നവകാഭിഷേകം ഒൻപത് കുടങ്ങളിൽ ജലം നിറച്ച് പൂജിച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ നടത്തുന്ന വിശേഷാൽ അഭിഷേകമാണ് നവകാഭിഷേകം. ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിലും ശുദ്ധിക്രിയകളുടെ ഭാഗമായും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. നവകാഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: പൂജാ ക്രമം: ഒൻപത് കുടങ്ങളിൽ (കലശങ്ങളിൽ) വെള്ളം നിറച്ച് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിൽ പത്മമിട്ട് അതിൽ വച്ച് പൂജിച്ച ശേഷമാണ് അഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം: ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ നവകാഭിഷേകം വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഉഷപൂജയ്ക്കും പന്തീരടി പൂജയ്ക്കും ഇടയിലായാണ് സാധാരണയായി ഇത് നടക്കുന്നത്. ഫലങ്ങൾ: നവകാഭിഷേകം ദർശിക്കുന്നത് വഴി രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി വർധിക്കുമെന്നും പ്രത്യേകിച്ച് കണ്ണ് സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങൾക്ക് ശമനമുണ്ടാകുമെന്നും ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു. മഹാദേവ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ: ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാസത്തിൽ തിരുവാതിര നക്ഷത്ര ദിവസം (ഭഗവാന്റെ തിരുനാൾ) നവകാഭിഷേകം നടത്താറുണ്ട്. മറ്റു പ്രത്യേകതകൾ: നവകാഭിഷേകത്തോടൊപ്പം പലപ്പോഴും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്താറുണ്ട്.

ബ്രഹ്മം. ഭൃഗു മഹർഷിയും പിതാവായ വരുണനും തമ്മിലുള്ള ആത്മീയ സംവാദം തൈത്തിരീയ ഉപനിഷത്തിലെ ഭൃഗുവല്ലി എന്ന ഭാഗത്താണ് വിവരിക്കുന്നത്. പരമമായ സത്യമായ "ബ്രഹ്മത്തെ" കുറിച്ചുള്ള ഭൃഗുവിന്റെ അന്വേഷണവും വരുണൻ നൽകുന്ന ഉത്തരങ്ങളുമാണ് ഈ സംവാദത്തിന്റെ സാരം. ഈ സംവാദത്തിലെ പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ബ്രഹ്മജിജ്ഞാസ: തനിക്ക് ബ്രഹ്മത്തെ ഉപദേശിച്ചു തരണമെന്ന് ഭൃഗു പിതാവായ വരുണനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. അന്നം, പ്രാണൻ, ചക്ഷുസ്സ് (കാഴ്ച), ശ്രോത്രം (കേൾവി), മനസ്സ്, വാക്ക് എന്നിവ ബ്രഹ്മത്തെ അറിയാനുള്ള വഴികളാണെന്ന് വരുണൻ മറുപടി നൽകുന്നു. അന്വേഷണ രീതി: സകല ഭൂതങ്ങളും എന്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നുവോ, ജനിച്ചവ എന്തിൽ ജീവിക്കുന്നുവോ, അവസാനം എന്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നുവോ അതാണ് ബ്രഹ്മം എന്ന് വരുണൻ ഒരു സൂചന നൽകുന്നു. ഇത് സ്വയം തപസ്സിലൂടെ കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹം മകനോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഭൃഗുവിന്റെ അഞ്ചു ഘട്ടങ്ങളിലുള്ള തിരിച്ചറിവ്: അന്നം ബ്രഹ്മം: ആദ്യം അന്നമാണ് ബ്രഹ്മമെന്ന് ഭൃഗു കരുതുന്നു, കാരണം സകലതും അന്നത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു. പ്രാണൻ ബ്രഹ്മം: കൂടുതൽ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ പ്രാണനാണ് ബ്രഹ്മമെന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കുന്നു. മനസ്സ് ബ്രഹ്മം: അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ മനസ്സിനെ ബ്രഹ്മമായി തിരിച്ചറിയുന്നു. വിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മം: പിന്നീട് വിജ്ഞാനമാണ് (ബുദ്ധി) ബ്രഹ്മമെന്ന് അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തുന്നു. ആനന്ദം ബ്രഹ്മം: ഒടുവിൽ, പരമമായ സത്യം ആനന്ദമാണെന്ന് ഭൃഗു തിരിച്ചറിയുന്നു. സകല ചരാചരങ്ങളും ആനന്ദത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാവുകയും ആനന്ദത്തിൽ ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പൊരുൾ. ഈ സംവാദം ആത്മജ്ഞാനത്തിലേക്കുള്ള വഴി ലളിതമായ കാര്യങ്ങളിൽ തുടങ്ങി പരമമായ ആനന്ദത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്ന ഒന്നാണെന്ന് കാണിച്ചുതരുന്നു.

ഭാരതീയ തത്ത്വചിന്തയിലും വേദോപനിഷത്തുകളിലും 'ഹൃദയഗുഹ' എന്നത് വളരെ അർത്ഥവത്തായ ഒരു സങ്കൽപ്പമാണ്. ഇത് ശാരീരികമായ ഹൃദയത്തെയല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ പരമമായ ചൈതന്യം കുടികൊള്ളുന്ന അതീന്ദ്രിയമായ കേന്ദ്രത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. വേദഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രകാരം ഇതിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ആത്മാവിന്റെ ഇരിപ്പിടം: ജീവാത്മാവും പരമാത്മാവും കുടികൊള്ളുന്ന രഹസ്യമായ ഇടമായാണ് ഉപനിഷത്തുകൾ ഹൃദയഗുഹയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ദൈവിക ചൈതന്യം: ദൈവികമായ അറിവും പ്രകാശവും ഉദിക്കുന്നത് ഇവിടെ നിന്നാണ്. ധ്യാനത്തിലൂടെയും ആത്മവിചാരത്തിലൂടെയും ഒരാൾക്ക് ഈ ഹൃദയഗുഹയിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്ന് പരമ സത്യത്തെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുമെന്ന് ശ്രീ അരബിന്ദോയുടെ കൃതികൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ദഹരാകാശം: ഉപനിഷത്തുകളിൽ ഇതിനെ 'ദഹരാകാശം' എന്നും വിളിക്കുന്നു. അതായത് ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ സൂക്ഷ്മമായ ആകാശം എന്നർത്ഥം. പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ ഈ സൂക്ഷ്മ രൂപത്തിൽ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ധ്യാന കേന്ദ്രം: യോഗാഭ്യാസത്തിലും ഭക്തിമാർഗ്ഗത്തിലും ഈ ഹൃദയഗുഹയിലെ പ്രകാശത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നത് പരമമായ ശാന്തിയിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, പുറംലോകത്തല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ സ്വന്തം ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ ഗുഹയിലാണ് യഥാർത്ഥ ഈശ്വരചൈതന്യം ഇരിക്കുന്നതെന്നാണ് വേദങ്ങൾ നൽകുന്ന സന്ദേശം. ഉപനിഷത്തുകളിൽ 'ഹൃദയഗുഹ'യെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങൾ വളരെ ആഴമേറിയതാണ്. ഈ സങ്കൽപ്പത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്ന പ്രധാന മന്ത്രങ്ങളും അവയുടെ അർത്ഥങ്ങളും താഴെ നൽകുന്നു: 1. മുണ്ഡകോപനിഷത്ത് (Mundaka Upanishad) ആത്മാവ് എവിടെയാണ് ഇരിക്കുന്നത് എന്ന് ഈ ഉപനിഷത്ത് വ്യക്തമായി പറയുന്നു: മന്ത്രം: ദൂരാത് സുദൂരേ തദിഹാന്തികേ ച പശ്യന്ത്വിഹൈവ നിഹിതം ഗുഹായാമ് (3.1.7) അർത്ഥം: സത്യം ഏറ്റവും ദൂരെയുള്ളതിനേക്കാൾ ദൂരെയും, എന്നാൽ ഏറ്റവും അടുത്തുള്ളതിനേക്കാൾ അടുത്തും ഇരിക്കുന്നു. അത് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ 'ഗുഹയിൽ' (ഹൃദയഗുഹയിൽ) നിഗൂഢമായി ഇരിക്കുന്നത് കാണാൻ സാധിക്കും. ദ്വാ സുപർണാ മന്ത്രം: രണ്ട് പക്ഷികൾ (ജീവനും ദൈവവും) ഒരു മരത്തിൽ (ശരീരം) ഇരിക്കുന്നു എന്ന പ്രസിദ്ധമായ മന്ത്രവും ഹൃദയഗുഹയിലെ ആത്മചൈതന്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. 2. കഠോപനിഷത്ത് (Kathopanishad) നചികേതസ്സിന് യമധർമ്മൻ നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങളിൽ ഹൃദയഗുഹയെ ഒരു സുരക്ഷിതമായ രഹസ്യ അറയായിട്ടാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്: ഗുഹാം പ്രവിഷ്ടൗ: പരമാത്മാവും ജീവാത്മാവും ഹൃദയമാകുന്ന ഗുഹയിൽ ഒരേപോലെ വസിക്കുന്നു. ബുദ്ധിമാന്മാരായ ആളുകൾ ഈ ഹൃദയഗുഹയിലെ സത്യത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നു. അംഗുഷ്ഠമാത്ര പുരുഷൻ: തള്ളവിരലിനോളം വലിപ്പമുള്ള ചൈതന്യമായി ആത്മാവ് ഹൃദയത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ (ഹൃദയഗുഹയിൽ) സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നു. 3. ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്ത് (Chandogya Upanishad) ഇവിടെ ഹൃദയഗുഹയെ 'ദഹരാകാശം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു: വിവരണം: നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ ചെറിയ ആകാശം (Space) പുറത്തുകാണുന്ന ഈ വലിയ ആകാശത്തേക്കാൾ വിശാലമാണ്. സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും എല്ലാം ആ ഹൃദയഗുഹയ്ക്കുള്ളിൽ സൂക്ഷ്മമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പ്രധാന വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ: ഭഗവാൻ രമണമഹർഷി: രമണമഹർഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഹൃദയഗുഹ എന്നത് നെഞ്ചിന്റെ വലതുഭാഗത്താണ്. നമ്മുടെ 'ഞാൻ' എന്ന ബോധം ഉദിക്കുന്നതും അടങ്ങുന്നതും ഈ കേന്ദ്രത്തിലാണ്. ഇതിനെ അദ്ദേഹം 'ഹൃത്-ഗുഹ' എന്ന് വിളിച്ചു. യോഗ ശാസ്ത്രം: യോഗികൾ ഹൃദയഗുഹയെ അനാഹത ചക്രവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു കാണുന്നു. ഭൗതികമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ മാറി ആത്മീയമായ ഉണർവ് ഉണ്ടാകുന്ന ഇടമാണിത്.

വേദങ്ങളിൽ അഗ്നി കേവലം ഒരു ഭൗതിക മൂലകമല്ല, മറിച്ച് ദൈവത്തെയും പ്രപഞ്ചത്തിലെ ചൈതന്യത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഉന്നതമായ തത്വമാണ്. ഋഗ്വേദത്തിലെ ഒന്നാം സൂക്തം തന്നെ ആരംഭിക്കുന്നത് അഗ്നിയെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടാണ് ("അഗ്നിമീളേ പുരോഹിതം"). വേദങ്ങൾ അനുസരിച്ചുള്ള അഗ്നി തത്വത്തിന്റെ പ്രധാന വശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ചൈതന്യം സൃഷ്ടിയുടെ ഉറവിടം: പരമപുരുഷന്റെ മുഖത്തുനിന്നാണ് അഗ്നി ഉണ്ടായതെന്ന് ഋഗ്വേദം പറയുന്നു. എന്നാൽ വേദാന്ത സൂത്രങ്ങൾ പ്രകാരം വായുവിൽ നിന്നുമാണ് അഗ്നി ഉത്ഭവിച്ചത്. പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ: പ്രപഞ്ചം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അഞ്ച് മൂലകങ്ങളിൽ (പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ) ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് അഗ്നി തത്വം. 2. അഗ്നിയുടെ പ്രധാന രൂപങ്ങൾ വേദങ്ങളിൽ അഗ്നിയെ പ്രധാനമായും രണ്ട് രൂപങ്ങളിൽ കാണുന്നു: ജാതവേദസ്: യജ്ഞങ്ങളിൽ ദേവന്മാർക്ക് ഹവിസ്സ് എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്ന പവിത്രമായ അഗ്നി. ഇത് അറിവിന്റെയും ബ്രഹ്മത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. ക്രവ്യാദ: ശവസംസ്കാര ചിതയിലെ അഗ്നി. ഇത് ഭൗതിക ശരീരത്തെ ദഹിപ്പിച്ച് ആത്മാവിനെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു. 3. അഗ്നിയുടെ ധർമ്മങ്ങൾ ദൂതൻ: മനുഷ്യർ നൽകുന്ന അർപ്പണങ്ങൾ ദേവന്മാർക്ക് എത്തിക്കുന്ന സന്ദേശവാഹകനായി അഗ്നിയെ കണക്കാക്കുന്നു. പുരോഹിതൻ: യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നതിൽ മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നവനും (പുരോഹിതൻ) ദൈവങ്ങളെ യാഗശാലയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു വരുത്തുന്നവനും അഗ്നിയാണ്. ശുദ്ധീകരണം: ശാരീരികവും മാനസികവുമായ അശുദ്ധികളെ നീക്കം ചെയ്യുന്ന പ്രതീകമായും അഗ്നിയെ ആരാധിക്കുന്നു. 4. ആന്തരിക അഗ്നി (ആത്മീയ തത്വം) വേദാനന്തര ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും ഉപനിഷത്തുകളിലും അഗ്നി തത്വത്തിന് ആത്മീയമായ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്: ജ്ഞാനാഗ്നി: അറിവ് എന്ന അഗ്നി അജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ജഠരാഗ്നി: ശരീരത്തിനകത്ത് ഭക്ഷണം ദഹിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഊർജ്ജമായി അഗ്നിയെ കാണുന്നു. ഭക്തിയുടെ അഗ്നി: ഹൃദയത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ആന്തരികമായ ഭക്തിയെ അഗ്നിയോട് ഉപമിക്കുന്നു. ഋഗ്വേദത്തിൽ ഇന്ദ്രനും സോമനും കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന ദേവൻ അഗ്നിയാണ്. ലോകത്തെ ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന അറിവായും ശക്തിയായും അഗ്നി തത്വം വേദങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.

ഗായത്രി ദേവിയെയാണ് 'വേദ മാതാ' (വേദങ്ങളുടെ മാതാവ്) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. സനാതന ധർമ്മത്തിലെ നാല് വേദങ്ങളായ ഋഗ്വേദം, യജുർവേദം, സാമവേദം, അഥർവ്വവേദം എന്നിവയുടെ ഉത്ഭവം ഗായത്രിയിൽ നിന്നാണെന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. വേദ മാതാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഗായത്രി മന്ത്രം: ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ശക്തമായ മന്ത്രങ്ങളിലൊന്നായ ഗായത്രി മന്ത്രം വേദ മാതാവായ ഗായത്രി ദേവിക്കായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്. ഇത് ബുദ്ധിയെ പ്രകാശിപ്പിക്കാനും അറിവ് നൽകാനുമാണ് ജപിക്കുന്നത്. രൂപം: പലപ്പോഴും അഞ്ച് മുഖങ്ങളോടും പത്ത് കൈകളോടും കൂടി ഹംസവാഹിനിയായാണ് ദേവിയെ ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. ഇത് അഞ്ച് പ്രാണങ്ങളെയും അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആരാധന: ഗായത്രി ദേവി അറിവിന്റെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. ഗായത്രി ജയന്തി പോലുള്ള വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ വേദ മാതാവിനായി പ്രത്യേക പൂജകളും പ്രാർത്ഥനകളും നടക്കാറുണ്ട്. മറ്റ് സങ്കല്പങ്ങൾ: ചിലയിടങ്ങളിൽ ഗോമാതാവിനെയും (പശു) വേദങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വേദ മാതാ എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. വേദ മാതാവായ ഗായത്രി ദേവി.

ചഞ്ചലം ഹി മനഃ കൃഷ്ണ പ്രമാഥി ബലവദ് ദൃഢം തസ്യാഹം നിഗ്രഹം മന്യേ വായോരിവ സുദുഷ്കരം (34) എന്തെന്നാല്‍ ഹേ കൃഷ്ണാ, മനസ്സ് ചഞ്ചലവും ക്ഷുബ്ധവും നിയന്ത്രണ ത്തിനു വഴങ്ങാത്തതും അയവില്ലാത്തതുമാണ്. അതിന്റെ നിയന്ത്രണം വായുവിന്റെതെന്നപോലെ ദുഷ്ക്കരമായി ഞാന്‍ കരുതുന്നു. ന ഫേസ്ബുക് ന വാട്സ്ആപ്പ് ഇതി മമ നിശ്ചിതാ മതി

*ഒരു ചെറിയ കൗതുകം:* നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ശ്വാസഗതി പരിശോധിച്ചാൽ, ഇടത് നാഡിയിൽ (ഇഡ) നിന്ന് വലത് നാഡിയിലേക്ക് (പിംഗള) ശ്വാസം മാറുന്ന ഒരു നിമിഷമുണ്ട്. ആ മാറ്റത്തിൻ്റെ സമയത്തെയാണ് യോഗശാസ്ത്രം 'അന്തർസന്ധ്യ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ശിവരാത്രി എന്നത് ഈ 'തുരീയ സന്ധ്യ'യുടെ അഥവാ അർദ്ധരാത്രി സന്ധ്യയുടെ ആഘോഷം തന്നെയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ശിവരാത്രിയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചടങ്ങായ 'ലിംഗോദ്ഭവം' കൃത്യം അർദ്ധരാത്രിയിൽ (നിശീഥ സന്ധ്യയിൽ) നടക്കുന്നത്. ഇതിന് പിന്നിലെ തത്വങ്ങൾ നോക്കാം: 1. നിശീഥ കാലം (The Great Midnight) സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ അർദ്ധരാത്രി എന്നത് തമോഗുണം (ഉറക്കം, അലസത) വർദ്ധിക്കുന്ന സമയമാണ്. എന്നാൽ ശിവരാത്രിയിൽ ഈ സമയത്തെ നമ്മൾ ഉണർന്നിരുന്നു ഉപാസനയ്ക്കായി മാറ്റിവെക്കുന്നു. പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നിശബ്ദമാകുന്ന ആ സന്ധ്യയിൽ, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ശിവചൈതന്യത്തെ (ബ്രഹ്മത്തെ) ഉണർത്തുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. 2. ശിവനും സന്ധ്യയും. ശിവൻ 'സന്ധ്യാ നൃത്തം' ചെയ്യുന്നവനാണെന്ന് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. പകലും രാത്രിയും തമ്മിലുള്ള സന്ധ്യയിൽ മാത്രമല്ല, പ്രപഞ്ചത്തിൻ്റെ സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും തമ്മിലുള്ള 'സന്ധ്യ'യിലും ശിവൻ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു. ശിവരാത്രിയിലെ അർദ്ധരാത്രി സന്ധ്യ എന്നത് ആത്മീയമായ ഉണർവ്വിൻ്റെ ഉച്ചകോടിയാണ്. 3. ശക്തി-ശിവ സംഗമം വ്യാഖ്യാനത്തിൽ സന്ധ്യയെ 'ബ്രഹ്മപുത്രി' എന്നും 'അരുന്ധതി' എന്നും 'ഈശ്വരശക്തി' എന്നും വിളിക്കുന്നുണ്ടല്ലോ. ശിവരാത്രിയിൽ ശിവനും ശക്തിയും (സന്ധ്യയും) ഒന്നാകുന്ന ആ മനോഹരമായ നിമിഷത്തെയാണ് നാം ആരാധിക്കുന്നത്. ആ അർദ്ധരാത്രിയിൽ ജീവാത്മാവ് പരമാത്മാവിൽ ലയിക്കുന്ന 'സന്ധ്യ' സംഭവിക്കുന്നു. 4. ലിംഗോദ്ഭവം: പ്രകാശത്തിൻ്റെ ഉദയം ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ഇടയിൽ അളക്കാൻ കഴിയാത്ത പ്രകാശസ്തംഭമായി ശിവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത് ഒരു അർദ്ധരാത്രിയിലാണ്. ഇതിനെയാണ് ലിംഗോദ്ഭവം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. "ആദിത്യാവച്ഛിന്ന ചൈതന്യവും" (സൂര്യചൈതന്യം) ഈ പ്രകാശസ്തംഭവും ഒന്നുതന്നെയാണ്. പുറത്തുള്ള സൂര്യനെയല്ല, ഉള്ളിലെ ജ്ഞാനസൂര്യനെയാണ് അവിടെ ഉപാസിക്കുന്നത്. വൈഷമ്യങ്ങൾ ഇല്ലാതാകാൻ ഐം ഹ്രീം ശ്രീം സന്ധ്യായൈ നമഃ🙏

വന്ത വേലയെ പാര് നീ എന്തിനാ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്.... കോടിക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളായുള്ള ഈ ഓട്ടം നിർത്തണം, എല്ലാ ചലനങ്ങളും വിട്ട് ഒന്നു സ്വസ്ഥമായിരിക്കണം, സത്യം ബോധിക്കണം, പരമമായ ശാന്തിയെ സ്വായത്തമാക്കണം, ഭക്തിയെ പ്രാപിച്ച് ഭക്തിയായിത്തീരണം. കണ്മുമ്പിൽ പലതും നടക്കും, പലതും കാണേണ്ടിവരും... അതൊക്കെ ശരിയാക്കാനും അതിൽ ഇടപെടാനും അഭിപ്രായം പറയാനുമൊക്കെ നിന്നാൽ നീ വന്ന കാര്യം നീ മറക്കും.... വീണ്ടും ഈ ജനമരണചക്രത്തിൽ കിടന്നു കറങ്ങേണ്ടിവരും, നീണ്ടുകെട്ടുപിണഞ്ഞുകിടക്കുന്ന സാംസാരിക ദുഃഖം അനുഭവിക്കേണ്ടിയും വരും; സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് കിട്ടാക്കനിയായി തുടരും. മഹർഷി പറഞ്ഞു; വന്ത വേലയെ പാര്; നീ എന്തിനാ വന്നതെന്നുവച്ചാൽ അതു ചെയ്യൂ... ലോകത്തിന്റെ കാര്യം ലോകം നോക്കിക്കൊള്ളും. കണ്ണുകൾ ഇറുക്കിയടച്ചേക്കുക, കാതുകൾ കൊട്ടിയടയ്ക്കുക... ഏതു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചാലും അതെല്ലാം ഈ മനസ്സിനെ ചഞ്ചലപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കും, അതെല്ലാം നിന്നെ വന്നകാര്യം മറക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. നഷ്ടം നിനക്കാണ്... നിനക്കുമാത്രമാണ്; ലോകം ഏതുവിധേനയും രക്ഷപ്പെടും, നീ മാത്രം ബാക്കിയാവും. അതുകൊണ്ട്, നിർത്തൂ ഈ കർമ്മപദ്ധതികൾ... ലോകം ലോകത്തിന്റെ കാര്യം നോക്കട്ടെ, നീ നിന്റെ കാര്യം നോക്കൂ; വന്ത വേലയെ പാര്! നോക്കൂ... അവനവന് ഹിതം ചെയ്യുന്നവനാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ, അവനവനു ഹിതം ചെയ്യുന്നതുതന്നെയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ധർമ്മം; സ്വധർമ്മത്തെ ഉപേക്ഷിച്ച് പരധർമ്മം ചെയ്യാൻ തുനിഞ്ഞിറങ്ങിയാൽ അതിന്റെ സകല ഭവിഷ്യത്തുക്കളും അനുഭവിക്കാൻപോകുന്നത് നീമാത്രമാണ്. നീ നിന്നെ ആത്യന്തികമായി രക്ഷിച്ചുവോ... മറ്റുള്ളവരും, അവർക്കാ പ്രാരബ്ധമുണ്ടെങ്കിൽ, ഒരുപക്ഷെ നിന്നിലൂടെത്തന്നെ രക്ഷപ്പെട്ടുകൊള്ളും.

“വേദാന്തം - ഭേദാന്തം – ഏകാന്തം--ഭസ്മാന്തം ” എന്ന നാലു പദങ്ങൾ ധാർമ്മികവും ദാർശനികവുമായ ഒരു ഗഹനമായ ആശയപരമ്പരയെ“വേദാന്തം – ഭേദാന്തം – ഏകാന്തം” എന്ന മൂന്ന് പദങ്ങൾ ധാർമ്മികവും ദാർശനികവുമായ ഒരു ഗഹനമായ ആശയപരമ്പരയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഘട്ടങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കാം: 1. വേദാന്തം (Vedānta) “വേദങ്ങളുടെ അന്ത്യം” അല്ലെങ്കിൽ പരമജ്ഞാനം. പ്രധാനമായി ഉപനിഷത്തുകളുടെ തത്ത്വശാസ്ത്രം. ഇതിന്റെ കേന്ദ്രീയ ആശയം: 👉 ബ്രഹ്മം (പരമസത്യം) മാത്രമേ ഉള്ളൂ 👉 ആത്മാവും ബ്രഹ്മവും ഒരേത് (അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി) 2. ഭേദാന്തം (Bhedānta) “ഭേദം” = വ്യത്യാസം അതായത്: 👉 ജീവനും ഈശ്വരനും ലോകവും വ്യത്യസ്തമാണ് എന്ന് കാണുന്ന ദർശനം ഇത് ദ്വൈതം (Dualism) പോലുള്ള ആശയങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു ഉദാഹരണം: 👉 “ഞാൻ” ദൈവത്തിൽ നിന്ന് വേറെയാണ് 3. ഏകാന്തം (Ekānta) “ഏകം” = ഒന്ന്, “അന്തം” = അവസാന സത്യാവസ്ഥ അർത്ഥം: 👉 എല്ലാം ഒറ്റ സത്യത്തിൽ ലയിക്കുന്നു 👉 അദ്വൈതം (Non-dualism) – ഭേദം ഇല്ല ആത്മാനുഭവത്തിൽ എത്തുന്ന പരമസ്ഥിതി 🔶 മൂന്നു പദങ്ങളുടെ ബന്ധം ഭേദാന്തം → വ്യത്യാസം കാണുന്ന പ്രാരംഭ അവസ്ഥ വേദാന്തം → ശാസ്ത്രീയമായി പഠിച്ച ജ്ഞാനം ഏകാന്തം → അനുഭവമായി തിരിച്ചറിയുന്ന പരമസത്യം 👉 ലളിതമായി: “ഭേദം കാണുന്നത് → ശാസ്ത്രം പഠിക്കുന്നത് → ഒറ്റ സത്യമായി അനുഭവിക്കുന്നത്” 🧘‍♂️ ആഴത്തിലുള്ള സന്ദേശം ഈ മൂന്നു പദങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ യാത്രയെ കാണിക്കുന്നു: ആദ്യം നമ്മൾ വ്യത്യാസം കാണുന്നു (ഭേദം) പിന്നീട് സത്യത്തെ അന്വേഷിക്കുന്നു (വേദാന്തം) അവസാനം എല്ലാം ഒന്നാണെന്ന് അനുഭവിക്കുന്നു (ഏകാന്തം) ഇത് ഒരു ചെറിയ വാക്യത്തിൽ: 👉 “ഭേദത്തിൽ നിന്ന് ഏകതയിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് വേദാന്തം.” നിങ്ങൾക്ക് താൽപ്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇത് �⁠ശങ്കരാചാര്യരുടെ അദ്വൈതം, �⁠മാധ്വാചാര്യരുടെ ദ്വൈതം, �⁠രാമാനുജരുടെ വിശിഷ്ടാദ്വൈതം എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ വിശദീകരിക്കാം. സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഘട്ടങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കാം: 1. വേദാന്തം (Vedānta) “വേദങ്ങളുടെ അന്ത്യം” അല്ലെങ്കിൽ പരമജ്ഞാനം. പ്രധാനമായി ഉപനിഷത്തുകളുടെ തത്ത്വശാസ്ത്രം. ഇതിന്റെ കേന്ദ്രീയ ആശയം: 👉 ബ്രഹ്മം (പരമസത്യം) മാത്രമേ ഉള്ളൂ 👉 ആത്മാവും ബ്രഹ്മവും ഒരേത് (അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി) 2. ഭേദാന്തം (Bhedānta) “ഭേദം” = വ്യത്യാസം അതായത്: 👉 ജീവനും ഈശ്വരനും ലോകവും വ്യത്യസ്തമാണ് എന്ന് കാണുന്ന ദർശനം ഇത് ദ്വൈതം (Dualism) പോലുള്ള ആശയങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു ഉദാഹരണം: 👉 “ഞാൻ” ദൈവത്തിൽ നിന്ന് വേറെയാണ് 3. ഏകാന്തം (Ekānta) “ഏകം” = ഒന്ന്, “അന്തം” = അവസാന സത്യാവസ്ഥ അർത്ഥം: 👉 എല്ലാം ഒറ്റ സത്യത്തിൽ ലയിക്കുന്നു 👉 അദ്വൈതം (Non-dualism) – ഭേദം ഇല്ല ആത്മാനുഭവത്തിൽ എത്തുന്ന പരമസ്ഥിതി 🔶 മൂന്നു പദങ്ങളുടെ ബന്ധം ഭേദാന്തം → വ്യത്യാസം കാണുന്ന പ്രാരംഭ അവസ്ഥ വേദാന്തം → ശാസ്ത്രീയമായി പഠിച്ച ജ്ഞാനം ഏകാന്തം → അനുഭവമായി തിരിച്ചറിയുന്ന പരമസത്യം 👉 ലളിതമായി: “ഭേദം കാണുന്നത് → ശാസ്ത്രം പഠിക്കുന്നത് → ഒറ്റ സത്യമായി അനുഭവിക്കുന്നത്” 🧘‍♂️ ആഴത്തിലുള്ള സന്ദേശം ഈ മൂന്നു പദങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ യാത്രയെ കാണിക്കുന്നു: ആദ്യം നമ്മൾ വ്യത്യാസം കാണുന്നു (ഭേദം) പിന്നീട് സത്യത്തെ അന്വേഷിക്കുന്നു (വേദാന്തം) അവസാനം എല്ലാം ഒന്നാണെന്ന് അനുഭവിക്കുന്നു (ഏകാന്തം) ഇത് ഒരു ചെറിയ വാക്യത്തിൽ: 👉 “ഭേദത്തിൽ നിന്ന് ഏകതയിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് വേദാന്തം.” അവസാനം നമ്മൾ ഭസ്മം ആയി തീരുന്നു.

ഭഗവദ്ഗീതയിലെ പതിനെട്ട് അധ്യായങ്ങളിൽ രണ്ടാമത്തെ അധ്യായമാണ് സാംഖ്യയോഗം. ഗീതയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അധ്യായങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം ഗീതയുടെ മുഴുവൻ സാരവും ഈ അധ്യായത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഈ അധ്യായത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ആത്മജ്ഞാനം: ആത്മാവ് ജനനമരണങ്ങളില്ലാത്തതും ശാശ്വതവുമാണെന്ന അറിവാണ് ഇതിലെ പ്രധാന വിഷയം. ശരീരം നശിച്ചാലും ആത്മാവ് നശിക്കുന്നില്ലെന്ന് കൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് വിശദീകരിക്കുന്നു. ധർമ്മബോധം: യുദ്ധക്കളത്തിൽ തളർന്നുപോയ അർജുനനെ തൻ്റെ ക്ഷത്രിയ ധർമ്മം നിർവഹിക്കാൻ കൃഷ്ണൻ ഇതിലൂടെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. സ്ഥിതപ്രജ്ഞൻ: സുഖത്തിലും ദുഃഖത്തിലും ലാഭത്തിലും നഷ്ടത്തിലും ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളുന്ന 'സ്ഥിതപ്രജ്ഞൻ്റെ' ലക്ഷണങ്ങൾ ഈ അധ്യായത്തിൽ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്ലോകങ്ങൾ: ഈ അധ്യായത്തിൽ ആകെ 72 ശ്ലോകങ്ങൾ ആണുള്ളത്. ജ്ഞാനയോഗത്തിലൂടെയും ബുദ്ധിയോഗത്തിലൂടെയും പരമമായ സത്യത്തെ മനസ്സിലാക്കാനാണ് ഈ അധ്യായം പഠിപ്പിക്കുന്നത്.

ഭക്ഷണക്രമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രശസ്തമായ ഈ പഴയഞ്ചൊല്ല് താഴെ പറയുന്നതാണ്: ഒരു നേരം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ യോഗി: ദിവസം ഒരു നേരം മാത്രം ആഹാരം കഴിക്കുന്നവൻ ആരോഗ്യമുള്ളവനും മനഃശക്തിയുള്ളവനുമായ 'യോഗി' ആകുന്നു. രണ്ടു നേരം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ഭോഗി: രണ്ടു നേരം ആഹാരം കഴിക്കുന്നവൻ ജീവിതസുഖങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുന്ന 'ഭോഗി' ആണ്. മൂന്നു നേരം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ രോഗി: മൂന്നു നേരവും ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ രോഗിയായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. നാലു നേരം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ദ്രോഹി/മഹാദ്രോഹി: നാലുനേരം ആഹാരം കഴിക്കുന്നവൻ സ്വന്തം ശരീരത്തോട് തന്നെ ദ്രോഹം ചെയ്യുന്നവനാണ്.