*🕉️ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ 28 നാമങ്ങൾ🕉️* 🙏ഒരിക്കൽ അർജ്ജുനൻ ശ്രീകൃഷ്ണനോട് ചോദിച്ചു 🙏അല്ലയോ കൃഷ്ണ🌸 എണ്ണമറ്റ അങ്ങയുടെ തിരുനാമങ്ങൾ ഉള്ളതിൽ ഏതു നാമമാണ് അങ്ങേയ്ക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായിട്ടുള്ളത്?🙏 🌼സ്വത സിദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ ഭഗവാന് പറഞ്ഞു. 🍁ഹേ! അര്ജ്ജുനാ പരമപ്രേമത്തോടെ ഭക്തർ എന്നെ എന്തു വിളിച്ചാലും എനിക്കു പ്രിയം തന്നെ.🪷എന്നാൽ ചോദിച്ചതുകൊണ്ട് ഞാൻ പറയാം. 🍁എന്റെ 28നാമങ്ങൾ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ടവും എനിക്കു പ്രിയപ്പെട്ടതുമാണ് 🍁ഈ നാമങ്ങൾ മൂന്ന് സന്ധ്യകളിലും അമാവാസി ,ഏകാദശി എന്നീ ദിവസങ്ങളിലും ഭക്തിയോടു കൂടി ജപിക്കുന്നവന് എന്നിൽ നിഷ്കാമമായ പ്രേമം ഉണ്ടാകാനും എന്നിൽ ഐക്യമുണ്ടാകുവാനും സാധിക്കും 🍁കലികാലത്ത് ഈ നാമങ്ങൾക്ക് വളരെ പ്രാധാന്യം ഉണ്ട്. 🍁കാരണം കലിയിൽ നാമജപം കൊണ്ട് വളരെ പെട്ടെന്ന് മുക്തി സംഭവിക്കുന്നു.🙏 *'🕉️മത്സ്യം കൂര്മ്മം വരാഹം ച🙏* *🕉️വാമനം ച ജനാര്ദ്ദനം🙏* *🕉️ഗോവിന്ദം പുണഡരീക്ഷം🙏* *🕉️മാധവം മധുസുതനം🙏* *🕉️പത്മനാഭം സഹസ്രാക്ഷം🙏* *🕉️വനമാലി ഹാലയുധം🙏* *🕉️ഗോവര്ധനം ഹൃഷികേശം🙏* *🕉️വൈകുണ്ഡം പുരുഷോത്തമം🙏* *🕉️വിശ്വരൂപം വാസുദേവം🙏* *🕉️രാമം നാരായണം ഹരി🙏* *🕉️ദാമോദരം ശ്രീധരം ച🙏* *🕉️വേദന്ഗം ഗരുഡദ്വജം🙏* *🕉️അനന്തം കൃഷ്ണഗോപലം🙏* *🕉️ജപതോ നാസ്തി പാതകം.🙏*

ശ്രീമദ് ഭാഗവതം തൃതീയ സ്കന്ധത്തിലെ (3-ാം സ്കന്ധം) പത്താം അദ്ധ്യായത്തിലാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടിക്രമത്തെ കുറിച്ച് മൈത്രേയ മഹർഷി വിദുരർക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുക്കുന്നത്. ഇതിൽ പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയെ പ്രധാനമായും 10 വിഭാങ്ങളായി (ദശവിധ സൃഷ്ടി) തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ആദ്യത്തെ 6 സൃഷ്ടികൾ ഭഗവാന്റെ പ്രകൃതിശക്തികളാൽ നടക്കുന്ന പ്രാകൃത സൃഷ്ടികളും (Prākṛta), അടുത്ത 3 എണ്ണം ബ്രഹ്മാവ് നടത്തുന്ന വൈകൃത സൃഷ്ടികളും (Vaikṛta) ആണ്. പത്താമത്തേത് ദേവസൃഷ്ടിയാണ്. സൃഷ്ടിക്രമത്തിന്റെ പത്ത് ഘട്ടങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: പ്രാകൃത സൃഷ്ടികൾ (ഭഗവാന്റെ പ്രകൃതിശക്തികളാലുള്ളത്) 1. മഹത്തത്ത്വം: ഭഗവാന്റെ പരമമായ ശക്തിയാൽ പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങൾ (സത്ത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്) ഇളകിമറിയുന്ന ഒന്നാമത്തെ സൃഷ്ടി. 2. അഹങ്കാരം: ദ്രവ്യം, ജ്ഞാനം, ക്രിയ എന്നിവ ഉണരുന്ന രണ്ടാമത്തെ സൃഷ്ടി. 3. ഭൂതസൃഷ്ടി (തന്മാത്രകൾ): ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം എന്നീ പഞ്ചതന്മാത്രകളും ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി എന്നീ പഞ്ചഭൂതങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്ന ഘട്ടം. 4. ഇന്ദ്രിയസൃഷ്ടി: ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും (കണ്ണ്, മൂക്ക് തുടങ്ങിയവ) കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങളും (കൈ, കാൽ തുടങ്ങിയവ) ഉണ്ടാകുന്ന നാലാമത്തെ സൃഷ്ടി. 5. മനസ്സ് (സാത്വിക അഹങ്കാരം): മനസ്സും ഇന്ദ്രിയാധിഷ്ഠിത ദേവതമാരും ഉണ്ടാകുന്ന ഘട്ടം. 6. താമസസൃഷ്ടി (അവിദ്യ): ജീവജാലങ്ങളെ ഭൗതികമായി തളച്ചിടുന്ന അവിദ്യ അഥവാ അജ്ഞാനത്തിന്റെ (തമസ്സ്, മോഹം, മഹാമോഹം, താമിസ്രം, അന്ധതാമിസ്രം) അഞ്ചു രൂപങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി. വൈകൃത സൃഷ്ടികൾ (ബ്രഹ്മാവ് നേരിട്ട് നടത്തുന്നവ) 7. സ്ഥാവരസൃഷ്ടി (സസ്യങ്ങൾ): ചലനമില്ലാത്ത വൃക്ഷങ്ങൾ, ലതകൾ, ഔഷധികൾ തുടങ്ങിയവ. ഇവയ്ക്ക് ഉള്ളിൽ ജീവനുണ്ടെങ്കിലും പുറത്തേക്ക് ബോധമില്ല. 8. തിര്യക് സൃഷ്ടി (മൃഗങ്ങൾ): പക്ഷിമൃഗാദികളുടെ സൃഷ്ടി (28 തരത്തിലുള്ളവ). ഇവയ്ക്ക് മുൻകാല-പിൻകാല ബോധമില്ല, മണത്തിലൂടെ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നു. 9. മാനുഷസൃഷ്ടി (മനുഷ്യർ): രജോഗുണം പ്രധാനമായ മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ സൃഷ്ടി. ഇവർ ദുഃഖങ്ങൾക്കിടയിലും തങ്ങൾ സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്ന് കരുതുന്നവരാണ്. പത്താമത്തെ സൃഷ്ടി 10. ദേവസൃഷ്ടി: എട്ട് വിഭാഗങ്ങളിലായുള്ള ദേവന്മാർ, പിതൃക്കൾ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, യക്ഷ-രാക്ഷസന്മാർ, സിദ്ധ-ചാരണന്മാർ, ഭൂതപ്രേതപിശാചുക്കൾ തുടങ്ങിയവരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രന്മാരായ സനകാദികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണ പ്രകാരം ഭഗവാൻ സൃഷ്ടി നടത്തുന്നത് ഒരു ലീലയായിട്ടാണ് (വിനോദമായിട്ടാണ്) എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ എന്തിനാണ് ലീലയായി സൃഷ്ടി നടത്തുന്നത് എന്നതിന് ഭാഗവതവും ഭാരതീയ തത്ത്വചിന്തയും നൽകുന്ന പ്രധാന കാരണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ഭഗവാന്റെ ആപ്തകാമത്വം (ആഗ്രഹങ്ങളില്ലായ്മ) ഭഗവാൻ പൂർണ്ണനാണ്. അവിടുത്തേക്ക് പ്രത്യേകമായി ഒന്നും നേടാനോ, ഏതെങ്കിലും ആഗ്രഹം സാധിക്കാനോ ഇല്ല. ഒരു സ്വാർത്ഥ താല്പര്യവുമില്ലാതെ, കേവലം സന്തോഷത്തിനായി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയെയാണ് 'ലീല' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഒരു കുട്ടി യാതൊരു ലക്ഷ്യവുമില്ലാതെ വെറുതെ മണൽവീട് ഉണ്ടാക്കി കളിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഭഗവാൻ ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതും നിലനിർത്തുന്നതും നശിപ്പിക്കുന്നതും. 2. ജീവന്മാരോടുള്ള കാരുണ്യം പ്രളയകാലത്ത് പ്രകൃതിയിൽ (ഭഗവാനിൽ) ലയിച്ചു കിടക്കുന്ന ജീവന്മാർക്ക് അവരുടെ കർമ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു തീർക്കാനും, അതിലൂടെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കാനുമുള്ള അവസരം നൽകാനാണ് ഭഗവാൻ വീണ്ടും സൃഷ്ടി നടത്തുന്നത്. ഇത് ഭഗവാന്റെ പരമമായ കാരുണ്യമാണ്. 3. ആനന്ദത്തിന്റെ പ്രകടനം ഭഗവാൻ 'സച്ചിദാനന്ദ' സ്വരൂപനാണ് (സത്യം, ജ്ഞാനം, ആനന്ദം). ആനന്ദത്തിന്റെ സ്വഭാവം എന്നത് അത് പ്രകടമാവുക എന്നതാണ്. ഭഗവാൻ തന്റെ ആനന്ദം പ്രകടിപ്പിക്കാനും, ഭക്തർക്ക് ആ ലീലകൾ കണ്ട് ആസ്വദിക്കാനും ഭക്തിചെയ്യാനുമുള്ള ഒരു വേദിയായിട്ടാണ് ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. 4. ബന്ധനമില്ലാത്ത കർമ്മം മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്ന കർമ്മങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ആഗ്രഹങ്ങളും അതിന്റെ ഫലങ്ങളും (കർമ്മബന്ധം) ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഭഗവാന്റെ സൃഷ്ടി ഒരു ലീലയായതുകൊണ്ട്, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഈ വലിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും ഭഗവാനെ ബാധിക്കുന്നില്ല. അവിടുന്ന് ഇതിലെല്ലാം സാക്ഷി മാത്രമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, യാതൊരുവിധ സ്വാർത്ഥതയോ ആവശ്യങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, ജീവന്മാരോടുള്ള കാരുണ്യം കൊണ്ടും സ്വന്തം ആനന്ദത്തിന്റെ പ്രകടനമായിട്ടും മാത്രമാണ് ഭഗവാൻ ഈ പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയെ ഒരു ലീലയായി നടത്തുന്നത് എന്ന് ഭാഗവതം സമർത്ഥിക്കുന്നു. ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ തൃതീയ സ്കന്ധം (മൂന്നാം സ്കന്ധം), ഏഴാം അദ്ധ്യായം പ്രധാനമായും "വിദുരരുടെ സംശയങ്ങളും മൈത്രേയ മഹർഷിയുടെ മറുപടിയും" എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ചാണ് പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ സൃഷ്ടി ലീലയെക്കുറിച്ചുള്ള അതിപ്രധാനമായ ദാർശനിക ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരുന്നത് ഈ അദ്ധ്യായത്തിലാണ്. ഈ അദ്ധ്യായത്തിന്റെ പ്രധാന ചുരുക്കം താഴെ നൽകുന്നു: 1. വിദുരരുടെ പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ (വിദുര ഉവാച) മൈത്രേയ മഹർഷി മുൻ അദ്ധ്യായങ്ങളിൽ വിവരിച്ച സൃഷ്ടിക്രമത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടതിനു ശേഷം, വിദുരർ തന്റെ ബുദ്ധിപരമായ ചില സംശയങ്ങൾ ഭക്തിപൂർവ്വം മുന്നോട്ട് വയ്ക്കുന്നു: ഭഗവാനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം: ഭഗവാൻ യാതൊരു മാറ്റവുമില്ലാത്തവനും (അവികാരി), നിർഗുണനും, സച്ചിദാനന്ദ സ്വരൂപനുമാണ്. അങ്ങനെയുള്ള ഭഗവാൻ എന്തിനാണ് പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടി ലീല നടത്തുന്നത്? സാധാരണ കുട്ടികൾക്ക് കളിക്കാൻ ആഗ്രഹമുള്ളതുകൊണ്ടാണ് അവർ കളിക്കുന്നത്. എന്നാൽ എല്ലാത്തിലും തൃപ്തനായ (ആത്മാരാമനായ) ഭഗവാന് എന്ത് ആഗ്രഹമാണ് ഉള്ളത്? ജീവനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം: ജീവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ് (ജ്ഞാനസ്വരൂപൻ). എന്നിട്ടും എങ്ങനെയാണ് ജീവൻ അവിദ്യയിൽ (അജ്ഞാനത്തിൽ) പെട്ടുപോകുന്നത്? എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഭഗവാൻ പരമാത്മാവായി ഇരിക്കുന്നുണ്ടല്ലോ, പിന്നെന്തുകൊണ്ടാണ് ജീവനുകൾക്ക് ദുഃഖവും കർമ്മബന്ധങ്ങളും അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നത്? 2. മൈത്രേയ മഹർഷിയുടെ മറുപടി വിദുരരുടെ ജ്ഞാനപൂർവ്വമായ ചോദ്യങ്ങൾ കേട്ട് ആദ്യം അത്ഭുതപ്പെട്ടെങ്കിലും മൈത്രേയ മഹർഷി വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകുന്നു: മായാപ്രഭാവം: ഭഗവാൻ ഒന്നിനാലും ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ ജീവൻ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നത് ഭഗവാന്റെ മായാശക്തി (അവിദ്യ) കൊണ്ടാണ്. പ്രതിബിംബ ഉപമ: വെള്ളത്തിൽ കാണുന്ന ചന്ദ്രന്റെ പ്രതിബിംബം വെള്ളം ഇളകുമ്പോൾ ഇളകുന്നതായി തോന്നും. എന്നാൽ ആകാശത്തിലെ യഥാർത്ഥ ചന്ദ്രന് യാതൊരു ഇളക്കവുമില്ല. അതുപോലെ, ശരീരത്തോടും മനസ്സിനോടും താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് ജീവന് സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുന്നത്, യഥാർത്ഥ ആത്മാവിന് ഇതൊന്നും ബാധകമല്ല. ഉറക്കത്തിലെ സ്വപ്നം: ഒരാൾ സ്വപ്നത്തിൽ തന്റെ തല വെട്ടുന്നത് കണ്ട് ഭയന്ന് നിലവിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഉണരുമ്പോൾ അവിടെ ദുഃഖമില്ല. അതുപോലെ അജ്ഞാനം മാറുമ്പോൾ ഈ സംസാരദുഃഖവും ഇല്ലാതാകും. 3. മോചനത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗം ഈ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നും മായയിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാൻ ഭഗവദ് ഭക്തിയും നിഷ്കാമ കർമ്മവും മാത്രമാണ് വഴി എന്ന് മൈത്രേയ മഹർഷി സമർത്ഥിക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ പാദാരവിന്ദങ്ങളെ സേവിക്കുന്നതിലൂടെ അജ്ഞാനമാകുന്ന ഇരുട്ട് പൂർണ്ണമായും നീങ്ങും. ഈ അദ്ധ്യായത്തിന്റെ ഒടുവിൽ ഭഗവാന്റെ വിവിധ അവതാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും, മന്വന്തരങ്ങളെക്കുറിച്ചും, വർണ്ണാശ്രമ ധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ചും കൂടുതൽ അറിയാൻ വിദുരർ ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

"സമാധാനമില്ലാത്തവന് എവിടെ നിന്നാണ് സന്തോഷം ഉണ്ടാകുക?" എന്നാണ് "അശാന്തസ്യ കുതഃ സുഖം" എന്ന സംസ്കൃത വചനത്തിന്റെ അർത്ഥം. ശ്രീമദ് ഭഗവദ്ഗീതയിലെ രണ്ടാം അദ്ധ്യായമായ സാംഖ്യയോഗത്തിലെ 66-ാമത്തെ ശ്ലോകത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗമാണിത്. പൂർണ്ണമായ ശ്ലോകം താഴെ നൽകുന്നു: "നാസ്തി ബുദ്ധിരയുക്തസ്യ ന ചായുക്തസ്യ ഭാവനാ ന ചാഭാവയതഃ ശാന്തിരശാന്തസ്യ കുതഃ സുഖം" പദാനുപദ അർത്ഥം: അശാന്തസ്യ — സമാധാനമില്ലാത്തവന് (ശാന്തനല്ലാത്തയാൾക്ക്) കുതഃ — എവിടെ നിന്ന്? സുഖം — സന്തോഷം / ആനന്ദം ശ്ലോകത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം: മനസ്സിനെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരാൾക്ക് ആത്മജ്ഞാനമോ ഏകാഗ്രതയോ ഉണ്ടാകില്ല. ധ്യാനമില്ലാത്തവന് മനസ്സിന് ശാന്തി ലഭിക്കുകയുമില്ല. മനസ്സിൽ യഥാർത്ഥ ശാന്തിയില്ലാത്ത ഒരാൾക്ക് ഭൗതികമായ എന്ത് സൗകര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും യഥാർത്ഥ സന്തോഷം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതായത്, സന്തോഷം കൈവരിക്കാനുള്ള ആദ്യപടി മനസ്സിന്റെ സമാധാനമാണ്. "അശാന്തസ്യ കുതഃ സുഖം" എന്ന വചനത്തിന്റെ തത്വശാസ്ത്രപരമായ (Philosophical) പ്രാധാന്യം വളരെ വലുതാണ്. മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവത്തെയും സന്തോഷത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉറവിടത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ആഴമേറിയ ചിന്തകളാണ് ഇത് മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ പ്രധാന തത്വശാസ്ത്ര വശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. സന്തോഷവും സമാധാനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പലപ്പോഴും ആളുകൾ വിചാരിക്കുന്നത് സന്തോഷം (Happiness) ഉണ്ടായാൽ സമാധാനം (Peace) ലഭിക്കും എന്നാണ്. എന്നാൽ ഭഗവദ്ഗീത ഇതിനെ തിരുത്തുന്നു. സമാധാനമാണ് സന്തോഷത്തിന്റെ അടിത്തറ. മനസ്സിൽ ആധിയും ആശങ്കയും ക്രോധവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൗതിക സുഖങ്ങൾ ലഭിച്ചാലും അത് ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയില്ല. ശാന്തമായ മനസ്സിൽ മാത്രമേ സന്തോഷത്തിന് മുളപൊട്ടാൻ കഴിയൂ. 2. ആന്തരികം vs ബാഹ്യം (Internal vs External) നമ്മൾ സന്തോഷം തിരയുന്നത് എപ്പോഴും പുറത്തുള്ള വസ്തുക്കളിലാണ് — പണം, പദവി, ബന്ധങ്ങൾ, ആഡംബരങ്ങൾ. എന്നാൽ ഇവയെല്ലാം താൽക്കാലികമാണ്. ഈ വചനം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് സന്തോഷം എന്നത് ബാഹ്യമായ സാഹചര്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ ആന്തരിക അവസ്ഥയെ (State of mind) ആശ്രയിച്ചാണ് ഇരിക്കുന്നത് എന്നാണ്. മനസ്സ് ശാന്തമാണെങ്കിൽ പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളിലും ഒരാൾക്ക് സന്തോഷമായിരിക്കാൻ കഴിയും. 3. ആഗ്രഹങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം (Desire Management) മനസ്സ് അശാന്തമാകാനുള്ള പ്രധാന കാരണം അടങ്ങാത്ത ആഗ്രഹങ്ങളും ഭയവുമാണ്. 'ഇത് കിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ എന്ത് ചെയ്യും?', 'അത് നഷ്ടപ്പെടുമോ?' എന്ന ചിന്തകൾ മനസ്സിന്റെ സമാധാനം കെടുത്തുന്നു. ഭഗവദ്ഗീതയിലെ കർമ്മയോഗ പ്രകാരം, ഫലത്തെക്കുറിച്ച് അമിതമായി ആകുലപ്പെടാതെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പഠിക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ മനസ്സിൽ ശാന്തി (Inner Peace) നിലനിർത്താൻ കഴിയൂ. 4. ചിന്തകളുടെ ക്രമം (The Chain of Consciousness) ഈ ശ്ലോകം ഒരു മനശാസ്ത്രപരമായ ക്രമം കാണിച്ചുതരുന്നുണ്ട്: ഇന്ദ്രിയ നിയന്ത്രണമില്ലായ്മ → ഏകാഗ്രത നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഏകാഗ്രതയില്ലായ്മ → ആത്മവിചാരമില്ലാതാകുന്നു (ഭാവന). ആത്മവിചാരമില്ലായ്മ → സമാധാനക്കേട് (അശാന്തി). സമാധാനക്കേട് → ദുഃഖം. ചുരുക്കത്തിൽ, യഥാർത്ഥ സന്തോഷം എന്നത് പുറത്തുനിന്ന് വാങ്ങാൻ കിട്ടുന്ന ഒന്നല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം മനസ്സിനെ പാകപ്പെടുത്തി ശാന്തമാക്കിയെടുക്കുമ്പോൾ ഉള്ളിൽ നിന്ന് തനിയെ ഉണ്ടാകുന്ന ഒന്നാണ് എന്നതാണ് ഇതിന്റെ തത്വശാസ്ത്രം.

ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യതന്ത്രിയ്ക്ക് പെട്ടെന്ന് മൂത്രശങ്കയുണ്ടായി. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിലുകളടച്ച് നേരെ അടുത്തുള്ള പറമ്പിലേയ്ക്ക് പോയി മൂത്രമൊഴിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അശുദ്ധി ഒഴിവാക്കാൻ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലിറങ്ങി കുളിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കുളികഴിഞ്ഞ് വസ്ത്രം മാറി മറ്റ് കർമ്മങ്ങളും കഴിച്ച് പുറപ്പെടാനൊരുങ്ങിയപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ക്ഷേത്ര നാലമ്പലത്തിനകത്തുനിന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം തന്ത്രി കേൾക്കുകയുണ്ടായി. തിടുക്കപ്പെട്ട് ഓടി ശ്രീലകവാതിൽ തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം കണ്ടത് കോടിസൂര്യന്മാരുടെ കാന്തിയോടെ തിളങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാന്റെ വിഗ്രഹം ശ്രീലകത്ത് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നതാണ്. തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം പത്തനംതിട്ട🙏🙏🙏 'മല്ലികാവനം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കൊച്ചുഗ്രാമമായിരുന്നു പ്രാചീനകാലത്ത് തിരുവല്ല എന്ന് ഐതിഹ്യം. മണിമലയാറിന്റെ തീരത്തുള്ള അതിമനോഹരമായ ആ ഗ്രാമത്തിലെ ജനങ്ങൾ തികഞ്ഞ ഈശ്വരഭക്തരും ധർമ്മിഷ്ഠരുമായിരുന്നു. അവിടെ അന്ന് മൂവായിരത്തിലധികം ബ്രാഹ്മണഗൃഹങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നും അവയിലൊന്നായിരുന്നു ശങ്കരമംഗലത്ത് മന. മല്ലികാവനം ഭരിച്ചിരുന്നത് ദുഷ്ടനും ക്രൂരനുമായ തുകലൻ എന്ന അസുരനായിരുന്നു. തികഞ്ഞ ശിവഭക്തനായിരുന്ന തുകലൻ വിഷ്ണുഭക്തരെ പലതരത്തിലും ഉപദ്രവിച്ചുപോന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള തുകലശ്ശേരി എന്ന സ്ഥലത്തിന് ആ പേരുവരാൻ തന്നെ കാരണം അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന തുകലന്റെ കൊട്ടാരമായിരുന്നു. അയാളുടെ ക്രൂരതകൾ കാരണം പല ബ്രാഹ്മണരും സ്ഥലം വിട്ടുപോകുക തന്നെ ചെയ്തു. ശങ്കരമംഗലത്ത് മനക്കാർ ഇവിടെ തുടരുകയും ഈ മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന നാരായണൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടും 'ശങ്കരമംഗലത്തമ്മ' അഥവാ 'ചംക്രോത്തമ്മ' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പത്നി ശ്രീദേവി അന്തർജനവും തികഞ്ഞ ഈശ്വരഭക്തരായിരുന്നു. മക്കളില്ലാതിരുന്ന ഇരുവരും. സന്താനഭാഗ്യത്തിനായി ഇരുവരും ഏകാദശീവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. ദശമി നാളിൽ ഒരിയ്ക്കലുണ്ട് ഏകാദശിനാളിൽ തുളസീതീർത്ഥം മാത്രം സേവിച്ച് ദ്വാദശി നാളിൽ ബ്രഹ്മചാരികളെ ഊട്ടിയാണ് ഇരുവരും വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചത്. എന്നിട്ടും കടുത്ത നിഷ്ഠയോടുകൂടി വ്രതമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടും അവർക്ക് സന്താനഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. കാലങ്ങൾക്ക് ശേഷം നാരായണൻ ഭട്ടതിരിപ്പാട് ഇഹലോകവാസം വെടിഞ്ഞു. ചംക്രോത്തമ്മ അതോടെ ഒറ്റയ്ക്കായി. ഭർത്താവിന്റെ മരണത്തിനുശേഷവും അവർ വ്രതം തുടർന്നു. നിരക്ഷരയായിരുന്ന ചംക്രോത്തമ്മ മറ്റുള്ളവരോട് ചോദിച്ചാണ് ഏകാദശിദിവസം അറിഞ്ഞിരുന്നത്. നിഷ്ഠയോടെത്തന്നെ അവർ വ്രതമനുഷ്ഠിച്ചുപോന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദ്വാദശിനാളിൽ കാലുകഴിച്ചൂട്ടാൻ ബ്രഹ്മചാരികളാരും വന്നില്ല. ചംക്രോത്തമ്മ അതീവദുഃഖിതയായി. അപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് 'അമ്മേ' എന്നൊരു വിളി അവർ കേൾക്കാനിടയായി. നോക്കുമ്പോൾ അതീവതേജസ്വിയായ ഒരു ബ്രഹ്മചാരി ശ്രീലകത്ത് നിൽക്കുന്നു. ബ്രഹ്മചാരിയെക്കണ്ട ചംക്രോത്തമ്മ ഭക്ഷണത്തിനുമുമ്പ് അവനോട് പോയി അടുത്തുള്ള കുളത്തിൽ കുളിച്ചുവരാൻ പറഞ്ഞു. ഒഴുക്കുള്ള പുഴയിൽ കുളിയ്ക്കാനായിരുന്നു അവന്റെ ആവശ്യം. പുഴയിൽ കുളിയ്ക്കരുതെന്ന് അമ്മ പറഞ്ഞെങ്കിലും ബ്രഹ്മചാരി കേട്ടില്ല. ബ്രഹ്മചാരിയായി വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് സാക്ഷാൽ വിഷ്ണുഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് ചംക്രോത്തമ്മയ്ക്ക് മനസ്സിലായി. ഭഗവാൻ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം തുകലശ്ശേരിയിൽ പോവുകയും അവിടെവെച്ച് തുകലനുമായി ഏറ്റുമുട്ടി സുദർശനചക്രം പ്രയോഗിച്ച് അയാളെ നിഗ്രഹിചാ ശേഷം മണിമലയാറ്റിൽ കുളിച്ച് ചക്രം കഴുകുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ചക്രം കഴുകിയ കടവ് അന്നുമുതൽ 'ചക്രക്ഷാളനകടവ്' എന്നറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി (ക്ഷാളനം=കഴുകുക). കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് ചക്രശ്ശാലക്കടവ് എന്നായി. തുകലൻ പൂജിച്ചിരുന്ന ശിവലിംഗം അടുത്തുള്ള ഒരു കുന്നിൽ ക്ഷേത്രം പണിത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ഇതാണ് തുകലശ്ശേരി മഹാദേവക്ഷേത്രം. അന്ന് ഭഗവാൻ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ശിവലിംഗം ഉറയ്ക്കാതെ വരികയും ഇരി ശങ്കരാ എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ഭഗവാൻ കൈകൊണ്ട് ശക്തിയോടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്‌തു. അന്ന് ബലം പിടിച്ചത് ഒരു കുഴിയായി ശിവലിംഗത്തിന് മുകളിൽ ഇന്നുമുണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. തിരിച്ച് ഇല്ലത്തെത്തിയ ഭഗവാനെക്കണ്ട ചംക്രോത്തമ്മ കാൽക്കൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. തുടർന്ന്, വിഭവസമൃദ്ധമായ ഒരു സദ്യതന്നെ അവർ തന്റെ ഇഷ്ടദേവന് നൽകി. പാളയിലയിൽ വിളമ്പിയ സദ്യയിൽ പടറ്റിപ്പഴവും അമ്പ്ലവുമുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്നും തിരുവല്ല ക്ഷേത്രത്തിൽ പാളനമസ്കാരവും പടറ്റിപ്പഴവും അമ്പ്ലനിവേദ്യവുമുണ്ട്. ഭഗവാൻ ചംക്രോത്തമ്മയുടെ പുത്രനായി ജീവിച്ച് മനയുടെ കിഴക്കിനിയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി സുദർശനചക്രത്തെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ഇതാണ് പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തെ ശ്രീസുദർശനമൂർത്തിപ്രതിഷ്ഠ. കാലാന്തരത്തിൽ, ശ്രീദേവി അന്തർജനം തന്റെ സകലസ്വത്തുക്കളും സുദർശനമൂർത്തിയ്ക്ക് ദാനം ചെയ്ത് മുക്തിയടഞ്ഞു. സുദർശനമൂർത്തിപ്രതിഷ്ഠ മൂലം മല്ലികാവനം ചക്രപുരം എന്നറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. സുദർശനമൂർത്തി പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞാണ് ശ്രീവല്ലഭ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. ചേരരാജാക്കന്മാരുടെ കാലത്തായിരുന്നു ഈ പ്രതിഷ്ഠ. ചേരരാജാവായിരുന്ന ചേരമാൻ പെരുമാളിന്റെ പത്നി തികഞ്ഞ വിഷ്ണുഭക്തയായിരുന്നു. ഒരു രാത്രിയിൽ അവർക്ക് ഭഗവദ്വാഹനമായ ഗരുഡന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായി. അതിൽ ഗരുഡൻ ഇങ്ങനെ പറയുകയും ചെയ്‌തു.... ചക്രപുരത്തെ സുദർശനമൂർത്തി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ കൂടി വേണമെന്നും അതിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ബിംബം ഇന്ന് മംഗലാപുരത്ത് നേത്രാവതി നദിയിൽ ജലാധിവാസമേറ്റ് കിടപ്പുണ്ട്. പണ്ട് ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവ് നിർമ്മിച്ചതും ഭഗവാന്റെ അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ പൂജിച്ചിരുന്നതുമായ, ദർഭയും മണലും കൊണ്ടുതീർത്ത അതിദിവ്യമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹമാണിത് എന്നും ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു. അതെ സമയത്തുതന്നെ നേത്രാവതിനദിയുടെ മറുകരയിലെ തുളു ബ്രാഹ്മണർക്കും ചക്രപുരത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന പത്തില്ലത്തിൽ പോറ്റിമാർക്കും ഗരുഡന്റെ അരുളപ്പാടുണ്ടായി. വിവരമറിഞ്ഞ ചേരമാൻ പെരുമാൾ ഉടനെത്തന്നെ രാജ്ഞിയ്ക്കും പത്തിലത്തിൽ പോറ്റിമാർക്കും രാജഭടന്മാർക്കുമൊപ്പം മംഗലാപുരത്തേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. തുടർന്ന്, വിഗ്രഹം അന്വേഷിച്ചുതുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ആർക്കും വിഗ്രഹം കണ്ടുകിട്ടിയില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ സാക്ഷാൽ ഗരുഡൻ തന്നെ ഒരു തുളു ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ വന്ന് മഹാരാജാവിനോട് അപേക്ഷിച്ച് വിഗ്രഹം മുങ്ങിയെടുത്തു. ആ തുളു ബ്രാഹ്മണനോട് നന്ദി പറയാൻ പോലും നിൽക്കാതെ പെരുമാളും സംഘവും കൂടി യാത്ര തിരിച്ചു. എന്നാൽ, യാത്രയ്ക്കിടയിൽ ഒരു സ്ഥലത്തുവച്ച് തോണി മറിയുകയും വിഗ്രഹം നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ, അവിടെ കുളിച്ചുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്ന മണ്ണിലത്ത് നമ്പൂതിരി എന്ന വൈദികശ്രേഷ്ഠൻ വിഗ്രഹം മുങ്ങിയെടുത്ത് പെരുമാൾക്ക് സമ്മാനിച്ചു. തുളു ബ്രാഹ്മണന്റെ കോപം മൂലമാണ് ഇതുണ്ടായതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ ഉടനെത്തന്നെ മംഗലാപുരത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുപോയി അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് അദ്ദേഹത്തിന് പൂജാവകാശം നൽകി ചക്രപുരത്തേയ്ക്ക് കൂടെക്കൂട്ടി. ഈ യാത്രയിൽ കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന സ്വദേശികളായ ഭക്തർക്കെല്ലാം പെരുമാൾ ഓരോ അവകാശം നൽകി. തുടർന്ന് വിഗ്രഹഘോഷയാത്ര തിരുവല്ലയിലെത്തിയപ്പോൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നവർ ഭഗവാനെ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിച്ചു. തുടർന്ന് വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ വിഗ്രഹം ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിച്ചു. പക്ഷേ, വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ ചില ദുർനിമിത്തങ്ങളുണ്ടായി. വിഗ്രഹത്തിന്റെ നാളം എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും പീഠനാളത്തിലുറയ്ക്കാതെ വരുന്നത് ഭക്തരും കർമ്മികളും അന്ധാളിപ്പോടെ നോക്കിനിന്നു. അപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യതന്ത്രിയ്ക്ക് പെട്ടെന്ന് മൂത്രശങ്കയുണ്ടായി. അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിലുകളടച്ച് നേരെ അടുത്തുള്ള പറമ്പിലേയ്ക്ക് പോയി മൂത്രമൊഴിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അശുദ്ധി ഒഴിവാക്കാൻ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലിറങ്ങി കുളിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. കുളികഴിഞ്ഞ് വസ്ത്രം മാറി മറ്റ് കർമ്മങ്ങളും കഴിച്ച് പുറപ്പെടാനൊരുങ്ങിയപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ക്ഷേത്ര നാലമ്പലത്തിനകത്തുനിന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം തന്ത്രി കേൾക്കുകയുണ്ടായി. തിടുക്കപ്പെട്ട് ഓടി ശ്രീലകവാതിൽ തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം കണ്ടത് കോടിസൂര്യന്മാരുടെ കാന്തിയോടെ തിളങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാന്റെ വിഗ്രഹം ശ്രീലകത്ത് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നതാണ്. തന്ത്രി ഉടനെത്തന്നെ ഭഗവാന് പാളയിലയിൽ പടറ്റിപ്പഴം നേദിച്ചു. ആ സമയത്ത് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു വൃദ്ധൻ നാലമ്പലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങി വടക്കോട്ട് നടന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി. ആ വൃദ്ധൻ ദുർവാസാവ് മഹർഷിയാണെന്നും ദിവസവും രാത്രി നടയടച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം ഭഗവത് പൂജയ്ക്ക് എത്തുന്നുവെന്നും ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലത്തിലെ ഉളിയന്നൂർ പെരുന്തച്ചനാണ് കരിങ്കൽക്കൊടിമരം നിർമ്മിച്ചത്. ഇതിന്റെ മുകളിൽ പഞ്ചലോഹനിർമ്മിതമായ മൂന്നടി ഉയരമുള്ള ഗരുഡപ്രതിമയുമുണ്ട്. ചിറകുകളോടുകൂടിയ മനുഷ്യന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ ഗരുഡന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരിക്കൽ ഈ കൊടിമരം ചരിഞ്ഞുവീഴാൻ തുടങ്ങിയപ്പോഴാണ് മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും കാണാൻ കഴിയാത്ത അത്ഭുതരൂപമായ ഗരുഡമാടത്തറ പണികഴിപ്പിച്ചത്. മൂന്നുനിലകളോടുകൂടിയ ദീർഘചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഈ അത്ഭുതശില്പരൂപം ഭക്തർക്ക് അത്ഭുതമാണ്. പത്തനംതിട്ട തിരുവല്ലയിലാണ് ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം കേരളത്തിലെ പഴക്കം കൊണ്ടും, വിസ്തീർണ്ണം കൊണ്ടും വലിയ ആരാധനാലയങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്‌. മഹാവിഷ്ണുവും സുദർശനമൂർത്തിയുമാണ് പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠകൾ. മഹാവിഷ്ണു ഇവിടെ "ശ്രീവല്ലഭൻ" (ആദിവിരാടപുരുഷൻ) എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ പേരിൽ നിന്നാണ് 'തിരുവല്ല' എന്ന പേരുണ്ടായതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ദക്ഷിണാമൂർത്തി (ശിവൻ), അയ്യപ്പൻ, വരാഹമൂർത്തി, വടക്കുംതേവർ (ശിവകുടുംബം), വേദവ്യാസൻ, ദുർവാസാവ്, കുരയപ്പസ്വാമി എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. നിത്യവും കഥകളി നടക്കുന്ന കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമെന്ന ഒരു പ്രത്യേകത ഇതിനുണ്ട്. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം പത്തനംതിട്ട🙏🙏🙏

ബകൻ എന്ന രാക്ഷസന് ഭക്ഷണവുമായി ഭീമൻ പോകുന്നതിന് മുൻപ്, അവർ താമസിച്ചിരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ നടന്ന സംഭാഷണം മഹാഭാരതത്തിലെ (ആദിപർവ്വം - ബകവധപർവ്വം) വളരെ ഹൃദയസ്പർശിയായ ഒരു ഭാഗമാണ്. തങ്ങളിൽ ആര് രാക്ഷസന് ഇരയായി പോകണം എന്നതിനെച്ചൊല്ലി ആ കുടുംബത്തിലെ ഓരോരുത്തരും തമ്മിലാണ് ഈ സംഭാഷണം നടക്കുന്നത്. അതിൻ്റെ പ്രധാന ചുരുക്കം താഴെ നൽകുന്നു: 1. ബ്രാഹ്മണന്റെ വിലാപം ഊഴമനുസരിച്ച് അന്ന് രാക്ഷസന് ഭക്ഷണവുമായി പോകേണ്ടത് ആ ബ്രാഹ്മണനായിരുന്നു. താൻ പോയാൽ ഭാര്യയും മക്കളും അനാഥരാകുമെന്നും, ഒരു സംരക്ഷകനില്ലാതെ അവർ ജീവിക്കുന്നത് ദുസ്സഹമായിരിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം സങ്കടപ്പെടുന്നു. കുടുംബത്തെ രക്ഷിക്കാൻ തനിക്ക് കഴിയുന്നില്ലല്ലോ എന്നോർത്ത് അദ്ദേഹം മരിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുന്നു. 2. ബ്രാഹ്മണപത്നിയുടെ വാദങ്ങൾ ഭർത്താവിനെ മരണത്തിന് വിട്ടുകൊടുക്കാൻ ഭാര്യ സമ്മതിക്കുന്നില്ല. കുടുംബത്തിന്റെ നാഥനായ ഭർത്താവ് ജീവിച്ചിരിക്കേണ്ടത് മക്കളുടെയും തന്റെയും ആവശ്യമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു. ഭർത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീയെ സമൂഹം ബഹുമാനിക്കില്ലെന്നും, അതിനാൽ ഭർത്താവിന് പകരം താൻ രാക്ഷസന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകാമെന്നും അവർ നിർബന്ധം പിടിക്കുന്നു. 3. മകളുടെ പ്രതികരണം അച്ഛനും അമ്മയും തമ്മിൽ തർക്കിക്കുന്നത് കേട്ട് മകൾ മുന്നോട്ട് വരുന്നു. മാതാപിതാക്കൾ രണ്ടുപേരും ജീവിച്ചിരിക്കേണ്ടത് തന്റെ ചെറിയ അനിയന് അത്യാവശ്യമാണെന്ന് മകൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. താൻ ഒരു പെൺകുട്ടിയാണെന്നും, ഭാവിയിൽ മറ്റൊരു കുടുംബത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടവളാണെന്നും പറയുന്നു. അതിനാൽ കുടുംബത്തെ രക്ഷിക്കാൻ താൻ സ്വയം ബലിയർപ്പിക്കാൻ തയ്യാറാണെന്ന് മകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 4. കുഞ്ഞിന്റെ നിഷ്കളങ്കത ഇവരുടെ സംഭാഷണം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്റെ ചെറിയ മകൻ (കുഞ്ഞ്) സ്ഥിതിഗതികൾ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാതെ ഒരു പുൽക്കൊടി കയ്യിലെടുക്കുന്നു. "ഞാൻ ഈ പുല്ലുകൊണ്ട് ആ രാക്ഷസനെ അടിച്ചു കൊല്ലും, നിങ്ങളാരും കരയേണ്ട" എന്ന് ആ കുഞ്ഞ് നിഷ്കളങ്കമായി പറയുന്നു. ഈ സങ്കടകരമായ സംഭാഷണം തൊട്ടടുത്ത മുറിയിലിരുന്ന് കേൾക്കാനിടയായ കുന്തിദേവിയാണ് പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണ കുടുംബത്തോട് കാര്യങ്ങൾ തിരക്കുന്നതും, അവർക്ക് പകരം തന്റെ ശക്തനായ മകൻ ഭീമനെ അയക്കാമെന്ന് ഉറപ്പ് നൽകുന്നതും. മഹാഭാരതം

ഒടിയാ ബാബയും (Udiya Baba) സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദ സരസ്വതിയും (Swami Akhandananda Saraswati) ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഭാരതീയ ആത്മീയ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഗുരു-ശിഷ്യ ബന്ധങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. വേദാന്ത ചിന്തകരും പരമഹംസന്മാരുമായിരുന്ന ഈ രണ്ടു മഹാത്മാക്കളുടെയും ബന്ധവും ആത്മീയ സംവാദങ്ങളും ഇന്നും ആത്മീയ അന്വേഷകർക്ക് വലിയൊരു വഴികാട്ടിയാണ്. ഇവരെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: ഒടിയാ ബാബ (ശ്രീ ഉഡിയാ ബാബാജി മഹാരാജ്) ജനനം: ഒഡീഷയിലെ ഒരു ബ്രാഹ്മണ കുടുംബത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത് (യഥാർത്ഥ നാമം അജ്ഞാതമാണ്, ഒഡീഷക്കാരനായതിനാൽ 'ഒടിയാ ബാബ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു). ആത്മീയത: അദ്വൈത വേദാന്തത്തിൽ പരമജ്ഞാനം നേടിയ ഒരു സിദ്ധനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. വൃന്ദാവനം കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ. വ്യക്തിത്വം: പൂർണ്ണ നഗ്നനായോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കഷ്ണം കൗപീനം മാത്രം ധരിച്ചോ ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു അവധൂതനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഭൗതികമായ യാതൊന്നിനോടും അദ്ദേഹത്തിന് ആഗ്രഹമില്ലായിരുന്നു. സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദ സരസ്വതി (മഹാരാജ് ശ്രീ) ആത്മീയ പദവി: ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഭാഗവത വ്യാഖ്യാതാവും വേദാന്ത പണ്ഡിതനുമായിരുന്നു സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദ സരസ്വതി. ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തെ ബഹുമാനപൂർവ്വം 'മഹാരാജ് ശ്രീ' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. ഒടിയാ ബാബയുമായുള്ള ബന്ധം: സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദയുടെ ആത്മീയ ജീവിതത്തെയും ജ്ഞാനത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വാധീനിച്ച പരമഗുരുവാണ് ഒടിയാ ബാബ. ഉടിയാ ബാബയുടെ സാന്നിധ്യത്തിലാണ് അദ്ദേഹം അദ്വൈത വേദാന്തത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്നത്. സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ: ഭഗവദ്ഗീത, ഭാഗവതം, ഉപനിഷത്തുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് നൂറിലധികം ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. വൃന്ദാവനത്തിൽ അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച 'ആനന്ദ് വൃന്ദാവൻ ആശ്രമം' ഇന്നും പ്രശസ്തമാണ്. ഗുരു-ശിഷ്യ ബന്ധത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ ജ്ഞാനവും ഭക്തിയും: ഒടിയാ ബാബ കടുത്ത ജ്ഞാനമാർഗ്ഗിയും (വേദാന്തി) സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദ ഭക്തിമാർഗ്ഗത്തിന്റെ (ഭാഗവതം) പ്രയോക്താവുമായിരുന്നു. എങ്കിലും ഇരുവരും തമ്മിൽ ആത്മീയതലത്തിൽ തികഞ്ഞ ഐക്യമുണ്ടായിരുന്നു. ആത്മീയ സംവാദങ്ങൾ: ഇരുവരും തമ്മിൽ വൃന്ദാവനത്തിൽ വെച്ച് നടത്തിയിട്ടുള്ള വേദാന്ത സംവാദങ്ങൾ വളരെ പ്രശസ്തമാണ്. ഒടിയാ ബാബയുടെ ജീവചരിത്രവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപദേശങ്ങളും അഖണ്ഡാനന്ദ സരസ്വതി തന്റെ പുസ്തകങ്ങളിലൂടെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. (ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസരുടെ നേരിട്ടുള്ള ശിഷ്യനായ, രാമകൃഷ്ണ മിഷന്റെ മൂന്നാമത്തെ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന 'സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദ' എന്ന മറ്റൊരു പ്രശസ്ത സന്യാസിയും ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഒടിയാ ബാബയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അറിയപ്പെടുന്നത് വേദാന്ത പണ്ഡിതനായ സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദ സരസ്വതിയാണ്). ശ്രീ ഒടിയാ ബാബയും സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദ സരസ്വതിയും തമ്മിൽ നടന്നിട്ടുള്ള സംവാദങ്ങൾ കേവലം തർക്കങ്ങളായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അദ്വൈത വേദാന്തവും (ജ്ഞാനമാർഗ്ഗം) ഭാഗവത ധർമ്മവും (ഭക്തിമാർഗ്ഗം) എങ്ങനെ പരസ്പരം ലയിച്ചുചേരുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന ഉന്നതതല ആത്മീയ ചർച്ചകളായിരുന്നു. സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദ തന്നെ എഴുതിയ 'ശ്രീ ഉഡിയാ ബാബാജി കെ ഉപദേശ്' (Shri Udiya Baba ji Ke Upadesh) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങളിലും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള പ്രധാന സംവാദവിഷയങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ജ്ഞാനവും ഭക്തിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം (The Synthesis of Jnana and Bhakti) ചോദ്യം (അഖണ്ഡാനന്ദ): അദ്വൈത വേദാന്തപ്രകാരം എല്ലാം ഒന്നാണെങ്കിൽ (ബ്രഹ്മം മാത്രം സത്യം), ഭഗവാനോടുള്ള ഭക്തിക്കും ആരാധനയ്ക്കും എന്താണ് പ്രസക്തി? ഒടിയാ ബാബയുടെ മറുപടി: യഥാർത്ഥ ഭക്തി ജ്ഞാനത്തിന് എതിരല്ല. ഈ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ ബ്രഹ്മമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് ജ്ഞാനം. ആ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രേമസ്വരൂപമായി കണ്ട് ആരാധിക്കുന്നതാണ് ഭക്തി. ജ്ഞാനം പൂർണ്ണമാകുമ്പോൾ അവിടെ അഹങ്കാരം ഇല്ലാതാവുകയും ഭഗവാനോട് പൂർണ്ണമായ ശരണാഗതി (ഭക്തി) ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യും. ഇവ രണ്ടും ഒരേ നാണയത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളാണ്. 2. മായയും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യവും (Illusion vs Reality) സംവാദം: പ്രപഞ്ചം ഒരു മിഥ്യയാണോ (മായ) അതോ സത്യമാണോ എന്നതായിരുന്നു ഇവരുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചർച്ച. ഒടിയാ ബാബയുടെ കാഴ്ചപ്പാട്: ബാബ പരമഹംസ അവസ്ഥയിൽ ജീവിച്ചിരുന്നതിനാൽ, ബാഹ്യലോകം വെറുമൊരു നിഴൽ മാത്രമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു. "നീ കാണുന്ന ശരീരമോ ലോകമോ നീയല്ല" എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പക്ഷം. എന്നാൽ സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദ വൃന്ദാവനത്തിലെ ലീലാഭാവങ്ങളെ (രാധ-കൃഷ്ണ ലീലകൾ) ഏറെ സ്നേഹിച്ചിരുന്നു. ഇതിനോട് ഒടിയാ ബാബ പറഞ്ഞത്, "പരമാത്മജ്ഞാനം സിദ്ധിച്ച ഒരാൾക്ക് ഈ ലോകത്തിലെ ലീലകൾ വെറും കളിമാത്രമായി തോന്നും, എന്നാൽ ആ കളിയിലും അവർക്ക് ഈശ്വരനെ ദർശിക്കാൻ കഴിയും" എന്നാണ്. 3. 'ഞാൻ ആരാണ്?' എന്ന അന്വേഷണം (Self-Inquiry) ചോദ്യം: ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന് ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള വഴി എന്താണ്? ഒടിയാ ബാബയുടെ ഉപദേശം: ഏറ്റവും പ്രധാനം ശരീരവുമായുള്ള താദാത്മ്യം (സ്ഥൂല ശരീരം ഞാൻ ആണെന്ന ചിന്ത) ഉപേക്ഷിക്കുക എന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മനസ്സിനെ ജയിക്കണം. നമ്മൾ ആരെന്ന് നമ്മളോട് തന്നെ ചോദിക്കുമ്പോൾ ഒടുവിൽ അവശേഷിക്കുന്നത് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം (ബ്രഹ്മം) മാത്രമായിരിക്കും. ആരോടും താൻ ബ്രഹ്മമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കേണ്ടതില്ല, മറിച്ച് അത് അനുഭവത്തിൽ വരികയാണ് വേണ്ടത്. 4. ഗുരുവിന്റെ പ്രാധാന്യം (Role of a Satguru) ചോദ്യം: ഒരു സാധകന് സ്വന്തം പ്രയത്നത്തിലൂടെ മാത്രം ദൈവത്തെ അറിയാൻ സാധിക്കുമോ? ഒടിയാ ബാബയുടെ ഉത്തരം: ഗുരുവിന്റെ കൃപയില്ലാതെ ഗോവിന്ദനെ (ദൈവത്തെ) തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കില്ല. ഒരു പുഴു നിരന്തരം ചിന്തിച്ച് ഭ്രമരമായി മാറുന്നതുപോലെ (ഭ്രമരകീട ന്യായപ്രകാരം), ഗുരുവിനെ നിരന്തരം ധ്യാനിക്കുകയും സേവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശിഷ്യനിലേക്ക് ഗുരുവിന്റെ ജ്ഞാനഗുണങ്ങൾ താനേ പകർന്നു കിട്ടും. ചുരുക്കത്തിൽ: വേദാന്തത്തിലെ കഠിനമായ സിദ്ധാന്തങ്ങളെ ഭക്തിയുടെ മധുരവുമായി എങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കാം എന്നതായിരുന്നു ഇവരുടെ സംവാദങ്ങളുടെ കാതൽ. ഒടിയാ ബാബയുടെ ജ്ഞാനദർശനങ്ങളാണ് പിൽക്കാലത്ത് സ്വാമി അഖണ്ഡാനന്ദയെ ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഭാഗവത വ്യാഖ്യാതാവാക്കി മാറ്റിയത്.

കേരള നവോത്ഥാന ചരിത്രത്തിലെ രണ്ട് മഹാരഥന്മാരായ ശ്രീനാരായണ ഗുരുവും ചട്ടമ്പി സ്വാമികളും തമ്മിലുള്ള ആത്മബന്ധവും അവർ തമ്മിൽ നടന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു സംവാദവും വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. ഒരിക്കൽ ഇരുവരും തമ്മിൽ കണ്ടുമുട്ടിയപ്പോൾ ഉണ്ടായ ചോദ്യോത്തരവേളയിൽ ഉയർന്നുവന്ന മറുപടിയാണ് "പ്രവൃത്തി ഉണ്ട്, ആരില്ല" എന്നത്. ഈ സന്ദർഭത്തിന്റെ പൂർണ്ണരൂപം താഴെ നൽകുന്നു: സംവാദത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം ചോദ്യം ഉയർന്നത്: ഒരിക്കൽ ചട്ടമ്പി സ്വാമികൾ ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിനോട് ചോദിച്ചു: "ഇപ്പോൾ എന്താണ് പരിപാടി? അല്ലെങ്കിൽ ഇപ്പോൾ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്?" ഗുരുവിന്റെ മറുപടി: ഈ ചോദ്യത്തിന് ശ്രീനാരായണ ഗുരു നൽകിയ മറുപടിയായിരുന്നു "പ്രവൃത്തി ഉണ്ട്, ആരില്ല" എന്നത്. തത്ത്വചിന്താപരമായ അർത്ഥം കർമ്മവും അഹംഭാവവും: ഈ ഒരൊറ്റ വരിയിലൂടെ അദ്വൈത തത്ത്വചിന്തയുടെ വലിയൊരു സന്ദേശമാണ് ഗുരു നൽകിയത്. 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവമില്ലായ്മ: ലോകത്ത് കാര്യങ്ങൾ അഥവാ പ്രവൃത്തികൾ (കർമ്മങ്ങൾ) നടക്കുന്നുണ്ട്, എന്നാൽ അത് ചെയ്യുന്നത് 'ഞാനാണ്' എന്ന അഹംഭാവം (അഹങ്കാരം) അവിടെ ഒരിടത്തുമില്ല എന്നാണ് ഗുരു ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാക്കിയത്. പരസ്പര ബഹുമാനം: അവർ തമ്മിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത് ഗുരു-ശിഷ്യ ബന്ധത്തിനപ്പുറം പരസ്പരം ആഴത്തിൽ ബഹുമാനിച്ചിരുന്ന രണ്ട് സമുന്നത ആത്മീയ സുഹൃത്തുക്കളുടെ ബന്ധമായിരുന്നു എന്ന് ഈ സംവാദം തെളിയിക്കുന്നു. ശ്രീനാരായണ ഗുരുവും ചട്ടമ്പി സ്വാമികളും തമ്മിലുള്ള ഈ ലളിതമായ സംഭാഷണം അദ്വൈത ദർശനത്തിന്റെ വലിയൊരു സത്യമാണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്. "പ്രവൃത്തി ഉണ്ട്, ആരില്ല" എന്നും "പ്രവൃത്തി തന്നെ ചെയ്തുകൊള്ളുന്നു" എന്നുമുള്ള ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിന്റെ വാക്കുകൾ അഹങ്കാരമില്ലായ്മയെയും കർമ്മങ്ങളുടെ സ്വയംഭവിത്വത്തെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. Ask anything AI Mode response is ready Ask about

വ്യാസമഹാമുനിയാൽ വിരചിതമായ "ശ്രീമദ്ഭാഗവതം" അഷ്ടമസ്കന്ധം, അദ്ധ്യായം 15 ലെ "മഹാബലിയുടെ സ്വർഗ്ഗജയം" എന്ന ഭാഗം മുതൽ അദ്ധ്യായം 23 ലെ "ഭഗവദാദേശം" എന്ന് പറയുന്ന ഭാഗം വരെയുള്ള 335 ശ്ലോകങ്ങളിലാണ് "വാമനാവതാര"കഥ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. അവിടെ ഒരിടത്തും മഹാവിഷ്ണു വാമനവേഷത്തിൽ വന്നു മഹാബലിയെ പാതാളത്തിലേക്കു ചവിട്ടി താഴ്ത്തിയതായി പറഞ്ഞിട്ടേയില്ല !! വിഷ്ണുപുരാണം, വാമനപുരാണം, യോഗവാസിഷ്ഠം, മഹാഭാരതം ,നാരായണീയം തുടങ്ങിയ വേറെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും മഹാബലിയുടെയും വാമനന്റെയും കഥ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവിടെയെങ്ങും " ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തൽ കഥ " കാണുന്നതേയില്ല ! പിന്നെ എങ്ങനെയാണ് ഈ "കള്ളക്കഥ " കേരളനാട്ടിൽ ഇപ്പോഴും വേരുറച്ചു നിൽക്കുന്നത് ? ഇത് അങ്ങേയറ്റം ഗൗരവപൂർവ്വം അന്വേഷിക്കപ്പെടേണ്ടതും തിരുത്തപ്പെടേണ്ടതുമായ ഒരു ദുർവ്യാഖ്യാനം തന്നെയാണ്.

ഭക്തിമഞ്ജരി എന്നത് തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവായിരുന്ന ശ്രീ സ്വാതി തിരുനാൾ രാമവർമ്മ (1813–1846) സംസ്കൃതത്തിൽ രചിച്ച പ്രശസ്തമായ ഒരു ഭക്തികാവ്യമാണ്. മേല്പത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയുടെ 'നാരായണീയം' എന്ന കാവ്യത്തിന്റെ മാതൃകയിലാണ് ഇത് രചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. ഈ കൃതിയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളും വിവരണവും താഴെ നൽകുന്നു: 1. ഘടനയും ശ്ലോകങ്ങളും ഈ കാവ്യത്തിൽ ആകെ 1000 ശ്ലോകങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇവയെ 10 ശതകങ്ങളായി (ഓരോ ശതകത്തിലും 100 ശ്ലോകങ്ങൾ വീതം) തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ ശതകവും വ്യത്യസ്തമായ വൃത്തങ്ങളിലാണ് (Metres) രചിച്ചിരിക്കുന്നത്. 2. പ്രധാന പ്രമേയം ഭക്തിയുടെ പ്രാധാന്യം: മോക്ഷപ്രാപ്തിക്കും ജീവിതലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടുന്നതിനും മറ്റ് ആത്മീയ മാർഗ്ഗങ്ങളേക്കാൾ (ജ്ഞാനം, കർമ്മം) ഭക്തിയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമെന്ന് ഈ കൃതി സമർത്ഥിക്കുന്നു. ശ്രീ പത്മനാഭസ്തുതി: സ്വാതിതിരുനാളിന്റെ പരദേവതയായ തിരുവനന്തപുരത്തെ ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്താണ് ശ്ലോകങ്ങൾ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്. പുരാണകഥകളുടെ പശ്ചാത്തലം: ശ്രീമദ് ഭാഗവത പുരാണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഇതിലെ ദർശനങ്ങൾ പ്രധാനമായും വികസിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഭക്തിയുടെ ശക്തി തെളിയിക്കാൻ നിരവധി പുരാണ കഥകളും ഇതിൽ ദൃഷ്ടാന്തമായി നൽകുന്നു. 3. നവവിധ ഭക്തികൾ ഈ കൃതിയുടെ നാലാം ശതകത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഭക്തിയെ ഒൻപത് തരമായി (നവവിധ ഭക്തി) തരംതിരിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്: ശ്രവണം (ഭഗവാന്റെ കഥകൾ കേൾക്കൽ) കീർത്തനം (ഭഗവത് നാമങ്ങൾ പാടൽ) സ്മരണം (എപ്പോഴും ഭഗവാനെ ചിന്തിക്കൽ) പാദസേവനം (ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളെ പൂജിക്കൽ) അർച്ചനം (പൂജ ചെയ്യൽ) വന്ദനം (നമസ്കരിക്കൽ) ദാസ്യം (ഭഗവാന്റെ ദാസനായി ജീവിക്കൽ) സഖ്യം (ഭഗവാനെ സുഹൃത്തായി കാണൽ) ആത്മനിവേദനം (സ്വയം ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കൽ) സ്വാതിതിരുനാളിന്റെ സാഹിത്യമേന്മയും ദാർശനിക ബോധവും പൂർണ്ണമായി ദൃശ്യമാകുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച സാഹിത്യസൃഷ്ടിയായാണ് ഭക്തിമഞ്ജരി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഭക്തിമഞ്ജരിയിലെ 10 ശതകങ്ങളുടെയും (ഓരോന്നിലും 100 ശ്ലോകങ്ങൾ വീതം) പ്രധാന പ്രതിപാദ്യവിഷയങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഒന്നാം ശതകം (ഭക്തി മാഹാത്മ്യം) പ്രമേയം: മോക്ഷപ്രാപ്തിക്ക് ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള മാർഗ്ഗം ഭക്തിയാണെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഉള്ളടക്കം: ജ്ഞാനമാർഗ്ഗവും കർമ്മമാർഗ്ഗവും കഠിനമാണ്. എന്നാൽ ഭഗവാനോടുള്ള ഭക്തി സാധാരണക്കാർക്കും എളുപ്പത്തിൽ മോക്ഷം നൽകും. രണ്ടാം ശതകം (വൈരാഗ്യ നിരൂപണം) പ്രമേയം: ലൗകിക സുഖങ്ങളുടെ നശ്വരതയെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ഉള്ളടക്കം: മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ താൽക്കാലിക സ്വഭാവം, സംസാരദുഃഖം (ഭൗതിക ജീവിതത്തിലെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ) എന്നിവ വിവരിച്ച്, മനസ്സിനെ ഭഗവാനിലേക്ക് തിരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. മൂന്നാം ശതകം (ഭഗവത് മഹിമാവർണ്ണനം) പ്രമേയം: ശ്രീ പത്മനാഭന്റെ പരമാത്മ സ്വരൂപത്തെ വാഴ്ത്തുന്നു. ഉള്ളടക്കം: പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിക്ക് കാരണക്കാരനായ, സർവ്വവ്യാപിയായ ഈശ്വരന്റെ വിശ്വരൂപവും കാരുണ്യവും ഇതിൽ വർണ്ണിക്കുന്നു. നാലാം ശതകം (നവവിധ ഭക്തി) പ്രമേയം: ഭക്തിയുടെ ഒൻപത് രൂപങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള (നവവിധ ഭക്തി) വിവരണം. ഉള്ളടക്കം: ശ്രവണം, കീർത്തനം, സ്മരണം തുടങ്ങിയ 9 ഭക്തിമാർഗ്ഗങ്ങളെ ശാസ്ത്രീയമായി വിശദീകരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അവസാന ഭാഗത്താണ് നവവിധ ഭക്തികൾ വരുന്നത്. അഞ്ചാം ശതകം (സത്സംഗ മാഹാത്മ്യം) പ്രമേയം: നല്ല സൗഹൃദങ്ങളുടെയും ഭക്തന്മാരുടെ കൂട്ടായ്മയുടെയും പ്രാധാന്യം. ഉള്ളടക്കം: സത്തുക്കളുടെ (സാധുക്കളുടെ/ഭക്തരുടെ) കൂടെ ജീവിക്കുന്നത് ഒരുവന്റെ പാപങ്ങളെ കഴുകിക്കളയുമെന്നും ഈശ്വരചിന്ത വളർത്തുമെന്നും സമർത്ഥിക്കുന്നു. ആറാം ശതകം (നാമജപ മാഹാത്മ്യം) പ്രമേയം: ഭഗവത് നാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്നതിന്റെ ശക്തി. ഉള്ളടക്കം: കലിയുഗത്തിൽ ഭഗവാന്റെ നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രം വലിയ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് मुक्ति (മോചനം) നേടാമെന്ന് അജാമിളൻ തുടങ്ങിയവരുടെ കഥകൾ സൂചിപ്പിച്ച് വിവരിക്കുന്നു. ഏഴാം ശതകം (ഭക്തസംരക്ഷണ പ്രശംസ) പ്രമേയം: ഭഗവാൻ തന്റെ ഭക്തരെ എങ്ങനെ രക്ഷിക്കുന്നു എന്ന വിവരണം. ഉള്ളടക്കം: പ്രഹ്ലാദൻ, ധ്രുവൻ, ഗജേന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ പുരാണ ഭക്തന്മാരെ ഭഗവാൻ പ്രതിസന്ധികളിൽ സഹായിച്ച കഥകൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. എട്ടാം ശതകം (അവതാര ചരിതം) പ്രമേയം: ഭഗവാന്റെ ദശാവതാരങ്ങളുടെയും മറ്റ് പ്രധാന അവതാരങ്ങളുടെയും സ്തുതി. ഉള്ളടക്കം: ഭൂമിയിലെ അധർമ്മം നശിപ്പിക്കാൻ ഭഗവാൻ എടുത്ത വിവിധ അവതാര ലീലകളെ മനോഹരമായി വർണ്ണിക്കുന്നു. ഒൻപതാം ശതകം (ആത്മനിവേദനം / ശരണാഗതി) പ്രമേയം: ഭഗവാനിൽ പൂർണ്ണമായി അഭയം പ്രാപിക്കൽ. ഉള്ളടക്കം: തന്റെ തെറ്റുകളെല്ലാം ക്ഷമിച്ച് കാത്തുരക്ഷിക്കണമെന്ന് കവി ശ്രീ പത്മനാഭനോട് അതീവ ആർദ്രതയോടെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന ഭാഗമാണിത്. പത്താം ശതകം (സ്വരൂപ സാക്ഷാത്കാരം) പ്രമേയം: ജീവാത്മാവും പരമാത്മാവും ഒന്നാണെന്ന അദ്വൈത ദർശനം. ഉള്ളടക്കം: ഭക്തിയിലൂടെ പരമാനന്ദം പ്രാപിക്കുന്ന അവസ്ഥയും ഭഗവാന്റെ പാദാരവിന്ദങ്ങളിലുള്ള ശാശ്വത സമർപ്പണവും വിവരിച്ച് കൃതി ഉപസംഹരിക്കുന്നു.

*പവിത്രോപാന ഏകാദശി ** *(പുത്രദാ എകാദശി )* 🍁🍁🍁🍁🍁🍁 🍁🍁 ഒരിക്കൽ യുധിഷ്ഠിര മഹാരാജാവ് ഭഗവാൻ കൃഷ്ണനോട് ആരാഞ്ഞു. " അല്ലയോ മധുസൂദനാ ! മധു എന്ന അസുരൻ ഹന്താവായവനേ, ശ്രാവണ (ജൂലൈ- ആഗസ്റ്റ് ) മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന ഏകാദശിയുടെ നാമം എന്താണ് ? ഈ ഏകാദശിയുടെ മഹത്വത്തെപ്പറ്റി ദയവായി വിവരിച്ചാലും " ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ മറുപടിയോതി. " അല്ലയോ രാജാവേ ! പവിത്രമായ ഈ ഏകാദശിയുടെ നാമം പവിത്രോപാന ഏകാദശി എന്നാകുന്നു . ഇപ്പോൾ ഒരുവന്റെ സർവ്വവിധ പാപ പ്രതികരണങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ഏകാദശിയുടെ വിശദാംശങ്ങളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുക. ഈ ഏകാദശിയുടെ മഹാത്മ്യത്തെ പറ്റി കേൾക്കുന്നതിലൂടെ ഒരുവന് വാജപേയ യജ്ഞം അനുഷ്ഠിച്ച ഫലം ലഭിക്കുന്നു.'' " ദ്വാപരയുഗത്തിലെ ആരംഭ കാലത്തിൽ മഹിഷ്മതി പുരി എന്ന രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്ന രാജാവായിരുന്നു മഹിജിത്ത്. പുത്രഭാഗ്യം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അതീവ ദുഃഖിതനായ രാജാവ് വളരെ അസന്തുഷ്ടനായി തന്റെ കർത്തവ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റി വന്നു. അനേക വർഷങ്ങളായി പല പരിശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടും തനിക്ക് ആനന്ദം പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു തങ്കക്കുടത്തിനെ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചില്ല. ഒരുനാൾ തന്റെ ദയനീയമായ ഈ അവസ്ഥയെ മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ് താൻ സന്താനങ്ങളെ എന്നപോലെ പരിപാലിച്ചിരുന്ന പ്രജകളെ വിളിച്ചുവരുത്തി രാജസഭയിൽ വെച്ച് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു. " എൻറെ പ്രിയ പ്രജകളെ, ഞാൻ എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഒരു വിധത്തിലുള്ള പാപ പ്രവർത്തികളും ചെയ്തിട്ടില്ല . അനധികൃതമായ രീതിയിൽ രാജ ഖജനാവ് നിറച്ചിട്ടില്ല. ബ്രഹ്മസ്വമോ ദേവസ്വമോ ഞാൻ കൊള്ളയടിച്ചിട്ടില്ല. മറിച്ച് ഞാൻ ഈ ലോകം കീഴടക്കിയത് ന്യായധർമ്മം അനുസരിച്ചാണ്. ഞാൻ നിങ്ങളേവരെയും എന്റെ മക്കളെപ്പോലെ പരിപാലിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. എന്റെ ബന്ധുജനങ്ങൾ തെറ്റുകുറ്റങ്ങൾ ചെയ്താൽ പോലും മുഖം നോക്കാതെ തക്കശിക്ഷ നൽകുന്ന ആളാണ് ഞാൻ. ശത്രുവായി വരുന്നവൻ പുണ്യാത്മാവും സൗമ്യശീലനുമാണെങ്കിൽ അങ്ങനെയുള്ള ഒരുവന് എല്ലാവിധത്തിലുള്ള ബഹുമാനവും നൽകുന്നവനാണ് ഞാൻ." രാജാവ് തൻറെ ഉപദേശകരായ ബ്രാഹ്മണരോട് ഇപ്രകാരം ആരാഞ്ഞു. " അല്ലയോ ബ്രാഹ്മണരെ ! ധാർമികമായ പാതയിൽ ചരിക്കുന്ന ഞാൻ സന്താനരഹിതനാണ് . ഇതിനു പിന്നിലെ കാരണത്തെക്കുറിച്ച് ദയവായി പുനർചിന്തനം ചെയ്തു , എനിക്ക് തക്കതായ ഉപദേശം അരുളിയാലും." രാജാവിൻറെ ഈ വിലാപം കേട്ട് ബ്രാഹ്മണ ഉപദേഷ്ടാക്കൾ കാര്യത്തെ ഗൗരവകരമായി അവലോകനം ചെയ്തതു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി അവർ തന്നെ വനാന്തരത്തിൽ പോയി അവിടെ വസിക്കുന്നവരും ഭൂത - ഭാവി - വർത്തമാന കാലങ്ങളെ ശരിയാംവണ്ണം ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരുമായ മഹർഷി വര്യന്മാരെ സന്ദർശിച്ച് ഈ പ്രശ്നത്തിന് പരിഹാരം കാണാം എന്ന് തീരുമാനിച്ചു . അങ്ങിനെ അവർ മഹർഷിവര്യന്മാരെ സന്ദർശിക്കാനായി ആരണ്യത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അപ്രകാരം വനാന്തരത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ അവർ അനേകം ആശ്രമങ്ങളേയും സാധുക്കളേയും സന്ദർശിച്ചു. അവസാനം അവർ കഠിനമായ തപസ്യകളനുഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന ലോമശമഹർഷിയെ കണ്ടുമുട്ടി. അദ്ദേഹത്തിൻറെ ദേഹം ആത്മീയ തേജസിനാൽ ജ്വലിക്കുന്നതും ആനന്ദമയവുമായിരുന്നു. ഉപവാസ വ്രതം അദ്ദേഹം കർശനമായി പാലിച്ചു വന്നിരുന്നു.ആത്മനിയന്ത്രണം ഉള്ളവനും ശാശ്വതമായ ധർമ്മ തത്വശാസ്ത്രങ്ങളെ നന്നായി അറിയുന്നവനും വേദശാസ്ത്ര വിശാരദനും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം. ബ്രഹ്മാവിൻറെ ആയുഷ്കാലത്തോളം ജീവിത ദൈർഘ്യമുള്ള അദ്ദേഹം മഹാതേജസ്വിയായ ഒരു സാധുവായിരുന്നു.ബ്രഹ്മാവിൻറെ ഒരു കല്പം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ദേഹത്തിൽ നിന്നും ഒരു മുടി( ലോമം) കൊഴിഞ്ഞു പോകുമായിരുന്നു . അതിനാൽ അദ്ദേഹം ലോമശനെന്ന എന്ന പേരിലറിയപ്പെട്ടു. ലോമശമഹർഷി ഭൂത- ഭാവി - വർത്തമാനം കാലങ്ങളെ അറിയുന്നവനായിരുന്നു. ആ മഹർഷിയുടെ അലൗകിക തേജസിനാൽ ആകൃഷ്ടരായ ബ്രാഹ്മണർ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രണാമങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. അതിനുശേഷം താഴ്മയോടെ അദ്ദേഹത്തോട് ഇപ്രകാരം ഉര ചെയ്തു " അല്ലയോ മഹർഷേ ! ഞങ്ങളുടെ ഭാഗ്യാതിരേകത്താൽ ആണ് അങ്ങയെ പോലുള്ള ഒരു മഹാത്മാവിനെ കണ്ടുമുട്ടാൻ കഴിഞ്ഞത്." ലോമശ മഹർഷി ആരാഞ്ഞു . നിങ്ങൾ ആരാണ് ? എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത് ? എന്തുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾ എന്നെ ഇപ്രകാരം പുകഴ്ത്തുന്നത് ?" ബ്രാഹ്മണർ മറുപടിയോതി. " അല്ലയോ മഹർഷേ ! , ഞങ്ങളിവിടെ വന്നത് ഒരു വലിയ ധർമ്മ സങ്കടത്തിന് പരിഹാരം കണ്ടെത്താനായിട്ടാണ് . അല്ലയോ പ്രഭോ ! ഞങ്ങളുടെ രാജാവായ മഹിജിത്തിന് പുത്രഭാഗ്യമില്ല . ഞങ്ങളെ സ്വന്തം സന്താനങ്ങളെ പോലെ പരിപാലിക്കുന്ന രാജാവിൻറെ ഉൽക്കടമായ വ്യഥ കണ്ടു ഞങ്ങളും വ്യഥിതഹൃദയരായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നു. അല്ലയോ ബ്രാഹ്മണ ശ്രേഷ്ഠാ ! ഞങ്ങളുടെ രാജാവിന് ഒരു പുത്രനെ ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗം ദയവായി ഉപദേശിച്ചാലും. " ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹൃദയപൂർവ്വമായ പ്രാർത്ഥനകൾ ശ്രവിച്ച ലോമശ മഹർഷി ഒരു നിമിഷനേരത്തേക്ക് ധ്യാനത്തിലാണ്ടു. ഇപ്രകാരം അദ്ദേഹത്തിന് രാജാവിൻറെ പൂർവ്വജന്മത്തെപ്പറ്റി ഉടനടി ഗ്രഹിക്കാൻ സാധിച്ചു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു." ഈ രാജാവ് തൻറെ കഴിഞ്ഞ ജന്മത്തിൽ വൈശ്യൻ ആയിരുന്നപ്പോൾ ഒരു പാപം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. തന്റെ വ്യാപാരത്തിനായി ഗ്രാമങ്ങൾതോറും യാത്ര ചെയ്ത അദ്ദേഹം ദാഹത്താൽ പരവശനായി തീർന്നു.ശ്രാവണ മാസത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം, മദ്ധ്യാഹ്ന സമയമായിരുന്നു അത് . ഉടൻതന്നെ മനോഹരമായ ഒരു തടാകം അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തുകയും അതിൽ നിന്ന് ജലപാനം ചെയ്യാമെന്ന് തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. അതേ സമയത്തിൽ ഒരു പശുവും അതിൻറെ നവജാതനായ പശുകിടാവും ദാഹമകറ്റാൻ ആയി അവിടെ വന്നുചേർന്നു . പശു ജലം പാനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയതും വ്യാപാരി അതിനെ ആട്ടിയോടിച്ചിട്ട് സ്വയം ജലം പാനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി . അപ്രകാരം ദാഹിച്ചുവലഞ്ഞ പശുവിനെ ജലപാനം ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നും തടസ്സപ്പെടുത്തിയതിലൂടെ വ്യാപാരി അപരാധം ചെയ്തു . ഇക്കാരണത്താലാണ് അനേകം പുണ്യപ്രവർത്തികൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും മഹിജിത്ത് രാജാവിന് പുത്രഭാഗ്യം ഇല്ലാതായത്. " ലോമശ മഹർഷിയിൽ നിന്നും ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണർ ഇപ്രകാരം അപേക്ഷിച്ചു ." അല്ലയോ മഹർഷേ ! പുണ്യ പ്രവൃത്തിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ പാപപ്രവർത്തിയുടെ ഫലം അത് ഇല്ലാതാക്കാൻ സാധിക്കും എന്ന് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. അതിനാൽ ഈ പാപ പ്രതികരണങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കി രാജാവിന് ഒരു മകനെ ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗം പറഞ്ഞുതന്നാലും." ലോമശ മഹർഷി പറഞ്ഞു. " ശ്രാവണമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന പവിത്ര ഏകാദശി രാജാവും പ്രജകളും വിധിയാംവണ്ണം അനുഷ്ഠിക്കണം.എന്നിട്ട് പ്രജകൾ ഏവരും തങ്ങൾ നോറ്റ ഏകാദശിയുടെ പുണ്യഫലം രാജാവിന് നൽകണം. ഇപ്രകാരം ചെയ്താൽ തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ രാജാവ് സൽപുത്രനാൽ അനുഗ്രഹീതനാകുന്നതാണ് . ഇത് കേട്ട രാജാവിന്റെ ഉപദേഷ്ടാക്കളായ ബ്രാഹ്മണർ , ആനന്ദഭരിതരായി. അവർ ലോമശ മഹർഷിക്ക് സാദര പ്രണാമങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. അതിനുശേഷം സ്വന്തം രാജ്യത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുപോയി. അവിടെ രാജാവിനെ കണ്ട് വിവരം ഉണർത്തിച്ചു. അതിനുശേഷം ശ്രാവണ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഏകാദശി വന്നെത്തിയപ്പോൾ രാജാവും സർവ്വ പ്രജകളും ഈ പവിത്രോപാന ഏകാദശി അനുഷ്ഠിക്കുകയും, ദ്വാദശി ദിവസം പ്രജകൾ തങ്ങൾക്ക് ഏകാദശി അനുഷ്ഠാനത്തിലൂടെ വന്നുചേർന്ന പുണ്യഫലത്തെ രാജാവിന് നൽകുകയും ചെയ്തു. ആ പുണ്യ സഞ്ചയത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ രാജ്ഞി ഗർഭവതിയാവുകയും അതീവ സുന്ദരനായ ഒരു ആൺ ശിശുവിന് ജന്മം നൽകുകയും ചെയ്തു." " അല്ലയോ യുധിഷ്ഠിര മഹാരാജാവേ ! ഈ ഏകാദശിവ്രതം ആരെല്ലാം നോൽക്കുന്നുണ്ടോ അവർ പാപ പ്രതികരണങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തരായി ഈ ജന്മത്തിലും അടുത്ത ജന്മത്തിലും അളവില്ലാത്ത ആനന്ദത്തെ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു. ഈ ഏകാദശി മഹാത്മ്യം വിശ്വാസത്തോടെ കേൾക്കുന്ന ഒരുവന് പുത്രലാഭത്താൽ ആനന്ദം പ്രാപ്തമാക്കുകയും അടുത്ത ജന്മത്തിൽ പരമമായ അദ്ധ്യാത്മിക ലോകം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.