നോച്ചർ സ്വാമിജി പലപ്പോഴും പറയാറുള്ള ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരു കഥയാണത്. ഒരിക്കൽ ഒരു ആശ്രമത്തിൽ ഒരു സന്യാസി ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. വളരെ ശാന്തൻ. എപ്പോഴും കൃഷ്ണനാമം ജപിക്കുന്ന ആൾ. അപ്പോൾ അവിടേക്ക് അന്യമതത്തിൽ പെട്ട ഒരാൾ വന്നു. അയാൾക്ക് കൃഷ്ണനെ ഒട്ടും ഇഷ്ടമല്ല. ഹിന്ദുക്കൾ കൃഷ്ണനെ പൂജിക്കുന്നത് അയാൾക്ക് സഹിക്കാൻ പറ്റുന്നില്ല. അയാൾ സന്യാസിയുടെ മുന്നിൽ വന്ന് കൃഷ്ണനെ പറ്റി ഒരുപാട് അസഭ്യം പറയാൻ തുടങ്ങി. "നിങ്ങളുടെ കൃഷ്ണൻ ഇങ്ങനെയാണ്, അങ്ങനെയാണ്... കള്ളൻ, പെണ്ണുപിടുത്തക്കാരൻ, കപടൻ..." എന്നൊക്കെ പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് നേരം തെറി വിളിച്ചു. കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ശിഷ്യന്മാർക്കെല്ലാം ദേഷ്യം വന്നു. "ഗുരു, ഇയാളെ ഇവിടെ നിന്ന് ഇറക്കി വിടണം, ഇയാളെ അടിക്കണം" എന്നൊക്കെ അവർ വിചാരിച്ചു. പക്ഷേ സന്യാസി എന്ത് ചെയ്തു എന്നറിയാമോ? അയാൾ അസഭ്യം പറയുന്തോറും സന്യാസി കണ്ണീരോടെ ചിരിക്കാൻ തുടങ്ങി. സന്തോഷശ്രുക്കൾ പൊഴിച്ച് ആനന്ദിച്ചു. അവസാനം സന്യാസി എഴുന്നേറ്റ് അയാളെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു. ശിഷ്യന്മാർ ഞെട്ടിപ്പോയി. "ഗുരോ, അയാൾ ഭഗവാനെ ഇത്രയും തെറി പറഞ്ഞിട്ടും അങ്ങ് എന്തിനാണ് സന്തോഷിക്കുന്നത്?" അപ്പോൾ സന്യാസി പറഞ്ഞ മറുപടിയാണ് ഈ കഥയുടെ ജീവൻ. സന്യാസി പറഞ്ഞത് > "മക്കളെ, നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായില്ലേ? > ഞാൻ കൃഷ്ണാ... കൃഷ്ണാ... എന്ന് ജപിച്ച് എത്ര കഷ്ടപ്പെട്ടാണ് കൃഷ്ണനെ ഓർക്കുന്നത്. > ഇയാൾ നോക്കൂ. ഇയാൾ ഒരു നിമിഷം പോലും കൃഷ്ണനെ മറക്കുന്നില്ല. > തെറി പറയുമ്പോഴും 'കൃഷ്ണൻ' എന്ന് തന്നെയാണ് പറയുന്നത്. കൃഷ്ണനെ പറ്റി തന്നെയാണ് ചിന്തിക്കുന്നത്. > > ഞാൻ ഭക്തികൊണ്ട് ചെയ്യുന്നത് ഇയാൾ ദേഷ്യം കൊണ്ട് ചെയ്യുന്നു. പക്ഷേ രണ്ടുപേരും ചെയ്യുന്നത് ഒന്നുതന്നെ - കൃഷ്ണ സ്മരണ! > > എന്റെ കൃഷ്ണൻ എത്ര കരുണാമയൻ! തന്നെ തെറി പറയുന്നവന്റെ നാവിൽ പോലും തന്റെ നാമം കൊണ്ടുവന്ന് ഇരുത്തിയിരിക്കുന്നു. > ഇയാൾ അറിയാതെ തന്നെ കൃഷ്ണനാമം ജപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇയാൾക്ക് മോക്ഷം ഉറപ്പാണ്." നോച്ചർ സ്വാമിജി ഇതിന് ശേഷം പറയുന്ന ഒരു കാര്യം കൂടി ഉണ്ട്. ശിശുപാലൻ, കംസൻ, രാവണൻ, ഹിരണ്യകശിപു - ഇവരെല്ലാം ഭഗവാനെ വെറുത്തവരാണ്. പക്ഷേ അവർക്ക് പോലും മോക്ഷം കിട്ടി. എന്തുകൊണ്ട്? കാരണം അവർ എപ്പോഴും ഭഗവാനെ പറ്റി തന്നെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ഭയന്നിട്ടായാലും, ദേഷ്യപ്പെട്ടിട്ടായാലും, വെറുത്തിട്ടായാലും - ചിന്ത ഭഗവാനിൽ തന്നെയായിരുന്നു. അതാണ് *ദ്വേഷ ഭക്തി.* ഭക്തി എന്ന് പറഞ്ഞാൽ സ്നേഹം മാത്രമല്ല. ഭഗവാനെ മറക്കാതിരിക്കുക എന്നതാണ് ഭക്തി. സ്വാമിജി ഇതിലൂടെ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് 1. *നിന്ദിക്കുന്നവൻ പോലും ഭഗവാനെ ഓർക്കുകയാണ്.* അവനോട് ദേഷ്യപ്പെടേണ്ട കാര്യമില്ല. അവനോട് സഹതാപം തോന്നണം. 2. *നമ്മുടെ മനസ്സ് എവിടെയാണ്?* നമ്മൾ മാലയിട്ട് ജപിക്കുമ്പോൾ പോലും മനസ്സ് കടയിലും വീട്ടിലുമാണ്. എന്നാൽ തെറി പറയുന്നവന്റെ മനസ്സ് മുഴുവൻ കൃഷ്ണനിലാണ്. ആരാണ് വലിയ ഭക്തൻ? 3. *ഭഗവാന്റെ നാമത്തിന് ശക്തിയുണ്ട്.* ആരുടെ നാവിൽ നിന്ന് വീണാലും, എങ്ങനെ പറഞ്ഞാലും, അത് അവനെ രക്ഷിക്കും. അതുകൊണ്ടാണ് സന്യാസി കരഞ്ഞത്. ദേഷ്യം കൊണ്ടല്ല. ആനന്ദം കൊണ്ട്. "എന്റെ കൃഷ്ണന് തന്നെ തെറി പറയുന്നവനെ പോലും ഉപേക്ഷിക്കാൻ പറ്റുന്നില്ലല്ലോ" എന്ന് ഓർത്ത്. ഇതാണ് നോച്ചർ സ്വാമിജി പറയുന്ന ആ കഥയുടെ സാരം.

ഇപ്പോൾ ഇറങ്ങിയിരിക്കുന്നത് *നിതേഷ് തിവാരിയുടെ 'രാമായണം: Part 1'* ആണ്. 2026 നവംബർ 5 ന് റിലീസ് ആയി. രൺബീർ കപൂർ രാമനായും, സായ് പല്ലവി സീതയായും, യഷ് രാവണനായും, സണ്ണി ഡിയോൾ ഹനുമാനായും അഭിനയിക്കുന്നു. പാർട്ട് 1 *സീതാപഹരണത്തിൽ* അവസാനിക്കുന്നു. പാർട്ട് 2 ദീപാവലി 2027/2028 ൽ വരും എന്നാണ് പറയുന്നത്. ab30570d സിനിമ കണ്ടവരിൽ രണ്ട് അഭിപ്രായമാണ് - ഒന്ന് "വിഷ്വൽ അത്ഭുതം, ഓരോ ഫ്രെയിമും മനോഹരം" എന്ന്, മറ്റൊന്ന് "കഥ മാറ്റി" എന്ന്. നമുക്ക് വാൽമീകി രാമായണവുമായി ചേർത്ത് നോക്കാം. 1. സിനിമ ശരിയായി ചെയ്തത് എന്താണ്? *a) രാമന്റെ സ്വഭാവം - ശാന്തൻ, മര്യാദാ പുരുഷോത്തമൻ* വാൽമീകി രാമനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് "ശാന്തനായ, ധീരനായ, സത്യസന്ധനായ" എന്നാണ്. സിനിമയിൽ വനവാസം തുടങ്ങിയതിന് ശേഷം രൺബീറിന്റെ രാമൻ ശാന്തനും ഗംഭീരനുമായി മാറുന്നതായി പലരും പറയുന്നു. ഇത് വാൽമീകിയോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്നു. *b) ദശരഥനായി അരുൺ ഗോവിൽ* പഴയ ടിവി രാമായണത്തിൽ രാമനായി അഭിനയിച്ച അരുൺ ഗോവിൽ തന്നെ ദശരഥനായി വരുന്നത്, കാണുന്നവർക്ക് ഒരു ഭക്തിഭാവം കൊടുക്കുന്നു. ഇത് സിനിമയുടെ നല്ല തീരുമാനമായിരുന്നു. *c) സീതയുടെ സൗമ്യത* സായ് പല്ലവിയുടെ സീതയെ "മനോഹരം, സ്വാഭാവികം" എന്ന് പലരും പറയുന്നു. ആഭരണങ്ങളുടെ ആർഭാടം ഇല്ലാതെ, വാൽമീകി പറയുന്ന സീതയോട് അടുത്ത് നിൽക്കുന്നു. *d) കഥയുടെ ഘടന* സിനിമ ബാലകാണ്ഡം മുതൽ അരണ്യകാണ്ഡം വരെ എടുത്തിരിക്കുന്നു. വനവാസം, മാരീചൻ, സീതാപഹരണം വരെ. ഇത് വാൽമീകിയുടെ ക്രമം തന്നെയാണ്. 2. സിനിമ മാറ്റിയത് എവിടെയാണ്? - ഇതാണ് വിവാദം സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ചയായ മാറ്റങ്ങൾ ഇവയാണ്. *1. പഞ്ചവടിയിൽ രാമൻ ഭയപ്പെടുന്നതായി കാണിക്കുന്നു* *വാൽമീകി:* രാമൻ ഒരിക്കലും ഭയപ്പെടുന്നവനല്ല. "ഭയേ സർവ്വഭൂതാനാം" - എല്ലാ ജീവികൾക്കും അഭയം കൊടുക്കുന്നവനാണ് രാമൻ. രാവണൻ വന്നാലും രാമൻ ഭയപ്പെടില്ല. *സിനിമ:* പഞ്ചവടിയിൽ രാമൻ ഭയപ്പെടുന്നതുപോലെ, രാവണൻ ധൈര്യശാലിയായി കാണിക്കുന്നു. ഇത് രാമന്റെ ധീരതയെ കുറയ്ക്കുന്നു എന്നാണ് വിമർശനം. *2. 14,000 രാക്ഷസന്മാരെ രാമൻ ഒറ്റയ്ക്ക് കൊല്ലുന്നു* *വാൽമീകി:* ഖര-ദൂഷണ-ത്രിശിരസ്സ് എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 14,000 രാക്ഷസന്മാർ വന്നപ്പോൾ രാമൻ ഒറ്റയ്ക്കാണ് യുദ്ധം ചെയ്തത്. ഇത് ശരിയാണ്. പക്ഷേ വാൽമീകിയിൽ ഇത് ഒരു ധർമ്മയുദ്ധമാണ്, സാധാരണ യുദ്ധമല്ല. *സിനിമ:* ഇതിനെ ഒരു സൂപ്പർഹീറോ ആക്ഷൻ സീൻ ആക്കി മാറ്റി. രാമൻ ഒരു മനുഷ്യനല്ല, ഒരു സൂപ്പർഹീറോ ആണെന്ന തോന്നൽ വരുന്നു. വാൽമീകിയിൽ രാമന്റെ ശക്തി ദൈവികമാണെങ്കിലും, അത് മനുഷ്യന്റെ പരിധിയിൽ നിന്നുകൊണ്ടാണ്. *3. സീതയ്ക്ക് വാൾ കൊടുക്കുന്നു, കുട്ടിക്കാലത്ത് ശിവധനുസ്സ് എടുക്കുന്നു* *വാൽമീകി:* സീത ഒരിക്കലും ആയുധം എടുക്കുന്നില്ല. സീതയുടെ ശക്തി അവളുടെ പാതിവ്രത്യവും ആന്തരിക ശക്തിയുമാണ്. രാവണനെ അവൾ എതിർത്തത് ശാപം കൊണ്ടും വാക്ക് കൊണ്ടുമാണ്, വാൾ കൊണ്ടല്ല. ശിവധനുസ്സ് സീത കുട്ടിക്കാലത്ത് എടുത്തതായി വാൽമീകിയിൽ ഇല്ല. അത് പിന്നീട് വന്ന കഥകളിലാണ്. *സിനിമ:* സീതയ്ക്ക് വാൾ കൊടുത്ത്, അവളെ ഒരു യോദ്ധാവാക്കി കാണിക്കുന്നു. ഇത് ഇന്നത്തെ പ്രേക്ഷകർക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടാൻ വേണ്ടിയാണ്. പക്ഷേ വാൽമീകിയുടെ സീതയെ ഇത് മാറ്റുന്നു. *4. ശൂർപ്പണഖ സീതയായി മാറി രാമനെ മയക്കുന്നു* *വാൽമീകി:* ശൂർപ്പണഖ രാമനോട് വിവാഹാഭ്യർത്ഥന നടത്തി, ലക്ഷ്മണൻ അവളുടെ മൂക്കും ചെവിയും മുറിച്ചു. അവൾ സീതയായി മാറി രാമനെ വശീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടില്ല. *സിനിമ:* ഇങ്ങനെ ഒരു രംഗം കൂട്ടിച്ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഇത് കഥയ്ക്ക് സിനിമാറ്റിക് ട്വിസ്റ്റ് കൊടുക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്. *5. ജടായുവും രാവണന്റെ വിമാനവും* *വാൽമീകി:* രാവണൻ സീതയെ കൊണ്ടുപോയത് പുഷ്പക വിമാനത്തിലാണ്. ജടായു അത് തടഞ്ഞ് യുദ്ധം ചെയ്തു. രാവണന്റെ രഥത്തെ ജടായു തകർത്തു. *സിനിമ:* ഇതിനെ വളരെ വലിയ ഒരു VFX യുദ്ധമാക്കി മാറ്റി. ചിലർ പറയുന്നു, വാൽമീകി പറഞ്ഞ കോവർകഴുതകൾ വലിക്കുന്ന രഥമല്ല, പറക്കുന്ന യന്ത്രം ആക്കി എന്ന്. *6. ഊർമ്മിളയെ ഒഴിവാക്കി* വാൽമീകിയിൽ ഊർമ്മിളയ്ക്ക് വലിയ സ്ഥാനമാണ്. ലക്ഷ്മണൻ വനത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ഊർമ്മിള 14 വർഷം ഉറങ്ങി, ലക്ഷ്മണന്റെ ഉറക്കം ഏറ്റെടുത്തു. സിനിമയിൽ ഊർമ്മിളയ്ക്ക് സംസാരമില്ലാത്ത ഒരു ചെറിയ കാമിയോ മാത്രമേ ഉള്ളൂ എന്ന് നടി തന്നെ പറഞ്ഞു. 3aec 3. എന്തുകൊണ്ടാണ് സിനിമ ഇങ്ങനെ മാറ്റുന്നത്? കാരണം പറയുന്ന ഒരു കാര്യമുണ്ട് - *"രാമായണം കഥയല്ല, തത്വമാണ്. കഥ മാറിയാലും തത്വം മാറരുത്."* സിനിമാക്കാർ മാറ്റുന്നതിന്റെ കാരണം: *a) ഇന്നത്തെ പ്രേക്ഷകർക്ക് വേണ്ടി:* സീതയെ വാൾ പിടിപ്പിച്ചാൽ, ഇന്നത്തെ പെൺകുട്ടികൾക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടും. രാമനെ ഭയപ്പെടുത്തിയാൽ, രാവണൻ വലിയ വില്ലനാകും. ഇത് ബോക്സ് ഓഫീസിന് വേണ്ടിയാണ്. *b) വിഷ്വൽ സ്പെക്ടക്കിൾ:* വാൽമീകി പറയുന്ന യുദ്ധം വാക്കുകളിലാണ്. സിനിമയിൽ അത് കാണിക്കണം. അതുകൊണ്ട് VFX കൂട്ടുന്നു. പല റിവ്യൂകളും പറയുന്നത്, "സ്പെക്ടക്കിൾ സബ്സ്റ്റൻസിനെ മറികടന്നു" എന്നാണ് - കാഴ്ച കഥയെ മറികടന്നു. *c) രണ്ട് ഭാഗമാക്കൽ:* കഥ രണ്ട് ഭാഗമാക്കിയതുകൊണ്ട്, പാർട്ട് 1 ൽ തന്നെ ഒരു ക്ലൈമാക്സ് വേണം. അതുകൊണ്ട് സീതാപഹരണം വരെ എത്തിക്കാൻ വേണ്ടി ചില ഭാഗങ്ങൾ വേഗത്തിലാക്കി, ചിലത് കൂട്ടിച്ചേർത്തു. 4. അപ്പോൾ സിനിമ കാണണോ വേണ്ടയോ? ഇതിന് രണ്ട് ഉത്തരമുണ്ട്: *ഭക്തിയുടെ കണ്ണിൽ:* വാൽമീകി രാമായണം വായിച്ച ഒരാൾക്ക് സിനിമ കാണുമ്പോൾ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ വിഷമം തോന്നും. കാരണം വാൽമീകിയുടെ രാമൻ "മനുഷ്യനായി വന്ന ദൈവം" ആണ്. സിനിമയുടെ രാമൻ ചിലപ്പോൾ "ദൈവമായി വന്ന മനുഷ്യൻ" ആയി തോന്നും. ഈ വ്യത്യാസം ചെറുതല്ല. *സിനിമയുടെ കണ്ണിൽ:* ആദിപുരുഷ് പോലെ വലിയ പരാജയത്തിന് ശേഷം വന്ന സിനിമ എന്ന നിലയിൽ, ഇത് വളരെ മെച്ചപ്പെട്ടതാണ്. VFX, സംഗീതം - A.R. റഹ്മാൻ + ഹാൻസ് സിമ്മർ - ഹനുമാൻ ചാലിസ, ഇതെല്ലാം വലിയ അനുഭവം തരുന്നു. അതുകൊണ്ട് പലരും ഇതിനെ "കലിയുഗത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള എപ്പിക്" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. "സിനിമ കാണുന്നത് കൊണ്ട് രാമനെ അറിയാൻ പറ്റില്ല. രാമനെ അറിയണമെങ്കിൽ വാൽമീകിയെ വായിക്കണം. സിനിമ ഒരു ജനാലയാണ്, വാൽമീകി വീടാണ്. ജനാലയിലൂടെ വീട് കാണാം, പക്ഷേ ജനാല വീടല്ല." സിനിമ കാണുക, ആസ്വദിക്കുക, പക്ഷേ സിനിമയാണ് രാമായണം എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്. സിനിമ കണ്ടിട്ട്, "ഇതാണ് യഥാർത്ഥ രാമായണം" എന്ന് കരുതരുത്. സിനിമ കണ്ടിട്ട് വാൽമീകി വായിക്കാൻ തോന്നിയാൽ, സിനിമ വിജയിച്ചു. ചുരുക്കത്തിൽ വിഷയം വാൽമീകി രാമായണം നിതേഷ് തിവാരി സിനിമ രാമൻ ഭയമില്ലാത്ത, മര്യാദാ പുരുഷോത്തമൻ ചിലപ്പോൾ ഭയപ്പെടുന്ന, മനുഷ്യനായ ഹീറോ സീത ആയുധമില്ലാത്ത, ആന്തരിക ശക്തിയുള്ളവൾ വാൾ പിടിക്കുന്ന, യോദ്ധാവായ സീത രാവണൻ ജ്ഞാനിയായ, അഹങ്കാരിയായ രാക്ഷസൻ വലിയ, ഗംഭീരനായ വില്ലൻ, താണ്ഡവം ഉള്ളവൻ യുദ്ധം ധർമ്മയുദ്ധം, വാക്കുകളിൽ VFX യുദ്ധം, കാഴ്ചയിൽ ലക്ഷ്യം മോക്ഷം, ധർമ്മം പഠിപ്പിക്കുക പ്രേക്ഷകരെ രസിപ്പിക്കുക, കാഴ്ച കൊടുക്കുക നിങ്ങൾ സിനിമ കണ്ടോ. കണ്ടെങ്കിൽ അഭിപ്രായം പറയണം.

മഹാഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും ഹൃദയസ്പർശിയായ രംഗമാണ്. സ്വാമികൾ ഈ രംഗം പറയുമ്പോൾ, ഭീഷ്മർ ശരശയ്യയിൽ കിടക്കുന്നത് കണ്ണ് കൊണ്ട് കാണുന്ന പോലെ പറയും. 1. രംഗം ഒന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കൂ കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധം കഴിഞ്ഞു. 18 ദിവസം യുദ്ധം. എല്ലാവരും മരിച്ചു. ധർമ്മപുത്രർക്ക് രാജ്യം കിട്ടി, പക്ഷേ മനസ്സിന് സമാധാനമില്ല. "എന്റെ കാരണം എത്ര പേർ മരിച്ചു" എന്ന കുറ്റബോധം. അദ്ദേഹം രാജ്യം വേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞ് വനത്തിലേക്ക് പോകാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: "നിൽക്കൂ, ധർമ്മപുത്രാ. ഭീഷ്മർ ഇനിയും മരിച്ചിട്ടില്ല. അദ്ദേഹം ശരശയ്യയിൽ കിടക്കുകയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത് പോകൂ. അദ്ദേഹം പറയുന്നത് കേൾക്കൂ." ധർമ്മപുത്രർ പോകുന്നു. അവിടെ കാണുന്നത് എന്താണ്? ഭീഷ്മർ - 58 ദിവസമായി അമ്പുകളുടെ മുകളിൽ കിടക്കുന്നു. ശരീരം മുഴുവൻ അമ്പ് തുളച്ച് കയറിയിരിക്കുന്നു. തലയ്ക്ക് താങ്ങില്ല, അതുകൊണ്ട് 3 അമ്പ് തലയിണയായി വെച്ചിരിക്കുന്നു. വായിൽ വെള്ളം തരാൻ അർജ്ജുനൻ ഭൂമിയിൽ അമ്പ് എയ്ത് ഗംഗാജലം കൊണ്ടുവന്നു. ഇങ്ങനെ കിടക്കുന്ന ഒരാളാണ്, ധർമ്മപുത്രരോട് *സുഖത്തെക്കുറിച്ച്* പറയുന്നത്! ഇതാണ് അത്ഭുതം. സാധാരണ നമ്മളാണെങ്കിൽ, ഒരു മുള്ള് കുത്തിയാൽ തന്നെ "അയ്യോ, വേദന" എന്ന് പറയും. ഭീഷ്മർ ശരീരം മുഴുവൻ അമ്പ് കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിട്ടും പറയുന്നു - "സുഖം ഉണ്ട്" എന്ന്. ധർമ്മപുത്രർ ചോദിച്ചു: "പിതാമഹാ, ഇത്ര വേദനയിൽ കിടന്നിട്ടും നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ സമാധാനം?" അപ്പോഴാണ് ഭീഷ്മർ ആ പ്രസിദ്ധമായ ഉപദേശം കൊടുക്കുന്നത്. അത് *ശാന്തി പർവ്വത്തിൽ* വരുന്നു. 2. ഭീഷ്മർ പറഞ്ഞത് എന്താണ്? ഭീഷ്മർ പറഞ്ഞു: > *"ശരീരവും മനസ്സും കൊണ്ട് കിട്ടുന്ന സുഖം സുഖമല്ല, ധർമ്മപുത്രാ. അത് ദുഃഖത്തിന്റെ വേറെ രൂപമാണ്. ശരീരവും മനസ്സും ഇല്ലാതെ കിട്ടുന്ന സുഖമുണ്ട്. അത് അറിഞ്ഞാൽ, പിന്നെ ഒരു ദുഃഖവും നിന്നെ തൊടില്ല."* ഇത് എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കും? ഭീഷ്മർ മൂന്ന് സുഖങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. *1. ശരീര സുഖം - ദേഹ സുഖം* നല്ല ഭക്ഷണം, നല്ല ഉറക്കം, നല്ല വസ്ത്രം, ശരീരത്തിന് സുഖം. ഇത് ശരീരം ഉള്ളിടത്തോളം കാലമേ ഉണ്ടാകൂ. ശരീരത്തിന് ഒരു അമ്പ് കൊണ്ടാൽ, ഈ സുഖം പോകും. ശരീരം വേദനിക്കുമ്പോൾ, ഈ സുഖം ദുഃഖമാകും. ധർമ്മപുത്രാ, നീ ഇതുവരെ തേടിയത് ഈ സുഖമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് നിനക്ക് ദുഃഖം വരുന്നത്. *2. മനസ്സിന്റെ സുഖം - മനഃ സുഖം* "ഞാൻ രാജാവായി, എല്ലാവരും എന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നു, എന്റെ മകൻ നന്നായി പഠിക്കുന്നു" - ഇത് മനസ്സിന്റെ സുഖമാണ്. ഇത് ശരീര സുഖത്തേക്കാൾ കുറച്ച് കൂടി നല്ലതാണ്. പക്ഷേ മനസ്സ് മാറുന്നതാണ്. ഇന്ന് സന്തോഷമുള്ള മനസ്സ്, നാളെ ദുഃഖിക്കും. ഇന്ന് നിന്നെ പുകഴ്ത്തിയവർ, നാളെ നിന്നെ കുറ്റം പറയും. മനസ്സിനെ ആശ്രയിച്ച സുഖം എപ്പോഴും ദുഃഖമായി മാറും. *3. ശരീരവും മനസ്സും ഇല്ലാത്ത സുഖം - ആത്മ സുഖം* ഇതാണ് ഭീഷ്മർ പറഞ്ഞത്. ശരീരം ഇല്ലാതെ, മനസ്സ് ഇല്ലാതെ, എന്നാലും ഉള്ള സുഖം. "ഭീഷ്മരേ, ശരീരവും മനസ്സും ഇല്ലാതെ സുഖം എങ്ങനെ?" എന്ന് ധർമ്മപുത്രർ ചോദിച്ചു. ഭീഷ്മർ പറഞ്ഞു: "നീ ദിവസവും അനുഭവിക്കുന്നുണ്ട്, പക്ഷേ ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല." 3. നീ ദിവസവും അനുഭവിക്കുന്ന ആ സുഖം ഏതാണ്? - ഉറക്കം നോച്ചൂർജി ഈ ഭാഗം പറയുമ്പോൾ, നമ്മൾ നേരത്തെ പറഞ്ഞ ഉറക്കത്തിന്റെ ഉദാഹരണം തന്നെ പറയും. ധർമ്മപുത്രാ, രാത്രി നീ ഗാഢനിദ്രയിൽ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, നിന്റെ ശരീരം എവിടെ? നിന്റെ മനസ്സ് എവിടെ? ശരീരം ഉണ്ട്, പക്ഷേ നിനക്ക് അതിനെക്കുറിച്ച് അറിവില്ല. മനസ്സ് ഉണ്ട്, പക്ഷേ വിചാരമില്ല. അപ്പോഴും നീ ഉണ്ടല്ലോ? രാവിലെ നീ പറയുന്നു - "ഞാൻ സുഖമായി ഉറങ്ങി." ആരാണ് സുഖമായി ഉറങ്ങിയത്? ശരീരമല്ല, മനസ്സല്ല. ശരീരവും മനസ്സും ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും, സുഖം അനുഭവിച്ച ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവനാണ് നീ. അവനാണ് ആത്മാവ്. ഭീഷ്മർ പറയുന്നു: "ഞാൻ ഇപ്പോൾ ശരശയ്യയിൽ കിടക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ ആ സുഖത്തിലാണ്. എന്റെ ശരീരത്തിൽ അമ്പ് ഉണ്ട് എന്ന് എനിക്കറിയാം. പക്ഷേ ഞാൻ ശരീരമല്ല. എന്റെ മനസ്സിൽ വേദനയുടെ വിചാരം ഉണ്ട് എന്ന് എനിക്കറിയാം. പക്ഷേ ഞാൻ മനസ്സുമല്ല. ഞാൻ ആ രണ്ടിനെയും കാണുന്ന സാക്ഷിയാണ്. സാക്ഷിക്ക് അമ്പ് കൊള്ളില്ല. സാക്ഷിക്ക് വേദനയില്ല." അതുകൊണ്ടാണ് അമ്പ് കൊണ്ട ശരീരത്തിൽ കിടന്നിട്ടും ഭീഷ്മർക്ക് സുഖം. ശരീരത്തിന് വേദനയുണ്ട്, ഭീഷ്മർക്ക് ഇല്ല. 4. അപ്പോൾ ദുഃഖം എന്തുകൊണ്ട് നമ്മളെ ബാധിക്കുന്നു? ഭീഷ്മർ ധർമ്മപുത്രരോട് പറഞ്ഞു: > "ദുഃഖം ശരീരത്തിനും മനസ്സിനും മാത്രമാണ് വരുന്നത്, ധർമ്മപുത്രാ. നീ ശരീരമാണ് എന്ന് കരുതിയാൽ, ശരീരത്തിന്റെ ദുഃഖം നിന്റെ ദുഃഖമാകും. നീ മനസ്സാണ് എന്ന് കരുതിയാൽ, മനസ്സിന്റെ ദുഃഖം നിന്റെ ദുഃഖമാകും. നീ ശരീരവും മനസ്സുമല്ല എന്ന് അറിഞ്ഞാൽ, ദുഃഖം വരും, പക്ഷേ അത് നിന്നെ തൊടില്ല." ഇതിന് ഭീഷ്മർ ഒരു ഉദാഹരണം പറയുന്നു. ഒരു വീട്ടിൽ തീ പിടിച്ചാൽ, വീട്ടുകാരൻ "എന്റെ വീട് കത്തുന്നു" എന്ന് പറഞ്ഞ് കരയും. പക്ഷേ അയൽവാസി "ആ വീട് കത്തുന്നു" എന്ന് പറയും. വീട് ഒന്നാണ്, തീ ഒന്നാണ്. പക്ഷേ ഒരാൾക്ക് ദുഃഖം വരുന്നു, മറ്റേയാൾക്ക് വരുന്നില്ല. എന്തുകൊണ്ട്? ഒരാൾ വീട് "എന്റേത്" എന്ന് കരുതി, മറ്റേയാൾ "അവന്റേത്" എന്ന് കരുതി. അതുപോലെ, ശരീരത്തിൽ വേദന വരുമ്പോൾ, "എന്റെ ശരീരം" എന്ന് കരുതുന്നവന് ദുഃഖം വരും. "ഈ ശരീരം" എന്ന് കണ്ട് നിൽക്കുന്നവന് ദുഃഖം വരില്ല. ഭീഷ്മർ ശരശയ്യയിൽ കിടന്ന് പറഞ്ഞു: "ഈ ശരീരത്തിൽ അമ്പ് കൊണ്ടിരിക്കുന്നു" - "എന്റെ ശരീരത്തിൽ" എന്നല്ല. "ഈ ശരീരം" എന്നാണ്. അതാണ് വ്യത്യാസം. 5. എങ്ങനെ ഈ സുഖം അറിയും? ഭീഷ്മരുടെ പ്രായോഗിക വഴി ഭീഷ്മർ ധർമ്മപുത്രർക്ക് 3 സാധനകൾ കൊടുത്തു: *1. ശരീരത്തെ "ഇത്" എന്ന് പറയാൻ പഠിക്കൂ* "എന്റെ കൈ വേദനിക്കുന്നു" എന്ന് പറയാതെ, "ഈ കൈ വേദനിക്കുന്നു" എന്ന് പറയാൻ പഠിക്കൂ. "എന്റെ തല വേദനിക്കുന്നു" എന്നല്ല, "ഈ തല വേദനിക്കുന്നു" എന്ന്. "എന്റെ" എന്ന് പറയുമ്പോൾ നീ ശരീരമായി മാറുന്നു. "ഈ" എന്ന് പറയുമ്പോൾ നീ സാക്ഷിയായി മാറുന്നു. ഭീഷ്മർക്ക് "എന്റെ ശരീരത്തിൽ അമ്പ്" എന്ന് തോന്നിയിരുന്നെങ്കിൽ, അദ്ദേഹത്തിന് 58 ദിവസം കിടക്കാൻ പറ്റില്ലായിരുന്നു. അദ്ദേഹം "ഈ ശരീരത്തിൽ അമ്പ്" എന്ന് കണ്ടു. അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന് സമാധാനം. *2. മനസ്സിനെ കാണാൻ പഠിക്കൂ* മനസ്സിൽ ദേഷ്യം വരുമ്പോൾ, "എനിക്ക് ദേഷ്യം" എന്ന് പറയാതെ, "ഈ മനസ്സിൽ ദേഷ്യം വന്നിരിക്കുന്നു" എന്ന് കാണാൻ പഠിക്കൂ. മനസ്സിൽ ദുഃഖം വരുമ്പോൾ, "ഈ മനസ്സ് ദുഃഖിക്കുന്നു" എന്ന് കാണൂ. നീ മനസ്സിനെ കാണുന്നവനാണ്, മനസ്സല്ല. *3. ഉറക്കത്തിലെ സുഖം ഓർക്കൂ* ദിവസവും രാവിലെ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ, 2 മിനിറ്റ് ചിന്തിക്കൂ - "ഇന്നലെ രാത്രി ശരീരവും മനസ്സും ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും, ഞാൻ സുഖമായി ഇരുന്നു. ആ സുഖം തന്നെയാണ് എന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം. ഇന്ന് പകൽ ശരീരവും മനസ്സും വന്നാലും, ഞാൻ ആ സുഖത്തിൽ തന്നെയാണ്." ഇത് അഭ്യസിച്ചാൽ, ശരീരത്തിന് രോഗം വന്നാലും, മനസ്സിന് ദുഃഖം വന്നാലും, നിങ്ങൾക്ക് അത് ബാധിക്കില്ല. കാരണം നിങ്ങൾ ആ സുഖത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ ഭീഷ്മർ പറഞ്ഞത് ധർമ്മപുത്രാ, നീ യുദ്ധം ജയിച്ചിട്ടും ദുഃഖിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? കാരണം നീ സുഖത്തെ ശരീരത്തിലും മനസ്സിലും തിരയുന്നു. ശരീരത്തിലും മനസ്സിലും സുഖം തിരയുന്നവന് ദുഃഖമേ കിട്ടൂ. > *"ശരീരവും മനസ്സും ഇല്ലാത്ത സുഖം ഒരിക്കൽ അറിഞ്ഞാൽ, പിന്നെ ശരീരത്തിന്റെ ദുഃഖവും മനസ്സിന്റെ ദുഃഖവും നിന്നെ തൊടില്ല. കാരണം ദുഃഖം ശരീരത്തിനും മനസ്സിനും മാത്രമേ വരൂ, നിന്നെ തൊടാൻ പറ്റില്ല."* ഭീഷ്മർ ഇത് വെറും പറഞ്ഞതല്ല, ജീവിച്ച് കാണിച്ചതാണ്. ശരശയ്യയിൽ കിടന്ന്, 58 ദിവസം, ഇച്ഛാമൃത്യുവിനായി കാത്തിരുന്ന്, ഉത്തരായണം വരുന്നത് വരെ, അദ്ദേഹം ഈ സുഖത്തിൽ തന്നെയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ധർമ്മപുത്രർക്ക് ഉപദേശം കൊടുക്കാൻ പറ്റിയത്. "ശരീരത്തിൽ അമ്പ് കൊണ്ടവൻ കരയും. ശരീരത്തെ കാണുന്നവൻ ചിരിക്കും.

പലരും വിചാരിക്കുന്നത് അഘമർഷണ സൂക്തം ഒന്നേ ഉള്ളൂ എന്നാണ്. ശരിക്കും *രണ്ടുണ്ട്.* രണ്ടും വേദത്തിലാണ്. പക്ഷേ രണ്ടും രണ്ട് വേദശാഖയിൽ നിന്നാണ് വന്നത്. രണ്ടിന്റെയും ലക്ഷ്യം ഒന്നാണ് -*അഘം = പാപം, മർഷണം = കഴുകിക്കളയുക.* പാപത്തെ കഴുകിക്കളയുന്ന സൂക്തം. ഒന്ന് നോക്കാം. 1. ഋഗ്വേദത്തിലെ അഘമർഷണ സൂക്തം തുടക്കം: *"അപ നഃ ശോശുചദ് അഘം"* ഇത് *ഋഗ്വേദം 1-ാം മണ്ഡലം, 97-ാം സൂക്തം.* 8 ഋക്കുകളുണ്ട്. ഇതിന്റെ ദേവത *അഗ്നി* ആണ്. ഋഷി കുത്സൻ. ആദ്യത്തെ ഋക്ക് ഇങ്ങനെയാണ്: *അപ നഃ ശോശുചദ് അഘം അഗ്നേ ശുശുഗ്ധ്യാ രയിം* *അപ നഃ ശോശുചദ് അഘം* അർത്ഥം എന്താണ്? "അല്ലയോ അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ പാപത്തെ ചുട്ടുകളയൂ. ഞങ്ങളുടെ ദോഷത്തെ കത്തിച്ച് കളയൂ. ഞങ്ങൾക്ക് ഐശ്വര്യം തരൂ." നോച്ചൂർജി പറയുന്ന പോലെ, ഇവിടെ അഗ്നി എന്നാൽ പുറത്തുള്ള തീയല്ല. ഉള്ളിലുള്ള ജ്ഞാനാഗ്നിയാണ്. പാപം എന്നാൽ പുറത്ത് പറ്റിയ അഴുക്കല്ല, ഉള്ളിൽ പറ്റിയ അജ്ഞാനമാണ്. ഈ സൂക്തത്തിൽ ഓരോ ഋക്കിലും ഒരേ പ്രാർത്ഥനയാണ് - "എന്റെ പാപം കത്തിച്ച് കളയൂ, അഗ്നേ." ഇത് സന്ധ്യാവന്ദനത്തിൽ, പ്രായശ്ചിത്തത്തിൽ, സ്നാന സമയത്ത് ജപിക്കാറുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ഋഗ്വേദികളാണ് ഇത് കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ സ്വഭാവം എന്താണ്? *തീ കൊണ്ട് കഴുകുക.* അഗ്നി കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിക്കുക. 2. യജുർവേദത്തിലെ അഘമർഷണ സൂക്തം - മഹാനാരായണോപനിഷത്തിലെത് ഇതാണ് ഇന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ ചൊല്ലുന്ന അഘമർഷണ സൂക്തം. ഇതിന്റെ തുടക്കം അഘമർഷണം എന്നല്ല, ഇങ്ങനെയാണ്: *"ഹിരണ്യശൃംഗം വരുണം പ്രപദ്യേ തീർത്ഥം മേ ദേഹി യാചിതഃ"* *"ആർദ്രം ജ്വലതി ജ്യോതിരഹമസ്മി"* ഇത് *കൃഷ്ണയജുർവേദം, തൈത്തിരീയ ആരണ്യകം, മഹാനാരായണോപനിഷത്ത്* - ഇതിലാണ് വരുന്നത്. ഇതിന്റെ ദേവത *വരുണൻ* ആണ്. വരുണൻ എന്നാൽ വെള്ളത്തിന്റെ ദേവത. ആദ്യത്തെ സൂക്തം തീ കൊണ്ട് കഴുകുന്നതാണെങ്കിൽ, ഇത് *വെള്ളം കൊണ്ട് കഴുകുന്നതാണ്.* മന്ത്രം ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഹിരണ്യശൃംഗം വരുണം പ്രപദ്യേ - സ്വർണ്ണക്കൊമ്പുള്ള വരുണനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. യന്മയാ ഭുക്തം അസാധൂനാം - ഞാൻ മോശം ആളുകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങി ഭക്ഷിച്ചതും, പാപേഭ്യശ്ച പ്രതിഗ്രഹഃ - പാപികളിൽ നിന്ന് ദാനം വാങ്ങിയതും, യന്മേ മനസാ വാചാ കർമ്മണാ വാ ദുഷ്കൃതം കൃതം - മനസ്സുകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും പ്രവൃത്തികൊണ്ടും ഞാൻ ചെയ്ത ദോഷവും, തന്ന ഇന്ദ്രോ വരുണോ ബൃഹസ്പതിഃ സവിതാ ച പുനന്തു പുനഃ പുനഃ - ഇന്ദ്രനും വരുണനും ബൃഹസ്പതിയും സവിതാവും വീണ്ടും വീണ്ടും കഴുകിക്കളയട്ടെ. പിന്നെ ഗംഗ, യമുന, സരസ്വതി എന്നീ നദികളെ എല്ലാം വിളിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിലുള്ള വരുണൻ എന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. 3. "ആർദ്രം ജ്വലതി" എന്ന ഭാഗം - ഇതാണ് ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ഹൃദയം ഈ സൂക്തത്തിന്റെ അവസാനം എത്തുമ്പോൾ, പെട്ടെന്ന് ഭാവം മാറുന്നു. ഇതുവരെ "എന്റെ പാപം കഴുകൂ, കഴുകൂ" എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നവൻ, പെട്ടെന്ന് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: > *ആർദ്രം ജ്വലതി ജ്യോതിരഹമസ്മി* > *ജ്യോതിർജ്വലതി ബ്രഹ്മാഹമസ്മി* > *യോഽഹമസ്മി ബ്രഹ്മാഹമസ്മി* > *അഹമസ്മി ബ്രഹ്മാഹമസ്മി* > *അഹമേവാഹം മാം ജുഹോമി സ്വാഹാ* ഇതിന്റെ അർത്ഥം എന്താണ്? ഇത് നോച്ചൂർജി വളരെ ഭാവത്തോടെ പറയും. *"ആർദ്രം ജ്വലതി"* - നനഞ്ഞത് ജ്വലിക്കുന്നു. എന്താണ് നനഞ്ഞത്? നമ്മുടെ ഹൃദയം. ഭക്തി കൊണ്ട് നനഞ്ഞ ഹൃദയം. കണ്ണീര് കൊണ്ട് നനഞ്ഞ ഹൃദയം. ആ നനഞ്ഞ ഹൃദയത്തിലാണ് ജ്യോതി ജ്വലിക്കുന്നത്. *"ജ്യോതിരഹമസ്മി"* - ആ ജ്യോതി ഞാൻ തന്നെയാണ്. *"ജ്യോതിർജ്വലതി ബ്രഹ്മാഹമസ്മി"* - ആ ജ്യോതി ജ്വലിക്കുന്നു, ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്. *"അഹമേവാഹം മാം ജുഹോമി സ്വാഹാ"* - ഞാൻ തന്നെ എന്നെത്തന്നെ ഹോമിക്കുന്നു. ഇത് എന്താണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്? ഇതുവരെ "ഞാൻ പാപിയാണ്, എന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കൂ" എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നവൻ, അവസാനം തിരിച്ചറിയുന്നു - "ഞാൻ പാപിയല്ല, ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്. പാപം എനിക്ക് പറ്റിയ അഴുക്ക് മാത്രമായിരുന്നു, ഞാൻ അല്ല." അതായത്, അഘമർഷണം എന്നാൽ പാപം കഴുകുക എന്ന് മാത്രമല്ല, *"ഞാൻ പാപിയാണ്" എന്ന ഭാവം തന്നെ കഴുകുക* എന്നാണ്. അതാണ് യഥാർത്ഥ ശുദ്ധി. 4. രണ്ടും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ചുരുക്കത്തിൽ വിഷയം ഋഗ്വേദ അഘമർഷണം യജുർവേദ അഘമർഷണം തുടക്കം അപ നഃ ശോശുചദ് അഘം ഹിരണ്യശൃംഗം വരുണം ദേവത അഗ്നി വരുണൻ ശുദ്ധീകരണം തീ കൊണ്ട് വെള്ളം കൊണ്ട് എവിടെ വരുന്നു ഋഗ്വേദം 1.97 മഹാനാരായണോപനിഷത്ത് അവസാനം പാപം കത്തിക്കൂ ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ് നോച്ചൂർജി പറയും, രണ്ടും വേണം. അഗ്നി കൊണ്ട് പുറത്തെ അഴുക്ക് കത്തിക്കണം, വെള്ളം കൊണ്ട് ഉള്ളിലെ അഴുക്ക് കഴുകണം. അവസാനം "ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്" എന്ന് തിരിച്ചറിയണം. അപ്പോഴാണ് അഘമർഷണം പൂർണ്ണമാകുന്നത്. 5. എപ്പോൾ ചൊല്ലണം? ശാസ്ത്രം പറയുന്നത്, സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ സൂക്തം ചൊല്ലണം എന്നാണ്. കുളിക്കുമ്പോൾ വെള്ളം ശരീരത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നത് പോലെ, മന്ത്രം മനസ്സിൽ ഒഴിക്കണം. അതുകൊണ്ടാണ് മരണ സമയത്തും, അന്ത്യകർമ്മത്തിലും പോലും ഈ സൂക്തം ചൊല്ലുന്നത്. കാരണം മരണം എന്നാൽ വലിയ സ്നാനമാണ്. ശരീരം എന്ന അഴുക്ക് കഴുകി, ആത്മാവ് ശുദ്ധമായി പോകുന്ന സ്നാനം.

ബ്രഹ്മം, ആത്മാവ്, രഥി - ഇതെല്ലാം വേദത്തിൽ പറയുന്ന *പ്രജാപതി*യുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. *"പ്രജാപതിയെ അറിയാതെ വേദം അറിയാൻ പറ്റില്ല. കാരണം വേദം മുഴുവൻ പ്രജാപതിയെക്കുറിച്ചാണ്."* 1. പ്രജാപതി എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം വളരെ ലളിതമാണ്. *പ്രജാ + പതി = പ്രജകളുടെ നാഥൻ* പ്രജ എന്നാൽ - ജനിച്ചത് എല്ലാം. മനുഷ്യൻ, മൃഗം, പക്ഷി, ചെടി, ദേവൻ, അസുരൻ - ജനിച്ചതെല്ലാം പ്രജയാണ്. പതി എന്നാൽ - നാഥൻ, രക്ഷിക്കുന്നവൻ, ഉടമസ്ഥൻ. അപ്പോൾ പ്രജാപതി എന്നാൽ *എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും നാഥൻ, പിതാവ്, സ്രഷ്ടാവ്* എന്നാണ്. പക്ഷേ വേദത്തിൽ പ്രജാപതി ഒരു വ്യക്തിയല്ല. ഒരു തത്വമാണ്. കാലത്തിനനുസരിച്ച് വേദം പ്രജാപതിയെ പല രൂപത്തിൽ കാണിക്കുന്നു. 2. ഋഗ്വേദത്തിൽ പ്രജാപതി ആരാണ്? ഋഗ്വേദത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ സൂക്തമാണ് *ഹിരണ്യഗർഭ സൂക്തം* - 10.121 അതിൽ ചോദിക്കുന്നു: > *"കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ?"* "ഏത് ദേവന് നമ്മൾ ഹവിസ്സ് കൊടുക്കണം?" ഉത്തരം പറയുന്നത് - *ഹിരണ്യഗർഭൻ.* ഹിരണ്യഗർഭൻ തന്നെയാണ് പ്രജാപതി. സ്വർണ്ണമുട്ടയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായവൻ. സൃഷ്ടിയുടെ ആദ്യത്തിൽ ഉണ്ടായവൻ. ഋഗ്വേദം പറയുന്നു: *"ഹിരണ്യഗർഭഃ സമവർത്തതാഗ്രേ ഭൂതസ്യ ജാതഃ പതിരേക ആസീത്"* "ആദിയിൽ ഹിരണ്യഗർഭൻ ഉണ്ടായി. അവൻ ജനിച്ചതിന്റെയെല്ലാം ഏക നാഥനായി." അതായത്, സൃഷ്ടിക്ക് മുമ്പ് ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു. പിന്നെ ഒരു ബോധം ഉണ്ടായി. ആ ബോധമാണ് പ്രജാപതി. ആ ബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ലോകം മുഴുവൻ ഉണ്ടായത്. 3. ബ്രാഹ്മണങ്ങളിൽ പ്രജാപതി ആരാണ്? ഇവിടെയാണ് പ്രജാപതി കൂടുതൽ വ്യക്തമാകുന്നത്. ശതപഥ ബ്രാഹ്മണം പറയുന്നു: പ്രജാപതി ആദ്യം ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കാൻ മടുത്തു. അദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചു: > *"ഏകോഹം ബഹു സ്യാം"* > "ഞാൻ ഒരുവനാണ്, ഞാൻ പലതാകട്ടെ." ഇതാണ് സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കം. ഒന്നായിരുന്ന പ്രജാപതി, തന്നെത്തന്നെ പലതാക്കി. അതാണ് നമ്മളെല്ലാം. ബ്രാഹ്മണങ്ങളിൽ പ്രജാപതിയെ *യജ്ഞം* ആയിട്ടും പറയുന്നു. *സംവത്സരം* - ഒരു വർഷം - ആയിട്ടും പറയുന്നു. *പുരുഷൻ* ആയിട്ടും പറയുന്നു. എന്തുകൊണ്ട്? കാരണം പ്രജാപതി ഒരു രൂപമല്ല. പ്രജാപതി സൃഷ്ടി മുഴുവനാണ്. നോച്ചൂർജി പറയുന്ന ഉദാഹരണം: സ്വർണ്ണം കൊണ്ട് ഒരു മാലയും, വളയും, കമ്മലും ഉണ്ടാക്കി. മാല, വള, കമ്മൽ എന്ന് മൂന്ന് പേരുണ്ട്. പക്ഷേ മൂന്നും സ്വർണ്ണം തന്നെയാണ്. അതുപോലെ ദേവൻ, മനുഷ്യൻ, മൃഗം എന്ന് പല പേരുണ്ട്. പക്ഷേ എല്ലാം പ്രജാപതി തന്നെയാണ്. 4. ഉപനിഷത്തിൽ പ്രജാപതി ആരാണ്? - ഇതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം ഛാന്ദോഗ്യ ഉപനിഷത്തിൽ ഒരു വലിയ കഥയുണ്ട്. *പ്രജാപതിയും ഇന്ദ്രനും വിരോചനനും.* ദേവന്മാരുടെ രാജാവ് ഇന്ദ്രനും, അസുരന്മാരുടെ രാജാവ് വിരോചനനും ആത്മാവിനെ അറിയാൻ പ്രജാപതിയുടെ അടുത്ത് പോയി. പ്രജാപതി അവരോട് 32 വർഷം ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിക്കാൻ പറഞ്ഞു. പിന്നെ പതുക്കെ പതുക്കെ ഉപദേശിച്ചു. ആദ്യം പറഞ്ഞു: "കണ്ണാടിയിൽ കാണുന്നതാണ് ആത്മാവ്" - ശരീരമാണ് ആത്മാവ്. വിരോചനൻ അത് കേട്ട് തിരിച്ച് പോയി. "ശരീരത്തെ നോക്കിയാൽ മതി" എന്ന് അസുരന്മാരെ പഠിപ്പിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് അസുരന്മാർ ശരീരത്തെ മാത്രം സുഖിപ്പിക്കുന്നത്. പക്ഷേ ഇന്ദ്രൻ സംശയിച്ചു. വീണ്ടും വന്നു. പ്രജാപതി പറഞ്ഞു: "സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്നതാണ് ആത്മാവ്." ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും സംശയിച്ചു. വീണ്ടും വന്നു. പ്രജാപതി പറഞ്ഞു: "ഗാഢനിദ്രയിൽ ഉള്ളതാണ് ആത്മാവ്." ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും സംശയിച്ചു. ഒടുവിൽ പ്രജാപതി സത്യം പറഞ്ഞു: > *"ഈ ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിലും ശരീരമല്ലാത്തവൻ, സ്വപ്നത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിലും സ്വപ്നമല്ലാത്തവൻ, അതാണ് ആത്മാവ്. അതാണ് ബ്രഹ്മം. അതാണ് ഞാൻ."* ഇവിടെ പ്രജാപതി ആരാണ്? *ഗുരു.* ബ്രഹ്മത്തെ ഉപദേശിക്കുന്ന ഗുരുവാണ് പ്രജാപതി. അതുകൊണ്ട് വേദാന്തത്തിൽ പ്രജാപതി എന്നാൽ *ബ്രഹ്മം തന്നെ* എന്നാണ് അർത്ഥം. സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ എന്ന നിലയിൽ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രജാപതി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സൃഷ്ടിക്ക് അപ്പുറം നിൽക്കുമ്പോൾ അതിനെ ബ്രഹ്മം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. രണ്ടും ഒന്നാണ്. 5. പിന്നെ ദക്ഷ പ്രജാപതിയും മറ്റും ആരാണ്? പുരാണങ്ങളിൽ കേൾക്കുന്ന ദക്ഷ പ്രജാപതി, കശ്യപ പ്രജാപതി, ബ്രഹ്മാവ് - ഇവരൊക്കെ ആ വലിയ പ്രജാപതിയുടെ ചെറിയ രൂപങ്ങളാണ്. വേദത്തിലെ പ്രജാപതി ഒരുവനാണ്. പുരാണങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല മക്കളെയും, പല സൃഷ്ടികർത്താക്കളെയും പ്രജാപതിമാർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. വേദത്തിലെ പ്രജാപതി = *ബ്രഹ്മം* പുരാണങ്ങളിലെ പ്രജാപതിമാർ = *ബ്രഹ്മാവിന്റെ മക്കൾ, സൃഷ്ടിയുടെ കാര്യക്കാർ* ചുരുക്കത്തിൽ നോച്ചൂർജി പറയുന്നത് പ്രജാപതിയെ പുറത്ത് തിരയരുത്. പ്രജാപതി നീ തന്നെയാണ്. > "പ്രജകൾ എല്ലാം നിന്റെ ഉള്ളിലാണ്. നിന്റെ മനസ്സിൽ എത്ര വിചാരങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു? എത്ര സ്വപ്നങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു? ആ വിചാരങ്ങളുടെയെല്ലാം നാഥൻ ആരാണ്? നീയാണ്. നീ തന്നെയാണ് നിന്റെ ചെറിയ ലോകത്തിന്റെ പ്രജാപതി. അതുപോലെ ഈ വലിയ ലോകത്തിന്റെ പ്രജാപതി ബ്രഹ്മമാണ്. ചെറിയ പ്രജാപതിയും വലിയ പ്രജാപതിയും ഒന്നാണ്." അതുകൊണ്ട് വേദത്തിൽ പ്രജാപതി എന്നാൽ: *സൃഷ്ടിക്ക് മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന ഒന്ന്, സൃഷ്ടിയായി മാറിയ ഒന്ന്, സൃഷ്ടിക്ക് ശേഷവും നിൽക്കുന്ന ഒന്ന് - അതാണ് പ്രജാപതി. അതാണ് ബ്രഹ്മം. അതാണ് നീ.*

നോച്ചൂർ സ്വാമികൾ വളരെ ശക്തമായി, പക്ഷേ വളരെ സ്നേഹത്തോടെ പറയുന്ന കാര്യമാണ്. അദ്ദേഹം പറയും: > *"ശരീരം നിന്നെ വിട്ട് പോകും എന്ന് നിനക്ക് ഉറപ്പാണ്. പക്ഷേ നീ ശരീരത്തെ വിടാൻ തയ്യാറാണോ? അതാണ് ചോദ്യം."* ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ പേടി തോന്നും. പക്ഷേ ഇതിന്റെ അർത്ഥം മരിക്കാൻ തയ്യാറാകണം എന്നല്ല. *ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടണം* എന്നാണ്. ഒന്ന് പതുക്കെ മനസ്സിലാക്കാം. 1. ശരീരം ഒരു വാടക വീടാണ് നോച്ചൂർജി പറയുന്ന ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഉദാഹരണം ഇതാണ്. നിങ്ങൾ ഒരു വാടക വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നു. വീടിന്റെ ഉടമസ്ഥൻ ഒരു ദിവസം വന്ന് പറയും, "ഇനി ഒഴിയണം." നിങ്ങൾക്ക് രണ്ട് വഴിയുണ്ട്: *1. വീട്ടിനോട് പറ്റിപ്പിടിച്ച് ഇരിക്കുക:* "ഇത് എന്റെ വീടാണ്, ഞാൻ പോകില്ല" എന്ന് പറഞ്ഞ് കരയുക. അപ്പോൾ ഉടമസ്ഥൻ നിങ്ങളെ ബലമായി പുറത്താക്കും. വളരെ വേദനയോടെ പോകേണ്ടി വരും. *2. വീട് വാടകയാണെന്ന് എപ്പോഴും ഓർമ്മ വെക്കുക:* "ഇത് എന്റേതല്ല, താൽക്കാലികമാണ്" എന്ന് അറിഞ്ഞ് ജീവിക്കുക. ഒഴിയാൻ പറയുമ്പോൾ, "ശരി, എന്റെ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് പോകാം" എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ ഇറങ്ങുക. ശരീരവും അങ്ങനെയാണ്. ഇത് നമ്മൾ വാടകയ്ക്ക് എടുത്ത വീടാണ്. ജനിച്ചപ്പോൾ കിട്ടിയതാണ്. ഒരു ദിവസം തിരിച്ച് കൊടുക്കണം. അത് ഉറപ്പാണ്. പ്രശ്നം എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, നമ്മൾ ഈ വാടക വീടിനെ സ്വന്തം വീടായി തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. "ഞാൻ ഈ ശരീരമാണ്" എന്ന് കരുതിയിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് മരണത്തെ പേടിക്കുന്നത്. കാരണം മരണം എന്നാൽ വീട് പോകുന്നു എന്ന് തോന്നുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ പോകുന്നത് വീടാണ്, വീട്ടുകാരനല്ല - നിങ്ങളല്ല. 2. "ശരീരത്തെ വിടുക" എന്നാൽ എന്ത്? ഇതിനെ നോച്ചൂർജി പറയുന്നത് *ദേഹാഭിമാന ത്യാഗം* എന്നാണ്. മൂന്ന് തലത്തിൽ വിടണം. *a) ഞാൻ ശരീരമാണ് എന്ന ഭാവം വിടുക* ശരീരത്തിന് വയസ്സാകുന്നു, രോഗം വരുന്നു, ക്ഷീണിക്കുന്നു. പക്ഷേ "ഞാൻ" ന് വയസ്സാകുന്നുണ്ടോ? കുട്ടിയായിരുന്നപ്പോൾ നിങ്ങൾ "ഞാൻ" എന്ന് പറഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ "ഞാൻ" എന്ന് പറയുന്നു. ശരീരം മുഴുവൻ മാറി. പക്ഷേ "ഞാൻ" മാറിയില്ല. അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ ശരീരമല്ല. ശരീരം നിങ്ങളുടെ വസ്ത്രം പോലെയാണ്. ഗീതയിൽ ഭഗവാൻ പറയുന്നത് ഇതാണ്: > *"വാസാംസി ജീർണ്ണാനി യഥാ വിഹായ"* > പഴയ വസ്ത്രം ഉപേക്ഷിച്ച് പുതിയ വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നത് പോലെ ആത്മാവ് പഴയ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് പുതിയ ശരീരം എടുക്കുന്നു. വസ്ത്രം കീറിയാൽ നിങ്ങൾ കരയുമോ? ഇല്ല. അതുപോലെ ശരീരം പോകുമ്പോൾ കരയരുത് എന്ന് പഠിക്കുക. *b) എന്റേത് എന്ന ഭാവം വിടുക* "എന്റെ ശരീരം, എന്റെ വീട്, എന്റെ മകൻ, എന്റെ പണം" - ഈ "എന്റെ" ആണ് ഏറ്റവും വലിയ കെട്ട്. നോച്ചൂർജി പറയും: "നിന്റെ ശരീരം പോലും നിന്റേതല്ല, പിന്നെ വേറെ എന്താണ് നിന്റേത്?" ശരീരം നീ ഉണ്ടാക്കിയതല്ല. അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ വളർന്നതാണ്. നീ വിചാരിച്ചാൽ ഒരു മുടി പോലും വെളുപ്പിക്കാനോ കറുപ്പിക്കാനോ പറ്റില്ല. അത് താനേ നടക്കുന്നു. അപ്പോൾ അത് എങ്ങനെ നിന്റേതാകും? ഇത് മനസ്സിലായാൽ, ശരീരം പോകുമ്പോൾ "എന്റേത് പോയി" എന്ന ദുഃഖം വരില്ല. "വാടക വീട് തിരിച്ച് കൊടുത്തു" എന്ന സമാധാനമേ വരൂ. *c) ഭയം വിടുക* മരണഭയം വരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? "ഞാൻ ഇല്ലാതാകും" എന്ന് തോന്നുന്നത് കൊണ്ടാണ്. പക്ഷേ സത്യം എന്താണ്? നിങ്ങൾ ദിവസവും മരിക്കുന്നുണ്ട്! എങ്ങനെ? 3. ദിവസവും നമ്മൾ മരിച്ച് ജീവിക്കുന്നുണ്ട് - ഉറക്കം ഇത് നോച്ചൂർജി എപ്പോഴും പറയുന്ന ഏറ്റവും മനോഹരമായ പാഠമാണ്. രാത്രി നല്ല ഉറക്കത്തിൽ എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു? ശരീരമില്ല, ലോകമില്ല, ഭാര്യയില്ല, മകനില്ല, പണമില്ല, പേരില്ല. എല്ലാം വിട്ടു പോയി. അത് ഒരു ചെറിയ മരണമാണ്. പക്ഷേ രാവിലെ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ പറയും, "ഞാൻ സുഖമായി ഉറങ്ങി." ആരാണ് സുഖമായി ഉറങ്ങിയത്? ശരീരം ഉറങ്ങിയപ്പോൾ, നിങ്ങൾ - ആ സാക്ഷി - ഉണ്ടായിരുന്നു. ശരീരത്തെ വിട്ടിട്ടും നിങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ശരീരം ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും നിങ്ങൾക്ക് സുഖമുണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ശരീരം ഇല്ലാതായാലും നിങ്ങൾ ഉണ്ടാകും എന്ന് ദിവസവും ഭഗവാൻ നിങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഉറക്കം എന്നാൽ *ദിവസേനയുള്ള മരണ പരിശീലനം* ആണ്. നോച്ചൂർജി പറയും: "ഉറങ്ങാൻ പേടിയില്ലാത്ത നിനക്ക്, മരിക്കാൻ എന്തിനാണ് പേടി? ഉറക്കം ഒരു രാത്രിയിലെ മരണമാണ്, മരണം ഒരു വലിയ ഉറക്കമാണ്." 4. പിന്നെ എങ്ങനെ തയ്യാറാകും? പ്രായോഗിക വഴി അദ്ദേഹം പറയുന്ന 3 സാധനകൾ: *1. രാവിലെ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ:* "ഈ ശരീരം ഇന്ന് എനിക്ക് കിട്ടിയ വാടക വീടാണ്. ഇന്ന് ഇത് ഉപയോഗിച്ച് നല്ലത് ചെയ്യണം. വൈകുന്നേരം ഇത് തിരിച്ച് കൊടുക്കേണ്ടി വന്നാലും കുഴപ്പമില്ല" എന്ന് ചിന്തിക്കുക. ഇത് ഭയമല്ല, സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്. *2. ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ - "ഞാൻ ശരീരമല്ല" എന്ന് പറയുക:* കണ്ണടച്ച് 5 മിനിറ്റ് ഇരിക്കുക. "ഞാൻ കൈയല്ല, കാലല്ല, കണ്ണല്ല, മനസ്സല്ല. ഞാൻ ഇതെല്ലാം കാണുന്ന സാക്ഷിയാണ്" എന്ന് ഉള്ളിൽ പറയുക. ഇത് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ അകറ്റാനുള്ള പരിശീലനമാണ്. ഇതിനാണ് *ദേഹാത്മബുദ്ധി മാറുക* എന്ന് പറയുന്നത്. *3. എല്ലാം ഭഗവാന് കൊടുക്കുക:* "ഈ ശരീരം നിന്റെ, ഈ ജീവിതം നിന്റെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് ജീവിക്കുക. സ്വന്തം എന്ന് കരുതിയാൽ ഭാരം കൂടും. ഭഗവാന്റേത് എന്ന് കരുതിയാൽ ഭാരം ഇല്ലാതാകും. വാടക വീട്ടിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ വീടിന്റെ കേട് നമ്മളെ ബാധിക്കില്ലല്ലോ, ഉടമസ്ഥനെ ബാധിക്കും. അതുപോലെ ശരീരം ഭഗവാന്റേത് എന്ന് കരുതിയാൽ, രോഗം വന്നാലും "ഭഗവാന്റെ വീടിന് ചെറിയ കേട്" എന്ന് മാത്രം തോന്നും. ചുരുക്കത്തിൽ നോച്ചൂർജി പറയുന്നത് ശരീരത്തെ വിടാൻ തയ്യാറാകുക എന്നാൽ ആത്മഹത്യ ചെയ്യുക എന്നല്ല. ശരീരത്തെ കൊല്ലുക എന്നല്ല. *ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ശരീരം ഞാനല്ല എന്ന് അറിഞ്ഞ് ജീവിക്കുക എന്നാണ്.* ശരീരം പോകുന്നതിന് മുമ്പ് നമ്മൾ ശരീരത്തെ വിട്ടാൽ, ശരീരം പോകുമ്പോൾ നമുക്ക് ദുഃഖമുണ്ടാകില്ല. കാരണം നമ്മൾ നേരത്തെ തന്നെ വിട്ടതാണ്. വിടാതെ ഇരുന്നാൽ, ശരീരം നമ്മെ ബലമായി തള്ളിയിടും. അത് വേദനയാകും. > "നീ ശരീരത്തെ വിട്ടാൽ, ശരീരം നിന്നെ വിടുമ്പോൾ നീ ചിരിക്കും. നീ ശരീരത്തെ പിടിച്ചാൽ, ശരീരം നിന്നെ വിടുമ്പോൾ നീ കരയും." നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞത് - *"ശരീരം എന്തായാലും നമ്മളെ വിട്ട് പോകും"* - ഈ തിരിച്ചറിവ് തന്നെയാണ് വൈരാഗ്യത്തിന്റെ തുടക്കം. ഈ തിരിച്ചറിവ് ഉള്ളവന് മരണഭയം ഉണ്ടാകില്ല. അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മുക്തനാണ്. അതിനാണ് *ജീവന്മുക്തൻ* എന്ന് പറയുന്നത്.

ശ്രീ രമണചരണതീർത്ഥ സ്വാമികൾ നോച്ചൂർ സ്വാമികൾ *തിതിക്ഷ* എന്ന് പറയുമ്പോൾ എപ്പോഴും പറയുന്ന ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട കഥയാണ്. തിതിക്ഷ എന്നാൽ വെറും സഹിക്കുക എന്നല്ല. നോച്ചൂർജി പറയും - *"അടി കൊണ്ടിട്ടും അകത്ത് അനങ്ങാതിരിക്കുക"* എന്നാണ് തിതിക്ഷ. അതിന് അദ്ദേഹം പറയുന്ന ഉദാഹരണമാണ് *ഏകനാഥ സ്വാമികളുടെ കഥ.* ഏകനാഥ സ്വാമികൾ ആരാണ്? മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൈഠാൻ എന്ന സ്ഥലത്ത് 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന മഹാനായ സന്തൻ. വിഠോബന്റെ പരമഭക്തൻ. ഭാഗവതം മറാത്തിയിൽ എഴുതിയ മഹാൻ. വളരെ ശാന്തൻ, ആരോടും ദേഷ്യമില്ലാത്തവൻ. അദ്ദേഹത്തിന് ദേഷ്യം വരുമോ എന്ന് നാട്ടുകാർക്ക് സംശയം. "ഇയാൾക്ക് ദേഷ്യം വരില്ലേ? ഇയാൾ ശരിക്കും സന്തനാണോ, അതോ അഭിനയമാണോ?" എന്ന് പരീക്ഷിക്കാൻ ഒരാൾ തീരുമാനിച്ചു. ഗോദാവരി തീരത്ത് നടന്നത് ഒരു ദിവസം രാവിലെ ഏകനാഥ സ്വാമികൾ ഗോദാവരി നദിയിൽ കുളിക്കാൻ പോകുകയാണ്. വളരെ ഭക്തിയോടെ, ജപം ചെയ്തുകൊണ്ട് നടക്കുന്നു. അപ്പോൾ ആ പരീക്ഷിക്കാൻ വന്ന മനുഷ്യൻ എതിരെ വന്ന്, യാതൊരു കാരണവുമില്ലാതെ സ്വാമികളുടെ മുഖത്ത് *കാർക്കിച്ച് തുപ്പി.* സാധാരണ മനുഷ്യൻ എന്ത് ചെയ്യും? തിരിച്ച് തുപ്പും, അടിക്കും, ചീത്ത വിളിക്കും. അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് ദേഷ്യപ്പെടും. ഏകനാഥ സ്വാമികൾ എന്ത് ചെയ്തു? ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. മുഖത്ത് യാതൊരു ഭാവമാറ്റവുമില്ല. തിരിച്ച് നദിയിലേക്ക് നടന്നു. വീണ്ടും കുളിച്ചു. വീണ്ടും ശുദ്ധിയായി വന്നു. ആ മനുഷ്യൻ വീണ്ടും തുപ്പി. രണ്ടാമത്തെ തവണ. സ്വാമികൾ വീണ്ടും പോയി കുളിച്ചു. വന്നു. മൂന്നാമത്തെ തവണ... നാലാമത്തെ തവണ... നോച്ചൂർജി പറയും, *"ഒരിക്കലല്ല, രണ്ടിക്കലല്ല, 24 തവണ!"* 24 തവണ ആ മനുഷ്യൻ തുപ്പി. 24 തവണ സ്വാമികൾ പോയി കുളിച്ച് വന്നു. ഒരു തവണ പോലും മുഖത്ത് ദേഷ്യം വന്നില്ല. ഒരു തവണ പോലും "എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്?" എന്ന് ചോദിച്ചില്ല. 24-ാം തവണ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ മനുഷ്യൻ തന്നെ തളർന്നു. നാണം കൊണ്ട് സ്വാമികളുടെ കാലിൽ വീണു. കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: "സ്വാമീ, എന്നോട് ക്ഷമിക്കണം. അങ്ങയെ പരീക്ഷിക്കാനാണ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ ചെയ്തത്. അങ്ങ് ശരിക്കും മഹാത്മാവ് തന്നെ." അപ്പോൾ ഏകനാഥ സ്വാമികൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: "എന്റെ മകനേ, നിനക്ക് നന്ദി. നീ ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ എനിക്ക് ഇന്ന് 108 തവണ ഗോദാവരിയിൽ കുളിക്കാൻ ഭാഗ്യം കിട്ടുമായിരുന്നോ? നീ എനിക്ക് പുണ്യം തന്നു." ഇതാണ് തിതിക്ഷ! നോച്ചൂർജി ഇതിൽ നിന്ന് എന്താണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്? *1. തിതിക്ഷ എന്നാൽ അടക്കി വെക്കൽ അല്ല* നമ്മൾ ദേഷ്യം വന്നിട്ട് പല്ല് കടിച്ച് അടക്കി വെക്കും. അത് തിതിക്ഷ അല്ല. അത് അകത്ത് പുകയുന്ന തീയാണ്. ഒരു ദിവസം അത് പൊട്ടും. ഏകനാഥന് അകത്ത് ദേഷ്യം ഉണ്ടായിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് മുഖത്ത് ശാന്തത. *2. തിതിക്ഷയുടെ ലക്ഷണം - പ്രതികാരം ചെയ്യാതിരിക്കൽ* ശങ്കരാചാര്യർ വിവേകചൂഡാമണിയിൽ പറയുന്നു: *"സഹനം സർവ്വദുഃഖാനാം അപ്രതീകാര പൂർവ്വകം"* എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളെയും പ്രതികാരം ചെയ്യാതെ സഹിക്കുക. ചിന്തയും വിലാപവും ഇല്ലാതെ. ഏകനാഥൻ പ്രതികാരം ചെയ്തില്ല. "ഇവൻ എന്തിനാണ് തുപ്പിയത്, ഇവനെ ഞാൻ കാണിച്ചു കൊടുക്കാം" എന്ന ചിന്ത പോലും വന്നില്ല. *3. തുപ്പിയവനെ ഗുരുവായി കാണുക* ഇതാണ് നോച്ചൂർജി എപ്പോഴും പറയുന്ന ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭാവം. നമ്മളെ ഉപദ്രവിക്കുന്നവനെ ശത്രുവായി കാണരുത്. അവൻ നമ്മുടെ തിതിക്ഷയെ പരീക്ഷിക്കാൻ വന്ന ഗുരുവാണ്. "അവൻ തുപ്പിയത് കൊണ്ട് എനിക്ക് 108 തവണ കുളിക്കാൻ പറ്റി" - ഈ ഭാവം വന്നാൽ പിന്നെ ജീവിതത്തിൽ ആർക്കും നിങ്ങളെ ദുഃഖിപ്പിക്കാൻ പറ്റില്ല. നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ ഇത് എങ്ങനെ? നോച്ചൂർജി പറയും, "നിങ്ങളുടെ മുഖത്ത് ആരും തുപ്പാൻ വരില്ല. പക്ഷേ വാക്ക് കൊണ്ട് തുപ്പും." ആരെങ്കിലും നിങ്ങളെ കുറ്റം പറഞ്ഞാൽ, അവഹേളിച്ചാൽ, നിങ്ങളുടെ മുഖത്ത് വാക്ക് കൊണ്ട് തുപ്പിയതാണ്. അപ്പോൾ നിങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യും? 108 തവണ കുളിക്കാൻ പറ്റുമോ? അതായത് 108 തവണ മനസ്സിനെ ശുദ്ധമാക്കാൻ പറ്റുമോ? അത് പറ്റിയാൽ നിങ്ങൾ ഏകനാഥനായി. അതാണ് തിതിക്ഷ. ഇതുപോലെ നോച്ചൂർജി പറയുന്ന വേറെ ഒരു കഥ കൂടി ഉണ്ട് - *കബീർ ദാസിന്റെ കഥ.*

നോച്ചൂർ സ്വാമികൾ പല പ്രഭാഷണങ്ങളിലും പറയുന്നത് *"ആയുസ്സ് കൂടുതൽ വേണം എന്ന ആഗ്രഹം തന്നെ അജ്ഞാനമാണ്"* എന്നാണ്. അതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കണം. അദ്ദേഹം ആത്മഹത്യയെയോ മരണത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിനെയോ പറ്റിയല്ല പറയുന്നത്. 1. നോച്ചൂർജി എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു? അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം *അദ്വൈത വേദാന്തം* ആണ്. അദ്വൈതത്തിൽ ജീവിതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം *ജീവിക്കുക* എന്നതല്ല, *മുക്തി നേടുക* എന്നതാണ്. ശരീരം ഒരു വാടക വീട് പോലെയാണ്. വാടക വീട്ടിൽ എത്ര കാലം കൂടുതൽ താമസിക്കാൻ നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കും? വീട് പഴകും തോറും ചോർച്ച വരും, ഭിത്തി പൊളിയും, കഷ്ടപ്പാട് കൂടും. സ്വന്തം വീട് - അതായത് ആത്മാവ് - ഉള്ളപ്പോൾ വാടക വീട്ടിൽ തന്നെ കൂടുതൽ കാലം ഇരിക്കണം എന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ബുദ്ധിയാണോ? അദ്ദേഹം പറയും: > "ആയുസ്സ് കൂടണം എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവൻ, സത്യത്തിൽ 'എനിക്ക് ഇനിയും കുറച്ചുകൂടി കഷ്ടപ്പെടണം' എന്നാണ് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത്." 2. കൂടുതൽ ജീവിച്ചാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും? നോച്ചൂർജി പറയുന്ന 3 സത്യങ്ങൾ: *a) ശരീരം ഒരു ഭാരമാകും* ചെറുപ്പത്തിൽ ശരീരം നമ്മുടെ സേവകനാണ്. വാർദ്ധക്യത്തിൽ ശരീരം നമ്മുടെ യജമാനനാകും. കണ്ണ് കാണില്ല, കാൽ നടക്കില്ല, ഓർമ്മ പോകും. മറ്റുള്ളവരെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരും. ഇത് വേദനയാണ്, ആനന്ദമല്ല. *b) ബന്ധങ്ങൾ ദുഃഖമാകും* കൂടുതൽ കാലം ജീവിച്ചാൽ, നമ്മൾ സ്നേഹിച്ചവർ ഒരോരുത്തരായി പോകുന്നത് കാണേണ്ടി വരും. ഭാര്യ/ഭർത്താവ്, സുഹൃത്തുക്കൾ, സഹോദരങ്ങൾ... അവസാനം ഒറ്റയ്ക്കാകും. അതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖം. ഭീഷ്മർക്ക് ഇതാണ് സംഭവിച്ചത്. വളരെ കാലം ജീവിച്ചതുകൊണ്ട് കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധം മുഴുവൻ കാണേണ്ടി വന്നു. *c) ആഗ്രഹം തീരില്ല* "ഇനി 10 വർഷം കൂടി ജീവിച്ചാൽ മതി" എന്ന് പറയുന്നവൻ, 10 വർഷം കഴിയുമ്പോൾ വീണ്ടും "ഇനി 10 വർഷം കൂടി" എന്ന് പറയും. ആഗ്രഹത്തിന് അവസാനമില്ല. ഇത് ഒരു കടലാണ്. 3. പിന്നെ നമ്മൾ എന്താണ് പ്രാർത്ഥിക്കേണ്ടത്? നോച്ചൂർജി പറയുന്നത് ആയുസ്സിന് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കരുത്, *ആയുസ്സിന്റെ ഗുണത്തിന് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കൂ* എന്നാണ്. ശങ്കരാചാര്യർ ഭജഗോവിന്ദത്തിൽ പറഞ്ഞത് അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിക്കും: > *"പുനരപി ജനനം പുനരപി മരണം, പുനരപി ജനനീ ജഠരേ ശയനം"* വീണ്ടും ജനനം, വീണ്ടും മരണം, വീണ്ടും അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ കിടക്കൽ... ഈ ചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോചനം വേണം. അതാണ് യഥാർത്ഥ പ്രാർത്ഥന. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ: *"നീണ്ട ആയുസ്സ് വേണ്ട, നല്ല മരണം വേണം. ബോധത്തോടെയുള്ള മരണം."* അതായത്, മരിക്കുമ്പോൾ ഭയമില്ലാതെ, "ഞാൻ ഈ ശരീരമല്ല, ഞാൻ ആത്മാവാണ്" എന്ന ബോധത്തോടെ മരിക്കണം. അതിന് വേണ്ടിയാണ് ജീവിതം മുഴുവൻ സാധന ചെയ്യുന്നത്. 4. ഇത് നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ എങ്ങനെ എടുക്കാം? നോച്ചൂർജി പറയുന്നത് നിരാശപ്പെടാനല്ല, മറിച്ച് *ഇന്ന് ജീവിക്കാൻ* ആണ്. നാളെ 100 വയസ്സ് വരെ ജീവിക്കുമോ എന്ന് ചിന്തിച്ച് ഇന്നത്തെ ദിവസം കളയരുത്. ഇന്ന് കിട്ടിയ ഈ ഒരു ദിവസം - ഇത് തന്നെയാണ് ജീവിതം. ഇന്ന് ഒരു മണിക്കൂർ എങ്കിലും ഭഗവാൻ നാമം, ധ്യാനം, നല്ല കാര്യം - അതിൽ ചെലവഴിച്ചാൽ, ആയുസ്സ് 60 ആയാലും 90 ആയാലും പ്രശ്നമില്ല. *ചുരുക്കത്തിൽ:* കൂടുതൽ കാലം ജീവിക്കുന്നത് നല്ലതല്ല, കാരണം കൂടുതൽ കാലം എന്നാൽ കൂടുതൽ ദുഃഖം, കൂടുതൽ രോഗം, കൂടുതൽ ബന്ധനഷ്ടം എന്നാണ്. നല്ലത് എന്നത് - എത്ര കാലം ജീവിച്ചാലും, ബോധത്തോടെ ജീവിക്കുക, ബോധത്തോടെ മരിക്കുക എന്നതാണ്.

ഉപനിഷത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ വാചകം - *ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷത്തിൽ* നിന്ന്. പൂർണ്ണ ശ്ലോകം ഇതാണ്: > *അസതോ മാ സദ് ഗമയ* > *തമസോ മാ ജ്യോതിർഗമയ* > *മൃത്യോർമാ അമൃതം ഗമയ* > *ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ* അർത്ഥം - മൂന്ന് യാത്രകൾ *1. അസതോ മാ സദ് ഗമയ* അസത്യത്തിൽ നിന്ന് സത്യത്തിലേക്ക് നയിക്കൂ. അതായത് - നമ്മൾ കാണുന്നതെല്ലാം യഥാർത്ഥമല്ല. പണം, പേര്, സ്ഥാനം - ഇതൊക്കെ മാറും. മാറാത്ത സത്യം ഏതാണ്? അതിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ. *2. തമസോ മാ ജ്യോതിർഗമയ* ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് നയിക്കൂ. ഇവിടെ ഇരുട്ട് എന്നാൽ പുറത്തെ ഇരുട്ടല്ല. ഉള്ളിലെ ഇരുട്ടാണ് - *അജ്ഞാനം, ഭയം, ആഗ്രഹം, ദേഷ്യം.* വെളിച്ചം എന്നാൽ - *അറിവ്.* ഗിരീഷ് മദ്യത്തിന്റെ ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് വന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്. അണ്ണാമലൈ സ്വാമി മനസ്സിന്റെ ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് വന്നതും ഇങ്ങനെയാണ്. *3. മൃത്യോർമാ അമൃതം ഗമയ* മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്തിലേക്ക് നയിക്കൂ. ശരീരം മരിക്കും എന്ന ഭയം വിട്ട്, മരിക്കാത്ത ആത്മാവാണ് ഞാൻ എന്ന് തിരിച്ചറിയൂ. നമ്മൾ ഇതുവരെ സംസാരിച്ചതെല്ലാം ഇതാണ് ഭർതൃഹരി പറഞ്ഞത്: നീതി = ഇരുട്ട് എന്താണെന്ന് അറിയുക ശൃംഗാരം = ഇരുട്ടിൽ കുടുങ്ങുക വൈരാഗ്യം = ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരിക രമണ മഹർഷി പറഞ്ഞത്: *"ഞാൻ ആര്?"* എന്ന് ചോദിക്കുന്നതാണ് ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്കുള്ള ടോർച്ച്. രാമകൃഷ്ണൻ ഗിരീഷിനോട് പറഞ്ഞത്: "നീ നിന്റെ ഇരുട്ട് എനിക്ക് താ, ഞാൻ നിനക്ക് വെളിച്ചം തരാം." ഇത് എങ്ങനെ ജീവിതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാം? രാവിലെ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ, ഈ വാചകം 3 തവണ പറയൂ. പക്ഷേ വെറുതെ പറയരുത്, ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് പറയൂ: > "ഇന്ന് എന്റെ ഉള്ളിലെ ഏത് ഇരുട്ടാണ് എന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നത്? ദേഷ്യമോ? ഭയമോ? ആഗ്രഹമോ? അതിൽ നിന്ന് ഒരു ചുവട് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് നീങ്ങാൻ എന്നെ സഹായിക്കൂ." *തമസോ മാ ജ്യോതിർഗമയ* ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക്. ദീപാവലി വെറും പടക്കം പൊട്ടിക്കുന്ന ഉത്സവമല്ല. അത് ഒരു ദീപം കത്തിക്കുന്ന ഉത്സവമാണ്. എന്തുകൊണ്ട് ദീപം? ദീപാവലിക്ക് പിന്നിലെ 3 കഥകൾ *1. രാമൻ തിരിച്ചുവന്ന ദിവസം* 14 വർഷത്തെ വനവാസം കഴിഞ്ഞ്, രാവണനെ കൊന്ന് രാമൻ അയോദ്ധ്യയിൽ തിരിച്ചുവന്ന ദിവസം. ആളുകൾ അയോദ്ധ്യ മുഴുവൻ ദീപങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചു. ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞ കാട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചമുള്ള നാട്ടിലേക്ക് വന്നതിന്റെ ആഘോഷം. *2. കൃഷ്ണൻ നരകാസുരനെ കൊന്ന ദിവസം* നരകാസുരൻ എന്ന അസുരൻ ലോകത്തെ ഇരുട്ടിലാക്കി. കൃഷ്ണൻ അവനെ കൊന്ന് 16,000 പേരെ മോചിപ്പിച്ചു. തിന്മയുടെ ഇരുട്ട് മാറി നന്മയുടെ വെളിച്ചം വന്ന ദിവസം. *3. ലക്ഷ്മി വന്ന ദിവസം* പാലാഴി കടഞ്ഞപ്പോൾ ലക്ഷ്മി ദേവി ഉയർന്നുവന്ന ദിവസം. ദാരിദ്ര്യം എന്ന ഇരുട്ട് മാറി ഐശ്വര്യം എന്ന വെളിച്ചം വന്ന ദിവസം. മൂന്ന് കഥകളിലും ഒരേ കാര്യം - *ഇരുട്ട് പോയി, വെളിച്ചം വന്നു.* കേരളത്തിൽ ദീപാവലി എങ്ങനെ? കേരളത്തിൽ ഓണം പോലെ വലിയ ആഘോഷമല്ല ദീപാവലി. പക്ഷേ നെയ്യാറ്റിൻകര ഭാഗത്ത്, തമിഴ്നാടിനോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്നതുകൊണ്ട് നല്ല ആഘോഷമാണ്. അന്ന് രാവിലെ എണ്ണ തേച്ച് കുളിക്കും, പുതിയ ഉടുപ്പ് ഇടും, ദീപം കത്തിക്കും, മധുരം കഴിക്കും. ഈ ദീപാവലിക്ക് ഒരു ചെറിയ കാര്യം ചെയ്യാമോ? വീട്ടിൽ 100 ദീപം കത്തിക്കുന്നതിന് പകരം, മനസ്സിൽ ഒരു ദീപം കത്തിക്കൂ. > "എന്റെ ഉള്ളിലെ ഏത് ഇരുട്ടാണ് ഇപ്പോൾ എന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നത്?" അത് ഒന്ന് കണ്ടുപിടിച്ച്, അതിന് പകരം ഒരു ചെറിയ വെളിച്ചം കത്തിച്ചാൽ - അതാണ് യഥാർത്ഥ ദീപാവലി. പടക്കത്തിന്റെ ശബ്ദം ഒരു മണിക്കൂർ നിൽക്കും. മനസ്സിലെ വെളിച്ചം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നിൽക്കും. *നിങ്ങൾക്ക് ദീപാവലി ആശംസകൾ. അതാണ് യഥാർത്ഥ പ്രാർത്ഥന.

*🪔 എന്തുകൊണ്ടാണ് ദീപാവലി അഞ്ച് ദിവസം ആഘോഷിക്കുന്നത്?* *ദീപാവലിയുടെ അഞ്ച് പുണ്യദിനങ്ങൾ –* പ്രകാശത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ആത്മീയ നവീകരണത്തിന്റെയും ആഘോഷം ദീപാവലി അഥവാ ദീപാവലി (Deepavali) വെറുമൊരു ഏകദിന ദീപോത്സവമല്ല. ഹിന്ദു പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് അഞ്ച് പുണ്യദിനങ്ങളിലായാണ് ദീപാവലി ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഓരോ ദിവസത്തിനും അതിന്റേതായ മതപരവും ഐതിഹ്യപരവും ആത്മീയവുമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ശുദ്ധി, കൃതജ്ഞത, ഐശ്വര്യം, ഭക്തി, തിന്മയുടെ മേൽ നന്മയുടെ വിജയം എന്നിവയാൽ ജീവിതം സമ്പന്നമാകണമെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ അഞ്ച് ദിനങ്ങളും നമുക്ക് നൽകുന്നത്. ഈ അഞ്ച് ദിവസങ്ങളുടെയും പ്രാധാന്യം നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. *1. ധനതേരസ് (Dhanteras)* അഞ്ചുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്ന ദിവസമാണ് ധനതേരസ്. കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ത്രയോദശി തിഥിയിലാണ് ഈ ദിനം ആചരിക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം പ്രധാനമായും രണ്ട് ദിവ്യസ്വരൂപങ്ങളെയാണ് സ്മരിക്കുന്നത്. ഭഗവാൻ ധന്വന്തരി: ആയുർവേദത്തിന്റെ ദേവനായും ദിവ്യവൈദ്യനായും ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ ധന്വന്തരി, പാലാഴിമഥനസമയത്ത് അമൃതകുംഭവുമായി അവതരിച്ചുവെന്നാണ് പുരാണവിശ്വാസം. മഹാലക്ഷ്മി ദേവി: സമ്പത്ത്, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി എന്നിവയുടെ ദേവതയായ മഹാലക്ഷ്മിയെ ഈ ദിവസം വിശേഷമായി ആരാധിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി ആളുകൾ സ്വർണം, വെള്ളി, പുതിയ പാത്രങ്ങൾ എന്നിവ വാങ്ങുകയും ആരോഗ്യത്തിനും സന്തോഷത്തിനും ഐശ്വര്യത്തിനുമായി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആത്മീയ സന്ദേശം: യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത് പണം മാത്രമല്ല. നല്ല ആരോഗ്യം, അറിവ്, സംതൃപ്തി, മനഃശാന്തി എന്നിവയും ജീവിതത്തിലെ അമൂല്യമായ സമ്പത്തുകളാണ്. *2. നരക ചതുർദശി (Naraka Chaturdashi)* ഛോട്ടി ദീപാവലി (Chhoti Diwali) ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ സത്യഭാമയോടൊപ്പം നരകാസുരൻ എന്ന അസുരനെ വധിച്ചതിന്റെ സ്മരണയിലാണ് ഈ ദിനം ആഘോഷിക്കുന്നത്. പുരാണപാരമ്പര്യത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ഐതിഹ്യമാണിത്. നരകാസുരൻ അഹങ്കാരം, ക്രൂരത, അജ്ഞാനം, തിന്മ എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ്. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വിജയം അന്ധകാരത്തിന്റെ നാശത്തെയും ധർമ്മത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ദിവസം ഭക്തർ അതിരാവിലെ ഉണർന്ന് എണ്ണതേച്ച് കുളിക്കുകയും പുതിയ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുകയും ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുകയും ധർമ്മത്തിന്റെ വിജയത്തെ ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആത്മീയ സന്ദേശം: നമ്മുടെ ഉള്ളിലുള്ള നരകാസുരനെ നാം തന്നെ നശിപ്പിക്കണം. അഹങ്കാരം, കോപം, അത്യാഗ്രഹം, വിദ്വേഷം, അജ്ഞാനം എന്നിവയെ മനസ്സിൽനിന്ന് അകറ്റണം. *3. മഹാലക്ഷ്മി പൂജ (Lakshmi Puja) – പ്രധാന ദീപാവലി ദിനം* ഇന്ത്യയിലെ മിക്ക പ്രദേശങ്ങളിലും ദീപാവലിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ദിവസമാണിത്. ഈ പുണ്യസന്ധ്യയിൽ ഭക്തർ മഹാലക്ഷ്മി ദേവിയെയും ഭഗവാൻ ഗണപതിയെയും പല പാരമ്പര്യങ്ങളിലും സരസ്വതി ദേവിയെയും ആരാധിക്കുന്നു. മഹാലക്ഷ്മി ദേവി: സമ്പത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും പ്രതീകം. ഭഗവാൻ ഗണപതി: ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ബുദ്ധിയുടെയും വിഘ്നനിവാരണത്തിന്റെയും പ്രതീകം. സരസ്വതി ദേവി: അറിവിന്റെയും വിദ്യയുടെയും പരിശുദ്ധിയുടെയും പ്രതീകം. വീടുകൾ വൃത്തിയാക്കി ദീപങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, വർണ്ണാഭമായ രംഗോലികൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്നു. കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുകൂടി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും മധുരപലഹാരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നത് അന്ധകാരത്തിനുമേൽ പ്രകാശത്തിന്റെയും അജ്ഞാനത്തിനുമേൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അധർമ്മത്തിനുമേൽ ധർമ്മത്തിന്റെയും വിജയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ആത്മീയ സന്ദേശം: ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം നമ്മുടെ മനസ്സുകളെ പ്രകാശിപ്പിക്കട്ടെ. ദൈവികമായ അനുഗ്രഹം നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ നിറയട്ടെ. *4. ഗോവർദ്ധന പൂജ (Govardhan Puja)* അന്നകൂട് (Annakut) / ബലിപ്രതിപദ (Bali Pratipada) – വിവിധ പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ വൃന്ദാവനത്തിലെ ജനങ്ങളെ ഇന്ദ്രൻ അയച്ച പേമാരിയിൽനിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗോവർദ്ധന പർവതം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചതിന്റെ സ്മരണയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഈ ദിനം. പ്രകൃതിയെ ആദരിക്കണമെന്നും ജീവിതത്തെ നിലനിർത്തുന്ന പരിസ്ഥിതിയുടെ പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിയണമെന്നും ശ്രീകൃഷ്ണൻ ജനങ്ങളെ പഠിപ്പിച്ചു. ഈ ദിവസം ഭക്തർ പലതരത്തിലുള്ള ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ തയ്യാറാക്കി അന്നകൂട് എന്ന പേരിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന് സമർപ്പിക്കുന്നു. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഈ ദിനം മഹാബലി ചക്രവർത്തിയുടെ തിരിച്ചുവരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബലിപ്രതിപദയായും ആഘോഷിക്കുന്നു. ആത്മീയ സന്ദേശം: പ്രകൃതി ദൈവികമാണ്. ഭൂമി, ജലം, മൃഗങ്ങൾ, സസ്യങ്ങൾ, സകല ജീവജാലങ്ങൾ എന്നിവയെയും നാം ആദരിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം. *5. ഭായിദൂജ് (Bhai Dooj)* ഭയ്യാ ദൂജ് / യമദ്വിതീയ (Yama Dwitiya) സഹോദരനും സഹോദരിയും തമ്മിലുള്ള സ്നേഹബന്ധത്തിന്റെ മഹത്വം ആഘോഷിക്കുന്ന ദിവസമാണ് ഭായിദൂജ്. ഹിന്ദു പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് ഈ ദിവസം യമധർമ്മൻ തന്റെ സഹോദരിയായ യമുനയെ സന്ദർശിച്ചു. യമുന സ്നേഹപൂർവം സഹോദരനെ സ്വീകരിക്കുകയും പരമ്പരാഗതമായ തിലകച്ചടങ്ങ് നടത്തുകയും ചെയ്തു. സഹോദരിയുടെ സ്നേഹത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ യമധർമ്മൻ അവളെ അനുഗ്രഹിക്കുകയും ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ സഹോദരിമാരെ സന്ദർശിക്കുന്ന സഹോദരന്മാർക്ക് അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുമെന്ന് അരുളിച്ചെയ്യുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. സഹോദരിമാർ സഹോദരന്മാരുടെ നെറ്റിയിൽ തിലകം ചാർത്തി അവരുടെ ദീർഘായുസ്സിനും ആരോഗ്യത്തിനും സന്തോഷത്തിനുമായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. സഹോദരന്മാർ സഹോദരിമാരോടുള്ള സ്നേഹവും കരുതലും സംരക്ഷണവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ആത്മീയ സന്ദേശം: സ്നേഹം, വാത്സല്യം, പരസ്പര ബഹുമാനം, കുടുംബ ഐക്യം എന്നിവയാണ് ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അനുഗ്രഹങ്ങളിൽ ചിലത്. *🪔 ദീപാവലിയുടെ അഞ്ച് ദിവസങ്ങളിലെ ആന്തരിക ആത്മീയ അർത്ഥം ദിവസം ആഘോഷം ആത്മീയ പ്രാധാന്യം* ഒന്നാം ദിവസം ധനതേരസ് ആരോഗ്യവും ഐശ്വര്യവും രണ്ടാം ദിവസം നരക ചതുർദശി തിന്മയുടെ നാശം മൂന്നാം ദിവസം മഹാലക്ഷ്മി പൂജ ദൈവിക പ്രകാശവും സമൃദ്ധിയും നാലാം ദിവസം ഗോവർദ്ധന പൂജ പ്രകൃതിയോടുള്ള കൃതജ്ഞത അഞ്ചാം ദിവസം ഭായിദൂജ് സ്നേഹവും കുടുംബബന്ധങ്ങളും *🌺 എന്തുകൊണ്ടാണ് ദീപാവലി അഞ്ച് ദിവസം ആഘോഷിക്കുന്നത്?* ദീപാവലിയുടെ ഈ അഞ്ച് ദിനങ്ങളും സനാതന ധർമ്മത്തിലെ അഞ്ച് പ്രധാന ജീവിതതത്ത്വങ്ങളാണ് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. ആരോഗ്യത്തോടെ ജീവിക്കുക: ജീവിതം ദൈവം നൽകിയ അമൂല്യമായ സമ്മാനമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുക. നിഷേധാത്മകതയെ ഇല്ലാതാക്കുക: നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അന്ധകാരത്തെ കീഴടക്കുക. ദൈവിക ജ്ഞാനത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുക: അറിവും നന്മയും ജീവിതത്തിൽ വളരാൻ അനുവദിക്കുക. പ്രകൃതിയെ ആദരിക്കുക: സൃഷ്ടിയിലെ ദൈവികത തിരിച്ചറിയുക. ബന്ധങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക: സ്നേഹവും കരുണയും പരസ്പരം പങ്കുവെക്കുക. ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലും സമൂഹങ്ങളിലും ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങളുടെ കഥകളും ആചാരങ്ങളും വ്യത്യസ്തമാണെങ്കിലും അവയുടെ അടിസ്ഥാന സന്ദേശം ഒന്നുതന്നെയാണ്. ദീപാവലി എന്നത് നമ്മുടെ വീടുകൾക്ക് പുറത്ത് ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്ന ആഘോഷം മാത്രമല്ല. നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ദീപം തെളിയിക്കുന്ന ആത്മീയ ആഘോഷം കൂടിയാണ്. അജ്ഞാനം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ജ്ഞാനം പ്രകാശിക്കുന്നു. അഹങ്കാരം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ വിനയം വിരിയുന്നു. വിദ്വേഷം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ സ്നേഹം വളരുന്നു. അതാണ് യഥാർത്ഥ ദീപാവലിയുടെ ആത്മാവ്. *🪔 മഹാലക്ഷ്മി ദേവിയുടെയും ഭഗവാൻ ഗണപതിയുടെയും ദിവ്യപ്രകാശം ഓരോ ഭവനത്തിലും സമാധാനവും ഐശ്വര്യവും ജ്ഞാനവും സന്തോഷവും നിറയ്ക്കട്ടെ. എല്ലാവർക്കും ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ദീപാവലി ആശംസകൾ! 🪔🙏* *ഓം ശ്രീ മഹാലക്ഷ്മ്യൈ നമഃ 🙏*

രമണ മഹർഷിയും അണ്ണാമലൈ സ്വാമിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം - ഇത് ഗുരു-ശിഷ്യ ബന്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശുദ്ധമായ ഉദാഹരണമാണ്. അണ്ണാമലൈ സ്വാമി ആരായിരുന്നു? യഥാർത്ഥ പേര് *കുപ്പുസ്വാമി.* തിരുവണ്ണാമലയിൽ ഒരു സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു. ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വീട് വിട്ട് സന്യാസം തേടി നടന്നു. പല ഗുരുക്കന്മാരെ കണ്ടു, പല സാധനകൾ ചെയ്തു. ഒന്നും മനസ്സിന് സമാധാനം തന്നില്ല. 1928-ൽ തിരുവണ്ണാമലയിൽ രമണാശ്രമത്തിൽ വന്നു. രമണ മഹർഷിയെ ആദ്യമായി കണ്ട നിമിഷം തന്നെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: > "ഇനി ഞാൻ എങ്ങോട്ടും പോകുന്നില്ല. എന്റെ ഗുരുവിനെ കിട്ടി." അവരുടെ ബന്ധത്തിന്റെ പ്രത്യേകത രമണ മഹർഷി അധികം സംസാരിക്കില്ലായിരുന്നു. ഉപദേശം കൊടുക്കുന്നത് വളരെ കുറവ്. അണ്ണാമലൈ സ്വാമിയോടും അദ്ദേഹം അധികം സംസാരിച്ചില്ല. പക്ഷേ അണ്ണാമലൈ സ്വാമി പറഞ്ഞു: > "ഭഗവാൻ ഒന്നും പറയേണ്ടതില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത് ഇരുന്നാൽ മതി. എന്റെ മനസ്സ് തനിയെ നിശ്ശബ്ദമാകും." രമണ മഹർഷി അണ്ണാമലൈ സ്വാമിക്ക് കൊടുത്ത ഒരേയൊരു പ്രധാന ഉപദേശം ഇതാണ്: > *"നീ ആരാണ് എന്ന് അന്വേഷിക്കൂ. 'ഞാൻ ആര്?' എന്ന് ചോദിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കൂ. ഉത്തരം പുറത്ത് നിന്ന് വരില്ല, ഉള്ളിൽ നിന്ന് വരും."* അതാണ് *ആത്മവിചാരം.* 22 വർഷത്തെ സേവനം അണ്ണാമലൈ സ്വാമി 22 വർഷം രമണാശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജോലി എന്തായിരുന്നു? - ആശ്രമം പണിയുക - തോട്ടം നോക്കുക - ഭഗവാന് ഭക്ഷണം കൊടുക്കുക - വരുന്ന ഭക്തരെ നോക്കുക ആളുകൾ ചോദിക്കും - "സ്വാമി, നിങ്ങൾ എന്ത് സാധനയാണ് ചെയ്യുന്നത്?" അദ്ദേഹം പറയും: > "ഭഗവാനെ സേവിക്കുന്നതാണ് എന്റെ സാധന. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്തിരിക്കുന്നതാണ് എന്റെ ധ്യാനം." രമണ മഹർഷി ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: > "അണ്ണാമലൈ എന്റെ നിഴൽ പോലെയാണ്. ഞാൻ എവിടെ പോയാലും അവൻ ഉണ്ടാകും, പക്ഷേ ഒരിക്കലും ശബ്ദമുണ്ടാക്കില്ല." രമണ മഹർഷിയുടെ മരണശേഷം 1950-ൽ രമണ മഹർഷി ശരീരം വിട്ടു. എല്ലാവരും തകർന്നുപോയി. അണ്ണാമലൈ സ്വാമി തിരുവണ്ണാമല വിട്ടില്ല. ആശ്രമത്തിന് അടുത്ത് തന്നെ ഒരു ചെറിയ കുടിലിൽ താമസിച്ചു. വരുന്നവർക്ക് രമണ മഹർഷിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞ പ്രസിദ്ധമായ വാചകം: > "ഭഗവാൻ മരിച്ചിട്ടില്ല. അദ്ദേഹം ഈ മലയാണ്. അരുണാചലം തന്നെയാണ് ഭഗവാൻ. മലയെ നോക്കിയാൽ ഭഗവാനെ കാണാം." അണ്ണാമലൈ സ്വാമി 1995-ൽ, 89-ാം വയസ്സിൽ സമാധിയായി. മരിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ഒരു കാര്യം മാത്രം പറഞ്ഞു: > "ഞാൻ ആര്? - ഈ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം കിട്ടിയാൽ പിന്നെ ഒന്നും ചോദിക്കാനില്ല." ചുരുക്കത്തിൽ: *രാമകൃഷ്ണൻ - ഗിരീഷ്* ബന്ധം സ്നേഹം കൊണ്ടുള്ള മാറ്റമായിരുന്നു എങ്കിൽ, *രമണൻ - അണ്ണാമലൈ* ബന്ധം *മൗനം കൊണ്ടുള്ള മാറ്റമാണ്.* ഒരാൾ സംസാരിച്ച് മാറ്റി, മറ്റൊരാൾ മിണ്ടാതിരുന്ന് മാറ്റി. അണ്ണാമലൈ സ്വാമി ആത്മജ്ഞാനം നേടിയ കഥ - ഇത് പെട്ടെന്നുണ്ടായ ഒരു മിന്നൽ പോലെയല്ല, 22 വർഷത്തെ മൗനമായ കാത്തിരിപ്പിന്റെ ഫലമാണ്. 1. തുടക്കം - തിരയൽ കുപ്പുസ്വാമി ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വീട്ടിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി. സാധു, സന്യാസി, യോഗി - എല്ലാവരെയും കണ്ടു. ഒരിക്കൽ ഒരു സ്വാമി പറഞ്ഞു - "ഹിമാലയത്തിൽ പോയാൽ മോക്ഷം കിട്ടും." അദ്ദേഹം ഹിമാലയത്തിലേക്ക് നടന്നു. അവിടെ ഒന്നും കിട്ടിയില്ല. വേറൊരു സ്വാമി പറഞ്ഞു - "മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ മതി." ലക്ഷം തവണ മന്ത്രം ജപിച്ചു. മനസ്സ് അടങ്ങിയില്ല. ഒടുവിൽ തിരുവണ്ണാമലയിൽ എത്തി. രമണ മഹർഷിയെ കണ്ടു. ആദ്യ ദർശനത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു - *"ഇനി തിരയൽ അവസാനിപ്പിച്ചു."* 2. രമണ മഹർഷി കൊടുത്ത ഒരേയൊരു സാധന അണ്ണാമലൈ സ്വാമി ചോദിച്ചു - "ഭഗവാനേ, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?" ഭഗവാൻ പറഞ്ഞത് ഒറ്റ വാചകം: > *"നീ ആര് എന്ന് അന്വേഷിക്കൂ. മറ്റൊന്നും ചെയ്യേണ്ട."* അണ്ണാമലൈ സ്വാമി അത് തെറ്റിദ്ധരിച്ചു. അദ്ദേഹം കണ്ണടച്ച് ഇരുന്ന് "ഞാൻ ആര്? ഞാൻ ആര്?" എന്ന് മന്ത്രം പോലെ ജപിക്കാൻ തുടങ്ങി. രമണ മഹർഷി ഇത് കണ്ട് ചിരിച്ചു, പറഞ്ഞു: > "അണ്ണാമലൈ, അത് മന്ത്രമല്ല. ചോദ്യമാണ്. മനസ്സിൽ ഒരു ചിന്ത വരുമ്പോൾ - 'ഈ ചിന്ത ആർക്കാണ് വരുന്നത്?' എന്ന് ചോദിക്കൂ. ഉത്തരം വരും - 'എനിക്ക്'. അപ്പോൾ 'ഞാൻ ആര്?' എന്ന് ചോദിക്കൂ. ചിന്ത അങ്ങനെ തനിയെ മാഞ്ഞുപോകും." അതാണ് ആത്മവിചാരത്തിന്റെ രഹസ്യം. 3. 22 വർഷത്തെ പരീക്ഷണം അണ്ണാമലൈ സ്വാമി ആശ്രമത്തിൽ പണി ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു. കല്ല് ചുമക്കുന്നു, തോട്ടം കിളക്കുന്നു, ഭക്ഷണം ഉണ്ടാക്കുന്നു. പണി ചെയ്യുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ചിന്തകൾ വരും - "ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചു", "എനിക്ക് ദേഷ്യം വരുന്നു", "ആളുകൾ എന്നെ ബഹുമാനിക്കുന്നില്ല". അപ്പോഴൊക്കെ അദ്ദേഹം ഉള്ളിൽ ചോദിക്കും - *"ആർക്കാണ് ക്ഷീണം? ആർക്കാണ് ദേഷ്യം?"* പതുക്കെ പതുക്കെ മനസ്സ് നിശ്ശബ്ദമായി തുടങ്ങി. ഒരു ദിവസം ആശ്രമത്തിൽ വലിയ തർക്കമുണ്ടായി. എല്ലാവരും ബഹളം വെച്ചു. അണ്ണാമലൈ സ്വാമി ഒന്നും മിണ്ടാതെ ഒരു മൂലയിൽ ഇരുന്നു. രമണ മഹർഷി അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി പറഞ്ഞു: > "നോക്കൂ, അണ്ണാമലൈയുടെ മനസ്സ് ഇപ്പോൾ ഒരു കുളം പോലെ നിശ്ചലമാണ്. ബഹളം അവനെ തൊടുന്നില്ല." അതായിരുന്നു ആദ്യത്തെ അടയാളം. 4. ജ്ഞാനം ഉണ്ടായ നിമിഷം ഒരു ദിവസം രാത്രി, അണ്ണാമലൈ സ്വാമി അരുണാചല മലയുടെ അടിവാരത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. പെട്ടെന്ന് മനസ്സിൽ ഒരു ചിന്ത പോലും ഇല്ലാതായി. "ഞാൻ" എന്ന ഭാവം പോലും ഇല്ലാതായി. വെറും ശാന്തത മാത്രം. അദ്ദേഹം പിന്നീട് വിവരിച്ചത് ഇങ്ങനെയാണ്: > "ഞാൻ ഇല്ലാതായി. പക്ഷേ ഞാൻ ഉണ്ട് എന്ന ബോധം ഉണ്ടായിരുന്നു. മലയും, ആകാശവും, ഞാനും ഒന്നാണെന്ന് തോന്നി. ഭയവും, ആഗ്രഹവും, ദുഃഖവും ഒന്നും ഇല്ല. വെറും ആനന്ദം മാത്രം." അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാന്റെ മുന്നിൽ വീണു. ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. ഭഗവാൻ അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി ചിരിച്ചു, പറഞ്ഞു: > "ഇപ്പോൾ മനസ്സിലായോ? നീ തിരഞ്ഞത് നീ തന്നെയായിരുന്നു." 5. അതിന് ശേഷം അദ്ദേഹം എന്ത് പറഞ്ഞു? ജ്ഞാനം കിട്ടിയതിന് ശേഷം അണ്ണാമലൈ സ്വാമി ആളുകളോട് പറഞ്ഞത് വളരെ ലളിതമായ കാര്യങ്ങളാണ്: *1. മനസ്സിനെ കൊല്ലണ്ട, നോക്കിയിരുന്നാൽ മതി* > "മനസ്സ് ഒരു കുരങ്ങനെപ്പോലെയാണ്. അതിനെ അടിച്ചാൽ അത് കൂടുതൽ ചാടും. വെറുതെ നോക്കിയിരുന്നാൽ അത് തനിയെ അടങ്ങും." *2. ഗുരു പുറത്തല്ല, ഉള്ളിലാണ്* > "ഭഗവാൻ എന്റെ പുറത്തല്ല, എന്റെ ഉള്ളിലാണ്. പുറത്തെ ഭഗവാൻ ഉള്ളിലെ ഭഗവാനെ കാണാൻ സഹായിച്ചത് മാത്രമാണ്." *3. "ഞാൻ ആര്?" എന്ന് ചോദിക്കുന്നത് നിർത്തരുത്* > "കുളിക്കുമ്പോഴും, ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും, ജോലി ചെയ്യുമ്പോഴും ഈ ചോദ്യം ഉള്ളിൽ ഉണ്ടാകണം. ഒരു ദിവസം ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നവൻ തന്നെ ഇല്ലാതാകും. അപ്പോൾ ഉത്തരം കിട്ടും." ചുരുക്കം അണ്ണാമലൈ സ്വാമി പുസ്തകം വായിച്ചിട്ടല്ല ജ്ഞാനിയായത്. തപസ്സ് ചെയ്തിട്ടല്ല. മന്ത്രം ജപിച്ചിട്ടല്ല. *ഗുരുവിനെ സേവിച്ചും, മനസ്സിനെ നോക്കിയിരുന്നും മാത്രം.* അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം പറയുന്നത്: > "എന്റെ ഗുരു മിണ്ടാതിരുന്ന് എന്നെ പഠിപ്പിച്ചു. ഞാൻ മിണ്ടാതിരുന്ന് പഠിച്ചു. അതാണ് യഥാർത്ഥ ഉപദേശം."

രാമകൃഷ്ണ പരമഹംസനും ഗിരീഷ് ചന്ദ്ര ഘോഷും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഗുരു-ശിഷ്യൻ എന്നതിനേക്കാൾ വലുതാണ് - *ഒരു അച്ഛനും വഴിതെറ്റിയ മകനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പോലെ.* ഗിരീഷ് ആരായിരുന്നു? ബംഗാളിലെ ഏറ്റവും വലിയ നാടകകൃത്ത്, നടൻ, സംവിധായകൻ. കൊൽക്കത്തയിലെ സ്റ്റാർ തിയേറ്ററിന്റെ സ്ഥാപകൻ. പക്ഷേ ഒപ്പം - കടുത്ത മദ്യപൻ, നാസ്തികൻ, തെറി പറയുന്നവൻ, ദൈവത്തെ കളിയാക്കുന്നവൻ. ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തെ *"ബംഗാളിലെ ഷേക്സ്പിയർ"* എന്നും *"മദ്യപൻ ഗിരീഷ്"* എന്നും ഒരുമിച്ച് വിളിച്ചു. ആദ്യ കണ്ടുമുട്ടൽ 1884-ൽ ഗിരീഷിന്റെ നാടകം കാണാൻ രാമകൃഷ്ണൻ വന്നു. നാടകം കഴിഞ്ഞ് ഗിരീഷ് മദ്യപിച്ച് രാമകൃഷ്ണന്റെ അടുത്ത് വന്ന് തെറി വിളിച്ചു. രാമകൃഷ്ണൻ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല, ചിരിച്ചു. ഗിരീഷിനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു. ഗിരീഷ് പിന്നീട് പറഞ്ഞു: > "എന്നെ ഇതുവരെ ആരും ഇങ്ങനെ സ്നേഹിച്ചിട്ടില്ല. എന്റെ അമ്മ പോലും എന്നെ വെറുത്തു. പക്ഷേ ഈ മനുഷ്യൻ എന്റെ തെറി കേട്ടിട്ടും എന്നെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു." അന്നുമുതൽ ഗിരീഷ് ദക്ഷിണേശ്വരത്തിൽ സ്ഥിരം സന്ദർശകനായി. ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ സംഭവം - "പവർ ഓഫ് അറ്റോർണി" ഒരു ദിവസം രാമകൃഷ്ണൻ ഗിരീഷിനോട് പറഞ്ഞു: > "ഗിരീഷ്, നീ ജപിക്കണ്ട, ധ്യാനിക്കണ്ട, പൂജിക്കണ്ട. നിനക്ക് അതൊന്നും പറ്റില്ല. നീ ഒരു കാര്യം മാത്രം ചെയ്യൂ - നിന്റെ എല്ലാ ഭാരവും എനിക്ക് തന്നേക്ക്. നീ നിന്റെ പവർ ഓഫ് അറ്റോർണി എനിക്ക് എഴുതിത്തരൂ." അതായത് - "എന്റെ പാപവും പുണ്യവും എല്ലാം നീ ഏറ്റെടുത്തോ, ഞാൻ ഇനി ഒന്നിനും ഉത്തരവാദിയല്ല" എന്ന്. ഗിരീഷ് സമ്മതിച്ചു. പിറ്റേന്ന് മുതൽ ഗിരീഷ് എന്ത് തെറ്റ് ചെയ്താലും പറയും: > "അത് ഞാനല്ല, പരമഹംസൻ ചെയ്തതാണ്. എന്റെ പവർ ഓഫ് അറ്റോർണി അദ്ദേഹത്തിനാണ്." രാമകൃഷ്ണൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: > "ഇവൻ എന്നെ നന്നായി പറ്റിച്ചു. ഇവന്റെ പാപം മുഴുവൻ എന്റെ തലയിൽ വെച്ചു." ഇതാണ് ഗിരീഷിന് കൊടുത്ത ഏറ്റവും വലിയ ആത്മീയ സ്വാതന്ത്ര്യം - *പൂർണ്ണ സമർപ്പണം.* രാമകൃഷ്ണന്റെ മരണശേഷം രാമകൃഷ്ണൻ മരിച്ചപ്പോൾ വിവേകാനന്ദൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശിഷ്യന്മാർ തകർന്നുപോയി. ഗിരീഷാണ് അവരെ ചേർത്തുപിടിച്ചത്. ഗിരീഷ് പറഞ്ഞു: > "പരമഹംസൻ ദൈവമാണെന്ന് നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ അതിന് സാക്ഷിയാണ്. എന്നെപ്പോലൊരു മദ്യപനെയും നാസ്തികനെയും അദ്ദേഹത്തിന് മാറ്റാൻ കഴിഞ്ഞെങ്കിൽ, അദ്ദേഹം മനുഷ്യനല്ല." പിന്നീട് ഗിരീഷ് മദ്യം പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചു. രാമകൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് നാടകങ്ങൾ എഴുതി. ബേലൂർ മഠം ഉണ്ടാക്കാൻ പണം കൊടുത്തു. അവരുടെ ബന്ധത്തിന്റെ ചുരുക്കം: *വിവേകാനന്ദൻ* - രാമകൃഷ്ണന്റെ ബുദ്ധിയുടെ ശിഷ്യൻ. *ഗിരീഷ്* - രാമകൃഷ്ണന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ ശിഷ്യൻ. വിവേകാനന്ദൻ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചാണ് ദൈവത്തെ കണ്ടത്. ഗിരീഷ് ചോദ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചാണ് ദൈവത്തെ കണ്ടത്. ഗിരീഷ് ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞ ഒരു വാചകമുണ്ട്: > "ഞാൻ പാപിയാണ്. പക്ഷേ എന്റെ ഗുരു എന്നെക്കാൾ വലിയ പാപിയാണ് - കാരണം എന്റെ പാപം മുഴുവൻ അദ്ദേഹം ഏറ്റെടുത്തു." ഗിരീഷ് മദ്യം ഉപേക്ഷിച്ച കഥ - ഇത് വെറും ഉപദേശം കൊണ്ടല്ല, ഒരു തന്ത്രം കൊണ്ടാണ് രാമകൃഷ്ണൻ ചെയ്തത്. 1. ആദ്യം രാമകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞത് രാമകൃഷ്ണൻ ഒരിക്കലും ഗിരീഷിനോട് "മദ്യം കുടിക്കരുത്" എന്ന് പറഞ്ഞില്ല. മറ്റെല്ലാവരും പറഞ്ഞത് അതാണ്, ഗിരീഷ് ആരെയും കേട്ടില്ല. രാമകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: > "ഗിരീഷ്, നീ മദ്യം കുടിക്കുന്നത് നിർത്തണ്ട. നീ കുടിച്ചോളൂ. പക്ഷേ ഒരു കാര്യം മാത്രം ചെയ്യൂ - കുടിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് എന്നെ ഒന്ന് ഓർത്തിട്ട് കുടിക്കൂ. മദ്യം എനിക്ക് അർപ്പിച്ചിട്ട് കുടിക്കൂ." ഗിരീഷ് ചിരിച്ചു - "അതൊക്കെ പറ്റും." 2. പിന്നീട് എന്ത് സംഭവിച്ചു? പിറ്റേന്ന് ഗിരീഷ് മദ്യശാലയിൽ പോയി. ഗ്ലാസ് എടുത്തു. കുടിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ രാമകൃഷ്ണന്റെ മുഖം ഓർമ്മ വന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിരി, കെട്ടിപ്പിടുത്തം. ഗിരീഷിന്റെ കൈ വിറച്ചു. ഗ്ലാസ് താഴെ വെച്ചു. അന്ന് കുടിച്ചില്ല. പിറ്റേന്ന് വീണ്ടും ശ്രമിച്ചു. വീണ്ടും രാമകൃഷ്ണന്റെ മുഖം വന്നു. വീണ്ടും കുടിക്കാൻ പറ്റിയില്ല. മൂന്നാം ദിവസം ഗിരീഷ് ദക്ഷിണേശ്വരത്തിൽ ഓടിച്ചെന്ന് പറഞ്ഞു: > "പരമഹംസാ, നിങ്ങൾ എന്നെ ചതിച്ചു! മദ്യം കുടിക്കരുതെന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞില്ല, പക്ഷേ നിങ്ങളെ ഓർത്താൽ എനിക്ക് മദ്യം കുടിക്കാൻ പറ്റുന്നില്ല!" രാമകൃഷ്ണൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: > "ഞാൻ ഒന്നും ചെയ്തില്ലല്ലോ ഗിരീഷ്. നീ തന്നെയാണ് ഉപേക്ഷിച്ചത്." ഇതാണ് യഥാർത്ഥ രഹസ്യം - *നിർബന്ധിച്ച് ഉപേക്ഷിപ്പിച്ചതല്ല, സ്നേഹം കൊണ്ട് ഉപേക്ഷിപ്പിച്ചതാണ്.* 3. പിന്നീട് ഗിരീഷ് ചെയ്തത് മദ്യം ഉപേക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം ഗിരീഷിന് വലിയ ശൂന്യത തോന്നി. എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയില്ല. അപ്പോൾ രാമകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: > "നീ നാടകം എഴുതുന്നത് നിർത്തണ്ട. നാടകമാണ് നിന്റെ പൂജ. രാമനെക്കുറിച്ച്, കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച്, ചൈതന്യനെക്കുറിച്ച് നാടകം എഴുതൂ." ഗിരീഷ് അങ്ങനെ ചെയ്തു. *ചൈതന്യലീല, രാമലീല, കൃഷ്ണലീല* - ഈ നാടകങ്ങൾ ബംഗാളിൽ വൻ ഹിറ്റായി. ആളുകൾ നാടകം കണ്ട് കരഞ്ഞ് ഭക്തരായി. ഒരു ദിവസം സ്റ്റേജിൽ ചൈതന്യനായി അഭിനയിക്കുന്ന ഗിരീഷിനെ കണ്ട് രാമകൃഷ്ണൻ സമാധിയിലായി. സ്റ്റേജിൽ കയറി ഗിരീഷിന്റെ കാലിൽ വീണു. ഗിരീഷ് പേടിച്ചുപോയി - "ഞാൻ വെറും നടനാണ്, എന്റെ കാലിൽ വീഴരുത്." രാമകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: > "അല്ല ഗിരീഷ്, ഇപ്പോൾ നീ നടനല്ല, സാക്ഷാൽ ചൈതന്യൻ തന്നെയാണ്." 4. അവസാനം രാമകൃഷ്ണൻ മരിച്ചതിന് ശേഷം ഗിരീഷ് ഒരിക്കലും പഴയ ഗിരീഷ് ആയില്ല. മരണം വരെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നത് ഇതാണ്: > "ഞാൻ മദ്യപനായിരുന്നു. പരമഹംസൻ എന്നെ തൊട്ടു, ഞാൻ സ്വർണ്ണമായി. ഇത് മാജിക്കല്ല, സ്നേഹമാണ്." ഗിരീഷിന്റെ ജീവിതം കൊണ്ട് രാമകൃഷ്ണൻ ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്തത് ഇതാണ്: *"ഏറ്റവും വലിയ പാപിയെപ്പോലും ദൈവത്തിന് വേണ്ട. അവനെ മാറ്റാൻ ഉപദേശം വേണ്ട, സ്നേഹം മതി."*

ഭർതൃഹരിയുടെ മൂന്ന് ശതകങ്ങൾ - അതായത് 100 വീതം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മൂന്ന് പുസ്തകങ്ങൾ. ഒരാളുടെ ജീവിതത്തിലെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളാണ് ഇത്. 1. നീതിശതകം - ബുദ്ധി പറയുന്നത് ലോകം എങ്ങനെയാണ് നടക്കുന്നത്, മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം എന്ന് പറയുന്നു. ചുരുക്കം: > വിദ്യയാണ് യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത്. മോഷ്ടിക്കാൻ കഴിയില്ല, നശിക്കില്ല. > മൂഢനെ ഉപദേശിച്ച് സമയം കളയരുത്. > സജ്ജനങ്ങൾ ചന്ദനം പോലെയാണ് - അരച്ചാലും സുഗന്ധം മാറില്ല. പ്രസിദ്ധമായ വരി: > *"വിദ്യാ നാമ നരസ്യ രൂപമധികം"* - വിദ്യയാണ് മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭംഗി. 2. ശൃംഗാരശതകം - മനസ്സ് പറയുന്നത് പ്രണയം, സൗന്ദര്യം, സ്ത്രീ, കാമം എന്നിവയെക്കുറിച്ച്. ചുരുക്കം: > സ്ത്രീയുടെ കണ്ണ്, പുഞ്ചിരി, സംസാരം - ഇതൊക്കെ മനുഷ്യനെ ബന്ധിക്കുന്ന കയറാണ്. > യൗവനം വെള്ളത്തിൽ വരച്ച വര പോലെയാണ് - പെട്ടെന്ന് മാഞ്ഞുപോകും. > കാമം അറിവുള്ളവനെ പോലും അന്ധനാക്കും. ഇത് ഭർതൃഹരി രാജാവായിരിക്കുമ്പോൾ, ഭാര്യ പിംഗളയോടുള്ള പ്രണയത്തിൽ എഴുതിയതാണ് എന്നാണ് കഥ. 3. വൈരാഗ്യശതകം - ആത്മാവ് പറയുന്നത് എല്ലാം അനുഭവിച്ച് കഴിഞ്ഞ്, എല്ലാം വ്യർത്ഥമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ. ചുരുക്കം: > നാം ആഗ്രഹിച്ചതൊന്നും കൂടെ വരില്ല. ശരീരവും കൂടെ വരില്ല. > കാലം എല്ലാം തിന്നു തീർക്കും. യൗവനം, സമ്പത്ത്, അധികാരം - എല്ലാം. > അതുകൊണ്ട് ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ശാന്തി തേടുക. പ്രസിദ്ധമായ വരി: > *"ഭോഗേ രോഗഭയം, കുലേ ച്യുതിഭയം, വിത്തേ നൃപാലാദ്ഭയം"* > ഭോഗത്തിൽ രോഗഭയം, കുലത്തിൽ താഴ്ചഭയം, സമ്പത്തിൽ രാജഭയം - ഭയമില്ലാത്തത് വൈരാഗ്യം മാത്രം. മൂന്നും ചേർത്ത് ഒറ്റ വരിയിൽ: *നീതിശതകം പറയുന്നു - എങ്ങനെ ജീവിക്കണം.* *ശൃംഗാരശതകം പറയുന്നു - എന്തിനോടാണ് ആസക്തി.* *വൈരാഗ്യശതകം പറയുന്നു - എന്തുകൊണ്ട് എല്ലാം വിടണം.* ഭർതൃഹരി രാജാവ് ആദ്യം കാമിയായിരുന്നു, പിന്നെ ജ്ഞാനിയായി, അവസാനം സന്യാസിയായി - ആ യാത്രയാണ് ഈ മൂന്ന് ശതകങ്ങൾ. ശരി, മൂന്നിന്റെയും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട 5 വീതം ശ്ലോകങ്ങൾ - മൂലശ്ലോകം + മലയാള അർത്ഥം. 1. നീതിശതകം *1. വിദ്യയാണ് സമ്പത്ത്* > *വിദ്യാ നാമ നരസ്യ രൂപമധികം പ്രച്ഛന്നഗുപ്തം ധനം* > *വിദ്യാ ഭോഗകരീ യശഃ സുഖകരീ വിദ്യാ ഗുരൂണാം ഗുരുഃ* മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭംഗി വിദ്യയാണ്. മറച്ചുവെച്ച സമ്പത്താണ്. അത് സുഖവും യശസ്സും തരും. കള്ളന് മോഷ്ടിക്കാനാവില്ല, നശിക്കില്ല. *2. മൂഢനെ ഉപദേശിക്കരുത്* > *അജ്ഞഃ സുഖമാരാധ്യഃ സുഖതരം ആരാധ്യതേ വിശേഷജ്ഞഃ* > *ജ്ഞാനലവദുർവിദഗ്ധം ബ്രഹ്മാപി തം നരം ന രഞ്ജയതി* അറിയാത്തവനെ ഉപദേശിക്കാം. നന്നായി അറിയുന്നവനെ ഉപദേശിക്കാം. പക്ഷേ അല്പം അറിഞ്ഞ് അഹങ്കരിക്കുന്നവനെ ബ്രഹ്മാവിനു പോലും തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല. *3. സജ്ജനം ചന്ദനം പോലെ* > *സന്തപ്തായസി സംസ്ഥിതസ്യ പയസോ നാമാപി ന ശ്രൂയതേ* > *മുക്താകാരതയാ തദേവ നളിനീപത്രസ്ഥിതം രാജതേ* ചുട്ട ഇരുമ്പിൽ വീണ വെള്ളത്തുള്ളി അപ്പോൾ തന്നെ നശിക്കും. അതേ വെള്ളത്തുള്ളി താമരയിലയിൽ വീണാൽ മുത്തുപോലെ തിളങ്ങും. കൂടുന്നവരെ അനുസരിച്ചാണ് മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം. *4. കാലത്തിന്റെ ശക്തി* > *യാം ചിന്തയാമി സതതം മയി സാ വിരക്താ* > *സാപ്യന്യമിച്ഛതി ജനം സ ജനോന്യസക്തഃ* ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൾ എന്നെ വേണ്ടെന്ന് വെക്കുന്നു. അവൾ വേറെ ഒരാളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവൻ വേറെ ഒരാളെ. കാലവും ലോകവും ഇങ്ങനെയാണ് - ആർക്കും ആരെയും പൂർണ്ണമായി കിട്ടില്ല. *5. ധൈര്യം* > *പ്രാരഭ്യതേ ന ഖലു വിഘ്നഭയേന നീചൈഃ* > *പ്രാരഭ്യ വിഘ്നവിഹതാ വിരമന്തി മധ്യാഃ* വിഘ്നം വരുമെന്ന് കരുതി നീചന്മാർ തുടങ്ങുകയേ ഇല്ല. മധ്യമന്മാർ തുടങ്ങിയിട്ട് വിഘ്നം വന്നാൽ നിർത്തും. ഉത്തമന്മാർ ആയിരം വിഘ്നം വന്നാലും തുടങ്ങിയ കാര്യം തീർക്കാതെ നിർത്തില്ല. 2. ശൃംഗാരശതകം *1. സ്ത്രീയുടെ കണ്ണ്* > *സ്മിതേന ഭാവേന ച ലജ്ജയാ ഭിയാ* > *പരാങ്മുഖൈരർദ്ധകടാക്ഷവീക്ഷണൈഃ* ചിരിയും, ഭാവവും, നാണവും, പേടിയും, ഒളികണ്ണിട്ടു നോക്കലും - ഇതൊക്കെക്കൊണ്ടാണ് സ്ത്രീ പുരുഷനെ കീഴടക്കുന്നത്. ആയുധം വേണ്ട. *2. യൗവനം* > *താവദേവാമൃതമയീ യാവദേവ ന യൗവനം* > *യൗവനേ തു വ്യതീതേ തു വിഷമിവ പ്രതിഭാതി മേ* യൗവനം ഉള്ളിടത്തോളം എല്ലാം അമൃതുപോലെ തോന്നും. യൗവനം കഴിഞ്ഞാൽ അതേ കാര്യങ്ങൾ വിഷം പോലെ തോന്നും. *3. കാമത്തിന്റെ ശക്തി* > *ശംഭുനാ ദഗ്ധ കാമം സ്മരാമി* > *തസ്യൈവ ശംഭോർഹൃദയം പ്രവിഷ്ടം* ശിവൻ കാമദേവനെ ചുട്ടുകൊന്നു. പക്ഷേ കാമൻ മരിച്ചില്ല, ശിവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ തന്നെ കയറി ഇരുന്നു. ജ്ഞാനികൾക്ക് പോലും കാമത്തെ ജയിക്കാൻ പ്രയാസം. *4. വിരഹം* > *വിയോഗഃ പ്രിയസംയോഗഃ* > *സ്വപ്നേപി ന ഭവതി മേ* പ്രിയപ്പെട്ടവളോടുള്ള വിയോഗം സ്വപ്നത്തിൽ പോലും സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. അവളുടെ ഓർമ്മ മാത്രം മതി മനസ്സ് പിടയാൻ. *5. സൗന്ദര്യം* > *മുഖം പങ്കജം? നയനം? കിമു?* > *വചനം സുധാ? അധരം? കിമു?* അവളുടെ മുഖം താമരയോ? കണ്ണ് എന്താണ്? വാക്ക് അമൃതോ? അധരം എന്താണ്? വർണ്ണിക്കാൻ വാക്കുകളില്ല. 3. വൈരാഗ്യശതകം *1. എല്ലാം ഭയം* > *ഭോഗേ രോഗഭയം കുലേ ച്യുതിഭയം വിത്തേ നൃപാലാദ്ഭയം* > *മാനേ ദൈന്യഭയം ബലേ രിപുഭയം രൂപേ ജരായാ ഭയം* ഭോഗത്തിൽ രോഗഭയം, കുലത്തിൽ താഴ്ചഭയം, സമ്പത്തിൽ രാജഭയം, മാനത്തിൽ ദൈന്യഭയം, ബലത്തിൽ ശത്രുഭയം, രൂപത്തിൽ വാർദ്ധക്യഭയം. ഭയമില്ലാത്തത് വൈരാഗ്യം മാത്രം. *2. കാലം തിന്നുന്നു* > *ആയുർവർഷശതം നൃണാം പരിമിതം രാത്രൗ തദർദ്ധം ഗതം* > *തസ്യാർദ്ധസ്യ പരസ്യ ചാർദ്ധമപരം ബാലത്വവൃദ്ധത്വയോഃ* മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സ് 100 വർഷം. അതിന്റെ പകുതി രാത്രി ഉറക്കത്തിൽ പോകും. ബാക്കിയുള്ളതിന്റെ പകുതി ബാല്യത്തിലും വാർദ്ധക്യത്തിലും പോകും. ബാക്കിയുള്ള കുറച്ച് സമയത്തിൽ രോഗവും ദുഃഖവും കഷ്ടപ്പാടും. പിന്നെ എന്തിന് അഹങ്കാരം? *3. ആഗ്രഹം തീരില്ല* > *തൃഷ്ണാ ന ജീർണാ വയമേവ ജീർണാഃ* > *ഭോഗാ ന ഭുക്താ വയമേവ ഭുക്താഃ* ആഗ്രഹത്തിന് പ്രായമായില്ല, നമ്മളാണ് പ്രായമായത്. ഭോഗങ്ങൾ തീർന്നില്ല, നമ്മളാണ് തീർന്നത്. ആഗ്രഹം ഒരിക്കലും തീരില്ല. *4. ശരീരം* > *മാംസപിണ്ഡം കൃമികുലശതൈഃ* > *ഭക്ഷ്യമാണം ന ജാനാസി?* ഈ ശരീരം മാംസക്കൂന മാത്രമാണ്. ഒരു ദിവസം കൃമികൾ തിന്നും. അതിനുവേണ്ടിയാണോ ഇത്ര അഹങ്കാരം? *5. അവസാന ശാന്തി* > *ഗംഗാതരംഗകണശീകരശീതളാനി* > *ഗോമൂത്രഗന്ധി ശിലാതലാനി* ഗംഗയുടെ തണുത്ത കാറ്റ് വീശുന്ന പാറപ്പുറത്ത് ഇരുന്ന്, ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കാതെ ശാന്തമായി ഇരിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ സുഖം. കൊട്ടാരത്തിൽ കിട്ടാത്ത സുഖം അവിടെ കിട്ടും. ചുരുക്കം: നീതി പറയുന്നു - *അറിവ് നേടൂ* ശൃംഗാരം പറയുന്നു - *ആസക്തി അറിയൂ* വൈരാഗ്യം പറയുന്നു - *ആസക്തി വിടൂ.

മഹാഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും നൊമ്പരമുള്ള മൂന്ന് രംഗങ്ങളാണ്. ഒന്നൊന്നായി പറയാം. 1. കർണ്ണന്റെ ജനനം കുന്തി കന്യകയായിരിക്കുമ്പോൾ ദുർവ്വാസാവ് മഹർഷി കൊടുത്ത മന്ത്രം പരീക്ഷിക്കാൻ സൂര്യനെ വിളിച്ചു. സൂര്യദേവനിൽ നിന്ന് ജനിച്ച കുഞ്ഞിന് ജന്മനാ *കവചവും കുണ്ഡലവും* ഉണ്ടായിരുന്നു. കന്യകയായതുകൊണ്ട് ലജ്ജിച്ച് കുന്തി കുഞ്ഞിനെ ഒരു പെട്ടിയിൽ വെച്ച് അശ്വനദിയിൽ ഒഴുക്കി. ആ പെട്ടി എടുത്തത് സാരഥിയായ *അധിരഥനും* ഭാര്യ *രാധയും* ആണ്. അതുകൊണ്ടാണ് കർണ്ണന് *രാധേയൻ, സൂതപുത്രൻ* എന്ന പേര് വന്നത്. കുന്തി പിന്നീട് ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഈ രഹസ്യം മനസ്സിൽ കൊണ്ടുനടന്നു. കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് മാത്രമാണ് അവൾ കർണ്ണനോട് ചെന്ന് "നീ എന്റെ മകനാണ്" എന്ന് പറയുന്നത്. കർണ്ണൻ പറഞ്ഞ മറുപടി പ്രസിദ്ധമാണ്: > "അമ്മേ, ഇപ്പോൾ വന്നിട്ട് കാര്യമില്ല. ഞാൻ ദുര്യോധനന്റെ അന്നം തിന്നവനാണ്. അവനുവേണ്ടി മരിക്കും. പക്ഷേ അർജ്ജുനനെ ഒഴികെ മറ്റ് നാല് പാണ്ഡവരെ ഞാൻ കൊല്ലില്ല എന്ന് വാക്കുതരാം." 2. ദ്രോണരുടെ മരണം ദ്രോണരെ നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ആർക്കും കഴിയില്ലായിരുന്നു. അപ്പോഴാണ് കൃഷ്ണൻ ഒരു തന്ത്രം പറഞ്ഞത്. ഭീമൻ *അശ്വത്ഥാമാ* എന്ന പേരുള്ള ഒരു ആനയെ കൊന്ന് ഉറക്കെ വിളിച്ചുപറഞ്ഞു: > "അശ്വത്ഥാമാ ഹതഃ!" ദ്രോണരുടെ മകനാണ് അശ്വത്ഥാമാവ്. മകൻ മരിച്ചു എന്ന് കേട്ട് ദ്രോണർ ആയുധം വെച്ചു. പക്ഷേ അദ്ദേഹം യുധിഷ്ഠിരനോട് ചോദിച്ചു - "ഇത് സത്യമാണോ?" യുധിഷ്ഠിരൻ ഒരിക്കലും കള്ളം പറയില്ല എന്ന് ദ്രോണർക്ക് അറിയാം. യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞത്: > *"അശ്വത്ഥാമാ ഹതഃ ഇതി നരോ വാ കുഞ്ജരോ വാ"* > "അശ്വത്ഥാമാവ് മരിച്ചു - മനുഷ്യനോ ആനയോ എന്ന് അറിയില്ല" പക്ഷേ "നരോ വാ കുഞ്ജരോ വാ" എന്ന് പറയുമ്പോൾ കൃഷ്ണൻ ശംഖ് ഊതി, ആ ശബ്ദത്തിൽ ദ്രോണർ അത് കേട്ടില്ല. മകൻ മരിച്ചു എന്ന് വിശ്വസിച്ച് ദ്രോണർ ധ്യാനത്തിൽ ഇരുന്നു. ആ സമയത്ത് *ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ* വന്ന് ദ്രോണരുടെ തല അറുത്തു. ഇതാണ് ദ്രോണരുടെ മരണം - അസ്ത്രം കൊണ്ടല്ല, ഒരു വാക്ക് കൊണ്ട്. 3. ഭീഷ്മരുടെ ശരശയ്യ കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിന്റെ 10-ാം ദിവസം. ഭീഷ്മർ സർവ്വസൈന്യാധിപനായി നിൽക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തെ വീഴ്ത്താൻ അർജ്ജുനൻ മടിക്കുന്നു. അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു - ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ നിർത്തൂ. ഭീഷ്മർക്ക് ഒരു പ്രതിജ്ഞയുണ്ട് - സ്ത്രീയോട്, സ്ത്രീയായിരുന്നവനോട്, നപുംസകനോട് യുദ്ധം ചെയ്യില്ല. ശിഖണ്ഡി മുൻജന്മത്തിൽ അംബയായിരുന്നു. ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി അർജ്ജുനൻ അമ്പുകൾ എയ്തു. ഭീഷ്മർ ആയുധം വെച്ചു. അർജ്ജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ തുളച്ചു. ഭീഷ്മർ നിലത്ത് വീണില്ല. അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തീർത്ത ഒരു കിടക്കയിലാണ് വീണത് - അതാണ് *ശരശയ്യ*. 58 ദിവസം ആ ശരശയ്യയിൽ കിടന്നു. ഇച്ഛാമൃത്യു വരമുള്ളതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം മരണം സ്വയം തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഉത്തരായനം വരുന്നതുവരെ കാത്തിരുന്നു. സൂര്യൻ വടക്കോട്ട് നീങ്ങിയപ്പോൾ മാത്രം ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു. മരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് യുധിഷ്ഠിരന് *വിഷ്ണുസഹസ്രനാമം* ഉപദേശിച്ചതും ഈ ശരശയ്യയിൽ കിടന്നാണ്. മൂന്നിലും ഒരു കാര്യം പൊതുവാണ് - *ധർമ്മം അറിയാമെങ്കിലും വിധിയുടെ മുന്നിൽ തോറ്റുപോയവർ.* ഭീഷ്മർ ശരശയ്യയിൽ കിടന്ന് പറഞ്ഞ ഉപദേശമാണ് മഹാഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗം - *ശാന്തിപർവ്വവും അനുശാസനപർവ്വവും.* യുദ്ധം കഴിഞ്ഞു. യുധിഷ്ഠിരന് രാജാവാകാൻ മനസ്സില്ല. "എല്ലാവരെയും കൊന്നിട്ട് എനിക്ക് രാജ്യം വേണ്ട" എന്ന് പറഞ്ഞ് കരയുകയാണ്. അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു - "ഭീഷ്മർ ഇനിയും ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ട്, അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിക്കൂ." കൃഷ്ണനും പാണ്ഡവരും ശരശയ്യയുടെ അടുത്ത് ചെന്നു. ഭീഷ്മർ 58 ദിവസം അമ്പുകൾ കൊണ്ടുള്ള കിടക്കയിൽ കിടന്ന് പറഞ്ഞ ഉപദേശങ്ങൾ ഇവയാണ്: 1. രാജധർമ്മം - രാജാവ് എങ്ങനെ ആയിരിക്കണം? > "രാജാവ് അച്ഛനെപ്പോലെ ആയിരിക്കണം. പ്രജകളെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ കാക്കണം." - രാജാവ് സത്യം പറയണം, പക്ഷേ സത്യം കൊണ്ട് പ്രജകൾക്ക് ദോഷം വരുന്നെങ്കിൽ മൗനം പാലിക്കണം. - ദാനം ചെയ്യണം, പക്ഷേ പാത്രമറിഞ്ഞ് ദാനം ചെയ്യണം. - ശത്രുവിനോട് പോലും ക്രൂരത പാടില്ല. യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചാൽ തോറ്റവരെ അപമാനിക്കരുത്. - രാജാവ് എപ്പോഴും ജാഗ്രതയുള്ളവനായിരിക്കണം. ഉറങ്ങുന്ന രാജാവിന്റെ രാജ്യം നശിക്കും. 2. ആപദ്ധർമ്മം - പ്രതിസന്ധിയിൽ എന്ത് ചെയ്യണം? ധർമ്മം എപ്പോഴും ഒരുപോലെയല്ല. - വിശപ്പ് മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുമ്പോൾ, എന്ത് ഭക്ഷിച്ചും ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്നത് അധർമ്മമല്ല. - യുദ്ധത്തിൽ കള്ളം പറയുന്നത് പോലും ചിലപ്പോൾ ധർമ്മമാകും. ദ്രോണരെ കൊല്ലാൻ യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞ "അശ്വത്ഥാമാ ഹതഃ" അതാണ്. 3. മോക്ഷധർമ്മം - മനുഷ്യന്റെ അവസാന ലക്ഷ്യം മനുഷ്യൻ പണം, അധികാരം, സുഖം എന്നിവയുടെ പിന്നാലെ പോകും. പക്ഷേ അവസാനം എല്ലാം ഇവിടെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോകണം. > "ധർമ്മം മാത്രമാണ് മനുഷ്യനോടൊപ്പം വരുന്നത്. ബാക്കി എല്ലാം ശരീരത്തോടൊപ്പം നശിക്കും." 4. ഏറ്റവും വലിയ ഉപദേശം - വിഷ്ണുസഹസ്രനാമം യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു - "പിതാമഹാ, ഈ ലോകത്തിൽ ആരെയാണ് ജപിക്കേണ്ടത്? ആരെയാണ് പൂജിക്കേണ്ടത്?" ഭീഷ്മർ പറഞ്ഞ മറുപടിയാണ് *വിഷ്ണുസഹസ്രനാമം.* > *"ജഗത് പ്രഭും ദേവദേവം അനന്തം പുരുഷോത്തമം |* > *സ്തുവൻ നാമസഹസ്രേണ പുരുഷഃ സതതോത്ഥിതഃ ||"* ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ 1000 നാമങ്ങൾ. ഇത് ജപിച്ചാൽ എല്ലാ പാപവും തീരും, എല്ലാ ദുഃഖവും മാറും എന്ന് ഭീഷ്മർ പറഞ്ഞു. ഭീഷ്മർ തന്നെ പറഞ്ഞു: > "എനിക്ക് 58 ദിവസമായി അമ്പ് കൊണ്ട് വേദനിക്കുന്നു. പക്ഷേ വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ജപിക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് വേദന അറിയുന്നില്ല." 5. മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് പറഞ്ഞത് ഉത്തരായനം വന്നു. സൂര്യൻ വടക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞു. ഭീഷ്മർ കണ്ണുതുറന്ന് കൃഷ്ണനെ നോക്കി പറഞ്ഞു: > "കൃഷ്ണാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ എന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. എന്റെ മനസ്സ് നിന്നിൽ മാത്രമാണ്. ജീവിതത്തിൽ ഞാൻ ചെയ്ത പ്രതിജ്ഞകൾ കൊണ്ട് പലരും ദുഃഖിച്ചു. എല്ലാവരും എന്നോട് ക്ഷമിക്കണം." പിന്നെ യോഗബലം കൊണ്ട് പ്രാണൻ വിട്ടു. ദേവന്മാർ പൂമഴ പെയ്യിച്ചു എന്നാണ് മഹാഭാരതം പറയുന്നത്. ഭീഷ്മരുടെ ഉപദേശത്തിന്റെ ചുരുക്കം ഒറ്റ വരിയിൽ: *"സത്യം പറയുക, ധർമ്മം ചെയ്യുക, പ്രജകളെ രക്ഷിക്കുക, ഭഗവാനെ മറക്കാതിരിക്കുക - അതാണ് ജീവിതം."*

*ക്രിഷ്* *സുബ്രഹ്മണ്യൻ* മലയാളികൾക്കും പ്രത്യേകിച്ചു നമ്പൂതിരിമാർക്കo അഭിമാനകരമായ ഒരു വിവരം അറിയിയ്ക്കട്ടെ. ഇന്നലെ(നവംബെർ 3-ആം തിയതി) State of Minesotta- U.S.A യിലെ സെനറ്റിലേയ്ക്ക്, കോഴിക്കോട്ടുള്ള പെരുമണ്ണ കൽപ്പകശ്ശേരി പാട്ടം ഇല്ലത്തെ മിനസൊട്ടയിലേയ്ക്ക് സെറ്റിൽ ചെയ്ത് അമേരിക്കൻ പൗരത്വം സ്വീകരിച്ച പരേതനായ സുബ്രഹ്മണ്യൻ നംബൂതിരിയുടെയും ഇന്ദിരയുടെയും മഹനായ ക്രിഷ്ണൻ സുബ്രഹ്മണ്യം മിനസൊട്ടയിലെ സെനറ്റിലേയ്ക്ക് 62% ഭൂരൊപക്ഷത്തോടെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സുബ്ബു എന്ന പേരിൽ അറ്റിിയപ്പെട്ടിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യൻ സുപ്രസിദ്ധ 3എം. കമ്പനിയിലെ ഒരു ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആയിരുന്നു. ക്രിഷ് ക്രിഷ്ണൻ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും സെനറ്റിനെ പറ്റിയും ഒരു ചെറു വിവരണം താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഏഡൻ പ്രയരീ കൗൻസിലർ ആയ പി.ജി. നാരായണനെ കോൻ്റാക്റ്റ് ചെയ്താൽ ലഭിയ്ക്കും. The Minnesota Legislature has 67 senators and 134 representatives for a total of 201 members. The State of Minnesota is divided into 67 legislative districts, with about 85,172 people in each district. Voters elect one senator from each of these districts. Each senate district is divided into two sections. Voters elect one House member, or representative, from each section, making a total of 134 representatives. These districts, which are made up of about 42,586 people each, are identified with an "A" or a "B." Senators are elected for a four-year term and representatives are elected for a two-year term. However, in election years ending in 0, such as 2010 or 2020, Senators serve for a two-year term in order to provide for the redistricting process done in conjunction with the United States census. About Krishnan Subrahmanian KRISHNAN SUBRAHMANIAN is a pediatrician at Hennepin County Medical Center in Minnesota. After graduating from Stanford Medical School he received training in Global Pediatrics at Texas Children's Hospital and the Baylor International Pediatric AIDS Initiative. Krishnan was born in St. Paul, MN. His parents emigrated from India.They are naturalized US citizens. As an undergraduate at Harvard University, Krishnan was elected president and first class Marshal of the class of 2003. He graduated magna cum laude with a major in social studies. He also received an MPhil in education from Cambridge University, where he was a Gates Cambridge Scholar. While at Harvard University, he taught and then directed City Step, a program to empower children through the medium of dance. He also founded and directed the Cambridge Student Partnership, a student organization that connected needy Cambridge and Boston residents to community resources available to serve them. For three summers during these years, Krishnan served as a counselor and theater instructor at the Hole in the Wall Gang camp in Connecticut for children battling life-threatening diseases. That experience led to his being awarded a year-long Richardson Fellowship in Public Affairs, which he used to initiate a camp in South Africa for orphans and children suffering from HIV/AIDS. After returning from South Africa, Krishnan joined Teach for America, under whose auspices he taught special needs high school students on the Rosebud Indian Reservation in South Dakota. He was also Border State Director of Obama for America, supplementing field efforts for the presidential campaign.

ഇത് ഭാഗവതത്തിന്റെ *ഛന്ദസ്സ് പ്രത്യേകതയെ* പറയുന്ന ഒരു വരിയാണ്. *ഏക-ദ്വി-ത്രി-ചതുഷ്പാദം, ബഹുപാദം, അപാദകം ( ഭാഗവതം*) അർത്ഥം: *ഒരു പാദമുള്ളതും, രണ്ട് പാദമുള്ളതും, മൂന്ന് പാദമുള്ളതും, നാല് പാദമുള്ളതും, അനേകം പാദങ്ങളുള്ളതും, പാദങ്ങളേ ഇല്ലാത്തതുമായ (ഗദ്യാത്മകമായ) ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം ചേർന്നതാണ് ഭാഗവതം.* നമുക്ക് ഒന്നൊന്നായി നോക്കാം: *1. ഏകപാദം:* ഒരു വരി മാത്രമുള്ളത് *2. ദ്വിപാദം:* രണ്ട് വരിയുള്ളത് *3. ത്രിപാദം:* മൂന്ന് വരിയുള്ളത് *4. ചതുഷ്പാദം:* നാല് വരിയുള്ളത് - ഇതാണ് ഏറ്റവും സാധാരണമായ അനുഷ്ടുപ് ശ്ലോകം. ഭാഗവതത്തിലെ മിക്ക ശ്ലോകങ്ങളും ഇങ്ങനെയാണ്. *5. ബഹുപാദം:* നാലിൽ കൂടുതൽ വരികളുള്ളത് - വസന്തതിലകം, ഉപജാതി, അർഷഭം തുടങ്ങിയ വലിയ ഛന്ദസ്സുകളിൽ വരുന്ന ശ്ലോകങ്ങൾ. ഭഗവാന്റെ രൂപവർണ്ണന, സ്തുതി എന്നിവയ്ക്ക് വേദവ്യാസൻ ഇത് ഉപയോഗിച്ചു. *6. അപാദകം:* പാദങ്ങളേ ഇല്ലാത്തത് - അതായത് ഗദ്യം (prose). ഇടയ്ക്കിടെ ഭാഗവതത്തിൽ ചെറിയ ഗദ്യഭാഗങ്ങളും ഉണ്ട്. *എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്?* വേദവ്യാസൻ ഭാഗവതം എഴുതിയത് വെറും കഥ പറയാൻ വേണ്ടിയല്ല. ഓരോ ഭാവത്തിനും ഓരോ ഛന്ദസ്സാണ് ഉപയോഗിച്ചത്. - സാധാരണ കഥയ്ക്ക് -> ചതുഷ്പാദം (അനുഷ്ടുപ്) - ഭഗവാന്റെ സൗന്ദര്യം വർണ്ണിക്കാൻ -> ബഹുപാദം (വലിയ ഛന്ദസ്സ്) - ചുരുക്കി പറയാൻ -> ഏകപാദം, ദ്വിപാദം അതുകൊണ്ട് ഭാഗവതം ഒരു *കാവ്യമാണ്, ശാസ്ത്രമാണ്, ഗദ്യമാണ്* - എല്ലാം ഒന്നിച്ചു ചേർന്നത്. അതിന്റെ ഈ വൈവിധ്യമാണ് അതിനെ മറ്റ് പുരാണങ്ങളിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് നിർത്തുന്നത്. നോച്ചൂർ സ്വാമിജിയും ഈ വരി പറഞ്ഞ് ഭാഗവതത്തിന്റെ ഈ പ്രത്യേകത ഓർമ്മിപ്പിക്കാറുണ്ട്.