള്ള മഹത്തുക്കളുടെ കാര്യത്തിൽ ഈ വാചകം അന്വർത്ഥമാണ്. അവരുടെ മാനവികതയെക്കുറിച്ചുള്ള സന്ദേശങ്ങളും വിപ്ലവകരമായ ആശയങ്ങളും ഇന്നും സമൂഹത്തിന് വഴിവിളക്കായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഗുരു എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ ആത്മീയ വശങ്ങൾ (Spiritual dimensions) വളരെ ആഴമേറിയതാണ്. ഭാരതീയ തത്ത്വചിന്തയനുസരിച്ച് ഗുരു കേവലം ഒരു വ്യക്തിയല്ല, മറിച്ച് പരമമായ സത്യത്തിലേക്കുള്ള വഴികാട്ടിയാണ്. ഇതിന്റെ പ്രധാന ആത്മീയ തത്ത്വങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഗുരു എന്നാൽ വെളിച്ചം: 'ഗു' എന്നാൽ ഇരുട്ട് (അജ്ഞാനം), 'രു' എന്നാൽ അതിനെ നീക്കുന്നവൻ. മനസ്സിന്റെ അജ്ഞാനാന്ധകാരം നീക്കി ജ്ഞാനത്തിന്റെ വെളിച്ചം തരുന്ന തത്ത്വമാണ് ഗുരു. ഈശ്വരനും ഗുരുവും ഒന്ന്: ആത്മീയ ചിന്തകളിൽ ഗുരുവിനെ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നീ ത്രിമൂർത്തികളായും പരബ്രഹ്മമായും സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു ("ഗുരുർബ്രഹ്മാ ഗുരുർവിഷ്ണു..."). അകക്കണ്ണ് തുറക്കൽ: ഭൗതികമായ കാഴ്ചകൾക്കപ്പുറം, തന്നിലേക്ക് തന്നെ നോക്കാനും ആത്മാവിനെ അറിയാനുമുള്ള (Self-realization) ഉൾക്കാഴ്ച നൽകുന്നത് ഗുരുവാണ്. അദ്വൈത ദർശനം: ജീവാത്മാവും പരമാത്മാവും ഒന്നാണെന്ന സത്യം ബോധ്യപ്പെടുത്തി, 'തത്ത്വമസി' (അത് നീയാകുന്നു) എന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് ശിഷ്യനെ നയിക്കുകയാണ് ഗുരുവിന്റെ ആത്മീയ ദൗത്യം. അനശ്വരത: ശരീരം നശിച്ചാലും ഗുരു ശിഷ്യനിൽ ഉണർത്തിയ ആത്മീയ ചൈതന്യത്തിന് മരണമില്ല. അത് പ്രപഞ്ചത്തോളം ശാശ്വതമാണ്. ഭാരതത്തെ പോലെ ഗുരുവിന് ഇത്രയധികം പ്രാധാന്യം നൽകിയ മറ്റൊരു സംസ്കാരം ലോകത്തില്ല. അറിവും സംസ്കാരവും പകർന്നുനൽകി ധർമ്മത്തിന്റെ പാതയിലൂടെ സമൂഹത്തെയും രാഷ്ട്രത്തെയും നയിച്ച എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും നന്ദിയോടെ സ്മരിക്കാം. ഗുരുവിന്റെ സ്ഥാനം: അജ്ഞതയാകുന്ന ഇരുട്ടിനെ അകറ്റി അറിവാകുന്ന വെളിച്ചം പകർന്നു നൽകുന്ന ആളാണ് ഗുരു ('ഗു' എന്നാൽ ഇരുട്ട്, 'രു' എന്നാൽ അത് അകറ്റുന്നയാൾ). ഭാരതത്തെ പോലെ ഗുരുവിന് ഇത്രയധികം പ്രാധാന്യം നൽകിയ മറ്റൊരു സംസ്കാരം ലോകത്തില്ല. അറിവും സംസ്കാരവും പകർന്നുനൽകി ധർമ്മത്തിന്റെ പാതയിലൂടെ സമൂഹത്തെയും രാഷ്ട്രത്തെയും നയിച്ച എല്ലാ ഗുരുവര്യന്മാരെയും നന്ദിയോടെ സ്മരിക്കാം.

മഹാഭാരതത്തിൽ പാണ്ഡവർ ശക്തരും ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ കൂടെയുള്ളവരും ആയിരുന്നിട്ടും അവർക്ക് ഒരുപാട് ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു. ഇതിന് പിന്നിൽ ആത്മീയവും തത്വശാസ്ത്രപരവുമായ ചില പ്രധാന കാരണങ്ങളുണ്ട്: കർമ്മഫലം: ഭൂമിയിൽ ജനിക്കുന്ന ഏതൊരു മനുഷ്യനും അവരുടെ മുൻകാല കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം അനുഭവിച്ചേ തീരൂ. പാണ്ഡവർക്ക് അവരുടെ പ്രാരബ്ധ കർമ്മങ്ങൾ കാരണം ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു. ധർമ്മത്തിന്റെ പരീക്ഷണം: കഷ്ടപ്പാടുകളിലൂടെയാണ് ഒരു മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ ധർമ്മവും ക്ഷമയും പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്. പാണ്ഡവർ ദുരന്തങ്ങളിൽ തളരാതെ ധർമ്മത്തിന്റെ വഴിയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു എന്ന് ലോകത്തിന് കാണിച്ചുതരാൻ ഭഗവാൻ ഇത് അനുവദിച്ചു. ഭഗവാന്റെ ലീല (ദിവ്യനാടകം): ഈ ലോകത്ത് സുഖവും ദുഃഖവും മാറിമറിഞ്ഞു വരും എന്ന് മനുഷ്യരെ പഠിപ്പിക്കാൻ കൃഷ്ണൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഭഗവാൻ കൂടെയുണ്ടെങ്കിൽ ദുഃഖങ്ങൾ വരാതിരിക്കില്ല, എന്നാൽ ആ ദുഃഖങ്ങളെ മറികടക്കാനുള്ള കരുത്ത് ലഭിക്കും എന്നാണ് പാണ്ഡവരുടെ ജീവിതം കാണിക്കുന്നത്. അഹങ്കാരം ഇല്ലാതാക്കാൻ: അമിതമായ ശക്തിയും സമ്പത്തും മനുഷ്യരിൽ അഹങ്കാരം ഉണ്ടാക്കാം. കഷ്ടപ്പാടുകൾ പാണ്ഡവരെ എപ്പോഴും വിനയമുള്ളവരും ഈശ്വരചിന്തയുള്ളവരുമായി നിലനിർത്തി. ലോകനന്മയ്ക്കുള്ള ത്യാഗം: കൗരവരുടെ അനീതികൾക്ക് അറുതി വരുത്താനും ഭൂമിയിൽ ധർമ്മം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും മഹാഭാരത യുദ്ധം അനിവാര്യമായിരുന്നു. ആ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ പാണ്ഡവർക്ക് പല ത്യാഗങ്ങളും സഹനങ്ങളും നേരിടേണ്ടി വന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ പാണ്ഡവരെ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കിയില്ല, പകരം ആ ദുഃഖങ്ങളെയെല്ലാം അതിജീവിച്ച് ഒടുവിൽ വിജയത്തിലെത്താനുള്ള വഴികാട്ടിയായി കൂടെ നിന്നു.

യഥാര്ത്ഥ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നാൽ ഷട്ട് സപത്‌നാനിൽ നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ആണ്. കാമം ക്രോധം മോഹം മദം മാത്സര്യം ഡംഭം ഇവയാണ് ഷട്ട് സപത്നാൻ ( ഭാഗവതം )

വേദാന്തം - സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ പോസ്റ്റ് ചെയ്തത്2014 ഏപ്രിൽ 9വിവേകവാണി എഴുതിയത് ( 1897 നവംബർ 12-ന് ലാഹോറിൽ അവതരിപ്പിച്ചു ) നമ്മൾ ജീവിക്കുന്ന രണ്ട് ലോകങ്ങളുണ്ട്, ഒന്ന് ബാഹ്യം, മറ്റൊന്ന് ആന്തരികം. പുരാതന കാലം മുതൽ, മനുഷ്യന്റെ പുരോഗതി ഈ രണ്ട് ലോകങ്ങളിലും സമാന്തരമായി സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാഹ്യത്തിൽ അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചു, പ്രകൃതിക്ക് പുറത്തുള്ള എല്ലാ ആഴത്തിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾക്കും ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ മനുഷ്യൻ ആദ്യം ആഗ്രഹിച്ചു. മനുഷ്യൻ തന്നെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള എല്ലാത്തിൽ നിന്നും മനോഹരവും ഉദാത്തവുമായ കാര്യങ്ങൾക്കായുള്ള ദാഹം ശമിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; തന്നെയും അവനുള്ളിലുള്ളതെല്ലാം മൂർത്തമായ ഭാഷയിൽ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു; ദൈവത്തെയും ആരാധനയെയും കുറിച്ചുള്ള അതിശയകരമായ ആശയങ്ങളും മനോഹരത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആവേശകരമായ പ്രകടനങ്ങളും - അവന് ലഭിച്ച ഉത്തരങ്ങൾ തീർച്ചയായും ഗംഭീരമായിരുന്നു. തീർച്ചയായും ബാഹ്യലോകത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദാത്തമായ ആശയങ്ങൾ വന്നത്. എന്നാൽ മറ്റൊന്ന്, പിന്നീട് മനുഷ്യരാശിക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തുകൊണ്ട്, അവന്റെ മുന്നിൽ കൂടുതൽ ഉദാത്തവും, എന്നാൽ കൂടുതൽ മനോഹരവും, അനന്തമായി വിശാലവുമായ ഒരു പ്രപഞ്ചം വെച്ചു. വേദങ്ങളുടെ കർമ്മകാണ്ഡ ഭാഗത്ത്, മതത്തിന്റെ ഏറ്റവും അത്ഭുതകരമായ ആശയങ്ങൾ ഉൾച്ചേർത്തതായി നമുക്ക് കാണാം, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അതിരുകടന്ന സ്രഷ്ടാവ്, സംരക്ഷകൻ, സംഹാരകൻ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും അത്ഭുതകരമായ ആശയങ്ങൾ നമുക്ക് കാണാം. ചിലപ്പോൾ ഏറ്റവും ആത്മാവിനെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നതും ഭാഷയിൽ നമ്മുടെ മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്. നിങ്ങളിൽ മിക്കവരും ഋഗ്വേദ സംഹിതയിലെ ആ അതിമനോഹരമായ ശ്ലോകം ഓർക്കുന്നുണ്ടാകും, ഒരുപക്ഷേ ഇതുവരെ ശ്രമിച്ചിട്ടുള്ളതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും ഉദാത്തമായത്. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും, അത് പുറത്തുള്ള ഉദാത്തത്തിന്റെ ഒരു ചിത്രം മാത്രമാണെന്ന് നമുക്ക് കാണാം, എന്നിട്ടും അത് സ്ഥൂലമാണെന്ന് നമുക്ക് കാണാം, ദ്രവ്യത്തിന്റെ എന്തോ ഒന്ന് ഇപ്പോഴും അതിനോട് പറ്റിനിൽക്കുന്നു. എന്നിട്ടും അത് അനന്തതയുടെ ആവിഷ്കാരം മാത്രമാണെന്ന് നമുക്ക് കാണാം; ദ്രവ്യത്തിന്റെ ഭാഷ, പരിമിതമായതിന്റെ ഭാഷയിൽ, അത്,. പേശികളുടെ അനന്തമാണ്, മനസ്സിന്റെയല്ല; അത് സ്ഥലത്തിന്റെ അനന്തമാണ്, ചിന്തയുടെയല്ല. അതിനാൽ ജ്ഞാനകാണ്ഡത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗത്ത്, തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു നടപടിക്രമം നമുക്ക് കാണാം. ആദ്യത്തേത് പ്രപഞ്ച സത്യങ്ങൾക്കായുള്ള ബാഹ്യപ്രകൃതിയിലെ ഒരു അന്വേഷണമായിരുന്നു; ഭൗതിക ലോകത്തിൽ നിന്ന് ജീവിതത്തിലെ ആഴമേറിയ പ്രശ്നങ്ങൾക്കുള്ള പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു അത്. യസ്യൈതേ ഹിമവന്തോ മഹിത്വാ - "ഈ ഹിമാലയങ്ങൾ ആരുടെ മഹത്വം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു". ഇതൊരു മഹത്തായ ആശയമാണ്, പക്ഷേ ഇന്ത്യയ്ക്ക് അത് പര്യാപ്തമായിരുന്നില്ല. ഇന്ത്യൻ മനസ്സ് പിന്നോട്ട് പോകേണ്ടിവന്നു, ഗവേഷണം പൂർണ്ണമായും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ദിശയിലേക്ക് പോയി; ബാഹ്യത്തിൽ നിന്ന് അന്വേഷണം ആന്തരികത്തിലേക്ക്, ദ്രവ്യത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിലേക്ക് വന്നു. "ഒരു മനുഷ്യൻ മരിക്കുമ്പോൾ, അവന് എന്ത് സംഭവിക്കും?" എന്ന നിലവിളി ഉയർന്നുവന്നു, अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके — "ചിലർ അവൻ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു, മറ്റുചിലർ അവൻ പോയി എന്ന് പറയുന്നു; ഹേ മരണത്തിന്റെ രാജാവേ, സത്യം എന്താണ്?" ഇവിടെ നമുക്ക് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു നടപടിക്രമം കാണാം. ബാഹ്യലോകത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കാവുന്നതെല്ലാം ഇന്ത്യൻ മനസ്സിന് ലഭിച്ചു, പക്ഷേ അത് അതിൽ സംതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചില്ല; അത് കൂടുതൽ അന്വേഷിക്കാൻ, സ്വന്തം ആത്മാവിലേക്ക് മുങ്ങാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അന്തിമ ഉത്തരം ലഭിച്ചു. ഉപനിഷത്തുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ വേദാന്തം, അല്ലെങ്കിൽ ആരണ്യകങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ രഹസ്യം എന്നാണ് വേദങ്ങളുടെ ഈ ഭാഗത്തിന്റെ പേര്. മതം എല്ലാ ബാഹ്യ ഔപചാരികതകളെയും ഒഴിവാക്കിയതായി ഇവിടെ നമുക്ക് കാണാം. ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾ ദ്രവ്യത്തിന്റെ ഭാഷയിലല്ല, ആത്മാവിന്റെ ഭാഷയിലാണ് പറയുന്നത് എന്ന് ഇവിടെ നമുക്ക് കാണാം; അതിസൂക്ഷ്മമായത് അതിസൂക്ഷ്മമായ ഭാഷയിലാണ്. ഇനി അതിൽ ഒരു സ്ഥൂലതയും പറ്റിപ്പിടിക്കുന്നില്ല, ലൗകിക കാര്യങ്ങളിൽ ഒരു വിട്ടുവീഴ്ചയുമില്ല. ഇന്നത്തെ സങ്കൽപ്പത്തിനപ്പുറം, ധീരരും ധീരരുമായ ഉപനിഷത്തുകളിലെ ഋഷിമാരുടെ ഭീമാകാരമായ മനസ്സുകൾ, മനുഷ്യരാശിയോട് ഇതുവരെ പ്രബോധനം ചെയ്തിട്ടുള്ള ഏറ്റവും ഉദാത്തമായ സത്യങ്ങൾ, ഒരു വിട്ടുവീഴ്ചയും കൂടാതെ, ഒരു ഭയവുമില്ലാതെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. എന്റെ നാട്ടുകാരേ, ഇത് നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ വയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വേദങ്ങളിലെ ജ്ഞാനകാണ്ഡം പോലും ഒരു വലിയ സമുദ്രമാണ്; അതിൽ നിന്ന് അൽപ്പമെങ്കിലും മനസ്സിലാക്കാൻ നിരവധി ജീവിതങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ഉപനിഷത്തുകളെ കുറിച്ച് രാമാനുജൻ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്, അവ വേദങ്ങളുടെ തലയും, തോളുകളും, ശിഖരവും രൂപപ്പെടുത്തുന്നു എന്നാണ്, തീർച്ചയായും ഉപനിഷത്തുകൾ ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ ബൈബിളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. വേദങ്ങളുടെ കർമ്മകാണ്ഡത്തോട് ഹിന്ദുക്കൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ബഹുമാനമുണ്ട്, എന്നാൽ പ്രായോഗിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി, ശ്രുതി എന്നതുകൊണ്ട് യുഗങ്ങളായി ഉപനിഷത്തുകളെയാണ് ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നത്, ഉപനിഷത്തുകളെ മാത്രമേ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളൂ എന്ന് നമുക്കറിയാം. വ്യാസനോ, പതഞ്ജലിയോ, ഗൗതമനോ, എല്ലാ തത്ത്വചിന്തയുടെയും പിതാവായ മഹാനായ കപിലനോ പോലും, നമ്മുടെ എല്ലാ മഹാനായ തത്ത്വചിന്തകരും, അവർ എഴുതിയതിന് ഒരു ആധികാരികത ആഗ്രഹിച്ചപ്പോഴെല്ലാം, അവരിൽ എല്ലാവരും അത് ഉപനിഷത്തുകളിൽ കണ്ടെത്തി, മറ്റൊരിടത്തും ഇല്ല, കാരണം അവയിൽ എന്നേക്കും നിലനിൽക്കുന്ന സത്യങ്ങളുണ്ട്. ഒരു പ്രത്യേക രേഖയിൽ, ഒരു പ്രത്യേക ദിശയിൽ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ചില കാലത്തേക്ക് മാത്രം സത്യമാകുന്ന സത്യങ്ങളുണ്ട് - അവ കാലത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമായവയാണ്. മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതും മനുഷ്യൻ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം കാലം നിലനിൽക്കേണ്ടതുമായ മറ്റ് സത്യങ്ങളുണ്ട്. നമ്മുടെ സാമൂഹിക ചുറ്റുപാടുകൾ, വസ്ത്രധാരണ രീതികൾ, ഭക്ഷണരീതികൾ, ആരാധനാരീതികൾ എന്നിവയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സംഭവിച്ച എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, സാർവത്രികമാകാൻ കഴിയുന്ന സത്യങ്ങളാണിവ - അത്ഭുതകരമായ വേദാന്ത ആശയങ്ങളായ ശ്രുതിമാരുടെ ഈ സാർവത്രിക സത്യങ്ങൾ, അവയുടെ സ്വന്തം ഉദാത്തതയിലും, അചഞ്ചലമായും, അജയ്യമായും, മരണമില്ലാത്തതിലും, അമർത്യതയിലും വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഉപനിഷത്തുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത എല്ലാ ആശയങ്ങളുടെയും ബീജങ്ങൾ കർമ്മകാണ്ഡത്തിൽ ഇതിനകം തന്നെ പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വേദാന്തികളുടെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും നിസ്സാരമായി എടുക്കേണ്ടിയിരുന്ന പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആശയം, എല്ലാ ഇന്ത്യൻ ചിന്താധാരകളുടെയും പൊതുവായ അടിത്തറയായി രൂപപ്പെടുത്തിയ മനഃശാസ്ത്രം, അവിടെ ഇതിനകം തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നുവെങ്കിൽ. അതുകൊണ്ട്, ആത്മീയ ഭാഗമായ വേദാന്തം ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് കർമ്മകാണ്ഡത്തെക്കുറിച്ച് കുറച്ച് വാക്കുകൾ ആവശ്യമാണ്; ഒന്നാമതായി, വേദാന്തം എന്ന പദം ഞാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്റെ അർത്ഥം വിശദീകരിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ, ആധുനിക ഇന്ത്യയിൽ വേദാന്തം എന്ന പദം അദ്വൈത സമ്പ്രദായത്തെ മാത്രമേ പരാമർശിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന തെറ്റായ ധാരണയുണ്ട്; എന്നാൽ ആധുനിക ഇന്ത്യയിൽ എല്ലാ മതവ്യവസ്ഥകളുടെയും പഠനത്തിൽ മൂന്ന് പ്രസ്ഥാനങ്ങളും ഒരുപോലെ പ്രധാനമാണെന്ന് നിങ്ങൾ എപ്പോഴും ഓർമ്മിക്കേണ്ടതാണ്. ഒന്നാമതായി വെളിപാടുകൾ, ശ്രുതികൾ, ഞാൻ അവ ഉപനിഷത്തുകൾ എന്നാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. രണ്ടാമതായി, നമ്മുടെ തത്ത്വചിന്തകളിൽ, വ്യാസസൂത്രങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്, കാരണം അവ മുൻ തത്ത്വചിന്താ സമ്പ്രദായങ്ങളുടെയെല്ലാം പൂർത്തീകരണമാണ്. ഈ സമ്പ്രദായങ്ങൾ പരസ്പരം വൈരുദ്ധ്യമുള്ളവയല്ല, മറിച്ച് ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്, കൂടാതെ വ്യാസസൂത്രങ്ങളിൽ പര്യവസാനിക്കുന്ന പ്രമേയത്തിന്റെ ക്രമേണ വികാസമുണ്ട്. പിന്നീട്, വേദാന്തത്തിന്റെ അത്ഭുതകരമായ സത്യങ്ങളുടെ ചിട്ടപ്പെടുത്തലായ ഉപനിഷത്തുകൾക്കും സൂത്രങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ, വേദാന്തത്തിന്റെ ദിവ്യ വ്യാഖ്യാനമായ ഗീതയിൽ വരുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ദ്വൈതവാദിയോ, വിശിഷ്ടാദ്വൈതിയോ, അദ്വൈതിയോ ആകട്ടെ, യാഥാസ്ഥിതികതയുടെ അധികാരം അവകാശപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകൾ, വ്യാസസൂത്രങ്ങൾ , ഗീത എന്നിവയെ ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ട്; ഇവയിൽ ഓരോന്നിന്റെയും അധികാരങ്ങൾ മൂന്ന് പ്രസ്ഥാനങ്ങളാണ്. ഒരു ശങ്കരാചാര്യർ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു രാമാനുജൻ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു മധ്വാചാര്യൻ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വല്ലഭാചാര്യർ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ചൈതന്യൻ - ഒരു പുതിയ വിഭാഗം സ്ഥാപിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരാൾക്കും - ഈ മൂന്ന് സംവിധാനങ്ങളും സ്വീകരിച്ച് അവയ്ക്ക് ഒരു പുതിയ വ്യാഖ്യാനം മാത്രം എഴുതേണ്ടി വന്നതായി നമുക്ക് കാണാം. അതിനാൽ ഉപനിഷത്തുകളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥയിൽ മാത്രം വേദാന്തം എന്ന പദം ഒതുക്കി നിർത്തുന്നത് തെറ്റാണ്. ഇവയെല്ലാം വേദാന്തം എന്ന പദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അദ്വൈതിയെ പോലെ തന്നെ വിശിഷ്ടാദ്വൈതവാദിക്കും വേദാന്തി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടാൻ അവകാശമുണ്ട്; വാസ്തവത്തിൽ ഞാൻ കുറച്ചുകൂടി മുന്നോട്ട് പോയി ഹിന്ദു എന്ന പദം കൊണ്ട് നമ്മൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ അർത്ഥമാക്കുന്നത് വേദാന്തിക്ക് തുല്യമാണെന്ന് പറയാം. ഈ മൂന്ന് സമ്പ്രദായങ്ങളും ഇന്ത്യയിൽ പണ്ടുമുതലേ നിലവിലുണ്ടെന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കട്ടെ; കാരണം ശങ്കരൻ അദ്വൈത സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവാണെന്ന് നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കരുത്. ശങ്കരൻ ജനിക്കുന്നതിനു വളരെ മുമ്പുതന്നെ അത് നിലനിന്നിരുന്നു; അദ്ദേഹം അതിന്റെ അവസാന പ്രതിനിധികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു. വിശിഷ്ടാദ്വൈത സമ്പ്രദായത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും: രാമാനുജൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ അത് നിലനിന്നിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ നിന്ന് നമുക്കറിയാം; അതുപോലെ മറ്റുള്ളവയ്‌ക്കൊപ്പം നിലനിന്നിരുന്ന ദ്വൈത വ്യവസ്ഥകളുടെ കാര്യത്തിലും. എന്റെ ചെറിയ അറിവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, അവ പരസ്പരം വിരുദ്ധമല്ല എന്ന നിഗമനത്തിൽ ഞാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ആറ് ദർശനങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലെന്നപോലെ, അവ മഹത്തായ തത്വങ്ങളുടെ ക്രമാനുഗതമായ വികാസമാണെന്ന് നമുക്ക് കാണാം, അവയുടെ സംഗീതം വളരെ മുമ്പ് മൃദുവായ താഴ്ന്ന സ്വരങ്ങളിൽ ആരംഭിച്ച് അദ്വൈതത്തിന്റെ വിജയകരമായ ഘോഷയാത്രയിൽ അവസാനിക്കുന്നു, അതുപോലെ ഈ മൂന്ന് സംവിധാനങ്ങളിലും മനുഷ്യ മനസ്സ് കൂടുതൽ ഉയർന്ന ആദർശങ്ങളിലേക്ക് ക്രമേണ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് കാണാം, എല്ലാം അദ്വൈത സമ്പ്രദായത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്ന അത്ഭുതകരമായ ഐക്യത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുവരെ. അതിനാൽ ഇവ മൂന്നും പരസ്പരവിരുദ്ധമല്ല. മറുവശത്ത്, ഇത് ചുരുക്കം ചിലർ ചെയ്ത തെറ്റാണെന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്. ഒരു അദ്വൈതി അധ്യാപകൻ പ്രത്യേകിച്ച് അദ്വൈതി പഠിപ്പിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങളെ കേടുകൂടാതെ സൂക്ഷിക്കുകയും ദ്വൈതവാദപരമോ യോഗ്യതയുള്ളതോ ആയ ദ്വൈതമല്ലാത്ത ഗ്രന്ഥങ്ങളെ സ്വന്തം അർത്ഥത്തിലേക്ക് വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായി നമുക്ക് കാണാം. അതുപോലെ ദ്വൈതവാദികളായ അധ്യാപകർ അവയുടെ ദ്വൈതപരമായ അർത്ഥം അദ്വൈത ഗ്രന്ഥങ്ങളിലേക്ക് വായിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതായി നമുക്ക് കാണാം. നമ്മുടെ ഗുരുക്കന്മാർ മഹാന്മാരായിരുന്നു, പക്ഷേ ഒരു ചൊല്ലുണ്ട്, "ഒരു ഗുരുവിന്റെ തെറ്റുകൾ പോലും പറയണം". ഇതിൽ മാത്രമേ അവർക്ക് തെറ്റുപറ്റിയിട്ടുള്ളൂ എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. നമ്മൾ പാഠങ്ങൾ പീഡിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല, ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള മതപരമായ സത്യസന്ധതയില്ലായ്മയിലേക്ക് കടക്കേണ്ടതില്ല, ഒരു തരത്തിലുള്ള വ്യാകരണ കുഴപ്പത്തിലേക്കും കടക്കേണ്ടതില്ല, നമ്മുടെ സ്വന്തം ആശയങ്ങൾ ഒരിക്കലും അവയ്ക്ക് വേണ്ടിയല്ലാത്ത ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കേണ്ടതില്ല, പക്ഷേ അധികാരഭേദത്തിന്റെ അത്ഭുതകരമായ സിദ്ധാന്തം നിങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കിക്കഴിഞ്ഞാൽ, പ്രവൃത്തി വ്യക്തവും എളുപ്പവുമാകും. ഉപനിഷത്തുകളുടെ മുമ്പിലുള്ള ഒരു പ്രമേയം സത്യമാണ്: कस्मिन्नु भगवो विज्ञातं भविज्ञातं भवति। — “നമുക്ക് മറ്റെല്ലാം അറിയാവുന്ന അറിവ് എന്താണ്?” ആധുനിക ഭാഷയിൽ, ഉപനിഷത്തുകളുടെ പ്രമേയം വസ്തുക്കളുടെ ആത്യന്തിക ഐക്യം കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ്. വൈവിധ്യത്തിന്റെ നടുവിൽ ഐക്യം കണ്ടെത്തുക എന്നതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല അറിവ്. എല്ലാ ശാസ്ത്രവും ഇതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്; എല്ലാ മനുഷ്യ അറിവും വൈവിധ്യത്തിന്റെ നടുവിൽ ഐക്യം കണ്ടെത്തുന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്; വ്യത്യസ്ത പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ നടുവിൽ ഐക്യം കണ്ടെത്തുക എന്നത് നമ്മുടെ ശാസ്ത്രങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്ന മനുഷ്യ അറിവിന്റെ ചെറിയ ശകലങ്ങളുടെ കടമയാണെങ്കിൽ, നാമത്തിലും രൂപത്തിലും ദ്രവ്യത്തിലും ആത്മാവിലും എണ്ണമറ്റ വ്യത്യാസങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന അത്ഭുതകരമായി വൈവിധ്യപൂർണ്ണമായ ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നടുവിൽ ഐക്യം കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ് നമ്മുടെ മുന്നിലുള്ള പ്രമേയമെങ്കിൽ - ഓരോ ചിന്തയും മറ്റെല്ലാ ചിന്തകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാണ്, ഓരോ രൂപവും മറ്റെല്ലാ രൂപങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ഈ അനന്തമായ വൈവിധ്യത്തിനിടയിൽ, ഈ അനേകം തലങ്ങളെയും അനന്തമായ ലോകങ്ങളെയും സമന്വയിപ്പിച്ച് ഐക്യം കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ് ഉപനിഷത്തുകളുടെ പ്രമേയം. മറുവശത്ത്, അരുന്ധതി ന്യായം എന്ന പഴയ ആശയം ബാധകമാണ്. ഒരു മനുഷ്യനെ സൂക്ഷ്മ നക്ഷത്രമായ അരുന്ധതിയെ കാണിക്കാൻ, ഒരാൾ അതിനോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വലുതും തിളക്കമുള്ളതുമായ നക്ഷത്രത്തെ എടുക്കുന്നു, അതിൽ ആദ്യം അവന്റെ കണ്ണുകൾ ഉറപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു, തുടർന്ന് അവന്റെ ദൃഷ്ടി അരുന്ധതിയിലേക്ക് നയിക്കുക എന്നത് വളരെ എളുപ്പമാകും. ഇതാണ് നമ്മുടെ മുന്നിലുള്ള കടമ, എന്റെ ആശയം തെളിയിക്കാൻ ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഉപനിഷത്തുകൾ കാണിച്ചുതരണം, നിങ്ങൾ അത് കാണും. മിക്കവാറും എല്ലാ അധ്യായങ്ങളും ആരംഭിക്കുന്നത് ദ്വന്ദ്വ പഠിപ്പിക്കലായ ഉപാസനയോടെയാണ്. ദൈവം ആദ്യം ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും അതിന്റെ സംരക്ഷകനും ഒടുവിൽ എല്ലാം ആരുടെ അടുത്തേക്കാണ് പോകുന്നതെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. അവൻ ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്, പ്രകൃതിയുടെ ഭരണാധികാരിയും വഴികാട്ടിയുമാണ്, ബാഹ്യവും ആന്തരികവും, എന്നാൽ പ്രകൃതിക്കും ബാഹ്യത്തിനും പുറത്തുള്ളതുപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഒരു പടി കൂടി മുന്നോട്ട്, ഈ ദൈവം പ്രകൃതിക്ക് പുറത്തല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിയിൽ അന്തർലീനമാണെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്ന അതേ അധ്യാപകനെ നമുക്ക് കാണാം. ഒടുവിൽ രണ്ട് ആശയങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, യഥാർത്ഥമായത് അവൻ മാത്രമാണ്; ഒരു വ്യത്യാസവുമില്ല. തത്ത്ത്വമസി ശ്വേതകേതോ — “ശ്വേതകേതു, നീയാണ് അത്.” ആ അന്തർലീനമായവൻ ഒടുവിൽ മനുഷ്യാത്മാവിലുള്ളതുതന്നെയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ ഒരു വിട്ടുവീഴ്ചയുമില്ല; മറ്റുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങളെ ഇവിടെ ഭയപ്പെടുന്നില്ല. സത്യം, ധീരമായ സത്യം, ധീരമായ ഭാഷയിൽ പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, ഇന്ന് അതേ ധീരമായ ഭാഷയിൽ സത്യം പ്രസംഗിക്കാൻ നാം ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല, ദൈവകൃപയാൽ, ആ ധീരമായ പ്രസംഗകനാകാൻ ധൈര്യപ്പെടുന്ന ഒരാളാകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നമ്മുടെ പ്രാഥമിക കാര്യങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങാം. ആദ്യം മനസ്സിലാക്കേണ്ട രണ്ട് കാര്യങ്ങളുണ്ട് - ഒന്ന്, എല്ലാ വേദാന്ത വിദ്യാലയങ്ങൾക്കും പൊതുവായുള്ള മനഃശാസ്ത്ര വശം, മറ്റൊന്ന്, പ്രപഞ്ചശാസ്ത്ര വശം. ഞാൻ ആദ്യം രണ്ടാമത്തേത് എടുക്കാം. ഇന്ന് നമുക്ക് ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അത്ഭുതകരമായ കണ്ടെത്തലുകൾ നീലയിൽ നിന്നുള്ള ബോൾട്ടുകൾ പോലെ നമ്മുടെ മേൽ വരുന്നത് കാണാം, നമ്മൾ ഒരിക്കലും സ്വപ്നം കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അത്ഭുതങ്ങളിലേക്ക് നമ്മുടെ കണ്ണുകൾ തുറക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവയിൽ പലതും യുഗങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് കണ്ടെത്തിയതിന്റെ പുനർ-കണ്ടെത്തലുകൾ മാത്രമാണ്. വൈവിധ്യമാർന്ന ശക്തികൾക്കിടയിലും ഐക്യമുണ്ടെന്ന് ആധുനിക ശാസ്ത്രം കണ്ടെത്തിയത് കഴിഞ്ഞ ദിവസമാണ്. താപം, കാന്തികത, വൈദ്യുതി മുതലായവയെല്ലാം ഒരു യൂണിറ്റ് ശക്തിയായി പരിവർത്തനം ചെയ്യാവുന്നതാണെന്ന് അത് കണ്ടെത്തി, അതുപോലെ, ഇതെല്ലാം ഒരു പേരിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു, നിങ്ങൾ അതിനെ എന്ത് വിളിച്ചാലും. എന്നാൽ ഇത് സംഹിതയിൽ പോലും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; അത് പഴയതും പുരാതനവുമാണെങ്കിലും, അതിൽ ഞാൻ പരാമർശിച്ച ഈ ശക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയം തന്നെ നാം കണ്ടുമുട്ടുന്നു. ഗുരുത്വാകർഷണം, ആകർഷണം, വികർഷണം, താപം, വൈദ്യുതി, കാന്തികത എന്നിങ്ങനെ എല്ലാ ശക്തികളും സ്വയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് ആ ഊർജ്ജ യൂണിറ്റിന്റെ വ്യതിയാനങ്ങൾ മാത്രമാണ്. മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക അവയവങ്ങളായ അന്തഃകരണത്തിൽ നിന്ന് പ്രതിഫലിക്കുന്ന ചിന്തയായോ, ബാഹ്യ അവയവത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രവർത്തനമായോ അവ സ്വയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന യൂണിറ്റാണ് പ്രാണൻ. വീണ്ടും, പ്രാണൻ എന്താണ്? പ്രാണൻ സ്പന്ദനം അല്ലെങ്കിൽ വൈബ്രേഷൻ ആണ്. ഈ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ അതിന്റെ പ്രാഥമിക അവസ്ഥയിലേക്ക് തിരികെ എത്തുമ്പോൾ, ഈ അനന്തശക്തിയുടെ അവസ്ഥ എന്തായിത്തീരും? അത് വംശനാശം സംഭവിച്ചുവെന്ന് അവർ കരുതുന്നുണ്ടോ? തീർച്ചയായും ഇല്ല. അത് വംശനാശം സംഭവിച്ചാൽ, അടുത്ത തരംഗത്തിന്റെ കാരണം എന്തായിരിക്കും, കാരണം ചലനം തരംഗരൂപങ്ങളിൽ പോകുന്നു, ഉയരുന്നു, വീഴുന്നു, വീണ്ടും ഉയരുന്നു, വീണ്ടും വീഴുന്നു? പ്രപഞ്ചത്തെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന സൃഷ്ടി എന്ന വാക്ക് ഇതാ. ഈ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം സൃഷ്ടി എന്നല്ല. ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നതിൽ ഞാൻ നിസ്സഹായനാണ്; സംസ്കൃത പദങ്ങൾ എനിക്ക് കഴിയുന്നത്ര നന്നായി വിവർത്തനം ചെയ്യണം. അത് സൃഷ്ടി, പ്രൊജക്ഷൻ ആണ്. ഒരു ചക്രത്തിന്റെ അവസാനം, എല്ലാം കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമായി മാറുകയും അത് ഉത്ഭവിച്ച പ്രാഥമിക അവസ്ഥയിലേക്ക് തിരികെ പരിഹരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു, അവിടെ അത് ഒരു സമയത്തേക്ക് നിശ്ചലമായി, വീണ്ടും ഉത്ഭവിക്കാൻ തയ്യാറായി തുടരുന്നു. അതാണ് സൃഷ്ടി, പ്രൊജക്ഷൻ. ഈ ശക്തികളെല്ലാം, പ്രാണങ്ങൾ, എന്താണ്? അവ പ്രാഥമിക പ്രാണനിലേക്ക് വീണ്ടും പരിഹരിക്കപ്പെടുന്നു, ഈ പ്രാണൻ ഏതാണ്ട് ചലനരഹിതമായി മാറുന്നു - പൂർണ്ണമായും ചലനരഹിതമല്ല; അതാണ് വേദ സൂക്തത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത്: "ഇത് കമ്പനങ്ങളില്ലാതെ കമ്പനം ചെയ്തു" - ആനിദവാതം. ഉപനിഷത്തുകളിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള നിരവധി സാങ്കേതിക പദപ്രയോഗങ്ങളുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, വാത എന്ന പദം എടുക്കുക; പലതവണ ഇത് വായുവിനെയും പലതവണ ചലനത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു, പലപ്പോഴും ആളുകൾ പരസ്പരം ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്നു. നമ്മൾ അതിൽ നിന്ന് ജാഗ്രത പാലിക്കണം. നിങ്ങൾ ദ്രവ്യം എന്ന് വിളിക്കുന്നതിന്റെ അവസ്ഥ എന്തായിത്തീരുന്നു? ശക്തികൾ എല്ലാ ദ്രവ്യത്തിലും വ്യാപിക്കുന്നു; അവയെല്ലാം ആകശത്തിൽ ലയിക്കുന്നു, അവിടെ നിന്ന് അവ വീണ്ടും പുറത്തുവരുന്നു; ഈ ആകാശമാണ് പ്രാഥമിക ദ്രവ്യം. നിങ്ങൾ അതിനെ ഈഥർ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്താലും, ഈ ആകാശം ദ്രവ്യത്തിന്റെ പ്രാഥമിക രൂപമാണെന്നാണ് ആശയം. ഈ ആകാശം പ്രാണന്റെ പ്രവർത്തനത്താൽ കമ്പനം ചെയ്യുന്നു, അടുത്ത സൃഷ്ടി വരുമ്പോൾ, കമ്പനം വേഗത്തിലാകുമ്പോൾ,സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, സിസ്റ്റങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ നമ്മൾ വിളിക്കുന്ന ഈ തരംഗ രൂപങ്ങളിലെല്ലാം ആകാശം ഉൾച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു. നാം വീണ്ടും വായിക്കുന്നു: യദിദം കിഞ്ച് ജഗത് സർവ പ്രാണ എജതി നിഃസൃതം — “ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാം പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പ്രാണൻ കമ്പനം ചെയ്യുന്നു.” ഈജതി എന്ന വാക്ക് നിങ്ങൾ അടയാളപ്പെടുത്തണം, കാരണം അത് ഈജയിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത് - വൈബ്രേറ്റ് ചെയ്യാൻ. നിഃശ്രിതം - പ്രൊജക്റ്റ്. യദിദം കിഞ്ച - ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏതായാലും. ഇത് പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗമാണ്. അതിൽ നിരവധി വിശദാംശങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, പ്രക്രിയ എങ്ങനെ നടക്കുന്നു, ആദ്യത്തെ ഈതർ എങ്ങനെയുണ്ട്, ഈതറിൽ നിന്ന് മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെ വരുന്നു, ആ ഈതർ എങ്ങനെ വൈബ്രേറ്റ് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങുന്നു, വായു വരുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു ആശയം മാത്രമേയുള്ളൂ, സൂക്ഷ്മമായതിൽ നിന്നാണ് സ്ഥൂലമായത് ഉണ്ടായത്. സ്ഥൂല ദ്രവ്യമാണ് അവസാനം ഉയർന്നുവന്നതും ഏറ്റവും ബാഹ്യവുമായത്, ഈ സ്ഥൂല ദ്രവ്യത്തിന് അതിനുമുമ്പ് സൂക്ഷ്മമായ ദ്രവ്യമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മുഴുവൻ കാര്യവും രണ്ടായി പരിഹരിക്കപ്പെട്ടതായി നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയും, പക്ഷേ ഇതുവരെ ഒരു അന്തിമ ഐക്യമില്ല. ശക്തിയുടെ ഐക്യം, പ്രാണൻ, ആകാശം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദ്രവ്യത്തിന്റെ ഐക്യം ഉണ്ട്. അവയിൽ വീണ്ടും എന്തെങ്കിലും ഐക്യം കണ്ടെത്താൻ കഴിയുമോ? അവയെ ഒന്നായി ലയിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമോ? നമ്മുടെ ആധുനിക ശാസ്ത്രം ഇവിടെ നിശബ്ദമാണ്, അത് ഇതുവരെ അതിന്റെ വഴി കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല; അത് അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അത് പഴയ പ്രാണനെയും പുരാതന ആകാശത്തെയും പതുക്കെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ, അത് അതേ വഴികളിലൂടെ നീങ്ങേണ്ടിവരും. അടുത്ത ഏകത്വം, ബ്രഹ്മം എന്ന പഴയ പുരാണ നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സർവ്വവ്യാപിയായ വ്യക്തിത്വമില്ലാത്ത അസ്തിത്വമാണ്, നാല് തലയുള്ള ബ്രഹ്മാവും മനഃശാസ്ത്രപരമായി മഹത് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെയാണ് രണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നത്. നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത് തലച്ചോറിന്റെ കെണിയിൽ കുടുങ്ങിയ ഈ മഹത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ്, തലച്ചോറിന്റെ വലകളിൽ കുടുങ്ങിയ എല്ലാ മനസ്സുകളുടെയും ആകെത്തുക നിങ്ങൾ സമഷ്ടി എന്ന് വിളിക്കുന്നതാണ്, സമാഹാരം, സാർവത്രികം. വിശകലനം കൂടുതൽ മുന്നോട്ട് പോകേണ്ടതായിരുന്നു; അത് ഇതുവരെ പൂർണ്ണമായിരുന്നില്ല. ഇവിടെ നമ്മൾ ഓരോരുത്തരും ഒരു സൂക്ഷ്മ പ്രപഞ്ചമായിരുന്നു, മൊത്തത്തിൽ എടുത്ത ലോകം സ്ഥൂല പ്രപഞ്ചമാണ്. എന്നാൽ വ്യഷ്ടിയിൽ, പ്രത്യേകമായി, എന്തുതന്നെയായാലും, സമാനമായ ഒരു കാര്യം പുറത്തും സംഭവിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് നമുക്ക് സുരക്ഷിതമായി അനുമാനിക്കാം. നമ്മുടെ സ്വന്തം മനസ്സുകളെ വിശകലനം ചെയ്യാൻ നമുക്ക് ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ, അതേ കാര്യം പ്രപഞ്ച മനസ്സിൽ സംഭവിക്കുന്നുവെന്ന് നമുക്ക് സുരക്ഷിതമായി അനുമാനിക്കാം. ഈ മനസ്സ് എന്താണ് എന്നതാണ് ചോദ്യം. ആധുനിക കാലത്ത്, പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ, ഭൗതികശാസ്ത്രം അതിവേഗം പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, ശരീരശാസ്ത്രം പഴയ മതങ്ങളുടെ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങൾ ഒന്നിനു പുറകെ ഒന്നായി കീഴടക്കുമ്പോൾ, പാശ്ചാത്യർക്ക് എവിടെ നിൽക്കണമെന്ന് അറിയില്ല, കാരണം അവരുടെ വലിയ നിരാശയ്ക്ക്, ആധുനിക ശരീരശാസ്ത്രം ഓരോ ഘട്ടത്തിലും മനസ്സിനെ തലച്ചോറുമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിൽ നമുക്ക് അത് എപ്പോഴും അറിയാം. മനസ്സ് ദ്രവ്യമാണെന്നും സൂക്ഷ്മമാണെന്നും ഹിന്ദു ആൺകുട്ടി പഠിക്കുന്ന ആദ്യ നിർദ്ദേശമാണിത്. ശരീരം സ്ഥൂലമാണ്, ശരീരത്തിന് പിന്നിൽ സൂക്ഷ്മ ശരീരം അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സ് എന്ന് നമ്മൾ വിളിക്കുന്നത് ഉണ്ട്. ഇതും ഭൗതികമാണ്, സൂക്ഷ്മം മാത്രം; അത് ആത്മാവല്ല. ഈ വാക്ക് ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, കാരണം യൂറോപ്പിൽ ഈ ആശയം നിലവിലില്ല; അത് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ജർമ്മൻ തത്ത്വചിന്തകരുടെ ആധുനിക ശ്രമം "സ്വയം" എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിച്ച് ആത്മൻ എന്ന പദത്തെ വിവർത്തനം ചെയ്യുക എന്നതാണ്, ആ വാക്ക് സാർവത്രികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ, അത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധ്യമാണ്. അതിനാൽ, അതിനെ സ്വയം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും എന്ന് വിളിക്കുക, അത് നമ്മുടെ ആത്മാവാണ്. ഈ ആത്മാവാണ് പിന്നിലുള്ള യഥാർത്ഥ മനുഷ്യൻ. ഭൗതിക മനസ്സിനെ അതിന്റെ ഉപകരണമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ആത്മാവാണ്, അതിന്റെ അന്തഃകരണം, മനസ്സിന്റെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ പദം പോലെ. ആന്തരിക അവയവങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പരയിലൂടെ മനസ്സ് ശരീരത്തിന്റെ ദൃശ്യ അവയവങ്ങളെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ മനസ്സ് എന്താണ്? കണ്ണുകൾ യഥാർത്ഥ കാഴ്ചയുടെ അവയവങ്ങളല്ലെന്നും, ഇവയ്ക്ക് പിന്നിൽ മറ്റ് അവയവങ്ങളായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുണ്ടെന്നും, ഇവ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടാൽ, ഒരു മനുഷ്യന് ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ആയിരം കണ്ണുകളുണ്ടാകാമെന്നും, പക്ഷേ അവന് കാഴ്ചയുണ്ടാകില്ലെന്നും പാശ്ചാത്യ തത്ത്വചിന്തകർക്ക് മനസ്സിലായത് കഴിഞ്ഞ ദിവസമാണ്. അതെ, ദർശനം എന്നാൽ ബാഹ്യ ദർശനമല്ല എന്ന അനുമാനത്തോടെയാണ് നിങ്ങളുടെ തത്ത്വചിന്ത ആരംഭിക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥ ദർശനം ആന്തരിക അവയവങ്ങളെയാണ്, അതായത് തലച്ചോറിനുള്ളിലെ കേന്ദ്രങ്ങളെയാണ്. നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് പോലെ അവയെ വിളിക്കാം, പക്ഷേ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കണ്ണുകളോ മൂക്കോ ചെവികളോ ആണെന്നല്ല. ഈ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെല്ലാം കൂടിച്ചേർന്ന് മനസ്സ്, ബുദ്ധി, ചിത്തം, അഹംകാരം മുതലായവയെയാണ് മനസ്സ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ആധുനിക ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞൻ നിങ്ങളോട് പറയാൻ വന്നാൽ തലച്ചോറ് മനസ്സ് എന്നും തലച്ചോറ് നിരവധി അവയവങ്ങൾ ചേർന്നതാണെന്നും പറഞ്ഞാൽ, നിങ്ങൾ ഒട്ടും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; നിങ്ങളുടെ തത്ത്വചിന്തകർക്ക് അത് എല്ലായ്പ്പോഴും അറിയാമായിരുന്നുവെന്ന് അവനോട് പറയുക; അത് നിങ്ങളുടെ മതത്തിന്റെ ആദ്യ തത്വങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ശരി, ഈ മനസ്സ്, ബുദ്ധി, ചിത്ത, അഹംകാര മുതലായവയുടെ അർത്ഥമെന്താണെന്ന് ഇപ്പോൾ നമ്മൾ മനസ്സിലാക്കണം. ഒന്നാമതായി, നമുക്ക് ചിത്തയെ എടുക്കാം. അത് മനസ്സിന്റെ പദാർത്ഥമാണ് - മഹത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം - മനസ്സിന്റെ തന്നെ പൊതുവായ പേരാണ്, അതിന്റെ എല്ലാ വിവിധ അവസ്ഥകളും ഉൾപ്പെടെ. ഒരു വേനൽക്കാല സായാഹ്നത്തിൽ, ഉപരിതലത്തിൽ അലകളൊന്നുമില്ലാതെ, മിനുസമാർന്നതും ശാന്തവുമായ ഒരു തടാകമുണ്ടെന്ന് കരുതുക. ആരെങ്കിലും ഈ തടാകത്തിലേക്ക് ഒരു കല്ല് എറിയുന്നുവെന്ന് കരുതുക. എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്? ആദ്യം വെള്ളത്തിന് നൽകുന്ന പ്രഹരം, പ്രവർത്തനം; അടുത്തതായി വെള്ളം ഉയർന്ന് കല്ലിന് നേരെ ഒരു പ്രതികരണം അയയ്ക്കുന്നു, ആ പ്രതികരണം ഒരു തരംഗത്തിന്റെ രൂപമെടുക്കുന്നു. ആദ്യം വെള്ളം അല്പം വൈബ്രേറ്റ് ചെയ്യുന്നു, ഉടൻ തന്നെ ഒരു തിരമാലയുടെ രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രതികരണം അയയ്ക്കുന്നു. ചിത്തയെ നമുക്ക് ഈ തടാകവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാം, ബാഹ്യ വസ്തുക്കൾ അതിലേക്ക് എറിയപ്പെടുന്ന കല്ലുകൾ പോലെയാണ്. ഈ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വഴി ഏതെങ്കിലും ബാഹ്യ വസ്തുവുമായി സമ്പർക്കം വരുമ്പോൾ - ഈ ബാഹ്യ വസ്തുക്കളെ ഉള്ളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരിക്കണം - ഒരു കമ്പനം ഉണ്ട്, അതിനെ മാനസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു, അനിശ്ചിതത്വം. അടുത്തതായി ഒരു പ്രതിപ്രവർത്തനം, നിർണ്ണായക ശക്തി, ബുദ്ധി, ഈ ബുദ്ധിയോടൊപ്പം അഹത്തിന്റെയും ബാഹ്യവസ്തുവിന്റെയും ആശയം മിന്നിമറയുന്നു. എന്റെ കൈയിൽ ഒരു കൊതുക് ഇരിക്കുന്നുവെന്ന് കരുതുക. ഈ സംവേദനം എന്റെ ചിത്തത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അത് അല്പം വൈബ്രേറ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു; ഇതാണ് മനഃശാസ്ത്രപരമായ മനസ്സ്. അപ്പോൾ ഒരു പ്രതിപ്രവർത്തനം ഉണ്ടാകുന്നു, എന്റെ കൈയിൽ ഒരു കൊതുകുണ്ടെന്നും ഞാൻ അതിനെ ഓടിച്ചുകളയണമെന്നും ഉള്ള ആശയം ഉടൻ വരുന്നു. അങ്ങനെ ഈ കല്ലുകൾ തടാകത്തിലേക്ക് എറിയപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ തടാകത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അതിലേക്ക് വരുന്ന ഓരോ പ്രഹരവും ബാഹ്യ ലോകത്തിൽ നിന്നാണ്, അതേസമയം മനസ്സിന്റെ തടാകത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ, പ്രഹരങ്ങൾ ബാഹ്യ ലോകത്തിൽ നിന്നോ ആന്തരിക ലോകത്തിൽ നിന്നോ ആകാം. ഇതിന്റെ പരമ്പരയെ അന്തഃകരണം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം, അദ്വൈത സമ്പ്രദായത്തെ പിന്നീട് മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു കാര്യം കൂടി നിങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കണം. അത് ഇതാണ്. നിങ്ങൾ എല്ലാവരും മുത്തുകൾ കണ്ടിട്ടുണ്ടാകും, നിങ്ങളിൽ മിക്കവർക്കും മുത്തുകൾ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നുവെന്ന് അറിയാം. ഒരു മണൽത്തരി ഒരു മുത്തുച്ചിപ്പിയുടെ പുറംതോടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച് അവിടെ ഒരു പ്രകോപനം ഉണ്ടാക്കുന്നു, മുത്തുച്ചിപ്പിയുടെ ശരീരം പ്രകോപനത്തോട് പ്രതികരിക്കുകയും ചെറിയ കണികയെ സ്വന്തം നീര് കൊണ്ട് മൂടുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് പരലുകളായി രൂപപ്പെടുകയും മുത്തായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ മുഴുവൻ പ്രപഞ്ചവും അങ്ങനെയാണ്, നമ്മളാണ് മുത്തിനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. ബാഹ്യലോകത്തിൽ നിന്ന് നമുക്ക് ലഭിക്കുന്നത് വെറും പ്രഹരം മാത്രമാണ്. ആ പ്രഹരത്തെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരാകാൻ പോലും നമ്മൾ പ്രതികരിക്കണം, നമ്മൾ പ്രതികരിച്ചാലുടൻ, നമ്മുടെ സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ ഒരു ഭാഗം പ്രഹരത്തിലേക്ക് നയിക്കും, നമ്മൾ അത് അറിയുമ്പോൾ, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ നമ്മുടെ സ്വന്തം മനസ്സാണ്, കാരണം അത് പ്രഹരത്താൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഈ ശരീരശാസ്ത്രകാലത്ത്, ബാഹ്യലോകത്തിന്റെ കഠിനവും വേഗതയേറിയതുമായ ഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ വിശ്വസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പോലും ഇത് വ്യക്തമാണ് - നമ്മൾ ബാഹ്യലോകത്തെ “ x ” കൊണ്ട് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു എന്ന് കരുതുക, നമുക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയാവുന്നത് “ x ” പ്ലസ് മനസ്സാണ്, ഈ മനസ്സിന്റെ ഘടകം വളരെ വലുതാണ്, അത് അജ്ഞാതവും അജ്ഞാതവുമായി തുടരുന്ന ആ “ x ” മുഴുവനും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ, ഒരു ബാഹ്യലോകമുണ്ടെങ്കിൽ, അത് എല്ലായ്പ്പോഴും അജ്ഞാതവും അജ്ഞാതവുമാണ്. അതിനെക്കുറിച്ച് നമുക്ക് അറിയാവുന്നത് അത് നമ്മുടെ സ്വന്തം മനസ്സിനാൽ രൂപപ്പെടുത്തിയതും രൂപപ്പെടുത്തിയതും രൂപപ്പെടുത്തിയതുമാണ്. അതുപോലെ ആന്തരിക ലോകത്തിനും. നമ്മുടെ സ്വന്തം ആത്മാവായ ആത്മാവിനും ഇത് ബാധകമാണ്. ആത്മാവിനെ അറിയാൻ, നമുക്ക് അത് മനസ്സിലൂടെ അറിയേണ്ടതുണ്ട്; അതിനാൽ, ഈ ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച് മനുഷ്യന് വളരെ കുറച്ച് മാത്രമേ അറിയൂ, അത് ആത്മാവും മനസ്സും മാത്രമാണ്. അതായത്, മനസ്സിനാൽ മൂടപ്പെട്ടതും രൂപപ്പെടുത്തിയതും രൂപപ്പെടുത്തിയതുമായ ആത്മാവ്, അതിൽ കൂടുതലൊന്നുമില്ല. നമ്മൾ കുറച്ച് കഴിഞ്ഞ് ഇതിലേക്ക് മടങ്ങും, പക്ഷേ ഇവിടെ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ നമ്മൾ ഓർമ്മിക്കും. അടുത്തതായി മനസ്സിലാക്കേണ്ട കാര്യം ഇതാണ്. ഈ ശരീരം തുടർച്ചയായ ഒരു ദ്രവ്യ പ്രവാഹത്തിന്റെ പേരാണെന്ന ചോദ്യം ഉയർന്നുവന്നു - ഓരോ നിമിഷവും നമ്മൾ അതിലേക്ക് വസ്തുക്കൾ ചേർക്കുന്നു, ഓരോ നിമിഷവും വസ്തുക്കൾ അത് വലിച്ചെറിയപ്പെടുന്നു - നിരന്തരം ഒഴുകുന്ന ഒരു നദി പോലെ, വിശാലമായ ജലാശയങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും സ്ഥലങ്ങൾ മാറ്റുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, നമ്മൾ ഭാവനയിൽ മുഴുവൻ കാര്യത്തെയും എടുത്ത് അതിനെ ഒരേ നദി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. നദിയെ നമ്മൾ എന്താണ് വിളിക്കുന്നത്? ഓരോ നിമിഷവും വെള്ളം മാറുന്നു, തീരം മാറുന്നു, ഓരോ നിമിഷവും പരിസ്ഥിതി മാറുന്നു, അപ്പോൾ നദി എന്താണ്? ഈ മാറ്റങ്ങളുടെ പരമ്പരയുടെ പേരാണ് അത്. അതിനാൽ മനസ്സിന്റെ കാര്യത്തിലും. അതാണ് മഹത്തായ ക്ഷണിക വിജ്ഞാന വാദ സിദ്ധാന്തം, മനസ്സിലാക്കാൻ ഏറ്റവും പ്രയാസമുള്ളത്, പക്ഷേ ഏറ്റവും കർശനമായും യുക്തിസഹമായും ബുദ്ധമത തത്ത്വചിന്തയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്; വേദാന്തത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾക്ക് എതിരായി ഇത് ഇന്ത്യയിൽ ഉടലെടുത്തു. അതിന് ഉത്തരം നൽകേണ്ടതുണ്ട്, അദ്വൈതവാദം മാത്രമേ ഇതിന് എങ്ങനെ ഉത്തരം നൽകാൻ കഴിയൂ എന്ന് പിന്നീട് നോക്കാം. അദ്വൈതവാദത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആളുകളുടെ കൗതുകകരമായ ധാരണകൾക്കിടയിലും, അദ്വൈതവാദത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആളുകളുടെ ഭയംക്കിടയിലും, അത് ലോകത്തിന്റെ രക്ഷയാണെന്ന് നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയും, കാരണം അതിൽ മാത്രമേ കാര്യങ്ങളുടെ കാരണം കണ്ടെത്താൻ കഴിയൂ. ദ്വൈതവാദവും മറ്റ് സിദ്ധാന്തങ്ങളും ആരാധനാമാർഗ്ഗമെന്ന നിലയിൽ വളരെ നല്ലതാണ്, മനസ്സിനെ വളരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു, ഒരുപക്ഷേ, അവ മനസ്സിനെ മുന്നോട്ട് സഹായിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം; എന്നാൽ മനുഷ്യൻ ഒരേസമയം യുക്തിസഹവും മതപരവുമാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അദ്വൈതം അവന് ലോകത്തിലെ ഏക വ്യവസ്ഥയാണ്. ശരി, ഇപ്പോൾ, മനസ്സിനെ സമാനമായ ഒരു നദിയായി നമുക്ക് കണക്കാക്കാം, ഒരു അറ്റത്ത് നിരന്തരം സ്വയം നിറയുകയും മറുവശത്ത് സ്വയം ശൂന്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആത്മാവ് എന്ന് നമ്മൾ വിളിക്കുന്ന ആ ഐക്യം എവിടെയാണ്? ശരീരത്തിൽ തുടർച്ചയായ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും, മനസ്സിൽ തുടർച്ചയായ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും, നമ്മിൽ മാറ്റമില്ലാത്ത എന്തോ ഒന്ന് ഉണ്ട്, അത് വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ആശയങ്ങൾ മാറ്റമില്ലാത്തതായി കാണപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വരുന്ന പ്രകാശകിരണങ്ങൾ ഒരു സ്ക്രീനിലോ, ഭിത്തിയിലോ, മാറ്റമില്ലാത്ത എന്തിലെങ്കിലും പതിക്കുമ്പോൾ, അവയ്ക്ക് ഒരു ഐക്യം രൂപപ്പെടുത്താൻ കഴിയും, അപ്പോൾ മാത്രമേ അവയ്ക്ക് ഒരു പൂർണ്ണമായ മൊത്തത്തിൽ രൂപപ്പെടുത്താൻ കഴിയൂ. മനുഷ്യാവയവങ്ങളിൽ ഈ ഐക്യം എവിടെയാണ്, വിവിധ ആശയങ്ങൾ ഒന്നായി വന്ന് ഒരു പൂർണ്ണമായ മൊത്തമായി മാറുന്നതുപോലെ? തീർച്ചയായും ഇത് മനസ്സ് തന്നെയാകാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അതും മാറുന്നു. അതിനാൽ ശരീരമോ മനസ്സോ അല്ലാത്ത ഒന്ന്, മാറാത്ത ഒന്ന്, സ്ഥിരമായ ഒന്ന്, നമ്മുടെ എല്ലാ ആശയങ്ങളും, നമ്മുടെ സംവേദനങ്ങളും ഒരു ഐക്യവും പൂർണ്ണമായ മൊത്തവും രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് അതിൽ പതിക്കുന്നു; ഇതാണ് യഥാർത്ഥ ആത്മാവ്, മനുഷ്യന്റെ ആത്മാവ്. ഭൗതികമായ എല്ലാം, നിങ്ങൾ അതിനെ സൂക്ഷ്മദ്രവ്യം എന്നോ മനസ്സ് എന്നോ വിളിച്ചാലും, മാറ്റത്തിന് വിധേയമായിരിക്കണം, നിങ്ങൾ സ്ഥൂലദ്രവ്യം എന്ന് വിളിക്കുന്നതിനെ, ബാഹ്യലോകം എന്ന് വിളിക്കുന്നതിനെയും അതുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ മാറ്റത്തിന് വിധേയമായിരിക്കണം - ഈ മാറ്റമില്ലാത്ത ഒന്ന് ഭൗതിക പദാർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ അത് ആത്മീയമാണ്, അതായത്, അത് ദ്രവ്യമല്ല - അത് നശിപ്പിക്കാനാവാത്തതും മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണ്. അടുത്തതായി മറ്റൊരു ചോദ്യം വരും: ബാഹ്യലോകത്തിൽ മാത്രം ഉയർന്നുവരുന്ന പഴയ വാദങ്ങൾ, രൂപകൽപ്പനയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന വാദങ്ങൾ - ഈ ബാഹ്യലോകത്തെ ആരാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്, ദ്രവ്യത്തെ ആരാണ് സൃഷ്ടിച്ചത് തുടങ്ങിയവ? മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് മാത്രം സത്യം അറിയുക എന്നതാണ് ഇവിടെ ആശയം, ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച് ഉയർന്നുവന്ന അതേ രീതിയിൽ തന്നെയാണ് ഈ ചോദ്യവും ഉയർന്നുവരുന്നത്. ഓരോ മനുഷ്യനിലും മാറ്റമില്ലാത്ത ഒരു ആത്മാവുണ്ടെന്ന് കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, അത് മനസ്സോ ശരീരമോ അല്ല, ആത്മാക്കൾക്കിടയിൽ ഇപ്പോഴും ആശയത്തിന്റെ ഐക്യം, വികാരത്തിന്റെ ഐക്യം, സഹാനുഭൂതിയുടെ ഐക്യം എന്നിവയുണ്ട്. എന്റെ ആത്മാവിന് നിങ്ങളുടെ ആത്മാവിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും, അതിന് പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന മാധ്യമം എവിടെയാണ്, അതിന് പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന മാധ്യമം എവിടെയാണ്? നിങ്ങളുടെ ആത്മാക്കളെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് എന്തെങ്കിലും തോന്നുന്നത് എങ്ങനെ? നിങ്ങളുടെ ആത്മാവുമായും എന്റെ ആത്മാവുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് എന്താണ്? അതിനാൽ മറ്റൊരു ആത്മാവിനെ സ്വീകരിക്കേണ്ടതിന്റെ ഒരു ആത്മീയ ആവശ്യകതയുണ്ട്, കാരണം അത് എല്ലാ വ്യത്യസ്ത ആത്മാക്കളെയും സ്പർശിച്ചുകൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ആത്മാവായിരിക്കണം, ദ്രവ്യത്തിലൂടെയും - ലോകത്തിലെ അനന്തമായ എല്ലാ ആത്മാക്കളെയും ഉൾക്കൊള്ളുകയും പരസ്പരം തുളച്ചുകയറുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ആത്മാവ്, അവർ ജീവിക്കുകയും പരസ്പരം സഹതപിക്കുകയും സ്നേഹിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സാർവത്രിക ആത്മാവ് പരമാത്മാവാണ്, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ കർത്താവായ ദൈവം. വീണ്ടും, ആത്മാവ് ദ്രവ്യത്താൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ, അത് ആത്മീയമായതിനാൽ, അതിന് ദ്രവ്യ നിയമങ്ങൾ അനുസരിക്കാൻ കഴിയില്ല, ദ്രവ്യ നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അതിനെ വിലയിരുത്താൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, അത് അജയ്യവും, ജനനമില്ലാത്തതും, മരണമില്ലാത്തതും, മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണ്. നൈനം ഛിന്ദന്തി ശാസ്ത്രാണി നൈനം ദഹതി പാവകഃ । ന ചൈനം ക്ലേദയന്ത്യാപോ ന ശോഷയതി മാറുതഃ॥ നിത്യഃ സർവഗതഃ സ്ഥാനുരചലോത്യയം സനാതനഃ॥ — “ഈ ആത്മാവിനെ, ആയുധങ്ങൾക്ക് തുളയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല, തീ കത്തിക്കാൻ കഴിയില്ല, വെള്ളത്തിന് നനയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല, വായുവിന് ഉണങ്ങാൻ കഴിയില്ല. മനുഷ്യന്റെ ഈ ആത്മാവ് അചഞ്ചലവും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും, ചലിക്കാത്തതും, സ്ഥായിയായതും, ശാശ്വതവുമാണ്.” ( Art 2.23 , Art 2.24 ) ഗീതയും വേദാന്തവും അനുസരിച്ച് ഈ വ്യക്തി ആത്മാവും വിഭു ആണെന്നും, കപിലന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സർവ്വവ്യാപിയാണെന്നും നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. തീർച്ചയായും ഇന്ത്യയിൽ ആത്മാവ് അനന്തമായി ചെറുതായ അനുവാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്; എന്നാൽ അവ അർത്ഥമാക്കുന്നത് പ്രകടനത്തിൽ അനു എന്നാണ്; അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം വിഭു, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റൊരു ആശയം വരുന്നു, ഒരുപക്ഷേ അമ്പരപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കാം, പക്ഷേ ഒരു പ്രത്യേക ഇന്ത്യൻ ആശയം, നമ്മുടെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങൾക്കും പൊതുവായുള്ള ഒരു ആശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് ഇതാണ്. അതിനാൽ ഈ ഒരു ആശയത്തിൽ ശ്രദ്ധ ചെലുത്താനും അത് ഓർമ്മിക്കാനും ഞാൻ നിങ്ങളോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു, കാരണം ഇതാണ് ഇന്ത്യയിൽ നമുക്കുള്ള എല്ലാത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനം. ആശയം ഇതാണ്. ജർമ്മൻ, ഇംഗ്ലീഷ് പണ്ഡിതന്മാർ പാശ്ചാത്യ ലോകത്ത് പ്രസംഗിച്ച ഭൗതിക പരിണാമ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ താടി നിങ്ങൾക്കുണ്ട്. വ്യത്യസ്ത മൃഗങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നാണെന്ന് അത് നമ്മോട് പറയുന്നു; നമ്മൾ കാണുന്ന വ്യത്യാസങ്ങൾ ഒരേ ശ്രേണിയുടെ വ്യത്യസ്ത പ്രകടനങ്ങൾ മാത്രമാണ്; ഏറ്റവും താഴ്ന്ന പുഴുവിൽ നിന്ന് ഉയർന്നതും ഏറ്റവും പുണ്യവാനുമായ മനുഷ്യനിലേക്ക് അത് ഒന്നാണ് - ഒന്ന് മറ്റൊന്നായി മാറുന്നു, അങ്ങനെ, മുകളിലേക്കും മുകളിലേക്കും, മുകളിലേക്കും, മുകളിലേക്കും, മുകളിലേക്കും, പൂർണതയിലെത്തുന്നതുവരെ. ആ ആശയം ഞങ്ങൾക്കും ഉണ്ടായിരുന്നു. നമ്മുടെ യോഗി പതഞ്ജലി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു - ജാത്യന്തരപരിണാമഃ പ്രകൃതിയപൂരാത്. ഒരു ജീവിവർഗം - ജാതി ഒരു ജീവിവർഗമാണ് - മറ്റൊരു ജീവിവർഗമായി മാറുന്നു - പരിണാമം; പരിണാമം എന്നാൽ ഒരു ജീവിവർഗം മറ്റൊന്നായി മാറുന്നതുപോലെ, ഒരു ജീവിവർഗം മറ്റൊന്നായി മാറുന്ന എന്നാണ്. യൂറോപ്യന്മാരിൽ നിന്ന് നമ്മൾ എവിടെയാണ് വ്യത്യസ്തരാകുന്നത്? പതഞ്ജലി പറയുന്നു, "പ്രകൃതിയുടെ ഉൾപ്പെടുത്തൽ വഴി". യൂറോപ്യൻ പറയുന്നു, മത്സരം, സ്വാഭാവികവും ലൈംഗികവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മുതലായവയാണ് ഒരു ശരീരത്തെ മറ്റൊന്നിന്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇതാ മറ്റൊരു ആശയം, അതിലും മികച്ച വിശകലനം, കാര്യത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പോയി, "പ്രകൃതിയുടെ ഉൾപ്പെടുത്തൽ വഴി" എന്ന് പറയുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ ഈ ഉൾപ്പെടുത്തൽ കൊണ്ട് എന്താണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്? അമീബ ബുദ്ധനാകുന്നതുവരെ കൂടുതൽ ഉയരത്തിലേക്ക് പോകുന്നുവെന്ന് ഞങ്ങൾ സമ്മതിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ അത് സമ്മതിക്കുന്നു, എന്നാൽ അതേ സമയം ഒരു യന്ത്രത്തെ ഏതെങ്കിലും രൂപത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് അതിൽ നിന്ന് ഒരു അളവിലുള്ള ജോലി ലഭിക്കില്ലെന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. അത് ഏത് രൂപത്തിലായാലും ഊർജ്ജത്തിന്റെ ആകെത്തുക അതേപടി തുടരുന്നു. ഒരു അറ്റത്ത് നിങ്ങൾക്ക് ഒരു ഊർജ്ജ പിണ്ഡം വേണമെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ അത് മറ്റേ അറ്റത്ത് ഇടണം; അത് മറ്റൊരു രൂപത്തിലായിരിക്കാം, പക്ഷേ അതിൽ നിന്ന് ഉത്പാദിപ്പിക്കേണ്ട ഊർജ്ജത്തിന്റെ അളവ് ഒന്നുതന്നെയായിരിക്കണം. അതിനാൽ, ഒരു ബുദ്ധൻ മാറ്റത്തിന്റെ ഒരു അറ്റമാണെങ്കിൽ, അമീബ തന്നെ ബുദ്ധനായിരിക്കണം. ബുദ്ധൻ പരിണമിച്ച അമീബയാണെങ്കിൽ, അമീബ ഉൾപ്പെട്ട ബുദ്ധനും ആയിരുന്നു. ഈ പ്രപഞ്ചം ഏതാണ്ട് അനന്തമായ അളവിലുള്ള ഊർജ്ജത്തിന്റെ പ്രകടനമാണെങ്കിൽ, ഈ പ്രപഞ്ചം പ്രളയാവസ്ഥയിലായിരുന്നപ്പോൾ, അത് ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അതേ അളവിലുള്ള ഊർജ്ജത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കണം. അത് മറിച്ചാകാൻ കഴിയില്ല. അങ്ങനെ, ഓരോ ആത്മാവും അനന്തമാണെന്ന് ഇത് പിന്തുടരുന്നു. നമ്മുടെ കാലിനടിയിൽ ഇഴയുന്ന ഏറ്റവും താഴ്ന്ന പുഴു മുതൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും മഹാനുമായ സന്യാസിമാർ വരെ, എല്ലാവർക്കും ഈ അനന്തമായ ശക്തിയും അനന്തമായ വിശുദ്ധിയും അനന്തമായ എല്ലാം ഉണ്ട്. വ്യത്യാസം പ്രകടനത്തിന്റെ അളവിലാണ്. പുഴു ആ ഊർജ്ജത്തിന്റെ അല്പം മാത്രം പ്രകടമാക്കുകയാണ്, നിങ്ങൾ കൂടുതൽ പ്രകടമാക്കിയിട്ടുണ്ട്, മറ്റൊരു ദേവൻ ഇനിയും കൂടുതൽ പ്രകടമാക്കിയിട്ടുണ്ട്: അതാണ് വ്യത്യാസം. എന്നാൽ ആ അനന്തമായ ശക്തി എല്ലാം ഒന്നുതന്നെയാണ്. പതഞ്ജലി പറയുന്നു: തതഃ ക്ഷേത്രികവത്. — “തന്റെ വയലിൽ ജലസേചനം നടത്തുന്ന കർഷകനെപ്പോലെ.” തന്റെ വയലിന്റെ ഒരു ചെറിയ കോണിലൂടെ അവൻ എവിടെയോ ഉള്ള ഒരു ജലസംഭരണിയിൽ നിന്ന് വെള്ളം കൊണ്ടുവരുന്നു,ഒരുപക്ഷേ, വയലിലേക്ക് വെള്ളം ഒഴുകുന്നത് തടയുന്ന ഒരു ചെറിയ പൂട്ട് അയാൾക്കുണ്ടാകാം. വെള്ളം വേണമെന്ന് തോന്നുമ്പോൾ, അയാൾക്ക് ആ പൂട്ട് തുറക്കേണ്ടി വരും, സ്വന്തം ശക്തിയുള്ള വെള്ളം അതിലേക്ക് തള്ളിവിടേണ്ടിവരും. ആ ശക്തി ചേർക്കേണ്ടതില്ല, അത് ജലസംഭരണിയിൽ തന്നെയുണ്ട്. അതിനാൽ നമ്മിൽ ഓരോരുത്തർക്കും, ഓരോ ജീവിക്കും, സ്വന്തം പശ്ചാത്തലത്തിൽ ശക്തി, അനന്തശക്തി, അനന്തമായ വിശുദ്ധി, അനന്തമായ ആനന്ദം, അനന്തമായ അസ്തിത്വം എന്നിവയുടെ ഒരു സംഭരണിയുണ്ട് - ഈ പൂട്ടുകൾ, ഈ ശരീരങ്ങൾ മാത്രമാണ് നമ്മൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണെന്ന് പൂർണ്ണമായി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് നമ്മെ തടയുന്നത്. ഈ ശരീരങ്ങൾ കൂടുതൽ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമായി ക്രമീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, തമോഗുണം രജോഗുണമായി മാറുമ്പോൾ, രജോഗുണം സത്വഗുണമായി മാറുമ്പോൾ, ഈ ശക്തിയും വിശുദ്ധിയും കൂടുതൽ കൂടുതൽ പ്രകടമാകുന്നു, അതുകൊണ്ടാണ് നമ്മുടെ ആളുകൾ ഭക്ഷണത്തിലും പാനീയത്തിലും ഭക്ഷണ പ്രശ്നത്തിലും വളരെ ശ്രദ്ധാലുക്കളായിരുന്നത്. നമ്മുടെ വിവാഹത്തിലെന്നപോലെ, യഥാർത്ഥ ആശയങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കാം - അത് വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതല്ലെങ്കിലും, ഞാൻ ഒരു ഉദാഹരണമായി എടുത്തേക്കാം. എനിക്ക് മറ്റൊരു അവസരം ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിങ്ങളോട് സംസാരിക്കാം; എന്നാൽ നമ്മുടെ വിവാഹ സമ്പ്രദായത്തിന് പിന്നിലെ ആശയങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഒരു യഥാർത്ഥ നാഗരികത ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതെന്ന് ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളോട് പറയട്ടെ. മറ്റൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല. ഒരു പുരുഷനോ സ്ത്രീക്കോ ഏതെങ്കിലും സ്ത്രീയെയോ പുരുഷനെയോ ഭാര്യയായോ ഭർത്താവായോ സ്വീകരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം അനുവദിച്ചാൽ, വ്യക്തിഗത സുഖം, മൃഗീയ സഹജാവബോധത്തിന്റെ സംതൃപ്തി എന്നിവ സമൂഹത്തിൽ അഴിഞ്ഞാടാൻ അനുവദിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഫലം ദുഷ്ടരും ദുഷ്ടരും ദുഷ്ടരുമായ കുട്ടികളായിരിക്കും. അതെ, എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലെയും പുരുഷൻ, ഒരു വശത്ത്, ഈ ക്രൂരരായ കുട്ടികളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും മറുവശത്ത്, ഈ മൃഗങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പോലീസ് സേനയെ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആ രീതിയിൽ തിന്മയെ എങ്ങനെ നശിപ്പിക്കാം എന്നതല്ല, മറിച്ച് തിന്മയുടെ ജനനം എങ്ങനെ തടയാം എന്നതാണ് ചോദ്യം. നിങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ ജീവിക്കുന്നിടത്തോളം കാലം നിങ്ങളുടെ വിവാഹം തീർച്ചയായും അതിലെ ഓരോ അംഗത്തെയും ബാധിക്കുന്നു; അതിനാൽ നിങ്ങൾ ആരെ വിവാഹം കഴിക്കണം, ആരെ വിവാഹം കഴിക്കരുത് എന്ന് നിർദ്ദേശിക്കാൻ സമൂഹത്തിന് അവകാശമുണ്ട്. വധുവിന്റെയും വരന്റെയും ജ്യോതിഷ ജാതി എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിവാഹ സമ്പ്രദായത്തിന് പിന്നിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള മഹത്തായ ആശയങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. മനുവിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കാമത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഒരു കുട്ടി ആര്യനല്ലെന്ന് ഞാൻ സൂചിപ്പിക്കാം. വേദങ്ങളുടെ നിയമങ്ങൾക്കനുസൃതമായി ഗർഭധാരണവും മരണവും സംഭവിക്കുന്ന കുട്ടി ആര്യനാണ്. അതെ, എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും ഈ ആര്യൻ കുട്ടികളിൽ വളരെ കുറവാണ് ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്, അതിന്റെ ഫലമായി കലിയുഗം എന്ന് വിളിക്കുന്ന തിന്മയുടെ കൂട്ടമാണ്. എന്നാൽ നമുക്ക് ഈ ആദർശങ്ങളെല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടു - ഇപ്പോൾ നമുക്ക് ഈ ആശയങ്ങളെല്ലാം പൂർണ്ണമായി കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയില്ല എന്നത് ശരിയാണ് - ഈ മഹത്തായ ആശയങ്ങളിൽ ചിലതിന്റെ ഒരു കാരിക്കേച്ചർ നമ്മൾ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നത് തികച്ചും ശരിയാണ്. അച്ഛനും അമ്മയും പഴയ കാലത്തെപ്പോലെയല്ല എന്നത് ദുഃഖകരമെന്നു പറയട്ടെ, സമൂഹം മുമ്പത്തെപ്പോലെ വിദ്യാസമ്പന്നരുമല്ല, വ്യക്തികളോടുള്ള സ്നേഹം സമൂഹത്തിനില്ല. എന്നാൽ, പ്രയോഗം എത്ര തെറ്റാണെങ്കിലും, തത്വം ശരിയാണ്; അതിന്റെ പ്രയോഗം വികലമായി മാറിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഒരു രീതി പരാജയപ്പെട്ടാൽ, തത്വം ഏറ്റെടുത്ത് അത് കൂടുതൽ നന്നായി നടപ്പിലാക്കണം; തത്വത്തെ എന്തിനാണ് കൊല്ലുന്നത്? ഭക്ഷണ പ്രശ്നത്തിനും ഇത് ബാധകമാണ്. പ്രവൃത്തിയും വിശദാംശങ്ങളും മോശമാണ്, തീർച്ചയായും വളരെ മോശമാണ്, പക്ഷേ അത് തത്വത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നില്ല. തത്വം ശാശ്വതമാണ്, അത് അവിടെ ഉണ്ടായിരിക്കണം. അത് പുതുതായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത് പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒരു പ്രയോഗം നടത്തുക. ഇന്ത്യയിലെ നമ്മുടെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും വിശ്വസിക്കേണ്ട ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള മഹത്തായ ആശയമാണിത്. നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്നതുപോലെ, ദ്വൈതവാദികൾ പ്രസംഗിക്കുന്നത്, ഈ ആത്മാവ് ദുഷ്പ്രവൃത്തികളിലൂടെ ശങ്കുചിതനായി മാറുന്നു എന്നാണ്, അതായത് അതിന്റെ എല്ലാ ശക്തികളും സ്വഭാവവും ചുരുങ്ങുന്നു, സൽപ്രവൃത്തികളിലൂടെ പ്രകൃതി വീണ്ടും വികസിക്കുന്നു എന്നാണ്. ആത്മാവ് ഒരിക്കലും വികസിക്കുകയോ ചുരുങ്ങുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല, പക്ഷേ അങ്ങനെ തോന്നുന്നുവെന്ന് അദ്വൈതിസ്റ്റ് പറയുന്നു. അത് ചുരുങ്ങുന്നതായി തോന്നുന്നു. അത്രമാത്രം വ്യത്യാസം, പക്ഷേ എല്ലാവർക്കും ഒരു ആശയം മാത്രമേയുള്ളൂ, നമ്മുടെ ആത്മാവിന് എല്ലാ ശക്തികളും ഇതിനകം ഉണ്ട്, പുറത്തു നിന്ന് അതിലേക്ക് ഒന്നും വരില്ല, ആകാശത്ത് നിന്ന് ഒന്നും അതിൽ വീഴില്ല. ശ്രദ്ധിക്കുക, നിങ്ങളുടെ വേദങ്ങൾ പ്രചോദിതമല്ല, മറിച്ച് കാലഹരണപ്പെട്ടു, അവ പുറത്തു നിന്ന് എവിടെ നിന്നും വന്നതല്ല, മറിച്ച് അവ ഓരോ ആത്മാവിലും വസിക്കുന്ന ശാശ്വത നിയമങ്ങളാണ്. വേദങ്ങൾ ഉറുമ്പിന്റെ ആത്മാവിലാണ്, ദൈവത്തിന്റെ ആത്മാവിലാണ്. ഉറുമ്പ് പരിണമിച്ച് ഒരു മുനിയുടെയോ ഋഷിയുടെയോ ശരീരം നേടിയാൽ മതി, വേദങ്ങൾ പുറത്തുവരും, സ്വയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ശാശ്വത നിയമങ്ങൾ. നമ്മുടെ ശക്തി നമ്മുടേതാണെന്നും നമ്മുടെ രക്ഷ നമ്മുടെ ഉള്ളിലാണെന്നും മനസ്സിലാക്കാൻ ഇതാണ് ഏറ്റവും നല്ല ആശയം. അത് ചുരുങ്ങി എന്ന് പറയുക, അല്ലെങ്കിൽ മായയുടെ മൂടുപടം കൊണ്ട് അത് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് പറയുക, അത് അത്ര പ്രധാനമല്ല; ആശയം ഇതിനകം തന്നെ ഉണ്ട്; നിങ്ങൾ അതിൽ വിശ്വസിക്കണം, എല്ലാവരുടെയും സാധ്യതയിൽ വിശ്വസിക്കണം - ഏറ്റവും താഴ്ന്ന മനുഷ്യനിൽ പോലും ബുദ്ധനെപ്പോലെ തന്നെ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന്. ഇതാണ് ആത്മാവിന്റെ സിദ്ധാന്തം. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഒരു വമ്പിച്ച പോരാട്ടം വരുന്നു. ശരീരത്തെ ഒരു ഭൗതിക പ്രവാഹമായും മനസ്സിനെ മറ്റൊന്നിലേക്കും തുല്യമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്ന ബുദ്ധമതക്കാർ ഇതാ. ഈ ആത്മാവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അത് അനാവശ്യമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു; അതിനാൽ നമ്മൾ ആത്മാവിനെ സ്വീകരിക്കേണ്ടതില്ല. ഒരു പദാർത്ഥത്തിന്റെയും പദാർത്ഥവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ഗുണങ്ങളുടെയും ഉപയോഗമെന്താണ്? ഗുണങ്ങൾ, ഗുണങ്ങൾ, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവ മാത്രം എന്ന് നമ്മൾ പറയുന്നു. മുഴുവൻ കാര്യവും വിശദീകരിക്കുന്ന രണ്ട് കാരണങ്ങൾ അനുമാനിക്കുന്നത് യുക്തിരഹിതമാണ്. പോരാട്ടം തുടർന്നു, പദാർത്ഥത്തിന്റെ സിദ്ധാന്തത്തെ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച എല്ലാ സിദ്ധാന്തങ്ങളെയും ബുദ്ധമതക്കാർ നിലംപരിശാക്കി. നിങ്ങൾക്ക് ഒരു ആത്മാവുണ്ട്, എനിക്ക് ഒരു ആത്മാവുണ്ട്, ഓരോരുത്തർക്കും മനസ്സിൽ നിന്നും ശരീരത്തിൽ നിന്നും വേറിട്ട ഒരു ആത്മാവുണ്ട്, ഓരോരുത്തരും ഒരു വ്യക്തിയാണെന്നും പദാർത്ഥത്തിന്റെയും ഗുണങ്ങളുടെയും സിദ്ധാന്തം മുറുകെപ്പിടിച്ചവരുടെ നിരയിൽ ഒരു വേർപിരിയൽ ഉണ്ടായി. ഇതുവരെ ദ്വൈതവാദം എന്ന ആശയം ശരിയാണെന്ന് നമ്മൾ കണ്ടു; കാരണം ശരീരമുണ്ട്, പിന്നെ സൂക്ഷ്മശരീരമുണ്ട് - മനസ്സുണ്ട് - ഈ ആത്മാവുണ്ട്, എല്ലാ ആത്മങ്ങളിലും ആ പരമാത്മാവ്, ദൈവം ഉണ്ട്. ഇവിടെ ബുദ്ധിമുട്ട് ഇതാണ്: ഈ ആത്മാവും പരമാത്മാവും രണ്ടും പദാർത്ഥം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, അതിലേക്ക് മനസ്സും ശരീരവും പദാർത്ഥങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവയും നിരവധി ഗുണങ്ങൾ പോലെ പറ്റിനിൽക്കുന്നു. ആരും ഒരിക്കലും ഒരു പദാർത്ഥത്തെ കണ്ടിട്ടില്ല, ആർക്കും ഒരിക്കലും സങ്കൽപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഈ പദാർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നതിന്റെ പ്രയോജനം എന്താണ്? എന്തുകൊണ്ട് ഒരു ക്ഷണികവാദിയായി മാറി നിലനിൽക്കുന്നതെല്ലാം മാനസിക പ്രവാഹങ്ങളുടെ ഈ തുടർച്ചയാണെന്നും അതിൽ കൂടുതലൊന്നുമില്ലെന്നും പറഞ്ഞുകൂടാ? അവ പരസ്പരം പറ്റിനിൽക്കുന്നില്ല, അവ ഒരു യൂണിറ്റ് രൂപപ്പെടുത്തുന്നില്ല, ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനെ പിന്തുടരുന്നു, സമുദ്രത്തിലെ തിരമാലകൾ പോലെ, ഒരിക്കലും പൂർത്തിയാകുന്നില്ല, ഒരിക്കലും ഒരു യൂണിറ്റ്-മുഴുവൻ രൂപപ്പെടുത്തുന്നില്ല. മനുഷ്യൻ തരംഗങ്ങളുടെ ഒരു തുടർച്ചയാണ്, ഒന്ന് പോകുമ്പോൾ അത് മറ്റൊന്നിനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ഈ തരംഗരൂപങ്ങളുടെ അവസാനത്തെയാണ് നിർവാണം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ദ്വൈതം ഇതിന് മുമ്പ് നിശബ്ദമാണെന്ന് നിങ്ങൾ കാണുന്നു; അതിന് ഒരു വാദവും ഉന്നയിക്കാൻ കഴിയില്ല, കൂടാതെ ദ്വൈതവാദിയായ ദൈവത്തെയും ഇവിടെ നിലനിർത്താൻ കഴിയില്ല. സർവ്വവ്യാപിയായ ഒരു ദൈവം, കൈകളില്ലാതെ സൃഷ്ടിക്കുകയും കാലുകളില്ലാതെ ചലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു വ്യക്തി, കുംഭകരൻ (കുശവൻ) ഒരു ഘട്ട (കലം) സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെ പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു വ്യക്തി എന്ന ആശയം ബാലിശമാണ്, ഇത് ദൈവമാണെങ്കിൽ, അവൻ ഈ ദൈവത്തോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ പോകുന്നു, അതിനെ ആരാധിക്കില്ല എന്ന് ബുദ്ധമതം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഈ പ്രപഞ്ചം ദുരിതം നിറഞ്ഞതാണ്; അത് ഒരു ദൈവത്തിന്റെ പ്രവൃത്തിയാണെങ്കിൽ, നമ്മൾ ഈ ദൈവത്തോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ പോകുന്നു. രണ്ടാമതായി, നിങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്നതുപോലെ, ഈ ദൈവം യുക്തിരഹിതവും അസാധ്യവുമാണ്. നമ്മുടെ എല്ലാ ക്ഷാണികന്മാരും അവരെ പൂർണ്ണമായി കാണിച്ചതുപോലെ, "രൂപകൽപ്പന സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ" പോരായ്മകളിലേക്ക് നാം പോകേണ്ടതില്ല; അങ്ങനെ ഈ വ്യക്തി ദൈവം തകർന്നു. സത്യം, സത്യമല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല എന്നതാണ് അദ്വൈതിയുടെ മുദ്രാവാക്യം. സത്യമേവ ജയതേ നാനൃതം. സത്യേൻ പന്ഥാ വിതതോ ദേവയാനഃ — “സത്യം മാത്രമേ ജയിക്കുന്നുള്ളൂ, അസത്യമല്ല. സത്യത്തിലൂടെ മാത്രമേ ദൈവങ്ങളിലേക്കുള്ള വഴി, ദേവയാന, നുണ.” എല്ലാവരും ആ ബാനറിന് കീഴിൽ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു; അതെ, പക്ഷേ അത് ദുർബലനായ മനുഷ്യന്റെ സ്വന്തം സ്ഥാനം തകർക്കാൻ മാത്രമാണ്. ഒരു പ്രതിമയെ ആരാധിക്കുന്ന ഒരു ദരിദ്രനുമായി വഴക്കുണ്ടാക്കാൻ നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ദ്വന്ദ്വ ആശയവുമായി വരുന്നു, നിങ്ങൾ അതിശയകരമാംവിധം യുക്തിസഹമാണെന്ന് നിങ്ങൾ കരുതുന്നു, നിങ്ങൾക്ക് അവനെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കാം; എന്നാൽ അവൻ തിരിഞ്ഞു നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം വ്യക്തിത്വമുള്ള ദൈവത്തെ തകർക്കുകയും അതിനെ ഒരു സാങ്കൽപ്പിക ആദർശം എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്താൽ, നിങ്ങൾ എവിടെയാണ്? നിങ്ങൾ വിശ്വാസത്തിലേക്കും മറ്റും മടങ്ങുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ നിരീശ്വരവാദത്തിന്റെ നിലവിളി ഉയർത്തുന്നു, ദുർബലനായ മനുഷ്യന്റെ പഴയ നിലവിളി - അവനെ പരാജയപ്പെടുത്തുന്നവൻ നിരീശ്വരവാദിയാണ്. യുക്തിസഹമായിരിക്കണമെങ്കിൽ, എല്ലാ അർത്ഥത്തിലും യുക്തിസഹമായിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ സ്വയം ആവശ്യപ്പെടുന്ന അതേ പദവി മറ്റുള്ളവർക്ക് അനുവദിക്കുക. ഈ ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വം നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ തെളിയിക്കാൻ കഴിയും? മറുവശത്ത്, അത് മിക്കവാറും നിരാകരിക്കപ്പെടാം. അവന്റെ അസ്തിത്വത്തിന് തെളിവുകളുടെ ഒരു നിഴൽ പോലും ഇല്ല, നേരെമറിച്ച് വളരെ ശക്തമായ വാദങ്ങളുണ്ട്. നിങ്ങളുടെ ദൈവം, അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ, അനന്തമായ ആത്മാക്കൾ, ഓരോ ആത്മാവും ഒരു വ്യക്തി എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ അവന്റെ അസ്തിത്വം എങ്ങനെ തെളിയിക്കും? നിങ്ങൾ എന്തിലാണ് ഒരു വ്യക്തി? നിങ്ങൾ ഒരു ശരീരമല്ല, കാരണം സൂര്യനിൽ ദ്രവ്യമായിരുന്നിരിക്കാവുന്നത് ഇപ്പോൾ നിങ്ങളിൽ ദ്രവ്യമായി മാറിയിരിക്കുന്നുവെന്നും പുറത്തുപോയി സസ്യങ്ങളിൽ ദ്രവ്യമായി മാറുമെന്നും പുരാതന ബുദ്ധമതക്കാർക്ക് പോലും അറിയാമായിരുന്നതിനേക്കാൾ നന്നായി ഇന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാം; അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിത്വം എവിടെയാണ്, മിസ്റ്റർ ഇന്ന-അങ്ങനെ? മനസ്സിനും ഇത് ബാധകമാണ്. നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിത്വം എവിടെയാണ്? ഇന്ന് രാത്രി നിങ്ങൾക്ക് ഒരു ചിന്തയും നാളെ മറ്റൊരു ചിന്തയും ഉണ്ട്. നിങ്ങൾ കുട്ടിയായിരുന്നപ്പോൾ ചിന്തിച്ച അതേ രീതിയിൽ ചിന്തിക്കുന്നില്ല; വൃദ്ധർ ചെറുപ്പത്തിൽ ചിന്തിച്ച അതേ രീതിയിൽ ചിന്തിക്കുന്നില്ല. അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിത്വം എവിടെയാണ്? ഇത് ബോധത്തിലാണെന്ന് പറയരുത്, ഈ അഹംകാരമാണ്, കാരണം ഇത് നിങ്ങളുടെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം മാത്രമേ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുള്ളൂ. ഞാൻ നിങ്ങളോട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്, എനിക്ക് അതിനെക്കുറിച്ച് ബോധമില്ല. ബോധം അസ്തിത്വത്തിന്റെ തെളിവാണെങ്കിൽ അവ നിലവിലില്ല, കാരണം എനിക്ക് അവയെക്കുറിച്ച് ബോധമില്ല. അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിപരമായ ദൈവ സിദ്ധാന്തങ്ങളുമായി നിങ്ങൾ എവിടെയാണ്? അത്തരമൊരു ദൈവത്തെ നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ തെളിയിക്കാൻ കഴിയും? വീണ്ടും, ബുദ്ധമതക്കാർ എഴുന്നേറ്റു നിന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കും - ഇത് യുക്തിരഹിതമാണെന്ന് മാത്രമല്ല, അധാർമികവുമാണ്, കാരണം അത് മനുഷ്യനെ ഒരു ഭീരുവാകാനും പുറത്തു നിന്ന് സഹായം തേടാനും പഠിപ്പിക്കുന്നു, ആർക്കും അവന് അത്തരം സഹായം നൽകാൻ കഴിയില്ല. ഇതാ പ്രപഞ്ചം, മനുഷ്യൻ അത് സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ എന്തിനാണ് ആരും ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല, അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല, സഹായം ലഭിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു സാങ്കൽപ്പിക ജീവിയെ പുറത്ത് ആശ്രയിക്കുന്നത്? പിന്നെ എന്തിനാണ് നിങ്ങൾ സ്വയം ഭീരുക്കളാക്കി, നിങ്ങളുടെ കുട്ടികളെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്, മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അവസ്ഥ ഒരു നായയെപ്പോലെയാകുക, ആ സാങ്കൽപ്പിക ജീവിയുടെ മുന്നിൽ ഇഴഞ്ഞുനടന്ന്, നിങ്ങൾ ദുർബലരും അശുദ്ധരുമാണെന്നും, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാം നിങ്ങൾ നികൃഷ്ടരാണെന്നും പറയുന്നത്? മറുവശത്ത്, ബുദ്ധമതക്കാർ ഒരു നുണ പറയാൻ മാത്രമല്ല, നിങ്ങളുടെ കുട്ടികളുടെ മേൽ വലിയ അളവിൽ തിന്മ വരുത്താനും പ്രേരിപ്പിച്ചേക്കാം; കാരണം, ശ്രദ്ധിക്കുക, ഈ ലോകം ഹിപ്നോട്ടിസേഷന്റെ ഒന്നാണ്. നിങ്ങൾ സ്വയം എന്ത് പറയുന്നുവോ, നിങ്ങൾ ആയിത്തീരുന്നു. മഹാനായ ബുദ്ധൻ ഉച്ചരിച്ച ആദ്യത്തെ വാക്കുകൾ ഇവയായിരുന്നു: "നിങ്ങൾ എന്താണ് ചിന്തിക്കുന്നത്, നിങ്ങൾ എന്താണ്; നിങ്ങൾ എന്താണ് ചിന്തിക്കുന്നത്, നിങ്ങൾ ആയിത്തീരും." ഇത് ശരിയാണെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ ഒന്നുമല്ലെന്ന് സ്വയം പഠിപ്പിക്കരുത്, അതെ, ഇവിടെ താമസിക്കാത്ത, മേഘങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന ഒരാളുടെ സഹായം ലഭിക്കാതെ നിങ്ങൾക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ഫലം നിങ്ങൾ എല്ലാ ദിവസവും കൂടുതൽ കൂടുതൽ ദുർബലരാകും. "ഞങ്ങൾ വളരെ അശുദ്ധരാണ്, കർത്താവേ, ഞങ്ങളെ ശുദ്ധരാക്കൂ" എന്ന് നിരന്തരം ആവർത്തിക്കുന്നതിലൂടെ, നിങ്ങൾ എല്ലാത്തരം ദുർഗുണങ്ങളിലേക്കും നിങ്ങളെത്തന്നെ ഹിപ്നോട്ടിസ് ചെയ്യും. അതെ, എല്ലാ സമൂഹത്തിലും നിങ്ങൾ കാണുന്ന ഈ ദുർഗുണങ്ങളിൽ തൊണ്ണൂറു ശതമാനവും ഒരു വ്യക്തി ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ ആശയം മൂലമാണെന്ന് ബുദ്ധമതക്കാർ പറയുന്നു; ഈ ജീവിതത്തിന്റെ, ഈ അത്ഭുതകരമായ ജീവിതത്തിന്റെ പ്രകടനത്തിന്റെ അവസാനവും ലക്ഷ്യവും ഒരു നായയെപ്പോലെയാകുക എന്നതാണ് മനുഷ്യന്റെ ഭയാനകമായ ആശയം. ബുദ്ധമതക്കാരൻ വൈഷ്ണവനോട് പറയുന്നു, നിങ്ങളുടെ ആദർശവും നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യവും ലക്ഷ്യവും ദൈവം വസിക്കുന്ന വൈകുണ്ഠം എന്ന സ്ഥലത്ത് പോയി നിത്യത മുഴുവൻ കൈകൾ കൂപ്പി അവന്റെ മുമ്പിൽ നിൽക്കുക എന്നതാണ് നിങ്ങളുടെ ആദർശമെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യവും ലക്ഷ്യവും ആണെങ്കിൽ, അത് ചെയ്യുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത് ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നതാണ്. ബുദ്ധമതക്കാർ അങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിച്ചേക്കാം, അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ഇതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഉന്മൂലനം, നിർവാണം സൃഷ്ടിക്കാൻ പോകുന്നത്. ഒരു ബുദ്ധമതക്കാരനായ ഞാൻ ഈ ആശയങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ വയ്ക്കുന്നത് തൽക്കാലം മാത്രമാണ്, കാരണം ഇക്കാലത്ത് ഈ അദ്വൈത ആശയങ്ങളെല്ലാം നിങ്ങളെ അധാർമികരാക്കുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, മറുവശം എങ്ങനെയാണെന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്. നമുക്ക് ഇരുവശങ്ങളെയും ധൈര്യത്തോടെയും നേരിടാം. ഒന്നാമതായി, ഇത് തെളിയിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് നമ്മൾ കണ്ടു, ഒരു വ്യക്തി ദൈവം ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്ന ആശയം; ഇന്ന് ഇത് വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു കുട്ടിയുണ്ടോ? കാരണം ഒരു കുംഭകരൻ ഒരു ഘട്ടത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഒരു ദൈവം ലോകത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു! ഇത് അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ കുംഭകരനും ദൈവമാണ്; ആരെങ്കിലും തലയും കൈകളും ഇല്ലാതെയാണ് താൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്ന് നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞാൽ, നിങ്ങൾക്ക് അവനെ ഒരു ഭ്രാന്താലയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാം. നിങ്ങൾ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നിലവിളിക്കുന്ന ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവായ നിങ്ങളുടെ വ്യക്തി ദൈവം നിങ്ങളെ എപ്പോഴെങ്കിലും സഹായിച്ചിട്ടുണ്ടോ - ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള അടുത്ത വെല്ലുവിളി. നിങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുള്ള ഏതൊരു സഹായവും നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം പരിശ്രമത്തിലൂടെ ലഭിക്കുമായിരുന്നുവെന്ന് അവർ തെളിയിക്കും, അതിലും മികച്ചത്, ആ കരച്ചിലിൽ നിങ്ങളുടെ ഊർജ്ജം ചെലവഴിക്കേണ്ടതില്ല, ആ കരച്ചിലും കരച്ചിലും കൂടാതെ നിങ്ങൾക്ക് അത് നന്നായി ചെയ്യാൻ കഴിയുമായിരുന്നു. വ്യക്തി ദൈവം എന്ന ആശയത്തോടൊപ്പം സ്വേച്ഛാധിപത്യവും പുരോഹിതവൃത്തിയും വരുന്നതായി നമ്മൾ കണ്ടു. ഈ ആശയം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തെല്ലാം സ്വേച്ഛാധിപത്യവും പുരോഹിതവൃത്തിയും നിലനിന്നിട്ടുണ്ട്, നുണ തലയിൽ മുട്ടുന്നതുവരെ, സ്വേച്ഛാധിപത്യം അവസാനിക്കില്ലെന്ന് ബുദ്ധമതക്കാർ പറയുന്നു. ഒരു അമാനുഷിക ശക്തിയുടെ മുന്നിൽ താൻ കീഴടങ്ങണമെന്ന് മനുഷ്യൻ കരുതുന്നിടത്തോളം കാലം, അവകാശങ്ങളും പദവികളും അവകാശപ്പെടാനും മനുഷ്യരെ അവരുടെ മുന്നിൽ കീഴടങ്ങാനും പുരോഹിതന്മാർ ഉണ്ടായിരിക്കും, അതേസമയം ഈ ദരിദ്രർ ഏതെങ്കിലും പുരോഹിതനോട് തങ്ങൾക്കുവേണ്ടി മധ്യസ്ഥത വഹിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് തുടരും. നിങ്ങൾക്ക് ബ്രാഹ്മണനെ ഇല്ലാതാക്കാം, പക്ഷേ എന്നെ ശ്രദ്ധിക്കുക, അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവർ സ്വയം അവന്റെ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും മോശമാവുകയും ചെയ്യും, കാരണം ബ്രാഹ്മണനിൽ ഒരു നിശ്ചിത അളവിലുള്ള ഔദാര്യമുണ്ട്, പക്ഷേ ഈ ഉന്നതർ എല്ലായ്പ്പോഴും ഏറ്റവും മോശം സ്വേച്ഛാധിപതികളാണ്. ഒരു യാചകന് സമ്പത്ത് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ലോകം മുഴുവൻ ഒരു വൈക്കോൽ പോലെയാണെന്ന് കരുതുന്നു. അതിനാൽ ഈ പുരോഹിതന്മാർ ഉണ്ടായിരിക്കണം, ഈ വ്യക്തിപരമായ ദൈവ ആശയം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, സമൂഹത്തിൽ ഒരു വലിയ ധാർമ്മികതയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല. പൗരോഹിത്യവും സ്വേച്ഛാധിപത്യവും കൈകോർക്കുന്നു. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത് കണ്ടുപിടിച്ചത്? കാരണം പുരാതന കാലത്തെ ചില ശക്തരായ ആളുകൾ ആളുകളെ അവരുടെ കൈകളിൽ പിടിച്ചു, നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ അനുസരിക്കണം അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ നശിപ്പിക്കും എന്ന് പറഞ്ഞു. അതായിരുന്നു അതിന്റെ നീളവും കുറവും. മഹദ്ഭയം വജ്രമുദ്യതം. — തന്നെ അനുസരിക്കാത്ത എല്ലാവരെയും കൊല്ലുന്ന ഇടിമുഴക്കക്കാരന്റെ ആശയമാണിത്. അടുത്തതായി ബുദ്ധമതക്കാരൻ പറയുന്നു, നിങ്ങൾ ഇതുവരെ പൂർണ്ണമായും യുക്തിസഹമായിരുന്നു, എല്ലാം കർമ്മ നിയമത്തിന്റെ ഫലമാണെന്ന്. നിങ്ങൾ ആത്മാക്കളുടെ അനന്തതയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു, ആത്മാക്കൾക്ക് ജനനമോ മരണമോ ഇല്ലെന്നും, ആത്മാക്കളുടെ ഈ അനന്തതയും കർമ്മ നിയമത്തിലുള്ള വിശ്വാസവും തികച്ചും യുക്തിസഹമാണ്, സംശയമില്ല. ഫലമില്ലാതെ ഒരു കാരണവും ഉണ്ടാകില്ല, വർത്തമാനകാലത്തിന് ഭൂതകാലത്തിൽ അതിന്റെ കാരണമുണ്ടായിരിക്കണം, ഭാവിയിൽ അതിന്റെ ഫലമുണ്ടാകും. കർമ്മം ജഡ (ജഡം) ആണെന്നും ചൈതന്യം (ആത്മാവ്) അല്ലെന്നും ഹിന്ദു പറയുന്നു, അതിനാൽ ഈ കാരണത്തെ ഫലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ ചില ചൈതന്യങ്ങൾ ആവശ്യമാണെന്ന്. അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, സസ്യത്തെ ഫലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ ചൈതന്യം ആവശ്യമാണോ? ഞാൻ വിത്ത് നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് വെള്ളം ചേർത്താൽ, ചൈതന്യം ആവശ്യമില്ല. അവിടെ ചില യഥാർത്ഥ ചൈതന്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് പറയാം, പക്ഷേ ആത്മാക്കൾ തന്നെ ചൈതന്യമായിരുന്നു, മറ്റൊന്നും ആവശ്യമില്ല. മനുഷ്യാത്മാക്കൾക്കും അത് ഉണ്ടെങ്കിൽ, ജൈനന്മാർ പറയുന്നതുപോലെ, ഒരു ദൈവത്തിന് എന്താണ് ആവശ്യം, അവർ ബുദ്ധമതക്കാരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ആത്മാക്കളിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു, ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. നിങ്ങൾ എവിടെയാണ് യുക്തിസഹമായിരിക്കുന്നത്, നിങ്ങൾ എവിടെയാണ് ധാർമികമായിരിക്കുന്നത്? അദ്വൈതവാദത്തെ വിമർശിക്കുകയും അത് അധാർമികതയ്ക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ഇന്ത്യയിൽ ദ്വൈതവാദ വിഭാഗങ്ങൾ ചെയ്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് കുറച്ച് വായിക്കുക. ഇരുപതിനായിരം അദ്വൈതവാദ കാവൽക്കാർ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇരുപതിനായിരം ദ്വൈത കാവൽക്കാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. പൊതുവായി പറഞ്ഞാൽ, കൂടുതൽ ദ്വൈത കാവൽക്കാർ ഉണ്ടാകും, കാരണം അദ്വൈതവാദത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ മെച്ചപ്പെട്ട മനസ്സ് ആവശ്യമാണ്, അദ്വൈതവാദികൾക്ക് ഒന്നിനെയും ഭയപ്പെടാൻ കഴിയില്ല. അപ്പോൾ ഹിന്ദുക്കളായ നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് അവശേഷിക്കുന്നത്? ബുദ്ധമതക്കാരുടെ പിടിയിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾക്ക് ഒരു സഹായവുമില്ല. നിങ്ങൾക്ക് വേദങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കാം, പക്ഷേ അദ്ദേഹം അവയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. അദ്ദേഹം പറയും, “എന്റെ ത്രിപിടകങ്ങൾ മറിച്ചാണ് പറയുന്നത്, അവയ്ക്ക് തുടക്കമോ അവസാനമോ ഇല്ല, ബുദ്ധൻ പോലും എഴുതിയിട്ടില്ല, കാരണം ബുദ്ധൻ അവ പാരായണം ചെയ്യുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് പറയുന്നു; അവ ശാശ്വതമാണ്.” അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു, “നിങ്ങളുടേത് തെറ്റാണ്, നമ്മുടേത് യഥാർത്ഥ വേദങ്ങളാണ്, നിങ്ങളുടേത് ബ്രാഹ്മണ പുരോഹിതന്മാരാൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണ്, അതിനാൽ അവരുമായി പുറത്തുപോകുക.” നിങ്ങൾ എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടും? പുറത്തുകടക്കാനുള്ള വഴി ഇതാ. ആദ്യത്തെ എതിർപ്പ്, അതായത് പദാർത്ഥവും ഗുണങ്ങളും വ്യത്യസ്തമാണെന്ന മെറ്റാഫിസിക്കൽ എതിർപ്പ് എടുക്കുക. അദ്വൈതി പറയുന്നു, അവ അങ്ങനെയല്ല. പദാർത്ഥവും ഗുണങ്ങളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമില്ല. പഴയ ദൃഷ്ടാന്തം നിങ്ങൾക്കറിയാം, പാമ്പിനെ എങ്ങനെ കയർ എന്ന് കണക്കാക്കുന്നു, നിങ്ങൾ പാമ്പിനെ കാണുമ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് കയറ് ഒട്ടും കാണാൻ കഴിയില്ല, കയർ അപ്രത്യക്ഷമായി. വസ്തുവിനെ പദാർത്ഥമായും ഗുണമായും വിഭജിക്കുന്നത് തത്ത്വചിന്തകരുടെ തലച്ചോറിലെ ഒരു മെറ്റാഫിസിക്കൽ കാര്യമാണ്, കാരണം അവ ഒരിക്കലും പുറത്ത് പ്രാബല്യത്തിൽ വരില്ല. നിങ്ങൾ ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനാണെങ്കിൽ ഗുണങ്ങളും, നിങ്ങൾ ഒരു വലിയ യോഗിയാണെങ്കിൽ പദാർത്ഥവും കാണുന്നു, പക്ഷേ നിങ്ങൾ രണ്ടും ഒരേ സമയം കാണുന്നില്ല. അതിനാൽ, ബുദ്ധമതക്കാരേ, പദാർത്ഥത്തെയും ഗുണങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള നിങ്ങളുടെ തർക്കം വസ്തുതയിൽ നിലകൊള്ളാത്ത ഒരു തെറ്റായ കണക്കുകൂട്ടൽ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ പദാർത്ഥം അയോഗ്യമാണെങ്കിൽ, ഒന്ന് മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. നിങ്ങൾ ആത്മാവിൽ നിന്ന് ഗുണങ്ങൾ എടുത്തുമാറ്റി, ഈ ഗുണങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്നും ആത്മാവിൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നും കാണിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഒരിക്കലും രണ്ട് ആത്മാക്കൾ ഉണ്ടാകില്ല, കാരണം ഒരു ആത്മാവിനും മറ്റൊന്നിനും ഇടയിൽ വ്യത്യാസം വരുത്തുന്നത് യോഗ്യതയാണ്. ഒരു ആത്മാവ് മറ്റൊന്നിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ അറിയാം? ചില വ്യത്യസ്ത അടയാളങ്ങൾ കാരണം, ചില ഗുണങ്ങൾ. ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തിടത്ത്, എങ്ങനെ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും? അതിനാൽ രണ്ട് ആത്മാക്കളില്ല, ഒന്നേയുള്ളൂ, നിങ്ങളുടെ പരമാത്മാവ് അനാവശ്യമാണ്, അത് ഈ ആത്മാവാണ്. ആ ഒരാളെ പരമാത്മാവ് എന്നും, ആ ഒരാളെ തന്നെ ജീവാത്മാവ് എന്നും വിളിക്കുന്നു; ആത്മാവ് വിഭു, സർവ്വവ്യാപിയാണെന്ന് പറയുന്ന സാംഖ്യന്മാർ തുടങ്ങിയ ദ്വന്ദ്വവാദികളേ, നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ രണ്ട് അനന്തതകൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും? ഒന്നേ ഉണ്ടാകൂ. മറ്റെന്താണ്? ഈ ഒരാൾ മാത്രമാണ് അനന്തമായ ആത്മാവ്, മറ്റെല്ലാം അതിന്റെ പ്രകടനമാണ്. അവിടെ ബുദ്ധമതക്കാരൻ നിർത്തുന്നു, പക്ഷേ അവിടെ അത് അവസാനിക്കുന്നില്ല. അദ്വൈതി നിലപാട് വിമർശനത്തിന്റെ ദുർബലമായ ഒരു നിലപാടല്ല. മറ്റുള്ളവർ തന്നിലേക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ അദ്വൈതി വിമർശിക്കുകയും അവരെ വലിച്ചെറിയുകയും ചെയ്യുന്നു, അത്രമാത്രം; പക്ഷേ അദ്ദേഹം സ്വന്തം നിലപാട് അവതരിപ്പിക്കുന്നു. വിമർശിക്കുന്നത് അദ്ദേഹം മാത്രമാണ്, വിമർശനത്തിലും പുസ്തകങ്ങൾ കാണിക്കുന്നതിലും നിർത്തുന്നില്ല. ഇതാ നിങ്ങൾ. പ്രപഞ്ചം തുടർച്ചയായ ചലനത്തിന്റെ ഒരു വസ്തുവാണെന്ന് നിങ്ങൾ പറയുന്നു. വ്യഷ്ടിയിൽ (പരിമിതമായത്) എല്ലാം ചലിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ചലിക്കുന്നു, മേശ ചലിക്കുന്നു, എല്ലായിടത്തും ചലനം; അത് സംസാരമാണ്, തുടർച്ചയായ ചലനമാണ്; അത് ജഗത് ആണ്. അതിനാൽ ഈ ജഗത്തിൽ ഒരു വ്യക്തിത്വം ഉണ്ടാകില്ല, കാരണം വ്യക്തിത്വം എന്നാൽ മാറാത്തതാണ്; മാറ്റാവുന്ന വ്യക്തിത്വം ഉണ്ടാകില്ല, അത് ഒരു വൈരുദ്ധ്യമാണ്. നമ്മുടെ ഈ ചെറിയ ലോകത്തിൽ, ജഗത്തിൽ വ്യക്തിത്വം എന്നൊന്നില്ല. ചിന്തയും വികാരവും, മനസ്സും ശരീരവും, മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും സസ്യങ്ങളും തുടർച്ചയായ പ്രവാഹാവസ്ഥയിലാണ്. എന്നാൽ പ്രപഞ്ചത്തെ ഒരു യൂണിറ്റായി എടുക്കുക; അതിന് മാറാനോ ചലിക്കാനോ കഴിയുമോ? തീർച്ചയായും ഇല്ല. ചലനം അല്പം കുറവോ പൂർണ്ണമായും ചലനരഹിതമോ ആയ ഒന്നിനോട് താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ചലനം സാധ്യമാണ്. അതുകൊണ്ട്, പ്രപഞ്ചം മുഴുവനും ചലനരഹിതവും മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണ്. അതിനാൽ, നിങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയാണ്, നിങ്ങൾ അതിന്റെ പൂർണ്ണമാകുമ്പോൾ, "ഞാൻ പ്രപഞ്ചമാണ്" എന്ന തിരിച്ചറിവ് വരുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ പിന്നീട് ഒറ്റയ്ക്കാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് വേദാന്തി പറയുന്നത്, രണ്ടുള്ളിടത്തോളം കാലം ഭയം അവസാനിക്കുന്നില്ല. ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ കാണാതിരിക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊന്നിനെ അനുഭവിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാം ഒന്നാകുമ്പോൾ മാത്രം - ഭയം ഇല്ലാതാകുന്നു, പിന്നെ മാത്രമേ മരണം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, പിന്നെ മാത്രമേ സംസാരം അപ്രത്യക്ഷമാകൂ. അതിനാൽ, മനുഷ്യൻ സാർവത്രികമായിരിക്കുന്നതിൽ വ്യക്തിപരമാണെന്നും, പ്രത്യേകമായിരിക്കുന്നതിൽ അല്ലെന്നും അദ്വൈതം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ പൂർണ്ണമാകുമ്പോൾ മാത്രമേ നിങ്ങൾ അമർത്യനും മരണമില്ലാത്തവനുമാണ്. നിങ്ങൾ പ്രപഞ്ചമാകുമ്പോൾ മാത്രമേ നിങ്ങൾ നിർഭയനും മരണമില്ലാത്തവനുമാണ്; പിന്നെ നിങ്ങൾ പ്രപഞ്ചം എന്ന് വിളിക്കുന്നത് നിങ്ങൾ ദൈവം എന്ന് വിളിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്, നിങ്ങൾ അസ്തിത്വം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്, നിങ്ങൾ മുഴുവൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. നമ്മൾ കാണുന്ന ബഹുമുഖ ലോകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരേയൊരു അവിഭക്ത അസ്തിത്വമാണ്, നമ്മളെപ്പോലെ തന്നെ മാനസികാവസ്ഥയിലുള്ള മറ്റുള്ളവരും. കുറച്ചുകൂടി മെച്ചപ്പെട്ട കർമ്മം ചെയ്ത് മെച്ചപ്പെട്ട മാനസികാവസ്ഥ നേടിയ ആളുകൾ, മരിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ സ്വർഗ്ഗമായി കാണുന്നു, ഇന്ദ്രന്മാരെയും മറ്റും കാണുന്നു. അതിലും ഉയർന്ന ആളുകൾ ബ്രഹ്മലോകം പോലെ തന്നെ അതിനെ കാണും, പൂർണതയുള്ളവർ ഭൂമിയെയോ ആകാശത്തെയോ ഒരു ലോകത്തെയോ കാണില്ല. പ്രപഞ്ചം അപ്രത്യക്ഷമാകും, ബ്രഹ്മം അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് വരും. ഈ ബ്രഹ്മത്തെ നമുക്ക് അറിയാൻ കഴിയുമോ? സംഹിതയിൽ അനന്തതയുടെ ചിത്രീകരണത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ നമുക്ക് മറ്റൊരു വശം കാണാം, അനന്തമായ ആന്തരികം. അത് പേശികളുടെ അനന്തമായിരുന്നു. ഇവിടെ നമുക്ക് ചിന്തയുടെ അനന്തത ഉണ്ടാകും. അവിടെ അനന്തതയെ പോസിറ്റീവ് ഭാഷയിൽ വരയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; ഇവിടെ ആ ഭാഷ പരാജയപ്പെട്ടു, അതിനെ നെഗറ്റീവ് ഭാഷയിൽ വരയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമം നടന്നു. ഇതാ ഈ പ്രപഞ്ചം, അത് ബ്രഹ്മമാണെന്ന് സമ്മതിച്ചാലും നമുക്ക് അത് അറിയാൻ കഴിയുമോ? ഇല്ല! ഇല്ല! നിങ്ങൾ ഈ ഒരു കാര്യം വീണ്ടും വളരെ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കണം. വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ സംശയം നിങ്ങളിലേക്ക് വരും: ഇത് ബ്രഹ്മമാണെങ്കിൽ, നമുക്ക് അത് എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും? विज्ञातारमरे केन विजानीयात् — “അറിയുന്നവനെ എന്തിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും?” അറിയുന്നവനെ എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും? കണ്ണുകൾക്ക് എല്ലാം കാണാൻ കഴിയും; അവയ്ക്ക് സ്വയം കാണാൻ കഴിയുമോ? അവയ്ക്ക് കഴിയില്ല: അറിവിന്റെ വസ്തുത തന്നെ ഒരു അധഃപതനമാണ്. ആര്യന്മാരുടെ മക്കളേ, നിങ്ങൾ ഇത് ഓർമ്മിക്കണം, കാരണം ഇവിടെ ഒരു വലിയ കഥയുണ്ട്. നിങ്ങൾക്ക് വരുന്ന എല്ലാ പാശ്ചാത്യ പ്രലോഭനങ്ങൾക്കും അവയുടെ തത്ത്വഭൗതിക അടിത്തറയുള്ളത് ആ ഒരു കാര്യത്തിലാണ് - ഇന്ദ്രിയജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ഉയർന്നതായി ഒന്നുമില്ല. കിഴക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽ, നമ്മുടെ വേദങ്ങളിൽ ഈ അറിവ് വസ്തുവിനേക്കാൾ താഴ്ന്നതാണെന്ന് നമ്മൾ പറയുന്നു, കാരണം അത് എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരു പരിമിതിയാണ്. നിങ്ങൾ ഒരു കാര്യത്തെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ, അത് ഉടൻ തന്നെ നിങ്ങളുടെ മനസ്സിനാൽ പരിമിതപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. അവർ പറയുന്നു, മുത്തുച്ചിപ്പി ഒരു മുത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണം നോക്കുക, അറിവ് എങ്ങനെ പരിമിതമാണെന്ന് കാണുക, ഒരു കാര്യം ശേഖരിക്കുക, അതിനെ ബോധത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക, അത് മൊത്തത്തിൽ അറിയാതിരിക്കുക. എല്ലാ അറിവുകളെക്കുറിച്ചും ഇത് ശരിയാണ്, അനന്തതയെക്കുറിച്ചും അങ്ങനെയായിരിക്കാൻ കഴിയുമോ? എല്ലാ അറിവിന്റെയും സത്തയായ, സാക്ഷിയായ, സാക്ഷിയായ, അവനില്ലാതെ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു അറിവും ലഭിക്കാത്ത, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത, മുഴുവൻ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെയും സാക്ഷിയായ, നമ്മുടെ സ്വന്തം ആത്മാവിലുള്ള സാക്ഷിയായ അവനെ നിങ്ങൾക്ക് പരിമിതപ്പെടുത്താൻ കഴിയുമോ? നിങ്ങൾക്ക് അവനെ എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും? നിങ്ങൾക്ക് അവനെ എങ്ങനെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ കഴിയും? എല്ലാം, മുഴുവൻ പ്രപഞ്ചവും, അത്തരമൊരു തെറ്റായ ശ്രമമാണ്. ഈ അനന്താത്മാവ് സ്വന്തം മുഖം കാണാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, ഏറ്റവും താഴ്ന്ന മൃഗങ്ങൾ മുതൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ദേവന്മാർ വരെയുള്ളവയെല്ലാം തന്നെത്തന്നെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കാൻ നിരവധി കണ്ണാടികൾ പോലെയാണ്. അവൻ മറ്റുള്ളവയെ എടുക്കുന്നു, അവ പര്യാപ്തമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി, മനുഷ്യശരീരത്തിൽ അത് പരിമിതമായതിന്റെ പരിമിതിയാണെന്നും എല്ലാം പരിമിതമാണെന്നും പരിമിതിയിൽ അനന്തതയുടെ ഒരു പ്രകടനവും ഉണ്ടാകില്ലെന്നും അവൻ മനസ്സിലാക്കുന്നതുവരെ. പിന്നെ പിന്നോക്കയാത്ര വരുന്നു, ഇതിനെയാണ് ത്യാഗം എന്ന് പറയുന്നത്, വൈരാഗ്യം. ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്ന് മടങ്ങുക, മടങ്ങുക! ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലേക്ക് പോകരുത് എന്നതാണ് വൈരാഗ്യത്തിന്റെ മുദ്രാവാക്യം. ഇതാണ് എല്ലാ ധാർമ്മികതയുടെയും മുദ്രാവാക്യം, ഇതാണ് എല്ലാ ക്ഷേമത്തിന്റെയും മുദ്രാവാക്യം; കാരണം, നമ്മിൽ നിന്ന് പ്രപഞ്ചം തപസ്യയിൽ, ത്യാഗത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നുവെന്ന് നിങ്ങൾ ഓർമ്മിക്കണം, നിങ്ങൾ പിന്നിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ, എല്ലാ രൂപങ്ങളും നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ പ്രകടമാകുന്നു, നിങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആയിരിക്കുന്നതുവരെ അവ ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് മോക്ഷം അല്ലെങ്കിൽ മോചനം. ഈ ആശയം നമ്മൾ മനസ്സിലാക്കണം: विज्ञातारमरे केन विजानीयात् — “അറിയുന്നവനെ എങ്ങനെ അറിയും?” ജ്ഞാതാവിനെ അറിയാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അത് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, അത് അറിയുന്നവനായിരിക്കില്ല. നിങ്ങൾ ഒരു കണ്ണാടിയിൽ നിങ്ങളുടെ കണ്ണുകളെ നോക്കിയാൽ, പ്രതിബിംബം ഇനി നിങ്ങളുടെ കണ്ണുകളല്ല, മറിച്ച് മറ്റെന്തോ ആണ്, ഒരു പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്. അപ്പോൾ ഈ ആത്മാവ്, നിങ്ങൾ ആയ ഈ സാർവത്രികവും അനന്തവുമായ ജീവി, ഒരു സാക്ഷി മാത്രമാണെങ്കിൽ, എന്താണ് പ്രയോജനം? നമ്മളെപ്പോലെ അതിന് ജീവിക്കാനും ചലിക്കാനും ലോകത്തെ ആസ്വദിക്കാനും കഴിയില്ല. സാക്ഷിക്ക് എങ്ങനെ ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ആളുകൾക്ക് മനസ്സിലാകുന്നില്ല. “ഓ,” അവർ പറയുന്നു, “നിങ്ങൾ ഹിന്ദുക്കൾ സാക്ഷികളാണെന്ന ഈ സിദ്ധാന്തത്തിലൂടെ നിശബ്ദരും ഒന്നിനും കൊള്ളാത്തവരുമായി മാറിയിരിക്കുന്നു!” ഒന്നാമതായി, സാക്ഷിക്ക് മാത്രമേ ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയൂ. ഒരു ഗുസ്തി മത്സരം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് ആസ്വദിക്കുന്നവർ, അതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവർ, അല്ലെങ്കിൽ നോക്കുന്നവർ - പുറത്തുള്ളവർ? ജീവിതത്തിൽ എന്തിനും നിങ്ങൾ കൂടുതൽ കൂടുതൽ സാക്ഷിയാകുന്തോറും നിങ്ങൾ അത് കൂടുതൽ ആസ്വദിക്കുന്നു. ഇതാണ് ആനന്ദം; അതിനാൽ, നിങ്ങൾ ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സാക്ഷിയാകുമ്പോൾ മാത്രമേ അനന്തമായ ആനന്ദം നിങ്ങളുടേതാകൂ; അപ്പോൾ മാത്രമേ നിങ്ങൾ ഒരു മുക്തപുരുഷനാകൂ. ഒരു ആഗ്രഹവുമില്ലാതെ, സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകാനുള്ള ആശയമില്ലാതെ, കുറ്റപ്പെടുത്താനുള്ള ആശയമില്ലാതെ, പ്രശംസിക്കാനുള്ള ആശയമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്നത് സാക്ഷിക്ക് മാത്രമാണ്. സാക്ഷി മാത്രമേ ആസ്വദിക്കുന്നുള്ളൂ, മറ്റാരുമല്ല. ധാർമ്മിക വശത്തേക്ക് വരുമ്പോൾ, അദ്വൈതവാദത്തിന്റെ ആദ്ധ്യാത്മിക വശത്തിനും ധാർമ്മിക വശത്തിനും ഇടയിൽ ഒരു കാര്യമുണ്ട്; അത് മായയുടെ സിദ്ധാന്തമാണ്. അദ്വൈത വ്യവസ്ഥയിലെ ഈ പോയിന്റുകളെല്ലാം മനസ്സിലാക്കാൻ വർഷങ്ങളും വിശദീകരിക്കാൻ മാസങ്ങളും ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ അവയെ വെറുതെ സ്പർശിച്ചാൽ നിങ്ങൾ ക്ഷമിക്കും . എല്ലാ യുഗങ്ങളിലും മനസ്സിലാക്കാൻ ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമാണ് ഈ മായ സിദ്ധാന്തം. ഇത് തീർച്ചയായും ഒരു സിദ്ധാന്തമല്ലെന്നും, ദേശ-കാല-നിമിത്ത - സ്ഥലം, സമയം, കാര്യകാരണം - എന്നീ മൂന്ന് ആശയങ്ങളുടെ സംയോജനമാണെന്നും ഈ സമയവും സ്ഥലവും കാരണവും നാമ-രൂപമായി ചുരുങ്ങി എന്നും ചുരുക്കി പറഞ്ഞാൽ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയും. സമുദ്രത്തിൽ ഒരു തരംഗമുണ്ടെന്ന് കരുതുക. തിരമാല സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാകുന്നത് അതിന്റെ രൂപത്തിലും പേരിലുമാണ്, ഈ രൂപത്തിനും ഈ പേരിനും തിരമാലയിൽ നിന്ന് വേറിട്ട ഒരു അസ്തിത്വം ഉണ്ടാകില്ല; അവ തിരമാലയ്‌ക്കൊപ്പം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ. തിരമാല ശമിച്ചേക്കാം, പക്ഷേ തിരമാലയിലുണ്ടായിരുന്ന നാമവും രൂപവും എന്നെന്നേക്കുമായി അപ്രത്യക്ഷമായാലും അതേ അളവിൽ വെള്ളം നിലനിൽക്കും. അപ്പോൾ ഈ മായയാണ് എനിക്കും നിങ്ങൾക്കും ഇടയിലും, എല്ലാ മൃഗങ്ങൾക്കും മനുഷ്യനും ഇടയിലും, ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും ഇടയിലും വ്യത്യാസം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. വാസ്തവത്തിൽ, ഈ മായയാണ് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ജീവികളിൽ ആത്മാവിനെ പിടികൂടുന്നത്, അതായത്, നാമത്തിലൂടെയും രൂപത്തിലൂടെയും മാത്രമേ ഇവയെ വേർതിരിച്ചറിയാൻ കഴിയൂ. നിങ്ങൾ അത് വെറുതെ വിട്ടാൽ, പേരും രൂപവും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ഈ വൈവിധ്യമെല്ലാം എന്നെന്നേക്കുമായി അപ്രത്യക്ഷമാകും, നിങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണോ അതാണ്. ഇതാണ് മായ. ഇത് വീണ്ടും ഒരു സിദ്ധാന്തമല്ല, മറിച്ച് വസ്തുതകളുടെ പ്രസ്താവനയാണ്. ഈ മേശ നിലവിലുണ്ടെന്ന് യാഥാർത്ഥ്യവാദി പറയുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം അർത്ഥമാക്കുന്നത്, ഈ മേശയ്ക്ക് അതിന്റേതായ ഒരു സ്വതന്ത്രമായ നിലനിൽപ്പുണ്ടെന്നും, അത് പ്രപഞ്ചത്തിലെ മറ്റെന്തിന്റെയും നിലനിൽപ്പിനെ ആശ്രയിക്കുന്നില്ലെന്നും, ഈ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയും നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ, ഈ മേശ ഇപ്പോഴുള്ളതുപോലെ തന്നെ നിലനിൽക്കുമെന്നും ആണ്. ഒരു ചെറിയ ചിന്ത അത് അങ്ങനെയാകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് കാണിച്ചുതരും. ഇന്ദ്രിയലോകത്തിലെ ഇവിടെയുള്ളതെല്ലാം ആശ്രയത്വമുള്ളതും പരസ്പരാശ്രിതവുമാണ്, ആപേക്ഷികവും പരസ്പരബന്ധിതവുമാണ്, ഒന്നിന്റെ നിലനിൽപ്പ് മറ്റൊന്നിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ അറിവിൽ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്; ആദ്യത്തേത് ഓരോന്നും വ്യക്തിഗതവും എല്ലാത്തിൽ നിന്നും വേറിട്ടതുമാണ് എന്നതാണ്; അടുത്ത ഘട്ടം എല്ലാത്തിനും ഇടയിൽ ഒരു ബന്ധവും പരസ്പരബന്ധവുമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ്; മൂന്നാമത്തേത്, നമ്മൾ പലതായി കാണുന്ന ഒരേയൊരു കാര്യം മാത്രമേയുള്ളൂ എന്നതാണ്. അജ്ഞരുമായുള്ള ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യ ആശയം, ഈ ദൈവം പ്രപഞ്ചത്തിന് പുറത്തെവിടെയോ ഉണ്ടെന്നാണ്, അതായത്, ദൈവസങ്കല്പം അങ്ങേയറ്റം മനുഷ്യനാണ്; ഒരു മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്നതുപോലെ അവൻ ചെയ്യുന്നു, വലുതും ഉയർന്നതുമായ തോതിൽ മാത്രം. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആ ആശയം യുക്തിരഹിതവും അപര്യാപ്തവുമാണെന്ന് ചുരുക്കം ചില വാക്കുകളിൽ തെളിയിക്കപ്പെടുന്നത് എങ്ങനെയെന്ന് നമ്മൾ കണ്ടു. അടുത്ത ആശയം എല്ലായിടത്തും പ്രകടമാകുന്ന ഒരു ശക്തിയുടെ ആശയമാണ്. ചാണ്ടിയിൽ നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ വ്യക്തി ദൈവം ഇതാണ് , പക്ഷേ, എന്നെ ശ്രദ്ധിക്കുക, എല്ലാ നല്ല ഗുണങ്ങളുടെയും സംഭരണിയായി നിങ്ങൾ മാത്രം മാറ്റുന്ന ഒരു ദൈവമല്ല. നിങ്ങൾക്ക് രണ്ട് ദൈവങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല, ദൈവവും സാത്താനും; നിങ്ങൾക്ക് ഒരാളെ മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ, അവനെ നല്ലതെന്നും ചീത്തയെന്നും വിളിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടണം. ഒന്നിനെ മാത്രം ഉണ്ടായിരിക്കുകയും യുക്തിസഹമായ അനന്തരഫലങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയും വേണം. ചാണ്ടിയിൽ നമ്മൾ വായിക്കുന്നു: “ഓ ദിവ്യമാതാവേ, എല്ലാ ജീവികളിലും സമാധാനമായി വസിക്കുന്നവളേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികളിലും പരിശുദ്ധിയായി വസിക്കുന്ന ദൈവമാതാവേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു.” അതേ സമയം അവനെ സർവ്വരൂപി എന്ന് വിളിക്കുന്നതിന്റെ മുഴുവൻ അനന്തരഫലവും നാം സ്വീകരിക്കണം. “ഓ ഗാർഗി, ഇതെല്ലാം ആനന്ദമാണ്; എവിടെ ആനന്ദമുണ്ടോ അവിടെയെല്ലാം ദൈവികതയുടെ ഒരു അംശമുണ്ട്,” നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ അത് ഉപയോഗിക്കാം. എന്റെ മുമ്പിലുള്ള ഈ വെളിച്ചത്തിൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഒരു ദരിദ്രന് നൂറു രൂപ നൽകാം, മറ്റൊരാൾക്ക് നിങ്ങളുടെ പേര് കെട്ടിച്ചമച്ചേക്കാം, എന്നാൽ രണ്ടിനും വെളിച്ചം ഒരുപോലെയായിരിക്കും. ഇത് രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടമാണ്. മൂന്നാമത്തേത്, ദൈവം പ്രകൃതിക്ക് പുറത്തോ പ്രകൃതിക്കുള്ളിലോ അല്ല, മറിച്ച് ദൈവവും പ്രകൃതിയും ആത്മാവും പ്രപഞ്ചവുമെല്ലാം മാറ്റാവുന്ന പദങ്ങളാണ്. നിങ്ങൾ ഒരിക്കലും രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ കാണുന്നില്ല; നിങ്ങളെ വഞ്ചിച്ചത് നിങ്ങളുടെ മെറ്റാഫിസിക്കൽ വാക്കുകളാണ്. നിങ്ങൾ ഒരു ശരീരമാണെന്നും ഒരു ആത്മാവുണ്ടെന്നും നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ഒരുമിച്ചാണെന്നും നിങ്ങൾ കരുതുന്നു. അതെങ്ങനെ സംഭവിക്കും? നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം മനസ്സിൽ ശ്രമിക്കുക. നിങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഒരു യോഗിയുണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ തന്നെത്തന്നെ ചൈതന്യനായി അറിയുന്നു, അയാൾക്ക് ശരീരം അപ്രത്യക്ഷമായി. ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യൻ തന്നെത്തന്നെ ഒരു ശരീരമായി കരുതുന്നു; ആത്മാവ് എന്ന ആശയം അവനിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി; എന്നാൽ മനുഷ്യന് ശരീരവും ആത്മാവും ഇതെല്ലാം ഉണ്ടെന്നുള്ള മെറ്റാഫിസിക്കൽ ആശയങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ, അവയെല്ലാം ഒരേസമയം അവിടെയുണ്ടെന്ന് നിങ്ങൾ കരുതുന്നു. ഓരോന്നായി. നിങ്ങൾ ദ്രവ്യത്തെ കാണുമ്പോൾ ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കരുത്; നിങ്ങൾ ഫലത്തെയും ഫലത്തെയും മാത്രം കാണുന്നു, നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയാത്ത കാരണവും, നിങ്ങൾക്ക് കാരണം കാണാൻ കഴിയുന്ന നിമിഷം, ഫലം അപ്രത്യക്ഷമാകും. അപ്പോൾ ലോകം എവിടെയാണ്, ആരാണ് അത് എടുത്തുകളഞ്ഞത്? "എപ്പോഴും ബോധമായി, പരമാനന്ദമായി, എല്ലാ അതിരുകൾക്കും അതീതമായി, എല്ലാ താരതമ്യങ്ങൾക്കും അതീതമായി, എല്ലാ ഗുണങ്ങൾക്കും അതീതമായി, നിത്യമുക്തമായി, ആകാശം പോലെ പരിധിയില്ലാത്തതായി, ഭാഗങ്ങളില്ലാതെ, പരമമായി, പൂർണ്ണമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്ന് - ഹേ മുനി, ഹേ പണ്ഡിതാ, അത്തരമൊരു ബ്രഹ്മം ജ്ഞാനിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ സമാധിയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. ( വിവേകചൂഡാമണി , 408). "പ്രകൃതിയുടെ എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും എന്നെന്നേക്കുമായി അവസാനിക്കുന്നിടത്ത്, എല്ലാ ചിന്തകൾക്കും അതീതമായി ചിന്തയുള്ളവനും, എല്ലാത്തിനും തുല്യനും, തുല്യനില്ലാത്തവനും, അളക്കാനാവാത്തവനും, വേദങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നവനും, നമ്മുടെ അസ്തിത്വം എന്ന് നാം വിളിക്കുന്നതിന്റെ സത്തയും, പൂർണ്ണതയുള്ളവനും - അത്തരമൊരു ബ്രഹ്മം, ഹേ മുനി, ഹേ പണ്ഡിതാ, സമാധിയിൽ ജ്ഞാനിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. (ഐബിഡ്., 409) "ജനനമരണങ്ങൾക്കെല്ലാം അപ്പുറം, അനന്തനായവൻ, അതുല്യൻ, മഹാപ്രളയത്തിൽ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ പോലെ - മുകളിൽ വെള്ളം, താഴെ വെള്ളം, എല്ലാ വശങ്ങളിലും വെള്ളം, ആ വെള്ളത്തിന്റെ മുഖത്ത് ഒരു തിരമാലയോ അലയോ ഇല്ല - നിശബ്ദവും ശാന്തവുമായി, എല്ലാ ദർശനങ്ങളും ഇല്ലാതായി, എല്ലാ പോരാട്ടങ്ങളും കലഹങ്ങളും വിഡ്ഢികളുടെയും സന്യാസിമാരുടെയും യുദ്ധവും എന്നെന്നേക്കുമായി അവസാനിച്ചു - ഹേ മുനി, ഹേ പണ്ഡിതാ, അത്തരമൊരു ബ്രാഹ്മണൻ സമാധിയിൽ ജ്ഞാനിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു." (ഐബിഡ്., 410) അതും വരുന്നു, അത് വരുമ്പോൾ ലോകം അപ്രത്യക്ഷമായി. ഈ ബ്രഹ്മം, ഈ യാഥാർത്ഥ്യം അജ്ഞാതവും അജ്ഞാതവുമാണെന്ന് നാം കണ്ടു, അജ്ഞേയവാദിയുടെ അർത്ഥത്തിലല്ല, മറിച്ച് അവനെ അറിയുന്നത് ദൈവനിന്ദയായിരിക്കും, കാരണം നിങ്ങൾ ഇതിനകം തന്നെ അവനാണ്. ഈ ബ്രഹ്മം ഈ മേശയല്ലെന്നും ഇപ്പോഴും ഈ മേശയാണെന്നും നാം കണ്ടു. നാമവും രൂപവും നീക്കം ചെയ്യുക, യാഥാർത്ഥ്യം എന്താണെന്ന് അവനാണ്. അവൻ എല്ലാറ്റിലും യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. "നീ സ്ത്രീയാണ്, നീ പുരുഷനാണ്, നീ ആൺകുട്ടിയാണ്, പെൺകുട്ടിയും നീയാണ്, ഒരു വടിയിൽ സ്വയം താങ്ങുന്ന വൃദ്ധനാണ്, പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാറ്റിലും നീയാണ്." അതാണ് അദ്വൈതവാദത്തിന്റെ പ്രമേയം. കുറച്ചുകൂടി. ഇവിടെയാണ്, കാര്യങ്ങളുടെ സത്തയുടെ വിശദീകരണം നമുക്ക് കണ്ടെത്താനാകുന്നത്. യുക്തിയുടെയും ശാസ്ത്രീയ അറിവിന്റെയും എല്ലാ കടന്നുകയറ്റത്തിനെതിരെയും നമുക്ക് ഇവിടെ മാത്രം എങ്ങനെ ഉറച്ച നിലപാട് എടുക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് നമ്മൾ കണ്ടു. ഇവിടെ ഒടുവിൽ യുക്തിക്ക് ഒരു ഉറച്ച അടിത്തറയുണ്ട്, അതേസമയം, ഇന്ത്യൻ വേദാന്തി മുൻ ഘട്ടങ്ങളെ ശപിക്കുന്നില്ല; അവൻ തിരിഞ്ഞുനോക്കി അവയെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു, അവ സത്യമായിരുന്നുവെന്ന് അവനറിയാം, തെറ്റായി മനസ്സിലാക്കിയതും തെറ്റായി പറഞ്ഞതും മാത്രമാണ്. അവ ഒരേ സത്യമായിരുന്നു, മായയുടെ കണ്ണാടിയിലൂടെ മാത്രം കാണപ്പെട്ടു, വളച്ചൊടിക്കപ്പെട്ടതായിരിക്കാം - എന്നിട്ടും സത്യം, സത്യമല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല. പ്രകൃതിക്കു പുറത്ത് അജ്ഞനായ മനുഷ്യൻ കണ്ട അതേ ദൈവം, അല്പജ്ഞാനിയായ മനുഷ്യൻ പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് തുളച്ചുകയറുന്നതായി കണ്ട അതേ ദൈവം, മുഴുവൻ പ്രപഞ്ചവും സ്വന്തം ആത്മാവായി, समानമായി, സാക്ഷാത്കരിക്കുന്ന അതേ ദൈവം - എല്ലാവരും ഒരേയൊരു അസ്തിത്വമാണ്, വ്യത്യസ്ത കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽ നിന്ന് കാണുന്ന അതേ സത്ത, വ്യത്യസ്ത മായയുടെ കണ്ണാടികളിലൂടെ കാണുന്നതും, വ്യത്യസ്ത മനസ്സുകൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതും, എല്ലാ വ്യത്യാസവും അതിലൂടെയാണ് ഉണ്ടായത്. മാത്രമല്ല, ഒരു വീക്ഷണം മറ്റൊന്നിലേക്ക് നയിക്കണം. ശാസ്ത്രത്തിനും പൊതുവിജ്ഞാനത്തിനും ഇടയിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്താണ്? ഇരുട്ടിൽ തെരുവുകളിലേക്ക് പോകുക, അവിടെ അസാധാരണമായ എന്തെങ്കിലും സംഭവിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അതിന്റെ കാരണമെന്താണെന്ന് വഴിയാത്രക്കാരിൽ ഒരാളോട് ചോദിക്കുക. ഈ പ്രതിഭാസത്തിന് കാരണം ഒരു പ്രേതമാണെന്ന് അദ്ദേഹം നിങ്ങളോട് പറയും. അവൻ എപ്പോഴും പുറത്ത് പ്രേതങ്ങളെയും ആത്മാക്കളെയും പിന്തുടരുന്നു, കാരണംഫലങ്ങള്‍ക്ക് പുറത്തുള്ള കാരണങ്ങള്‍ അന്വേഷിക്കുന്നത് അജ്ഞതയുടെ സ്വഭാവമാണ്.ഒരു കല്ല് വീണാൽ അത് ഒരു പിശാചോ പ്രേതമോ എറിഞ്ഞതാണെന്ന് അജ്ഞനായ മനുഷ്യൻ പറയുന്നു, പക്ഷേ ശാസ്ത്ര മനുഷ്യൻ പറയുന്നത് അത് പ്രകൃതിയുടെ നിയമമാണ്, ഗുരുത്വാകർഷണ നിയമമാണ് എന്നാണ്. ശാസ്ത്രത്തിനും മതത്തിനും ഇടയിലുള്ള പോരാട്ടം എന്താണ്? മതങ്ങൾ പുറത്തുനിന്നുള്ള വിശദീകരണങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടത്താൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു - ഒരു മാലാഖ സൂര്യനെയും, മറ്റൊരു മാലാഖ ചന്ദ്രനെയും, അങ്ങനെ അനന്തമായി . എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും ഒരു ആത്മാവിനാൽ സംഭവിക്കുന്നു, അവയെല്ലാം വസ്തുവിന് പുറത്താണെന്നതാണ് പൊതുവായ ഒരു കാര്യം. ഒരു വസ്തുവിന്റെ കാരണം വസ്തുവിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നു എന്നാണ് ശാസ്ത്രം അർത്ഥമാക്കുന്നത്. ശാസ്ത്രം പടിപടിയായി പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അത് പ്രകൃതി പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ വിശദീകരണം ആത്മാക്കളുടെയും മാലാഖമാരുടെയും കൈകളിൽ നിന്ന് എടുത്തുകളഞ്ഞു. ആത്മീയ കാര്യങ്ങളിലും അദ്വൈതം അതുപോലെ ചെയ്തതിനാൽ, അത് ഏറ്റവും ശാസ്ത്രീയമായ മതമാണ്. ഈ പ്രപഞ്ചം ഒരു ബാഹ്യ-പ്രപഞ്ച ദൈവത്താൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല, അത് ഒരു ബാഹ്യ പ്രതിഭയുടെയും സൃഷ്ടിയല്ല. അത് സ്വയം സൃഷ്ടിക്കുന്നതും, സ്വയം ലയിക്കുന്നതും, സ്വയം പ്രകടമാകുന്നതുമായ, ഏക അനന്തമായ അസ്തിത്വമാണ്, ബ്രഹ്മം. തത്ത്വമസി ശ്വേതകേതോ — “അത് നീയാണ്! ഹേ ശ്വേതകേതോ!” അങ്ങനെ, ഇതും ഇതും മാത്രമേയുള്ളൂ, മറ്റാർക്കും മാത്രമുള്ള ഏക ശാസ്ത്രീയ മതമാകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് നിങ്ങൾ കാണുന്നു. ആധുനിക പകുതി വിദ്യാഭ്യാസമുള്ള ഇന്ത്യയിൽ ശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ വാഗ്വാദങ്ങളും, യുക്തിവാദത്തെയും യുക്തിയെയും കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ സംസാരങ്ങളും ഞാൻ ദിവസവും കേൾക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ മുഴുവൻ വിഭാഗങ്ങളും അദ്വൈതികളാകാൻ ധൈര്യപ്പെടുകയും ബുദ്ധന്റെ വാക്കുകളായ "ബഹുജനഹിതായ ബഹുജനസുഖായ" - "പലരുടെയും നന്മയ്ക്കായി, പലരുടെയും സന്തോഷത്തിനായി" - ലോകത്തോട് പ്രസംഗിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുമെന്ന് ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ നിങ്ങളെ ഭീരുക്കളായി കണക്കാക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ ഭീരുത്വം മറികടക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ ഭയമാണ് നിങ്ങളുടെ ഒഴികഴിവെങ്കിൽ, അതേ സ്വാതന്ത്ര്യം മറ്റുള്ളവർക്കും അനുവദിക്കുക, പാവപ്പെട്ട വിഗ്രഹാരാധകനെ തകർക്കാൻ ശ്രമിക്കരുത്, അവനെ പിശാച് എന്ന് വിളിക്കരുത്, എല്ലാവരോടും പ്രസംഗിക്കാൻ പോകരുത്, അത് നിങ്ങളോട് പൂർണ്ണമായും യോജിക്കുന്നില്ല. ആദ്യം അറിയുക, നിങ്ങൾ സ്വയം ഭീരുക്കളാണ്, സമൂഹം നിങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നുവെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ നിങ്ങളെ വളരെയധികം ഭയപ്പെടുത്തുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ അജ്ഞരായവരെ എത്രമാത്രം ഭയപ്പെടുത്തുകയും ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്യും? അതാണ് അദ്വൈത നിലപാട്. മറ്റുള്ളവരോട് കരുണ കാണിക്കണമേ. നാളെ ലോകം മുഴുവൻ സിദ്ധാന്തത്തിൽ മാത്രമല്ല, യാഥാർത്ഥ്യത്തിലും അദ്വൈതികളായിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് ദൈവത്തോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. പക്ഷേ അത് സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ, നമുക്ക് അടുത്ത ഏറ്റവും നല്ല കാര്യം ചെയ്യാം; അജ്ഞരെ നമുക്ക് ഒരു കൂട്ടമായി എടുക്കാം, അവർക്ക് പോകാൻ കഴിയുന്നതുപോലെ അവരെ എപ്പോഴും പടിപടിയായി നയിക്കാം, ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ മതപരമായ വളർച്ചയിലും ഓരോ ചുവടും പുരോഗമനപരമാണെന്ന് അറിയുക. അത് തിന്മയിൽ നിന്ന് നന്മയിലേക്കല്ല, നന്മയിൽ നിന്ന് നന്മയിലേക്കാണ്. ധാർമ്മിക ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ പറയേണ്ടതുണ്ട്. നമ്മുടെ ആൺകുട്ടികൾ ഇക്കാലത്ത് വാചാലരായി സംസാരിക്കുന്നു; അവർ ആരിൽ നിന്നോ - കർത്താവിന് ആരിൽ നിന്നോ - പഠിക്കുന്നു - അദ്വൈതം ആളുകളെ അധാർമികരാക്കുന്നു, കാരണം നാമെല്ലാവരും ഒന്നായ ദൈവമാണെങ്കിൽ, ധാർമ്മികതയുടെ ആവശ്യകത എന്തായിരിക്കും! ഒന്നാമതായി, ചാട്ടവാറുകൊണ്ട് മാത്രമേ അവനെ കീഴ്പ്പെടുത്താൻ കഴിയൂ എന്ന ക്രൂരന്റെ വാദം ഇതാണ്. നിങ്ങൾ അത്തരം മൃഗങ്ങളാണെങ്കിൽ, ചാട്ടവാറുകൊണ്ട് കീഴടക്കേണ്ട മനുഷ്യരായി കണക്കാക്കുന്നതിനുപകരം ആത്മഹത്യ ചെയ്യുക. ചാട്ടവാറുകൊണ്ട് കീഴടക്കപ്പെട്ടാൽ, നിങ്ങളെല്ലാം പിശാചുക്കളായിരിക്കും! അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ നിങ്ങളെല്ലാവരും കൊല്ലപ്പെടണം. നിങ്ങൾക്ക് ഒരു സഹായവുമില്ല; നിങ്ങൾ എപ്പോഴും ഈ ചാട്ടവാറിനു കീഴിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്, നിങ്ങൾക്ക് ഒരു രക്ഷയുമില്ല, നിങ്ങൾക്ക് ഒരു രക്ഷയുമില്ല. രണ്ടാമതായി, അദ്വൈതവും അദ്വൈതവും മാത്രമാണ് ധാർമ്മികതയെ വിശദീകരിക്കുന്നത്. എല്ലാ മതങ്ങളും പ്രസംഗിക്കുന്നത് എല്ലാ ധാർമ്മികതയുടെയും സാരാംശം മറ്റുള്ളവർക്ക് നന്മ ചെയ്യുക എന്നതാണ്. എന്തുകൊണ്ട്? നിസ്വാർത്ഥനായിരിക്കുക. ഞാൻ എന്തിന് അങ്ങനെ ചെയ്യണം? ഏതോ ദൈവം അത് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടോ? അവൻ എനിക്ക് വേണ്ടിയല്ല. ചില ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അത് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അവരെ അനുവദിക്കൂ; അത് എനിക്ക് ഒന്നുമല്ല; അവരെല്ലാം അത് പറയട്ടെ. അവർ അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, എനിക്കെന്താണ്? ഓരോരുത്തരും തനിക്കുവേണ്ടിയാണ്, ആരെങ്കിലും ഏറ്റവും തടസ്സമായത് എടുക്കുന്നു - ലോകത്തിലെ മുഴുവൻ ധാർമ്മികതയും അതാണ്, കുറഞ്ഞത് പലരിലും.ഞാൻ സദാചാരവാദിയാകേണ്ടതിന്റെ കാരണം എന്താണ്? ഗീതയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സത്യം മനസ്സിലാക്കിയാലല്ലാതെ നിങ്ങൾക്ക് അത് വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല: "എല്ലാവരെയും തന്നിലും, എല്ലാവരിലും തന്നെയും കാണുന്നവൻ, അങ്ങനെ എല്ലാവരിലും ജീവിക്കുന്ന ഒരേ ദൈവത്തെ കാണുന്നവൻ, सम्वान, അവൻ, सम्वान, ഇനി ആത്മാവിനെ സ്വയം കൊല്ലുകയില്ല."( BG 6.29 , BG 13.29BlogThis!