*നവരാത്രി വിഗ്രഹഘോഷയാത്ര 2026* കൊല്ലവർഷം 1202-ാം മാണ്ട് (2026) കന്നിമാസത്തിൽ പ്രഥമ മുതൽ ദശമി വരെ അനന്തപുരിയിൽ നടക്കുന്ന നവരാത്രി പൂജയ്ക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്ന ഘോഷയാത്രയുടെ ആദ്യ വിഗ്രഹമായ ശുചീന്ദ്രം മുൻ ഉദിത്തനങ്കദേവി 08/10/2026 രാവിലെ ഏഴിനും എട്ടിനും ഇടയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും പുറത്തിറങ്ങി സ്വീകരണങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങി ഉച്ചക്ക് ചുങ്കങ്കട (ഗൗരി ശങ്കർ) യിൽ എത്തി വിശ്രമിച്ചശേഷം, വൈകുന്നേരത്തോടെ തക്കല കൽക്കുളം ശ്രീ നീലകണ്ഠ പെരുമാൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. തുടർന്ന് 09/10/2026 ന് രാവിലെ എട്ടു മണിയോടുകൂടി പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും അനിഴം തിരുന്നാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ മഹാരാജാവിന്റെ ഉടവാൾ ആചാരപൂർവ്വം കൈമാറ്റം ചെയ്ത്‌ തേവാരക്കെട്ടിൽ സരസ്വതി ദേവിയെ ആനപ്പുറത്തും, വേളിമല കുമാരസ്വാമിയും, ശുചീന്ദ്രം മുൻ ഉദിത്തനങ്ക ദേവിയും പല്ലക്കുകളിലും എഴുന്നള്ളിച്ച് ഉച്ചയോടെ കേരളപുരം ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി വിശ്രമിച്ചശേഷം അന്ന് (09/10/2026) വൈകുന്നേരത്തോടെ കുഴിത്തുറ ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. 10/10/2026 ന് രാവിലെ അവിടെ നിന്നും തിരിക്കുന്ന ഘോഷയാത്ര പതിനൊന്ന് മണിയോടു കൂടി കേരള - തമിഴ്‌നാട് അതിർത്തിയായ കളിയിക്കാവിളയിലെ ഗംഭീര സ്വീകരണങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങി, ഉച്ചയോടെ പാറശ്ശാല ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി വിശ്രമിച്ചശേഷം വൈകുന്നേരത്തോടെ നെയ്യാറ്റിൻകര ശ്രീകൃഷ്‌ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തുകയും, 11/10/2026 നു രാവിലെ ഏഴുമണിക്ക് നെയ്യാറ്റിൻകരയിൽ നിന്നും തിരിക്കുന്ന ഘോഷയാത്ര ഉച്ചയോടുകൂടി നേമം വില്ലേജ് ഓഫീസിൽ വിശ്രമിച്ചശേഷം വൈകുന്നേരം നാലു മണിയോടുകൂടി സരസ്വതിദേവിയും, കുമാരസ്വാമിയും കരമന ആവടൈയമ്മൻ കോവിലിൽ എത്തി കുമാരസ്വാമിയെ പല്ലക്കിൽനിന്നും ഇറക്കി വെള്ളി കുതിരന്മേൽ അലങ്കരിക്കുമ്പോൾ, മുൻ ഉദിത്തനങ്ക ദേവി കിള്ളിപ്പാലത്തുള്ള ഉജ്ജയിനി മാകാളി അമ്മൻകോവിലിൽ എത്തുകയും, സരസ്വതിദേവിയും കുമാരസ്വാമിയും കരമനയിൽ നിന്നും ഇറങ്ങി കിള്ളിപ്പാലത്ത് വന്ന് മുൻ ഉദിത്തനങ്ക ദേവിയെയും കൂട്ടി ഗംഭീര സ്വീകരണങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങി മൂവരും കൂടി വൈകുന്നേരം ഏഴുമണിയോടുകൂടി ശ്രീപത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലെ നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിൽ എത്തിചേരുകയും സരസ്വതി ദേവിയെ പൂജയ്ക്കായി അവിടെ കുടിയിരുത്തിയ ശേഷം കുമാരസ്വാമിയും, മുൻ ഉദിത്തനങ്ക ദേവിയും ശ്രീപത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രം വലംവച്ച് കുമാരസ്വാമിയെ ആര്യശാല ദേവി ക്ഷേത്രത്തിലും, മുൻ ഉദിത്തന ദേവിയെ ചെന്തിട്ട ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിലും പൂജയ്ക്കായി കുടിയിരുത്തുന്നു. തുടർന്നു ഒൻപത് രാത്രിയും പത്തു പകലുകളുമായി നടക്കുന്ന നവരാത്രി പൂജയ്ക്കുശേഷം പത്താം ദിനമായ 21/10/2026 ന് രാവിലെ എട്ടു മണിക്ക് ആര്യശാല ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും കുമാരസ്വാമിയെ വെള്ളിക്കുതിരയിൽ അലങ്കരിച്ച് പൂജപ്പുര മണ്ഡപത്തിലേക്ക് വേട്ടയ്ക്കായി എഴുന്നള്ളിപ്പിക്കുകയും വൈകുന്നേരം നാലു മണിയോടെ അവിടെ നിന്നും തിരിച്ച് ചാല ഇലക്കട റോഡിൽ ചെന്തിട്ട ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും എത്തിനിൽക്കുന്ന മുൻ ഉദിത്തനങ്കദേവിയേയും കൂട്ടി വൈകുന്നേരം ഏഴു മണിയോടുകൂടി വീണ്ടും നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിനു മുന്നിൽ എത്തി വലിയ തമ്പുരാന്റെ കാണിക്കയും, മടക്കയാത്ര അനുമതിയും വാങ്ങി അവരവരെ പൂജയ്ക്കായി കുടിയിരുത്തിയിരിക്കുന്ന ലാവണങ്ങളിൽ തിരിച്ചെത്തുകയും 22/10/2026 നു ഒരു ദിവസത്തെ നല്ലിരിപ്പിന് ശേഷം (അന്ന് പ്രത്യേക പൂജകൾ ഒന്നും തന്നെയില്ല) 23/10/2026 രാവിലെ എട്ടുമണിയോടു കൂടി പഴയ വേണാട്ടിലെ മാതൃക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്ക് വിഗ്രഹങ്ങളുടെ മടക്കയാത്ര ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 23/10/2026 ന് നെയ്യാറ്റിൻകര ശ്രീകൃഷ്‌ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലും, 24/10/2026 ൽ കുഴിത്തുറ ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലും തങ്ങിയശേഷം, 25/10/2026 ന് പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരത്തിൽ എത്തി സരസ്വതി ദേവിയും കുമാരസ്വാമിയും അവരവരുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ മുൻ ഉദിത്തനങ്കദേവി കൽക്കുളം ശ്രീ നീലകണ്ഠ പെരുമാൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശ്രമിച്ച് അവിടെനിന്നും 26/10/2026 നു പുലർച്ചെ മൂന്നു മണിയോടുകൂടി യാത്ര തിരിച്ച് രാവിലെ എട്ടുമണിയോടുകൂടി ശുചീന്ദ്രം ക്ഷേത്രത്തിൽ തിരികെ കയറുകയും ചെയ്യുന്നതോടെ ഈ വർഷത്തെ നവരാത്രി മഹോത്സവത്തിന് സമാപനം കുറിക്കുന്നു. #navarathrighoshayathra 🗓️ #1share

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ പതിനൊന്നാം സ്കന്ധത്തിൽ (അദ്ധ്യായങ്ങൾ 2 മുതൽ 5 വരെ) വിവരിക്കുന്ന അതീവ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ദാർശനിക ചർച്ചയാണ് നിമി നവയോഗി സംവാദം. മിഥിലാപുരിയിലെ രാജാവായിരുന്ന നിമിയും ഋഷഭദേവന്റെ പുത്രന്മാരായ നവയോഗീന്ദ്രന്മാരും (ഒൻപത് യോഗികൾ) തമ്മിൽ നടക്കുന്ന ജ്ഞാന സമ്പുഷ്ടമായ സംഭാഷണമാണിത്. ഭഗവദ്ഭക്തി, മായ, മുക്തി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴമേറിയ സംശയങ്ങൾ നിമി രാജാവ് ചോദിക്കുകയും യോഗീശ്വരന്മാർ അതിന് മറുപടി നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സംവാദം 'ജയന്തേയ ഗീത' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. സംവാദത്തിലെ പ്രധാന ചോദ്യങ്ങളും മറുപടി നൽകിയ യോഗികളും: ഈ സംവാദത്തിൽ നിമി രാജാവ് ചോദിച്ച 9 പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾക്കും ഒൻപത് യോഗികൾ നൽകിയ മറുപടികൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: പരമമായ ശ്രേയസ്സ് (മോക്ഷം) എന്താണ്? മറുപടി നൽകിയത്: കവി സംഗ്രഹം: ഭഗവദ് ധർമ്മം ആചരിക്കുന്നതാണ് പരമമായ ശ്രേയസ്സ്. ശരീര പ്രവൃത്തികൾ, വാക്ക്, മനസ്സ് എന്നിവയെല്ലാം നാരായണനായി സമർപ്പിച്ച് ജീവിക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ വഴി. ഭഗവദ് ഭക്തന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? മറുപടി നൽകിയത്: ഹരി സംഗ്രഹം: ഉത്തമ ഭക്തൻ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും ഭഗവാനെ ദർശിക്കുന്നു. ഭഗവാനിൽ എല്ലാ ചരാചരങ്ങളെയും കാണുന്നു. സുഖദുഃഖങ്ങളിൽ ഒരേപോലെ ഭഗവത് ചിന്തയോടെ ഇരിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ഭക്തൻ. എന്താണ് ഭഗവദ് മായ? മറുപടി നൽകിയത്: അന്തരീക്ഷൻ സംഗ്രഹം: പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്ന ഭഗവാന്റെ അചിന്ത്യമായ ശക്തിയാണ് മായ. ഇല്ലാത്തതിനെ ഉള്ളതായും ഉള്ളതിനെ ഇല്ലാത്തതായും തോന്നിപ്പിക്കുന്ന പ്രകൃതിയുടെ ലീലയാണിത്. മായയെ എങ്ങനെ മറികടക്കാം (മായാതരണം)? മറുപടി നൽകിയത്: പ്രബുദ്ധൻ സംഗ്രഹം: ലൗകിക സുഖങ്ങൾ നശ്വരമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുക. ഒരു സദ്ഗുരുവിനെ ആശ്രയിച്ച് ആത്മജ്ഞാനം നേടുകയും, ഈശ്വരനിൽ പൂർണ്ണമായി ശരണാഗതി അടയുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ മായയെ മറികടക്കാം. നാരായണൻ എന്ന പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വരൂപം എന്താണ്? മറുപടി നൽകിയത്: പിപ്പലായനൻ സംഗ്രഹം: സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമായതും എന്നാൽ ഇവയ്ക്കൊന്നും അതീതവുമായ പരമസത്യമാണ് പരബ്രഹ്മം. ജാഗ്രത്, സ്വപ്ന, സുഷുപ്തി അവസ്ഥകൾക്ക് സാക്ഷിയായി നിൽക്കുന്ന ചൈതന്യമാണത്. കർമ്മയോഗം എന്നാൽ എന്താണ്? മറുപടി നൽകിയത്: ആവിർഹോത്രൻ സംഗ്രഹം: വേദവിഹിതമായ കർമ്മങ്ങൾ ഫലേച്ഛ കൂടാതെ ഈശ്വര പ്രീതിക്കായി ചെയ്യുക എന്നതാണ് കർമ്മയോഗം. ഇത് ചിത്തശുദ്ധി വരുത്തുകയും ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യും. ഭഗവാന്റെ അവതാര ലീലകൾ എന്തൊക്കെയാണ്? മറുപടി നൽകിയത്: ദ്രുമിളൻ സംഗ്രഹം: പ്രപഞ്ച സംരക്ഷണത്തിനും ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നതിനുമായി ഭഗവാൻ കൈക്കൊള്ളുന്ന വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളും മൽസ്യം, കൂർമ്മം, കൃഷ്ണൻ തുടങ്ങിയ അവതാര ലീലകളും അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നു. ഭഗവാനെ ഭജിക്കാത്തവരുടെ ഗതി എന്താണ്? മറുപടി നൽകിയത്: ചമസൻ സംഗ്രഹം: ലൗകിക കാമനകളിൽ മുഴുകി, ഇന്ദ്രിയ സുഖങ്ങൾക്ക് പുറകെ പോയി ഈശ്വരനെ ആരാധിക്കാത്തവർ സംസാരചക്രത്തിൽ പെട്ട് ജനനമരണ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. വിവിധ യുഗങ്ങളിൽ ഭഗവാനെ ഏത് രൂപത്തിലും നാമത്തിലുമാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്? മറുപടി നൽകിയത്: കരഭാജനൻ സംഗ്രഹം: കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം, ദ്വാപരയുഗം, കലിയുഗം എന്നീ നാല് യുഗങ്ങളിലെ ആരാധനാ രീതികൾ വിവരിക്കുന്നു. കലിയുഗത്തിൽ നാമസങ്കീർത്തനത്തിലൂടെ (ഭഗവാന്റെ നാമം ജപിക്കുന്നതിലൂടെ) മാത്രമേ പരമപദം പ്രാപിക്കാൻ സാധിക്കൂ എന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ലൗകിക ജീവിതത്തിലെ തിരക്കുകൾക്കിടയിലും മനസ്സിനെ എങ്ങനെ ഭഗവാനിലേക്ക് തിരിക്കാമെന്നും ആത്മസാക്ഷാത്കാരം നേടാമെന്നും ലളിതമായി പറഞ്ഞുതരുന്ന ഒന്നാണ് ഈ സംവാദം.

🌹ഇന്ന് ശ്രീ വരാഹ ജയന്തി . 13-09-2026 ഞായറാഴ്‌ച്ച.🌹 സനാതന ധർമ്മമനുസരിച്ചു് ശ്രീ വരാഹ ജയന്തി എല്ലാ വർഷവും ശകവർഷത്തിൽ ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ തൃതീയക്ക് ആണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്.(ഈ വർഷത്തെ ശ്രീ വരാഹ ജയന്തി കൊല്ലവർഷം 2002 ചിങ്ങമാസം 28-ാം തിയ്യതി അത്തം നക്ഷത്രം, ഇംഗ്ളീഷ് കലണ്ടർ പ്രകാരം 2026 സെപ്റ്റംബർ 13ന് ഞായറാഴ്‌ച്ച ). പുരാണങ്ങൾ അനുസരിച്ചു് ഇന്നേ ദിവസമാണ് ഭഗവാൻ ശ്രീ മഹാവിഷ്ണു വരാഹ അവതാരമെടുത്ത് ഹിരണ്യാക്ഷൻ എന്ന അസുരനെ വധിച്ചതെന്നാണ് വിശ്വാസം. മത്സ്യത്തിനും കൂർമ്മതിനും ശേഷം മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മൂന്നാമത്തെ അവതാരമാണ് വരാഹം. (വരാഹം എന്നാൽ പന്നി എന്നാണ് അർത്ഥം) 🌹ശുക്ല പക്ഷത്തിലെ തൃതീയ തിഥി.🌹 സെപ്റ്റംബർ 13 ന് രാവിലെ 07:09 ന് ആരംഭിച്ച് ശുക്ല പക്ഷത്തിലെ തൃതീയ തിഥി സെപ്റ്റംബർ 14 ന് രാവിലെ 07:07 ന് അവസാനിക്കും. 🌹വരാഹ ജയന്തി ശുഭമുഹൂർത്തം സെപ്റ്റംബർ 13 ന് രാവിലെ 11:00 മുതൽ ഉച്ചക്ക് 01:29 വരെ . 🌹 (ശ്രീ വരാഹമൂർത്തി മധ്യാഹ്നസമയത്താണ് അവതരിച്ചതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ഈ ദിവസത്തെ പ്രധാന പൂജകൾ മധ്യാഹ്ന കാലത്താണ് നിർവഹിക്കാറുള്ളത്) മഹാവിഷ്ണുവിൻറെ മൂന്നാമത്തെ അവതാരമായ വരാഹത്തെക്കുറിച്ച് വിഷ്ണുപുരാണം, മഹാഭാരതം, വരാഹപുരാണം തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വിശദമായി പരാമർശിപ്പെടുന്നുണ്ട് . വരാഹ അവതാരത്തിലുള്ള ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുവിനെ പ്രാർത്ഥിച്ചു വിധിയാംവണ്ണം പൂജകൾ ചെയ്താൽ ഗൃഹലാഭവും, പാപമോചനവും, വിഘ്‌നനിവാരണവുമാണ് ഫലശ്രുതിയെന്നാണ് ആചാര്യന്മാർ പറയുന്നത്. ശ്രീമന്നാരയണീയത്തില്‍ ദശകം 12 വരാഹാവതാരത്തെ വിസ്തരിച്ചു വര്‍ണ്ണിക്കുന്നു. കൂടാതെ ശ്രീമദ് ഭാഗവതം തൃതീയസ്കന്ധത്തില്‍ 13 മുതല്‍18 & 19 അധ്യായങ്ങളിലായി വരാഹാവതാരം വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. 🌹"ദൃഷ്ട്വാഥ ദൈത്യഹതകേന രസാതലാന്തേ സംവേശിതാം ഝടിതി കൂടകിടിർവ്വിഭോ! ത്വം ആപാതുകാനവിഗണയ്യ സുരാരിഖേടാൻ ദംഷ്ടാങ്കുരണ വസുധാമദധാസ്സലീലം"🌹 (അല്ലയോ ഭഗവാനെ.. മായാശക്തിയാൽ വരാഹമൂർത്തിയായി ഭവിച്ച നിന്തിരുവടി പന്നീട് പാതാളത്തിനുള്ളിൽ ദുഷ്ടനായ അസുരൻ ഒളിച്ചുവെച്ചിട്ടുള്ള ഭൂമിയെ കണ്ടു. തന്നെയെതിർത്ത അസുരകീടങ്ങളെയവഗണിച്ചുകൊണ്ട് നിന്തിരുവടി ഭൂമിയെ അനായാസം തന്റെ ദംഷ്ടാഗങ്ങളാലുയർത്തിക്കൊണ്ടുവന്നു.) (ശ്രീ നാരായണീയം പന്ത്രണ്ടാം ദശകം ) 🌹പുരാണങ്ങളിൽ പറയപ്പെടുന്ന വരാഹ അവതാര ഐതിഹ്യം ഇങ്ങിനെയാണ് .🌹 ഭഗവാൻ ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഗോപുരദ്വാരത്തിൽ നിന്നിരുന്ന രണ്ട് കിങ്കരന്മാരാണ് ജയനും വിജയനും. സനകാദി മഹർഷികൾ ഒരിയ്ക്കൽ ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുവിനെ സന്ദർശിയ്ക്കുന്നതിനായി വൈകുണ്ഠത്തിൽ ചെന്നു. എന്നാൽ ജയവിജയന്മാർ ഇവരെ അനാദരിച്ചു. അപ്പോൾ മഹർഷിമാർ ഇരുവരേയും ശപിച്ചു, . ശേഷം മഹാവിഷ്ണുവിനാൽ ഈ ജന്മങ്ങളിൽ നിഗ്രഹിയ്ക്കപ്പെട്ടാൽ ശാപമോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും എന്ന് അവർ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്രകാരം കശ്യപമഹർഷിയ്ക്കും ദിതിയ്ക്കും ജനിച്ച പുത്രന്മാരാണ് ഹിരണ്യാക്ഷനും ഹിരണ്യകശിപുവും. അസുരന്മാരായി ജനിച്ച ജയവിജയന്മാർ ലോകപീഡ ചെയ്തു നടക്കാൻ തുടങ്ങി. ഒരിയ്ക്കൽ ഹിരണ്യാക്ഷൻ സമുദ്രത്തിലിറങ്ങി ഗദകൊണ്ട് തിരമാലകളെ താഡനം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു. ഭയചകിതനായ വരുണദേവൻ ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുവിനെ അഭയം പ്രാപിയ്ക്കുകയും ശ്രീ മഹാവിഷ്ണു വരാഹവേഷം കൈക്കൊണ്ട് സമുദ്രാന്തർഭാഗത്ത് എത്തി. ഭഗവാൻ ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുവിനെ കണ്ട നേരം ഹിരണ്യാക്ഷൻ ഭൂലോകത്തെ കയ്യിലേന്തി പാതാളത്തിലേയ്ക്ക് പലായനം ചെയ്തുവെന്നും വരാഹവേഷം പൂണ്ട ഭഗവാൻ ശ്രീ മഹാവിഷ്ണു അവിടെച്ചെന്ന് ഹിരണ്യാക്ഷനെ വധിച്ച് ഭൂലോകത്തെ വീണ്ടെടുത്തു എന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം. വരാഹ അവതാരത്തിലുള്ള ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുവിനെ പ്രാർത്ഥിച്ചു വിധിയാംവണ്ണം വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് പൂജകൾ ചെയ്താൽ ഗൃഹലാഭവും, പാപമോചനവും, വിഘ്‌നനിവാരണവുമാണ് ഫലശ്രുതിയെന്നാണ് ആചാര്യന്മാർ പറയുന്നത്. ശരീരം, ചിന്ത, മനസ്സ്, വാക്ക് ഇവയുടെ ശുദ്ധിയിൽ അധിഷ്ഠിതവും ഹൈന്ദവസംസ്‌കാരത്തിന്റെ അടിത്തറയുമാണ് വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ അതിന്റെ ഭാഗമായ സ്‌നാനം ആഹാരശുദ്ധി എന്നിവയിലൂടെ ശരീരശുദ്ധിയും, ജപം, ഈശ്വരസ്മരണ, ക്ഷേത്രദര്‍ശനം എന്നിവയിലൂടെ മനശ്ശുദ്ധിയും ,ദാനത്തിലൂടെ ആത്മശാന്തിയും കൈവരുന്നു. അങ്ങിനെ വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളിലൂടെ പൂർവ്വജന്‍മത്തിലും ഈ ജന്‍മത്തിലും ചെയ്ത ദുഷ്‌കർമ്മങ്ങളുടെ പാപക്കറ കഴുകിക്കളയുന്നു. അതോടെ നാം അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ദുഃഖങ്ങൾക്ക് മോചനം ലഭിക്കുന്നു. ആദ്ധ്യാത്മിക ജീവിതത്തിന്റെയും ഭൗതിക ജീവിതത്തിന്റെയും ആരോഗ്യത്തിനും ശ്രേയസ്സിനും വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ഈശ്വരസാക്ഷാത്കാരത്തിന് ഇത് കൂടിയേതീരൂ. മനസ്സ് ദുഷിച്ച ചിന്തകൾക്ക് വശംവദമായി ദുർമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാതിരിക്കാനായി മനസ്സ്, വാക്ക്, ശരീരം എന്നിവയാൽ ദൈവത്തെ ചിട്ടപ്രകാരം ആരാധിക്കുകയെന്നതാണ് വ്രതാനുഷ്ടാനത്തിന്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യം. ഒപ്പം മറ്റുള്ളവരുടെ വിശപ്പ് നമ്മളും അനുഭവിച്ചു അറിയുക എന്ന തത്ത്വവും ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഉപവാസമിരുന്നാൽ മിച്ചം പിടിക്കുന്ന ആഹാര പദാർത്ഥങ്ങൾ എത്ര ഇല്ലാത്തവനെ പോലും ദാനം ചെയ്യുവാൻ പ്രാപ്തനാക്കുന്നു,മാത്രമല്ല നമ്മൾ ഉപവാസമിരുന്നാൽ ശരീരത്തിലെ ദഹനേന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അൽപ്പം വിശ്രമവും ലഭിക്കുന്നുവെന്നതാണു സത്യം. സ്ത്രീ-പുരുഷഭേദമില്ലാതെ ആബാലവൃദ്ധരും വ്രതാനുഷ്ടാനങ്ങൾ ഒരു ശീലമാക്കിയാൽ സകുടുംബം ഐശ്വര്യം ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് ഹൈന്ദവവിശ്വാസം. ഏവർക്കും വൈകുണ്ഠനാഥനായ ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അനുഗ്രഹമുണ്ടാകട്ടെയെന്നു പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് ഭക്തിസാന്ദ്രമായ ശ്രീ വരാഹമൂർത്തി ജയന്തി ആശംസകൾ നേരുന്നു. ഹരി ഓം 🙏

ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ തന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്തും ഭക്തനുമായ ഉദ്ധവർ വഴി ഗോപികമാർക്ക് നൽകിയ സന്ദേശം പ്രധാനമായും അത്യഗാധമായ ഈശ്വരപ്രേമത്തെയും ജ്ഞാനത്തെയും കുറിച്ചുള്ളതായിരുന്നു. മഥുരയിലേക്ക് പോയ കൃഷ്ണന്റെ വേർപാടിൽ ദുഃഖിച്ചിരുന്ന ഗോപികമാരെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനാണ് കൃഷ്ണൻ ഉദ്ധവരെ വൃന്ദാവനത്തിലേക്ക് അയച്ചത്. കൃഷ്ണൻ കൊടുത്തുവിട്ട പ്രധാന സന്ദേശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഞാൻ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് അകലെയല്ല: ഭൗതികമായി താൻ അകലെയാണെങ്കിലും, താൻ എപ്പോഴും അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ തന്നെയുണ്ടെന്ന് കൃഷ്ണൻ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. പരമാത്മാവായ തനിക്ക് ആരുമായും വേർപാടില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. നിരാകാരവും സർവ്വവ്യാപിയുമായ ഭക്തി: രൂപമുള്ള കൃഷ്ണനെ മാത്രം സ്നേഹിക്കുന്നതിനപ്പുറം, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന സർവ്വവ്യാപിയായ പരബ്രഹ്മമായി എന്നെ കാണാൻ ശ്രമിക്കുക എന്ന് കൃഷ്ണൻ അവരെ ഉപദേശിച്ചു. വിരഹതാപത്തിന്റെ മഹത്വം: കൃഷ്ണനെ കാണാതെയുള്ള ഗോപികമാരുടെ ഈ അവസ്ഥ വെറും സങ്കടമല്ല, മറിച്ച് അത് ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അവസ്ഥയായ 'മഹാഭാവം' ആണെന്ന് കൃഷ്ണൻ അവരെ ബോധ്യപ്പെടുത്തി. നിരന്തരമായി തന്നെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നതിലൂടെ അവർ തന്നിൽ തന്നെ ലയിച്ചുചേരുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ധ്യാനത്തിലൂടെയുള്ള യൂണിയൻ (സായൂജ്യം): ശാരീരികമായ സാന്നിധ്യത്തേക്കാൾ മനസ്സ് കൊണ്ട് എപ്പോഴും കൃഷ്ണനെ ധ്യാനിക്കുന്നത് വഴിയാണ് യഥാർത്ഥ ഈശ്വരസാക്ഷാത്കാരം സാധ്യമാകുന്നതെന്ന് കൃഷ്ണൻ ഉദ്ധവരിലൂടെ അറിയിച്ചു. ഉദ്ധവർ ഈ ജ്ഞാനസന്ദേശം നൽകിയെങ്കിലും, ഗോപികമാർക്ക് കൃഷ്ണനോടുണ്ടായിരുന്ന നിഷ്കളങ്കവും ആത്മാർത്ഥവുമായ പ്രേമം കണ്ട് ജ്ഞാനിയായ ഉദ്ധവർ വിസ്മയിച്ചുപോവുകയും, ഭക്തിയുടെ യഥാർത്ഥ തത്വം ഗോപികമാരിൽ ഉണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തു.

*അന്നദാ - അജ ഏകാദശി* 🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁 അന്നദാ ഏകാദശിയുടെ മാഹാത്മ്യങ്ങൾ ബ്രഹ്മവൈവർത്തപുരാണത്തിതിൽ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാനും യുധിഷ്ഠിര മഹാരാജാവും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. യുധിഷ്ഠിര മഹാരാജാവ് ഇപ്രകാരം ഉര ചെയ്തു. "അല്ലയോ കൃഷ്ണ! ഭാദ്രപാദ മാസത്തിലെ ( ആഗസ്റ്റ് - സെപ്റ്റംബർ ) കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന ഏകാദശിയുടെ നാമം എന്താണ്.? എന്നിൽ ദയവുണ്ടായി ഈ വിഷയത്തെപ്പറ്റി വിവരിച്ചാലും." കൃഷ്ണ ഭഗവാൻ മറുപടിയോതി. "അല്ലയോ രാജാവേ ! ഇപ്പോൾ പൂർണ ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിച്ചു കൊള്ളുക. ഒരുവൻ സർവ്വവിധ പാപങ്ങളെയും ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്ന ഈ മംഗളകരമായ ഏകാദശിയുടെ നാമം അന്നദാ എന്നാകുന്നു." " ഈ ഏകാദശി അനുഷ്ഠിക്കുകയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ നാഥനായ ഹൃഷികേശനെ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു വ്യക്തി തന്റെ സർവ്വവിധ പ്രതികരണങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനാകുന്നു." "പണ്ടൊരിക്കൽ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ എന്ന നാമധേയത്തോടുകൂടിയ കീർത്തിമാനായ ഒരു ചക്രവർത്തി ഉണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം സത്യകീർത്തിയും നിഷ്കപടനുമായിരുന്നു അറിയപ്പെടാത്ത ഏതോ ചില പ്രവർത്തികളാലും തന്റെ വാക്ക് പാലിക്കുന്നതിനായും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ രാജ്യം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതായി വന്നു . അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ഭാര്യയെയും മകനെയും തന്നെത്തന്നെയും വിൽക്കേണ്ടതായും വന്നു. അല്ലയോ രാജാവേ ! പുണ്യ ശീലനായ ആ ചക്രവർത്തി ഒരു ചണ്ഡാളന്റെ ദാസനായിത്തീർന്നു. അപ്പോഴും സത്യസന്ധതയിൽ ഉള്ള വിശ്വാസം അദ്ദേഹം കൈവെടിഞ്ഞില്ല. തന്റെ യജമാനനായ ചണ്ഡാളന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചുടലക്കാട്ടിലെ ശവശരീരങ്ങളുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ തൻറെ സേവനത്തിനായിട്ടുള്ള പ്രതിഫലമായി അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചു . ഇത്തരം നീചമായ സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നെന്നാലും അദ്ദേഹം തൻറെ സത്യസന്ധതയിൽ നിന്നും ഗുണസൗശീലവും നിന്നും അധ:പതിച്ചില്ല. ഇപ്രകാരം അനേകം വർഷങ്ങൾ അദ്ദേഹം കഴിച്ചുകൂട്ടി." "ഒരുനാൾ അതീവ ദുഃഖത്തോടെ രാജാവ് ഇപ്രകാരം ചിന്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. " ഞാനെന്ത് ചെയ്യും ? എവിടെയാണ് ഞാൻ പോകേണ്ടത് ? ഈ നരകീയാവസ്ഥയിൽനിന്ന് ഞാൻ മുക്തനാകുന്നതെപ്രകാരമാണ് ? ചക്രവർത്തിയുടെ ഈ ദുരിത സ്ഥിതി കണ്ട് മനസ്സലിഞ്ഞ് ഗൗതമ മഹർഷി അദ്ദേഹത്തിൻറെ സമീപം ആഗതനായി. ബ്രഹ്മദേവൻ സർവ്വലോകരുടെയും നന്മയ്ക്കായി സൃഷ്ടിച്ചവരാണ് ബ്രാഹ്മണർ എന്ന് അറിയുന്ന ആ ചക്രവർത്തി ഉടൻതന്നെ ഗൗതമ മഹർഷിക്ക് തൻറെ സാദര പ്രണാമങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചു. അഞ്ജലി ബദ്ധനായി മഹർഷിയുടെ സമീപം നിലകൊണ്ട രാജാവ് തന്റെ ശോചനീയമായ കഥ ഗൗതമ മഹർഷിയോട് വിവരിച്ചു രാജാവിന്റെ ദയനീയമായ ഈ കഥ ശ്രവിച്ച് ആശ്ചര്യാധീനനായിത്തീർന്ന ഗൗതമ മഹർഷി ഇപ്രകാരം അരുളിച്ചെയ്തു." "അല്ലയോ രാജാവേ ഭാദ്രപാദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന അന്നദാ ഏകാദശി ഒരുവന്റെ സർവ്വ പാപങ്ങളെയും ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്നു. ഭാഗ്യവശാൽ അധികം താമസിയാതെതന്നെ ഈ ഏകാദശി ദിനവും വന്നെത്തുന്നതാണ്. ഈ ദിവസം അന്നപാനങ്ങൾ ഇല്ലാതെ ഉറക്കമൊഴിച്ചു കൊണ്ട് അങ്ങ് ഏകാദശി വ്രതമനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതാണ്. തദ്ഫലമായി അങ്ങയുടെ സർവ്വപാപങ്ങളും താമസംവിനാ ഉന്മൂലനം ചെയ്യപ്പെടുന്നതാണ്. അല്ലയോ രാജാവേ അങ്ങയുടെ പ്രഭാവം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇവിടെ ആഗതനായത്." "ഹരിശ്ചന്ദ്ര രാജാവിന് ഇപ്രകാരം മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകിയതിനുശേഷം ഗൗതമ മഹർഷി അപ്രത്യക്ഷനായി. അനന്തരം മഹർഷിയുടെ നിർദേശമനുസരിച്ച് രാജാവ് അന്നദാ ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുകയും അപ്രകാരം സർവ്വവിധ പാപപ്രതികരണങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനാവുകയും ചെയ്തു." കൃഷ്ണ ഭഗവാൻ ഇപ്രകാരം ഉപസംഹരിച്ചു. " അല്ലയോ രാജകേസരി ! ഒരുവൻ അനേകം വർഷങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടതായിട്ടുള്ള ദുരിതങ്ങൾ എല്ലാം തന്നെ ഈ ഏകാദശിയുടെ അത്ഭുതകരമായ പ്രഭാവത്താൽ ഉടനടി ഇല്ലാതാകുന്നു . ഈ ഏകാദശി വ്രതത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഹരിശ്ചന്ദ്ര രാജാവ് തൻറെ ഭാര്യയെ വീണ്ടെടുക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരിച്ചുപോയ പുത്രൻ തിരിച്ചുവരികയും ചെയ്തു . ദേവന്മാർ മൃദംഗ നാദം മുഴക്കുകയും പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തുകയും ചെയ്തു. അന്നദാ ഏകാദശിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ രാജാവ് തന്റെ രാജ്യം സന്തോഷത്തോടെ ആസ്വദിക്കുകയും മരണശേഷം ബന്ധുക്കളോടും പ്രജകളോടൊപ്പം ആത്മീയ ലോകം പൂകുകയും ചെയ്തു. അല്ലയോ രാജാവേ ഏകാദശീവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഏവരും സർവ്വ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തി നേടുകയും അന്ത്യത്തിൽ ആത്മീയ ലോകം പ്രാപ്തമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു." ഈ ഏകാദശിയുടെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുകയോ വായിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന ഒരുവൻ അശ്വമേധ യജ്ഞം നിർവഹിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം പ്രാപ്തമാക്കുന്നു.

"ലോകാഃ സമസ്താഃ സുഖിനോ ഭവന്തു" എന്ന വരികൾ ഏതെങ്കിലും ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട പ്രമുഖ വേദഗ്രന്ഥത്തിലോ (ഋഗ്വേദം പോലുള്ളവ) പ്രധാന ഉപനിഷത്തുകളിലോ നേരിട്ട് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതായി കാണാൻ സാധ്യമല്ല. ഇത് പ്രധാനമായും ഒരു മംഗള മന്ത്രം അല്ലെങ്കിൽ ശാന്തി മന്ത്രം ആയി ഭാരതീയ പാരമ്പര്യത്തിൽ തലമുറകളായി വാമൊഴിയായി കൈമാറി വന്ന ഒന്നാണ്. എങ്കിലും, ഹിന്ദു ആരാധനാക്രമങ്ങളിലും പൂജകൾക്ക് ശേഷവും ചൊല്ലാറുള്ള പ്രശസ്തമായ ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈ വരികൾ വരുന്നത്: "സ്വസ്തി പ്രജാഭ്യഃ പരിപാലയന്താം ന്യായേന മാർഗേണ മഹീം മഹീശാഃ ഗോബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ ശുഭമസ്തു നിത്യം ലോകാഃ സമസ്താഃ സുഖിനോ ഭവന്തു" ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് വിവരങ്ങൾ: അർത്ഥം: "ഈ ലോകത്തിലെ (അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലെയും) സമസ്ത ജീവജാലങ്ങളും സുഖമായിരിക്കട്ടെ" എന്നാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ സാരാംശം. ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ: ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ ഏറ്റവും പഴയ ലിഖിത രൂപം കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളത് സംഗമ രാജവംശത്തിലെ (വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം) രാജാക്കന്മാരുടെ ശിലാശാസനങ്ങളിൽ (Stone Inscriptions) നിന്നാണ് (ഏകദേശം എ.ഡി. 1336–1485 കാലഘട്ടം).

*🕉️ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ 28 നാമങ്ങൾ🕉️* 🙏ഒരിക്കൽ അർജ്ജുനൻ ശ്രീകൃഷ്ണനോട് ചോദിച്ചു 🙏അല്ലയോ കൃഷ്ണ🌸 എണ്ണമറ്റ അങ്ങയുടെ തിരുനാമങ്ങൾ ഉള്ളതിൽ ഏതു നാമമാണ് അങ്ങേയ്ക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായിട്ടുള്ളത്?🙏 🌼സ്വത സിദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ ഭഗവാന് പറഞ്ഞു. 🍁ഹേ! അര്ജ്ജുനാ പരമപ്രേമത്തോടെ ഭക്തർ എന്നെ എന്തു വിളിച്ചാലും എനിക്കു പ്രിയം തന്നെ.🪷എന്നാൽ ചോദിച്ചതുകൊണ്ട് ഞാൻ പറയാം. 🍁എന്റെ 28നാമങ്ങൾ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ടവും എനിക്കു പ്രിയപ്പെട്ടതുമാണ് 🍁ഈ നാമങ്ങൾ മൂന്ന് സന്ധ്യകളിലും അമാവാസി ,ഏകാദശി എന്നീ ദിവസങ്ങളിലും ഭക്തിയോടു കൂടി ജപിക്കുന്നവന് എന്നിൽ നിഷ്കാമമായ പ്രേമം ഉണ്ടാകാനും എന്നിൽ ഐക്യമുണ്ടാകുവാനും സാധിക്കും 🍁കലികാലത്ത് ഈ നാമങ്ങൾക്ക് വളരെ പ്രാധാന്യം ഉണ്ട്. 🍁കാരണം കലിയിൽ നാമജപം കൊണ്ട് വളരെ പെട്ടെന്ന് മുക്തി സംഭവിക്കുന്നു.🙏 *'🕉️മത്സ്യം കൂര്മ്മം വരാഹം ച🙏* *🕉️വാമനം ച ജനാര്ദ്ദനം🙏* *🕉️ഗോവിന്ദം പുണഡരീക്ഷം🙏* *🕉️മാധവം മധുസുതനം🙏* *🕉️പത്മനാഭം സഹസ്രാക്ഷം🙏* *🕉️വനമാലി ഹാലയുധം🙏* *🕉️ഗോവര്ധനം ഹൃഷികേശം🙏* *🕉️വൈകുണ്ഡം പുരുഷോത്തമം🙏* *🕉️വിശ്വരൂപം വാസുദേവം🙏* *🕉️രാമം നാരായണം ഹരി🙏* *🕉️ദാമോദരം ശ്രീധരം ച🙏* *🕉️വേദന്ഗം ഗരുഡദ്വജം🙏* *🕉️അനന്തം കൃഷ്ണഗോപലം🙏* *🕉️ജപതോ നാസ്തി പാതകം.🙏*

ശ്രീമദ് ഭാഗവതം തൃതീയ സ്കന്ധത്തിലെ (3-ാം സ്കന്ധം) പത്താം അദ്ധ്യായത്തിലാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടിക്രമത്തെ കുറിച്ച് മൈത്രേയ മഹർഷി വിദുരർക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുക്കുന്നത്. ഇതിൽ പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയെ പ്രധാനമായും 10 വിഭാങ്ങളായി (ദശവിധ സൃഷ്ടി) തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ആദ്യത്തെ 6 സൃഷ്ടികൾ ഭഗവാന്റെ പ്രകൃതിശക്തികളാൽ നടക്കുന്ന പ്രാകൃത സൃഷ്ടികളും (Prākṛta), അടുത്ത 3 എണ്ണം ബ്രഹ്മാവ് നടത്തുന്ന വൈകൃത സൃഷ്ടികളും (Vaikṛta) ആണ്. പത്താമത്തേത് ദേവസൃഷ്ടിയാണ്. സൃഷ്ടിക്രമത്തിന്റെ പത്ത് ഘട്ടങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: പ്രാകൃത സൃഷ്ടികൾ (ഭഗവാന്റെ പ്രകൃതിശക്തികളാലുള്ളത്) 1. മഹത്തത്ത്വം: ഭഗവാന്റെ പരമമായ ശക്തിയാൽ പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങൾ (സത്ത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്) ഇളകിമറിയുന്ന ഒന്നാമത്തെ സൃഷ്ടി. 2. അഹങ്കാരം: ദ്രവ്യം, ജ്ഞാനം, ക്രിയ എന്നിവ ഉണരുന്ന രണ്ടാമത്തെ സൃഷ്ടി. 3. ഭൂതസൃഷ്ടി (തന്മാത്രകൾ): ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം എന്നീ പഞ്ചതന്മാത്രകളും ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി എന്നീ പഞ്ചഭൂതങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്ന ഘട്ടം. 4. ഇന്ദ്രിയസൃഷ്ടി: ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും (കണ്ണ്, മൂക്ക് തുടങ്ങിയവ) കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങളും (കൈ, കാൽ തുടങ്ങിയവ) ഉണ്ടാകുന്ന നാലാമത്തെ സൃഷ്ടി. 5. മനസ്സ് (സാത്വിക അഹങ്കാരം): മനസ്സും ഇന്ദ്രിയാധിഷ്ഠിത ദേവതമാരും ഉണ്ടാകുന്ന ഘട്ടം. 6. താമസസൃഷ്ടി (അവിദ്യ): ജീവജാലങ്ങളെ ഭൗതികമായി തളച്ചിടുന്ന അവിദ്യ അഥവാ അജ്ഞാനത്തിന്റെ (തമസ്സ്, മോഹം, മഹാമോഹം, താമിസ്രം, അന്ധതാമിസ്രം) അഞ്ചു രൂപങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി. വൈകൃത സൃഷ്ടികൾ (ബ്രഹ്മാവ് നേരിട്ട് നടത്തുന്നവ) 7. സ്ഥാവരസൃഷ്ടി (സസ്യങ്ങൾ): ചലനമില്ലാത്ത വൃക്ഷങ്ങൾ, ലതകൾ, ഔഷധികൾ തുടങ്ങിയവ. ഇവയ്ക്ക് ഉള്ളിൽ ജീവനുണ്ടെങ്കിലും പുറത്തേക്ക് ബോധമില്ല. 8. തിര്യക് സൃഷ്ടി (മൃഗങ്ങൾ): പക്ഷിമൃഗാദികളുടെ സൃഷ്ടി (28 തരത്തിലുള്ളവ). ഇവയ്ക്ക് മുൻകാല-പിൻകാല ബോധമില്ല, മണത്തിലൂടെ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നു. 9. മാനുഷസൃഷ്ടി (മനുഷ്യർ): രജോഗുണം പ്രധാനമായ മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ സൃഷ്ടി. ഇവർ ദുഃഖങ്ങൾക്കിടയിലും തങ്ങൾ സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്ന് കരുതുന്നവരാണ്. പത്താമത്തെ സൃഷ്ടി 10. ദേവസൃഷ്ടി: എട്ട് വിഭാഗങ്ങളിലായുള്ള ദേവന്മാർ, പിതൃക്കൾ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, യക്ഷ-രാക്ഷസന്മാർ, സിദ്ധ-ചാരണന്മാർ, ഭൂതപ്രേതപിശാചുക്കൾ തുടങ്ങിയവരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രന്മാരായ സനകാദികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണ പ്രകാരം ഭഗവാൻ സൃഷ്ടി നടത്തുന്നത് ഒരു ലീലയായിട്ടാണ് (വിനോദമായിട്ടാണ്) എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ എന്തിനാണ് ലീലയായി സൃഷ്ടി നടത്തുന്നത് എന്നതിന് ഭാഗവതവും ഭാരതീയ തത്ത്വചിന്തയും നൽകുന്ന പ്രധാന കാരണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ഭഗവാന്റെ ആപ്തകാമത്വം (ആഗ്രഹങ്ങളില്ലായ്മ) ഭഗവാൻ പൂർണ്ണനാണ്. അവിടുത്തേക്ക് പ്രത്യേകമായി ഒന്നും നേടാനോ, ഏതെങ്കിലും ആഗ്രഹം സാധിക്കാനോ ഇല്ല. ഒരു സ്വാർത്ഥ താല്പര്യവുമില്ലാതെ, കേവലം സന്തോഷത്തിനായി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയെയാണ് 'ലീല' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഒരു കുട്ടി യാതൊരു ലക്ഷ്യവുമില്ലാതെ വെറുതെ മണൽവീട് ഉണ്ടാക്കി കളിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഭഗവാൻ ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതും നിലനിർത്തുന്നതും നശിപ്പിക്കുന്നതും. 2. ജീവന്മാരോടുള്ള കാരുണ്യം പ്രളയകാലത്ത് പ്രകൃതിയിൽ (ഭഗവാനിൽ) ലയിച്ചു കിടക്കുന്ന ജീവന്മാർക്ക് അവരുടെ കർമ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു തീർക്കാനും, അതിലൂടെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കാനുമുള്ള അവസരം നൽകാനാണ് ഭഗവാൻ വീണ്ടും സൃഷ്ടി നടത്തുന്നത്. ഇത് ഭഗവാന്റെ പരമമായ കാരുണ്യമാണ്. 3. ആനന്ദത്തിന്റെ പ്രകടനം ഭഗവാൻ 'സച്ചിദാനന്ദ' സ്വരൂപനാണ് (സത്യം, ജ്ഞാനം, ആനന്ദം). ആനന്ദത്തിന്റെ സ്വഭാവം എന്നത് അത് പ്രകടമാവുക എന്നതാണ്. ഭഗവാൻ തന്റെ ആനന്ദം പ്രകടിപ്പിക്കാനും, ഭക്തർക്ക് ആ ലീലകൾ കണ്ട് ആസ്വദിക്കാനും ഭക്തിചെയ്യാനുമുള്ള ഒരു വേദിയായിട്ടാണ് ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. 4. ബന്ധനമില്ലാത്ത കർമ്മം മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്ന കർമ്മങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ആഗ്രഹങ്ങളും അതിന്റെ ഫലങ്ങളും (കർമ്മബന്ധം) ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഭഗവാന്റെ സൃഷ്ടി ഒരു ലീലയായതുകൊണ്ട്, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഈ വലിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും ഭഗവാനെ ബാധിക്കുന്നില്ല. അവിടുന്ന് ഇതിലെല്ലാം സാക്ഷി മാത്രമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, യാതൊരുവിധ സ്വാർത്ഥതയോ ആവശ്യങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, ജീവന്മാരോടുള്ള കാരുണ്യം കൊണ്ടും സ്വന്തം ആനന്ദത്തിന്റെ പ്രകടനമായിട്ടും മാത്രമാണ് ഭഗവാൻ ഈ പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയെ ഒരു ലീലയായി നടത്തുന്നത് എന്ന് ഭാഗവതം സമർത്ഥിക്കുന്നു. ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ തൃതീയ സ്കന്ധം (മൂന്നാം സ്കന്ധം), ഏഴാം അദ്ധ്യായം പ്രധാനമായും "വിദുരരുടെ സംശയങ്ങളും മൈത്രേയ മഹർഷിയുടെ മറുപടിയും" എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ചാണ് പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ സൃഷ്ടി ലീലയെക്കുറിച്ചുള്ള അതിപ്രധാനമായ ദാർശനിക ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരുന്നത് ഈ അദ്ധ്യായത്തിലാണ്. ഈ അദ്ധ്യായത്തിന്റെ പ്രധാന ചുരുക്കം താഴെ നൽകുന്നു: 1. വിദുരരുടെ പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ (വിദുര ഉവാച) മൈത്രേയ മഹർഷി മുൻ അദ്ധ്യായങ്ങളിൽ വിവരിച്ച സൃഷ്ടിക്രമത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടതിനു ശേഷം, വിദുരർ തന്റെ ബുദ്ധിപരമായ ചില സംശയങ്ങൾ ഭക്തിപൂർവ്വം മുന്നോട്ട് വയ്ക്കുന്നു: ഭഗവാനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം: ഭഗവാൻ യാതൊരു മാറ്റവുമില്ലാത്തവനും (അവികാരി), നിർഗുണനും, സച്ചിദാനന്ദ സ്വരൂപനുമാണ്. അങ്ങനെയുള്ള ഭഗവാൻ എന്തിനാണ് പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടി ലീല നടത്തുന്നത്? സാധാരണ കുട്ടികൾക്ക് കളിക്കാൻ ആഗ്രഹമുള്ളതുകൊണ്ടാണ് അവർ കളിക്കുന്നത്. എന്നാൽ എല്ലാത്തിലും തൃപ്തനായ (ആത്മാരാമനായ) ഭഗവാന് എന്ത് ആഗ്രഹമാണ് ഉള്ളത്? ജീവനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം: ജീവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ് (ജ്ഞാനസ്വരൂപൻ). എന്നിട്ടും എങ്ങനെയാണ് ജീവൻ അവിദ്യയിൽ (അജ്ഞാനത്തിൽ) പെട്ടുപോകുന്നത്? എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഭഗവാൻ പരമാത്മാവായി ഇരിക്കുന്നുണ്ടല്ലോ, പിന്നെന്തുകൊണ്ടാണ് ജീവനുകൾക്ക് ദുഃഖവും കർമ്മബന്ധങ്ങളും അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നത്? 2. മൈത്രേയ മഹർഷിയുടെ മറുപടി വിദുരരുടെ ജ്ഞാനപൂർവ്വമായ ചോദ്യങ്ങൾ കേട്ട് ആദ്യം അത്ഭുതപ്പെട്ടെങ്കിലും മൈത്രേയ മഹർഷി വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകുന്നു: മായാപ്രഭാവം: ഭഗവാൻ ഒന്നിനാലും ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ ജീവൻ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നത് ഭഗവാന്റെ മായാശക്തി (അവിദ്യ) കൊണ്ടാണ്. പ്രതിബിംബ ഉപമ: വെള്ളത്തിൽ കാണുന്ന ചന്ദ്രന്റെ പ്രതിബിംബം വെള്ളം ഇളകുമ്പോൾ ഇളകുന്നതായി തോന്നും. എന്നാൽ ആകാശത്തിലെ യഥാർത്ഥ ചന്ദ്രന് യാതൊരു ഇളക്കവുമില്ല. അതുപോലെ, ശരീരത്തോടും മനസ്സിനോടും താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് ജീവന് സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുന്നത്, യഥാർത്ഥ ആത്മാവിന് ഇതൊന്നും ബാധകമല്ല. ഉറക്കത്തിലെ സ്വപ്നം: ഒരാൾ സ്വപ്നത്തിൽ തന്റെ തല വെട്ടുന്നത് കണ്ട് ഭയന്ന് നിലവിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഉണരുമ്പോൾ അവിടെ ദുഃഖമില്ല. അതുപോലെ അജ്ഞാനം മാറുമ്പോൾ ഈ സംസാരദുഃഖവും ഇല്ലാതാകും. 3. മോചനത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗം ഈ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നും മായയിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാൻ ഭഗവദ് ഭക്തിയും നിഷ്കാമ കർമ്മവും മാത്രമാണ് വഴി എന്ന് മൈത്രേയ മഹർഷി സമർത്ഥിക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ പാദാരവിന്ദങ്ങളെ സേവിക്കുന്നതിലൂടെ അജ്ഞാനമാകുന്ന ഇരുട്ട് പൂർണ്ണമായും നീങ്ങും. ഈ അദ്ധ്യായത്തിന്റെ ഒടുവിൽ ഭഗവാന്റെ വിവിധ അവതാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും, മന്വന്തരങ്ങളെക്കുറിച്ചും, വർണ്ണാശ്രമ ധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ചും കൂടുതൽ അറിയാൻ വിദുരർ ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

"സമാധാനമില്ലാത്തവന് എവിടെ നിന്നാണ് സന്തോഷം ഉണ്ടാകുക?" എന്നാണ് "അശാന്തസ്യ കുതഃ സുഖം" എന്ന സംസ്കൃത വചനത്തിന്റെ അർത്ഥം. ശ്രീമദ് ഭഗവദ്ഗീതയിലെ രണ്ടാം അദ്ധ്യായമായ സാംഖ്യയോഗത്തിലെ 66-ാമത്തെ ശ്ലോകത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗമാണിത്. പൂർണ്ണമായ ശ്ലോകം താഴെ നൽകുന്നു: "നാസ്തി ബുദ്ധിരയുക്തസ്യ ന ചായുക്തസ്യ ഭാവനാ ന ചാഭാവയതഃ ശാന്തിരശാന്തസ്യ കുതഃ സുഖം" പദാനുപദ അർത്ഥം: അശാന്തസ്യ — സമാധാനമില്ലാത്തവന് (ശാന്തനല്ലാത്തയാൾക്ക്) കുതഃ — എവിടെ നിന്ന്? സുഖം — സന്തോഷം / ആനന്ദം ശ്ലോകത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം: മനസ്സിനെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരാൾക്ക് ആത്മജ്ഞാനമോ ഏകാഗ്രതയോ ഉണ്ടാകില്ല. ധ്യാനമില്ലാത്തവന് മനസ്സിന് ശാന്തി ലഭിക്കുകയുമില്ല. മനസ്സിൽ യഥാർത്ഥ ശാന്തിയില്ലാത്ത ഒരാൾക്ക് ഭൗതികമായ എന്ത് സൗകര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും യഥാർത്ഥ സന്തോഷം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതായത്, സന്തോഷം കൈവരിക്കാനുള്ള ആദ്യപടി മനസ്സിന്റെ സമാധാനമാണ്. "അശാന്തസ്യ കുതഃ സുഖം" എന്ന വചനത്തിന്റെ തത്വശാസ്ത്രപരമായ (Philosophical) പ്രാധാന്യം വളരെ വലുതാണ്. മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവത്തെയും സന്തോഷത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉറവിടത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ആഴമേറിയ ചിന്തകളാണ് ഇത് മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ പ്രധാന തത്വശാസ്ത്ര വശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. സന്തോഷവും സമാധാനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പലപ്പോഴും ആളുകൾ വിചാരിക്കുന്നത് സന്തോഷം (Happiness) ഉണ്ടായാൽ സമാധാനം (Peace) ലഭിക്കും എന്നാണ്. എന്നാൽ ഭഗവദ്ഗീത ഇതിനെ തിരുത്തുന്നു. സമാധാനമാണ് സന്തോഷത്തിന്റെ അടിത്തറ. മനസ്സിൽ ആധിയും ആശങ്കയും ക്രോധവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൗതിക സുഖങ്ങൾ ലഭിച്ചാലും അത് ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയില്ല. ശാന്തമായ മനസ്സിൽ മാത്രമേ സന്തോഷത്തിന് മുളപൊട്ടാൻ കഴിയൂ. 2. ആന്തരികം vs ബാഹ്യം (Internal vs External) നമ്മൾ സന്തോഷം തിരയുന്നത് എപ്പോഴും പുറത്തുള്ള വസ്തുക്കളിലാണ് — പണം, പദവി, ബന്ധങ്ങൾ, ആഡംബരങ്ങൾ. എന്നാൽ ഇവയെല്ലാം താൽക്കാലികമാണ്. ഈ വചനം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് സന്തോഷം എന്നത് ബാഹ്യമായ സാഹചര്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ ആന്തരിക അവസ്ഥയെ (State of mind) ആശ്രയിച്ചാണ് ഇരിക്കുന്നത് എന്നാണ്. മനസ്സ് ശാന്തമാണെങ്കിൽ പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളിലും ഒരാൾക്ക് സന്തോഷമായിരിക്കാൻ കഴിയും. 3. ആഗ്രഹങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം (Desire Management) മനസ്സ് അശാന്തമാകാനുള്ള പ്രധാന കാരണം അടങ്ങാത്ത ആഗ്രഹങ്ങളും ഭയവുമാണ്. 'ഇത് കിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ എന്ത് ചെയ്യും?', 'അത് നഷ്ടപ്പെടുമോ?' എന്ന ചിന്തകൾ മനസ്സിന്റെ സമാധാനം കെടുത്തുന്നു. ഭഗവദ്ഗീതയിലെ കർമ്മയോഗ പ്രകാരം, ഫലത്തെക്കുറിച്ച് അമിതമായി ആകുലപ്പെടാതെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പഠിക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ മനസ്സിൽ ശാന്തി (Inner Peace) നിലനിർത്താൻ കഴിയൂ. 4. ചിന്തകളുടെ ക്രമം (The Chain of Consciousness) ഈ ശ്ലോകം ഒരു മനശാസ്ത്രപരമായ ക്രമം കാണിച്ചുതരുന്നുണ്ട്: ഇന്ദ്രിയ നിയന്ത്രണമില്ലായ്മ → ഏകാഗ്രത നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഏകാഗ്രതയില്ലായ്മ → ആത്മവിചാരമില്ലാതാകുന്നു (ഭാവന). ആത്മവിചാരമില്ലായ്മ → സമാധാനക്കേട് (അശാന്തി). സമാധാനക്കേട് → ദുഃഖം. ചുരുക്കത്തിൽ, യഥാർത്ഥ സന്തോഷം എന്നത് പുറത്തുനിന്ന് വാങ്ങാൻ കിട്ടുന്ന ഒന്നല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം മനസ്സിനെ പാകപ്പെടുത്തി ശാന്തമാക്കിയെടുക്കുമ്പോൾ ഉള്ളിൽ നിന്ന് തനിയെ ഉണ്ടാകുന്ന ഒന്നാണ് എന്നതാണ് ഇതിന്റെ തത്വശാസ്ത്രം.