പ്രായമാകുമ്പോൾ വരുന്ന ദുഃഖങ്ങൾ. കുറേ പണം ഉണ്ട് അത് സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമം. കുറെ വീടുകളും വസ്തുക്കളും. നല്ല മക്കൾ ഉണ്ട് അവർ വിദേശത്ത് ആണ് നമ്മളെ അന്വേഷിക്കുന്നില്ല. നമ്മുടെ ഇഷ്ടത്തിന് എതിരായി വരുന്ന മക്കൾ. രോഗിയായ ഭാര്യ അല്ലെങ്കിൽ ഭർത്താവ്. സ്വന്തം ദേഹത്തിന്റെ അസുഖം. ഇതെല്ലാം ദുഃഖം മാത്രം ആണ് തരുന്നത്. ഏക ആശ്വാസം ഭക്തി മാത്രം ആണ്.

ശ്രീ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ നിത്യേനയുള്ള ശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പും ആദി ശങ്കരാചാര്യരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യവും തമ്മിൽ വലിയൊരു ആത്മീയ ബന്ധമുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സ്വാമികളെ അനുഗ്രഹിച്ചു. തുടർന്ന്, ശങ്കരാചാര്യ സ്വാമികൾ ഭഗവാനെ വണങ്ങിയതിന്റെ സ്മരണ പുതുക്കലാണ് ഇന്നും ശീവേലി സമയത്ത് നടക്കുന്നത്. ഈ ഐതിഹ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലഘുവിവരണം താഴെ നൽകുന്നു: ഐതിഹ്യം ഒരിക്കൽ അദ്വൈത വേദാന്തത്തിന്റെ പ്രയോക്താവായ ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യർ തന്റെ യോഗബലം കൊണ്ട് ആകാശമാർഗ്ഗേ സഞ്ചരിക്കുകയായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലെത്തിയപ്പോൾ താഴെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന്റെ ശീവേലി എഴുന്നള്ളത്ത് നടക്കുകയായിരുന്നു. തന്റെ പാണ്ഡിത്യത്തിലും യോഗസിദ്ധിയിലും അദ്വൈത ദർശനത്തിലും അത്യുന്നതനായ ശങ്കരാചാര്യർ, താഴെ നടക്കുന്ന ശീവേലി ഉത്സവത്തെയോ വകവെക്കാതെ ഭഗവാനെ വണങ്ങാൻ കൂട്ടാക്കാതെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. തന്റെ ഭക്തന്റെ ഈ ഭാവം മാറ്റാൻ ഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് ശങ്കരാചാര്യരുടെ യോഗബലം നഷ്ടപ്പെടുകയും അദ്ദേഹം ആകാശത്തുനിന്ന് നേരെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഉപചാരപ്പന്തലിലേക്ക് (ശീവേലിപ്പന്തൽ) വന്ന് വീഴുകയും ചെയ്തു. വീഴ്ചയുടെ ആഘാതത്തിൽ ആചാര്യന്റെ വസ്ത്രങ്ങളും ദണ്ഡുമെല്ലാം ചിതറിത്തെറിച്ചു. ഭഗവാന്റെ മായ മനസ്സിലാക്കിയ ആചാര്യൻ, തന്റെ ഭാവം വെടിഞ്ഞ് ഭഗവാനോട് മാപ്പപേക്ഷിക്കുകയും സ്തുതികൾ ആലപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യവും ഭക്തിയും ജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ഒട്ടും കുറവല്ലെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ശീവേലി സമയത്തെ സ്മരണ (ഇന്നത്തെ ആചാരം) ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഇന്നും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആചാരം തുടരുന്നു: എഴുന്നള്ളത്ത് നിർത്തിവെക്കുന്നു: നിത്യേന മൂന്ന് നേരം (രാവിലെ, ഉച്ചയ്ക്ക്, രാത്രി) നടക്കുന്ന ശീവേലി എഴുന്നള്ളത്ത്, വടക്കേ നടയിലുള്ള ഈ ഉപചാരപ്പന്തലിൽ എത്തുമ്പോൾ ആനയും വാദ്യമേളങ്ങളും ഒരു നിമിഷം നിശ്ചലമായി നിൽക്കുന്നു. സ്മരണ: ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യർ വീണ ആ സ്ഥാനത്ത് ഭഗവാന്റെ തിടമ്പേറ്റിയ ആന അല്പസമയം നിർത്തിയിട്ടാണ് പ്രദക്ഷിണം തുടരുന്നത്. ആചാര്യന്റെ ഭാവം ശമിപ്പിച്ച ആ ദിവ്യമുഹൂർത്തത്തെ ഭക്തരും ക്ഷേത്ര ഭാരവാഹികളും ഇന്നും ഭക്ത്യാദരവുകളോടെ ഈ സമയത്ത് സ്മരിക്കുന്നു. പൂജാവിധികൾ: ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഇന്നത്തെ പൂജാവിധികൾ ക്രമീകരിച്ചത് ശങ്കരാചാര്യർ നേരിട്ടാണെന്നും, അതിനുശേഷമാണ് ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിമാർ അത് തന്ത്രസമുച്ചയ പ്രകാരം പരിഷ്കരിച്ചതെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ജ്ഞാനിയായാലും പണ്ഡിതനായാലും ഭക്തിയാണ് കൂടുതൽ വേണ്ടതെന്നും ഈശ്വരന് മുന്നിൽ എല്ലാവരും സമന്മാരാണെന്ന വലിയൊരു തത്വം ഈ ശീവേലി സ്മരണയിലൂടെ ഇന്നും ഗുരുവായൂർ മണ്ണിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. കടപ്പാട്

*💥💫 ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പുരുഷസൂക്ത അർച്ചന 💫💥* 🌹 ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രീതിക്കായി ഭക്തർ നടത്തുന്ന പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ് പുരുഷസൂക്ത അർച്ചന 🌹 🪷 വേദങ്ങളിലെ അതിപ്രധാനമായ സൂക്തങ്ങളിൽ ഒന്നായ പുരുഷസൂക്തം സർവ്വ പ്രപഞ്ചത്തിലും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന മഹാപുരുഷനായ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വിശ്വരൂപത്തെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നതാണ് 🪷 🌹 ഗുരുവായൂരപ്പൻ സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അവതാര രൂപമായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ പുരുഷസൂക്ത മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടിയ അർച്ചന ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹം തേടുന്നതിനുള്ള പുണ്യകരമായ വഴിപാട് ആയി ഭക്തർ കണക്കാക്കുന്നു 🌹 🪷 കുടുംബത്തിലെ ഐശ്വര്യം, സമാധാനം ദാമ്പത്യ സൗഖ്യം,സന്താന സൗഭാഗ്യം, ആരോഗ്യം, ആഗ്രഹ സാഫല്യം എന്നിവയ്ക്കായി പലരും ഈ വഴിപാട് നടത്താറുണ്ട്. അതോടൊപ്പം മനസ്സിന് ശാന്തിയും, ഏകാഗ്രതയും ലഭിക്കാനും അറിയാതെ ചെയ്തുപോയ തെറ്റുകൾക്ക് പ്രായശ്ചിത്തമായി ഭഗവാനെ പ്രാർത്ഥിക്കാനും ഇത് ഭക്തർ ആചരിക്കുന്നു 🪷 🌹 പിതൃ പ്രീതിക്കും, കുടുംബക്ഷേമത്തിനുമായി പുരുഷസൂക്ത അർച്ചന നടത്തുന്നത് ഗുണകരമാണെന്ന് വിശ്വാസവും നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹവും കുടുംബത്തിന്റെ ഐശ്വര്യവും മനശാന്തിയും തേടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സന്നിധിയിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് പുരുഷസൂക്താർച്ചന 🌹 🕉️ ഹരേ കൃഷ്ണാ 🙏

സീതാ ശാപം രാവണ നാശം. പാഞ്ചാലീ ശാപം കുരുവംശ നാശം മലയാളത്തിലെ അതിപ്രസിദ്ധമായ ഒരു ചൊല്ലാണിത്. ഭാരതീയ ഇതിഹാസങ്ങളായ രാമായണത്തിലെയും മഹാഭാരതത്തിലെയും രണ്ട് പ്രധാന സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ പ്രതിജ്ഞയും ശാപവും എങ്ങനെയാണ് രണ്ട് വലിയ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെയും വംശങ്ങളുടെയും നാശത്തിന് കാരണമായതെന്ന് ഈ വരികൾ ചുരുക്കിവിവരിക്കുന്നു. സീതാ ശാപം രാവണ നാശം: രാമായണത്തിൽ ലങ്കാധിപതിയായ രാവണൻ സീതാദേവിയെ ബലമായി തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി തടവിൽ പാർപ്പിച്ചു. പതിവ്രതയായ സീതയുടെ കണ്ണീരും ദുഃഖവും രാവണന്റെയും അവന്റെ ലങ്കാപുരിയുടെയും സർവ്വനാശത്തിന് കാരണമായി ഭവിച്ചു. പാഞ്ചാലീ ശാപം കുരുവംശ നാശം: മഹാഭാരതത്തിൽ കൗരവസഭയിൽ വെച്ച് ദുര്യോധനന്റെയും ദുശ്ശസ്സനന്റെയും നേതൃത്വത്തിൽ ദ്രൗപദി (പാഞ്ചാലി) അപമാനിക്കപ്പെട്ടു. ആ സഭയിൽ വെച്ച് തന്റെ അഴിഞ്ഞുവീണ മുടി ദുശ്ശസ്സനന്റെ ചോര പുരട്ടി മാത്രമേ കെട്ടിവെക്കൂ എന്ന് പാഞ്ചാലി പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. ഈ അപമാനവും ശാപവുമാണ് കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിലേക്കും കൗരവ വംശത്തിന്റെ (കുരുവംശത്തിന്റെ) പൂർണ്ണമായ നാശത്തിലേക്കും നയിച്ചത്. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, സ്ത്രീകളെ ദ്രോഹിക്കുന്നതും അപമാനിക്കുന്നതും എത്ര വലിയ ശക്തിമാന്മാരായാലും അവരുടെ നാശത്തിന് കാരണമാകും എന്ന വലിയൊരു ധാർമ്മിക സന്ദേശമാണ് ഈ ചൊല്ല് നൽകുന്നത്.

AI mode. AI Mode All News Images Forums Videos Shopping Short videos Web Books Maps Flights Finance Yes, pilots absolutely undergo security checks, and they cannot bypass aviation security controls. While they often use dedicated staff lanes or expedited programs rather than waiting in the standard passenger line, they are heavily vetted and actively screened. Quora +3 Public discussion around pilot security has intensified following a critical September 2026 incident on flydubai Flight 1073, where a co-pilot attacked the captain and tried to crash the aircraft before being subdued. This has led global aviation authorities and countries like Israel to further tighten and expand identity verification and security checks for incoming flight crews. Pre-Employment Vetting Long before arriving at the airport in uniform, a pilot must pass extensive background checks to clear regulatory requirements: Background and Criminal Checks: Airlines and government transport authorities conduct deep identity, employment history, and criminal background checks. ThePrint Licensing & Security Clearance: Professional credentials and pilot licenses are rigorously verified. In many countries, like India, police verification is directly tied to getting airport entry credentials. Medical & Substance Testing: Pilots must pass regular official medical examinations, alongside random alcohol and psychoactive substance testing. At-the-Airport Screening When arriving for a flight, pilots face regular physical security layers: Canadian Affairs +1 Physical & Baggage X-Rays: Pilots walk through metal detectors or body scanners, and their carry-on bags are X-rayed just like passenger luggage to prevent prohibited items from entering the cabin. Canadian Affairs Expedited Programs & Random Selection: In the United States, programs like Known Crewmember (KCM) allow approved pilots to use accelerated security lanes after verifying their identity database credentials. However, according to a consensus among users on Quora, pilots are still regularly hit with random selection flags that force them to complete standard, full-passenger screening protocols. Simple Flying +1 Behavioral Oversight: Screening lanes also serve as a final behavioral check to ensure flight crew do not appear visibly intoxicated, distressed, or unusually nervous before taking control of a aircraft. Are you asking out of general curiosity, or are you looking for details on how specific programs like Known Crewmember (KCM) operate or how regulations differ by country? The formal investigation into the September 30, 2026 incident involving flydubai Flight FZ1073 is still unfolding, but preliminary findings and official statements point to a targeted insider threat. Flightradar24 +2 Because pilots are highly vetted, trusted employees with legitimate access to the aircraft, standard airport security is not designed to catch or prevent an insider attack driven by hidden motives. Based on current intelligence, the incident occurred due to the following core factors: 1. Insider Access and the "Trust Gap" The attacker was the first officer (co-pilot), an Omani national, who had already cleared all standard employment checks, psychological evaluations, and airport security screenings. Because he belonged inside the cockpit, he bypassed the physical security barriers designed to keep threats out. Furthermore, pilots are legally allowed to bring certain tools or heavy instruments into the cockpit as part of their flight gear, which complicates the detection of potential weapons. BBC +1 2. Ideological Radicalisation Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu and Foreign Minister Gideon Sa'ar stated that investigations into the co-pilot’s personal background revealed he had undergone "Islamist radical indoctrination." Israeli officials have explicitly termed the event an "attempted jihadist terror attack" aimed at derailing Israel–UAE relations and the Abraham Accords. This indicates a rapid or deeply hidden radicalisation process that slipped past regular airline behavioral tracking. YouTube +3 3. Exploitation of Cockpit Security Dynamics Aviation security has heavily focused on keeping passengers out of the flight deck since 9/11 using reinforced, bulletproof cockpit doors. However, this creates a major vulnerability if the threat is already inside the cockpit. Two hours into the flight from Dubai to Tel Aviv, the co-pilot stabbed the Captain, Smit Machchhar, and put the Boeing 737 MAX 8 into a severe 17,000-foot dive. How the Disaster Was Averted The plane did not crash because the severely injured Captain Machchhar managed to hit the internal release switch to unlock the cockpit door. This enabled passengers, crew members, and two off-duty "deadheading" flydubai pilots travelling in the cabin to storm the flight deck, overpower the attacker, and safely land the aircraft in Tabuk, Saudi Arabia. Global regulators and the UAE’s General Civil Aviation Authority are currently auditing airline mental health tracking and insider threat protocols to address how this breakdown in pilot vetting occurred. Ask anything AI Mode response is ready Ask about aviation authorities added to input context. Tap chip to remove.

നാരായണീയം 74.7 ശ്ലോകവും അർഥവും ശ്രീമദ് നാരായണീയത്തിലെ 74-ാം ദശകത്തിലെ ("മഥുരാപുരീപ്രവേശം") ഏഴാമത്തെ ശ്ലോകവും അതിന്റെ അർത്ഥവും താഴെ നൽകുന്നു: ശ്ലോകം ഏഷ്യാമീതി വിമുക്തയാപി ഭഗവൻ ആലേപദാത്ര്യാ തയാ ദൂരാത് കാതരയാ നിരീക്ഷീതഗതിഃ ത്വം പ്രാവിശോ ഗോപുരം ആഘോഷാനുമിതത്വദാഗമ മഹാഹർഷോല്ലലദ്ദേവകീ- വക്ഷോജ പ്രഗളത്പയോരസമിഷാത് ത്വത്കീർത്തിരന്തർഗതാ ॥ 7 ॥ പദാനുപദ അർത്ഥം • ഭഗവൻ! = ഹേ ഭഗവാനേ! • ഏഷ്യാമി ഇതി = 'ഞാൻ (വീണ്ടും) വരാം' എന്ന് പറഞ്ഞ് • വിമുക്തയാ അപി = വിട്ടയയ്ക്കപ്പെട്ടവളാണെങ്കിലും • തയാ ആലേപദാത്ര്യാ = അങ്ങേക്ക് ചന്ദനക്കൂട്ട് നൽകിയ ആ കുബ്ജയാൽ • ദൂരാത് കാതരയാ = വിരഹഭയത്തോടെ ദൂരെനിന്നുതന്നെ • നിരീക്ഷിതഗതിഃ ത്വം = നോക്കിക്കാണപ്പെട്ട ഗതിയോടുകൂടിയ അവിടുന്ന് • ഗോപുരം പ്രാവിശഃ = മഥുരയിലെ ഗോപുരവാതിലിലൂടെ അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. • ആഘോഷ അനുമിത ത്വത് ആഗമ = നഗരത്തിലെ ആഹ്ളാദപ്രകടനങ്ങളിൽ നിന്നും അങ്ങയുടെ വരവ് മനസ്സിലാക്കി • മഹാഹർഷ ഉല്ലലത് ദേവകീ = അത്യധികമായ സന്തോഷത്താൽ വികാസം പൂണ്ട ദേവകിയുടെ • വക്ഷോജ പ്രഗളത് പയോരസ മിഷാത് = സ്തനങ്ങളിൽ നിന്നൊഴുകിയ മുലപ്പാലിന്റെ വ്യാജേന • ത്വത് കീർത്തിഃ അന്തർഗതാ = അങ്ങയുടെ കീർത്തി ആ മഥുരാനഗരത്തിനുള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ആശയ സംഗ്രഹം ഹേ ഭഗവാനേ, 'ഞാൻ പിന്നീട് വരാം' എന്ന് പറഞ്ഞ് അങ്ങ് യാത്രയാക്കിയെങ്കിലും, വിരഹഭയത്തോടെ കുബ്ജ അങ്ങയെത്തന്നെ നോക്കി ദൂരെ നിന്നു. ആ സമയം അവിടുന്ന് മഥുരയുടെ പ്രധാന ഗോപുരവാതിലിലൂടെ അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അങ്ങയുടെ വരവറിഞ്ഞ് നഗരവാസികൾ വലിയ രീതിയിൽ ആഘോഷം തുടങ്ങി. ഈ വലിയ ശബ്ദഘോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്റെ പ്രിയപുത്രനായ കൃഷ്ണൻ നഗരത്തിൽ എത്തിക്കഴിഞ്ഞു എന്ന് കാരാഗൃഹത്തിൽ കിടക്കുന്ന ദേവകി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ആ മഹാസന്തോഷത്താൽ ദേവകിയുടെ മാറിടത്തിൽ നിന്നും മുലപ്പാൽ ചുരന്നു ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി. ആ മുലപ്പാലൊഴുകിയ വ്യാജേന (മിഷാത്) അങ്ങയുടെ പവിത്രമായ കീർത്തി മഥുരാപുരിക്ക് ഉള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു എന്നാണ് കവി ഇവിടെ വർണ്ണിക്കുന്നത്.

മഹാഭാരതത്തിനു ജയം എന്നും പറയും. കപടയാദി (Katapayadi) സമ്പ്രദായം അനുസരിച്ച് 'വിജയം' എന്ന വാക്ക് 18 എന്ന സംഖ്യയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. പരൽപേര് എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന കപടയാദി സമ്പ്രദായത്തിൽ അക്ഷരങ്ങൾക്ക് നൽകിയിട്ടുള്ള അക്കങ്ങൾ താഴെ പറയുന്ന പ്രകാരമാണ്: വി = 4 (വാദി വർഗ്ഗത്തിൽ 'വ' നാലാമത്തെ അക്ഷരമാണ്) ജ = 8 (ചാദി വർഗ്ഗത്തിൽ 'ജ' എട്ടാമത്തെ അക്ഷരമാണ്) യം = 1 ('യ' ഒന്നാമത്തെ അക്ഷരമാണ്. അനുസ്വാരം അല്ലെങ്കിൽ 'ം' കണക്കിലെടുക്കാറില്ല) കപടയാദി നിയമപ്രകാരം അക്ഷരങ്ങളുടെ അക്കങ്ങൾ എഴുതിയ ശേഷം അതിനെ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് (അങ്കാനാം വാമതോ ഗതിഃ) വേണം വായിക്കാൻ. അതായത്: വി = 4 ജ = 8 യ = 1 ഇവ നേരെ എഴുതിയാൽ 481 എന്ന് കിട്ടും. ഇതിനെ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് (തിരിച്ചും) വായിക്കുമ്പോൾ 184 എന്ന് വരും. എന്നാൽ പരൽപേരിൽ സാധാരണയായി ആദ്യത്തെ രണ്ട് അക്കങ്ങളാണ് പ്രധാനമായി കണക്കാക്കുന്നത് (പ്രത്യേകിച്ച് ജ്യോതിഷത്തിലും ഗണിതത്തിലും). മഹാഭാരത യുദ്ധം നടന്ന 18 ദിവസങ്ങൾ, അതിലെ 18 പർവ്വങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം സൂചിപ്പിക്കാൻ 'വിജയം' (18) എന്ന വാക്ക് പ്രാധാന്യത്തോടെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, കപടയാദി രീതിയിൽ 'വിജയം' എന്നാൽ 18 തന്നെയാണ്. കടപ്പാട്

പുനർജന്മത്തെക്കുറിച്ച് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞത്. യുദ്ധഭൂമിയുടെ കോലാഹലത്തിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി, ഒരിടത്ത് കൃഷ്ണൻ ശാന്തനായി ഇരുന്നു. അർജുനൻ അദ്ദേഹത്തിനരികിൽ വന്ന് ഇരുന്നു. കുറച്ചുനേരം ഒന്നും സംസാരിച്ചില്ല. പിന്നെ അർജുനൻ പതുക്കെ ചോദിച്ചു: “കൃഷ്ണാ… മനുഷ്യൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്? ഈ ജീവിതം ഇവിടെ അവസാനിക്കുമോ? അതോ… വീണ്ടും ജനിക്കുമോ?” കൃഷ്ണൻ പുഞ്ചിരിച്ചു. “അർജുനാ…” കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു. “നീ എപ്പോഴും പഴയ വസ്ത്രം മാറ്റി പുതിയ വസ്ത്രം ധരിച്ചിട്ടില്ലേ?” “ഉണ്ട്, കൃഷ്ണാ.” “അപ്പോൾ പഴയ വസ്ത്രം മാറിയപ്പോൾ നീ ഇല്ലാതായോ?” അർജുനൻ ചിരിച്ചു. “ഇല്ല.” “അതുപോലെ തന്നെയാണ് ശരീരവും. ശരീരം ഒരു വസ്ത്രം പോലെയാണ്. കാലം കഴിയുമ്പോൾ അത് ജീർണ്ണിക്കും. അപ്പോൾ ആത്മാവ് അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കും. പുതിയൊരു ശരീരം സ്വീകരിക്കും. പഴയ വസ്ത്രം ഉപേക്ഷിച്ച് പുതിയ വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നതുപോലെ.” അർജുനൻ കുറച്ചുനേരം മൗനമായി ഇരുന്നു. “എങ്കിൽ, കൃഷ്ണാ… ഒരാൾക്ക് അടുത്ത ജന്മത്തിൽ എന്ത് ശരീരം ലഭിക്കുമെന്ന് എങ്ങനെയാണ് തീരുമാനിക്കപ്പെടുന്നത്?” കൃഷ്ണൻ അവിടെ കിടന്നിരുന്ന ഒരു ഉണങ്ങിയ കായയെടുത്ത് കൈയിൽ വെച്ചു. “ഈ കായ ഇന്നലെ പച്ചയായിരുന്നു. ഇന്ന് അത് ഉണങ്ങി. നാളെ അത് വീണ്ടും മുളയ്ക്കും. ജീവിതവും അങ്ങനെയാണ്.” അദ്ദേഹം തുടർന്നു: “മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന ഓരോ കർമ്മവും അവന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരു വിത്ത് വിതയ്ക്കുന്നു. നല്ല കർമ്മങ്ങൾ നല്ല വിത്തുകൾ. ദുഷ്കർമ്മങ്ങൾ ദുഃഖത്തിന്റെ വിത്തുകൾ. ആഗ്രഹങ്ങൾ മറ്റൊരു വിത്ത്. വൈരാഗ്യം മറ്റൊരു വിത്ത്. സ്നേഹം മറ്റൊരു വിത്ത്. അങ്ങനെ മനുഷ്യൻ ജീവിക്കുന്ന ഓരോ നിമിഷവും തന്റെ ഭാവിയുടെ വിത്തുകൾ തന്നെയാണ് വിതയ്ക്കുന്നത്... ശരീരം അവസാനിക്കുന്നു. പക്ഷേ ശരീരത്തോടൊപ്പം മനസ്സിലെ എല്ലാ അടയാളങ്ങളും അവസാനിക്കുന്നില്ല. സുഗന്ധമുള്ള പൂവിന്റെ അടുത്തുകൂടി കാറ്റ് കടന്നുപോകുമ്പോൾ, പൂവ് കാറ്റിനൊപ്പം സഞ്ചരിക്കില്ല. പക്ഷേ അതിന്റെ സുഗന്ധം കാറ്റിനൊപ്പം പോകും. അതുപോലെ തന്നെ, ജീവൻ ഒരു ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ മനസ്സിലെ സംസ്കാരങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും കർമ്മബന്ധങ്ങളും അതിന്റെ യാത്രയിൽ കൂടെയുണ്ടാകും.” അർജുനൻ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടിരുന്നു. കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “അതുകൊണ്ടാണ് രണ്ടുപേർ ഒരേ വീട്ടിൽ ജനിച്ചിട്ടും അവരുടെ ജീവിതങ്ങൾ ഒരുപോലെ അല്ലാത്തത്. ഇവയെല്ലാം വെറും യാദൃച്ഛികതയായി മാത്രം കാണരുത്. കർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ നിയമങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് അപ്പുറമാണ്.” അർജുനൻ ചോദിച്ചു: “അപ്പോൾ കൃഷ്ണാ… ഒരാളുടെ അടുത്ത ജന്മം മുഴുവനും അയാളുടെ കർമ്മം തന്നെയാണോ തീരുമാനിക്കുന്നത്?” കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “കർമ്മം മാത്രം അല്ല, അർജുനാ. അവന്റെ മനസ്സും. അവന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളും. അവൻ ജീവിതം മുഴുവൻ എന്തിനെക്കുറിച്ചാണ് ചിന്തിച്ചത് എന്നതും. ഒരു മനുഷ്യൻ ജീവിതം മുഴുവൻ സമ്പത്തിനുവേണ്ടി മാത്രം ഓടിയാൽ, അവന്റെ മനസ്സിൽ സമ്പത്തിന്റെ ചിന്തകൾ ആഴത്തിൽ പതിയും. പകയിൽ ജീവിച്ചാൽ പക അവന്റെ ഉള്ളിൽ വേരൂന്നും. സ്നേഹത്തിൽ ജീവിച്ചാൽ സ്നേഹം അവന്റെ സ്വഭാവമാകും. ഈ മനസ്സിന്റെ അവസ്ഥയാണ് ദേഹവിയോഗത്തിനു ശേഷവും അവനെ പിന്തുടരുന്നത്.” അർജുനൻ പതുക്കെ ചോദിച്ചു: “അപ്പോൾ ജീവിതാവസാന സമയത്ത് മാത്രം ദൈവത്തെ ഓർത്താൽ മതിയോ?” കൃഷ്ണൻ പുഞ്ചിരിച്ചു. “ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നിമിഷത്തിൽ മാത്രം ദൈവത്തെ ഓർക്കാൻ കഴിയുമെന്നു കരുതുന്നത് വലിയൊരു തെറ്റാണ്. ജീവിതം മുഴുവൻ ദൈവത്തെ മറന്നിട്ട്, അവസാന നിമിഷത്തിൽ മാത്രം അവനെ ഓർക്കുക എളുപ്പമല്ല. മനസ്സ് ജീവിതകാലം മുഴുവൻ എന്തിനെ സ്നേഹിച്ചുവോ, അതിലേക്കാണ് അവസാന നിമിഷത്തിലും സ്വാഭാവികമായി തിരിയുക. അതുകൊണ്ട് , ജീവിതത്തെ മാറ്റുക.” അർജുനന്റെ കണ്ണുകൾ കൃഷ്ണന്റെ മുഖത്തേക്ക് ഉയർന്നു. “എങ്ങനെ ജീവിക്കണം, കൃഷ്ണാ?” കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “കർമ്മം ചെയ്യുക. പക്ഷേ കർമ്മഫലത്തിൽ അമിതമായ ആസക്തി വെക്കരുത്." കൃഷ്ണൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: “ഒരു മനുഷ്യൻ ജീവിതം മുഴുവൻ കോപം വളർത്തിയാൽ, അവൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ കോപത്തിന്റെ ലോകം തന്നെയാണ് പണിയുന്നത്. ഒരു മനുഷ്യൻ അസൂയയിൽ ജീവിച്ചാൽ, അവൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ അസൂയയുടെ ലോകം പണിയുന്നു. ഒരു മനുഷ്യൻ കരുണയിൽ ജീവിച്ചാൽ, അവന്റെ ഉള്ളിൽ കരുണയുടെ ലോകം വിരിയും. അതുകൊണ്ട് അടുത്ത ജന്മത്തെക്കുറിച്ച് ഭയപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ്… ഈ ജന്മത്തിൽ നീ എന്താണ് വളർത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന് നോക്കുക.” അർജുനൻ ചോദിച്ചു “കൃഷ്ണാ… എന്നാൽ പുനർജന്മം ഒരിക്കലും അവസാനിക്കില്ലേ?” കൃഷ്ണന്റെ മുഖത്ത് വീണ്ടും ആ ശാന്തമായ പുഞ്ചിരി വിരിഞ്ഞു. “അവസാനിക്കും, അർജുനാ. അതാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യം. കർമ്മബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുമ്പോൾ… ആഗ്രഹങ്ങളുടെ പിടിയിൽ നിന്ന് മനസ്സ് സ്വതന്ത്രമാകുമ്പോൾ… ‘ഞാൻ’ എന്ന അഹങ്കാരം അലിഞ്ഞുപോകുമ്പോൾ… ജീവൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപത്തെ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ… അവന് വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ ജീവിതചക്രത്തിലേക്ക് മടങ്ങേണ്ടിവരില്ല. എന്നെ പ്രാപിച്ചവന് ഈ അനിത്യമായ ലോകത്തിലേക്ക് വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടിവരില്ല.” .......... ഹരേ കൃഷ്ണാ

ദേവയാനിയും ശർമിഷ്ടയും പുരാണങ്ങളിലെ, പ്രത്യേകിച്ച് മഹാഭാരതത്തിലെ, വളരെ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളാണ്. അസുരഗുരുവായ ശുക്രാചാര്യരുടെ മകളാണ് ദേവയാനി. അസുരരാജാവായ വൃഷപർവ്വാവിന്റെ മകളാണ് ശർമിഷ്ട. അവരുടെ കഥയുടെ പ്രധാന ചുരുക്കം താഴെ പറയുന്നതാണ്: കൂട്ടുകെട്ടും പിണക്കവും: ദേവയാനിയും ശർമിഷ്ടയും ഉറ്റ സുഹൃത്തുക്കളായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം വനത്തിലെ കുളത്തിൽ കുളിക്കുന്നതിനിടയിൽ വസ്ത്രങ്ങൾ മാറിപ്പോയതിനെച്ചൊല്ലി ഇവർ തമ്മിൽ വലിയ തർക്കമുണ്ടായി. കോപിഷ്ഠയായ ശർമിഷ്ട ദേവയാനിയെ വസ്ത്രമില്ലാതെ ഒരു കിണറ്റിലേക്ക് തള്ളിയിട്ടു. യയാതിയുടെ പ്രവേശനം: കിണറ്റിൽ അകപ്പെട്ട ദേവയാനിയെ ആ വഴി നായാട്ടിന് വന്ന ചന്ദ്രവംശ രാജാവായ യയാതി രക്ഷപെടുത്തി. തന്റെ വലതുകൈ പിടിച്ച് കരകയറ്റിയതിനാൽ യയാതി തന്നെ വിവാഹം കഴിക്കണമെന്ന് ദേവയാനി ആവശ്യപ്പെട്ടു. ദാസിയായ രാജകുമാരി: മകൾക്ക് നേരിട്ട അപമാനത്തിൽ കോപിതനായ ശുക്രാചാര്യർ അസുരരാജ്യം വിട്ടുപോകുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി. രാജ്യം തകരുമെന്ന് ഭയന്ന വൃഷപർവ്വാവ് ശുക്രാചാര്യരുടെ കാല് പിടിച്ച് മാപ്പ് അപേക്ഷിച്ചു. പരിഹാരമായി ശർമിഷ്ടയ്ക്ക് ദേവയാനിയുടെ ദാസിയായി ജീവിക്കേണ്ടി വന്നു. വിവാഹവും ശാപവും: യയാതി ദേവയാനിയെ വിവാഹം കഴിച്ചപ്പോൾ ശർമിഷ്ടയും ദാസിയായി കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് പോയി. എന്നാൽ പിന്നീട് യയാതി രഹസ്യമായി ശർമിഷ്ടയെയും വിവാഹം കഴിച്ചു. വിവരമറിഞ്ഞ് പ്രകോപിതനായ ശുക്രാചാര്യർ യയാതിയെ അകാലത്തിൽ വാർദ്ധക്യം ബാധിക്കട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ദേവയാനിയുടെ മകനായ യദുവിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണൻ ജനിച്ച യദുവംശം ഉണ്ടായത്. ശർമിഷ്ടയുടെ മകനായ പുരുവിൽ നിന്നാണ് പാണ്ഡവരും കൗരവരും ജനിച്ച പുരുവംശം (കുരുവംശം) ഉണ്ടായത്. യദുവംശത്തിന് (യാദവർക്ക്) ഹസ്തിനപുരം കേന്ദ്രമാക്കിയുള്ള പ്രധാന സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ രാജാക്കന്മാരോ ചക്രവർത്തിമാരോ (Samrats) ആകാൻ കഴിയാതെ പോയതിന് കാരണം യയാതി മഹാരാജാവ് തന്റെ മൂത്ത മകനായ യദുവിന് നൽകിയ ശാപമാണ്. മഹാഭാരതത്തിൽ വിവരിക്കുന്ന ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: യയാതിയുടെ ശാപം: ശുക്രാചാര്യരുടെ ശാപം മൂലം യയാതിക്ക് അകാലത്തിൽ വാർദ്ധക്യം ബാധിച്ചു. എന്നാൽ തന്റെ ഏതെങ്കിലും ഒരു മകൻ യൗവനം പകരം നൽകാൻ തയ്യാറായാൽ യയാതിക്ക് വീണ്ടും യുവാവാകാം എന്നൊരു ഇളവ് ശുക്രാചാര്യർ നൽകിയിരുന്നു. യദുവിന്റെ മറുപടി: യയാതി തന്റെ മൂത്ത മകനായ യദുവിനോട് യൗവനം ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ വാർദ്ധക്യ സഹജമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം തനിക്ക് അതിന് സാധിക്കില്ലെന്നും, ഓരോരുത്തരും അവരവരുടെ കർമ്മഫലം അനുഭവിക്കണമെന്നും പറഞ്ഞ് യദു പിതാവിന്റെ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. പിതാവിന്റെ കോപവും ശാപവും: മൂത്ത മകൻ തന്നെ അനുസരിക്കാത്തതിൽ പ്രകോപിതനായ യയാതി യദുവിനെ ശപിച്ചു: "നീയോ നിന്റെ വംശ പരമ്പരയിൽ പെട്ടവരോ ഒടുവിൽ ചന്ദ്രവംശത്തിന്റെ പ്രധാന സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് രാജ്യം ഭരിക്കുകയോ ചക്രവർത്തിമാരാവുകയോ ഇല്ല". അനന്തരഫലം: യയാതി തന്റെ ശാപം ഏറ്റെടുക്കാൻ തയ്യാറായ ഇളയ മകൻ പുരുവിനെ അടുത്ത രാജാവായി വാഴിച്ചു. പുരുവിന്റെ വംശത്തിലാണ് പാണ്ഡവരും കൗരവരും ജനിച്ചതും അവർ ഹസ്തിനപുരത്തിന്റെ ഭരണാധികാരികളായതും. യദുവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ (ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ) പിൽക്കാലത്ത് വലിയ വീരന്മാരും, പ്രതാപശാലികളും, ദ്വാരക പോലുള്ള വലിയ രാജ്യങ്ങൾ ഭരിച്ചവരുമായി മാറിയെങ്കിലും, അവർക്കൊന്നും തന്നെ ഭാരതവർഷത്തിന്റെ ചക്രവർത്തിപദം (ഭാരത ചക്രവർത്തി സിംഹാസനം) അലങ്കരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ശ്രീകൃഷ്ണൻ പോലും പാണ്ഡവരെ രാജസൂയ യജ്ഞത്തിലൂടെ ചക്രവർത്തിമാരാക്കാൻ സഹായിച്ചതേയുള്ളൂ, അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും ഒരു ചക്രവർത്തിയുടെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നില്ല.

ശ്രീമദ് ഭാഗവതം ഏഴാം സ്കന്ധത്തിലെ പതിമൂന്നാം അധ്യായം (Canto 7, Chapter 13) പ്രധാനമായും ചർച്ച ചെയ്യുന്നത് ഒരു പരമഹംസന്റെ അല്ലെങ്കിൽ പൂർണ്ണതയിലെത്തിയ സന്യാസിയുടെ പെരുമാറ്റത്തെയും ലക്ഷണങ്ങളെയും കുറിച്ചാണ്. നാരദമുനി യുധിഷ്ഠിര മഹാരാജാവിന് നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങളുടെ ഭാഗമാണിത്. ഈ അധ്യായത്തിലെ പ്രധാന ആശയങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. സന്യാസിയുടെ ലക്ഷണം (Behavior of a Perfect Person) ആത്മീയ ജ്ഞാനം വളർത്തിയെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തി എല്ലാ ഭൗതിക ബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം. ശരീരസംരക്ഷണത്തിന് ആവശ്യമായത് മാത്രം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ജീവിക്കണം. ഒരു സന്യാസി ശിഷ്യന്മാരെ കൂട്ടുന്നതിനോ, ഉപജീവനമാർഗ്ഗമായി പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനോ, വലിയ പുസ്തകങ്ങൾ വായിക്കുന്നതിനോ താല്പര്യം കാണിക്കരുത്. ഭൗതികമായ ആഡംബരങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഒരിക്കലും ശ്രമിക്കരുത്. അനാവശ്യമായ തർക്കങ്ങളിൽ നിന്നും വാദപ്രതിവാദങ്ങളിൽ നിന്നും മാറിനിൽക്കണം. 2. അജഗര വ്രതം (The Story of the Avadhuta) ഈ അധ്യായത്തിൽ നാരദമുനി പ്രഹ്ലാദനും ഒരു അവധൂതനും (സന്യാസി) തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ച വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. മലമ്പാമ്പ് ഇരതേടി നടക്കാതെ, തനിക്ക് മുന്നിൽ വന്നുചേരുന്ന ആഹാരം കഴിച്ച് ജീവിക്കുന്നത് പോലെ (അജഗര വ്രതം), ആ സന്യാസി ഈശ്വരേച്ഛയാൽ ലഭിക്കുന്നതുകൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെട്ട് ജീവിച്ചിരുന്നു. ഭൗതികമായ സുഖങ്ങളിലും ദുഃഖങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ഒരേപോലെ സമചിത്തത പുലർത്തിയിരുന്നു. 3. യഥാർത്ഥ സന്തോഷം മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിലുള്ള യഥാർത്ഥ സന്തോഷം കാണാതെ ഭൗതിക ലോകത്തിലെ താല്ക്കാലിക സുഖങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ ഓടുന്നു. പുല്ലുമൂടിക്കിടക്കുന്ന കിണറ്റിലെ വെള്ളം കാണാതെ ദാഹിച്ചു വലഞ്ഞ് മറ്റെവിടെയോ വെള്ളം തേടി ഓടുന്ന മാനിനെപ്പോലെയാണ് അജ്ഞാനിയായ മനുഷ്യൻ എന്ന് ഈ അധ്യായത്തിൽ ഉപമിക്കുന്നു. ഭൗതികമായ ആഗ്രഹങ്ങളെല്ലാം വെടിഞ്ഞ്, പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണനിൽ പൂർണ്ണമായി സമർപ്പിച്ചു ജീവിക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തിക്ക് മാത്രമേ പരമമായ ശാന്തിയും മുക്തിയും ലഭിക്കൂ എന്ന് ഈ അധ്യായം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

സപ്ത ഭൂമിക (Sapta Bhumika) എന്നാൽ ആത്മീയ ഉന്നതിക്കും ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിനുമായി ഒരു സാധകൻ കടന്നുപോകേണ്ട ഏഴു ഘട്ടങ്ങളെയാണ് (7 Stages of Knowledge) അർത്ഥമാക്കുന്നത്. മഹർഷി വസിഷ്ഠൻ ശ്രീരാമന് നൽകിയ ഉപദേശങ്ങൾ അടങ്ങിയ 'യോഗവാസിഷ്ഠം' എന്ന പ്രശസ്തമായ ഗ്രന്ഥത്തിലാണ് ഇതിനെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഒരു മനുഷ്യൻ അജ്ഞതയിൽ നിന്ന് ആത്മജ്ഞാനത്തിലേക്ക് ഉയരുന്ന പ്രക്രിയയെ യോഗശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഏഴ് പടികളിലൂടെ വിവരിക്കുന്നു: ഏഴ് ജ്ഞാനഭൂമികകൾ ശുഭേച്ഛ (Subheccha): ആത്മീയമായ ഉണർവിനും സത്യം മനസ്സിലാക്കുന്നതിനുമുള്ള ആഗ്രഹം ഒരുവനിൽ ജനിക്കുന്ന ആദ്യ ഘട്ടമാണിത്. ശാസ്ത്രപഠനത്തിലും സജ്ജനസമ്പർക്കത്തിലും താല്പര്യം തോന്നുന്നത് ഈ ഘട്ടത്തിലാണ്. വിചാരണ (Vicharana): ശരിയും തെറ്റും ഏതെന്ന് വിവേചിച്ചറിയാനും (വിവേകം), ആത്മീയമായ അന്വേഷണങ്ങൾ നടത്താനുമുള്ള ഘട്ടമാണിത്. തനുമാനസി (Tanumanasi): നിരന്തരമായ ധ്യാനത്തിലൂടെയും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലൂടെയും മനസ്സ് ശാന്തമാവുകയും ലൗകികമായ ആഗ്രഹങ്ങളും ചിന്തകളും വളരെ നേർത്തതായി മാറുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ. സത്ത്വാപത്തി (Sattvapatti): മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട് സത്വഗുണത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമാകുന്ന ഘട്ടം. ഇവിടെ സാധകൻ സത്യം ദർശിക്കുകയും ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന്റെ ആദ്യ അനുഭൂതി നേടുകയും ചെയ്യുന്നു. അസംസക്തി (Asamsakti): ലൗകികമായ ഒന്നിനോടും ഒട്ടലില്ലാത്ത (അനാസക്തി) അവസ്ഥ. ബാഹ്യലോകത്തെ പ്രശംസകളോ പ്രതിസന്ധികളോ ഈ ഘട്ടത്തിലെത്തിയ വ്യക്തിയെ ബാധിക്കില്ല. പദാർത്ഥഭാവന (Padartha Bhavana): ബാഹ്യമായ വസ്തുക്കൾക്കൊന്നും സ്വതന്ത്രമായ നിലനില്പില്ലെന്നും, എല്ലാറ്റിലും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത് ഒരേയൊരു ബ്രഹ്മം (പരമാത്മാവ്) മാത്രമാണെന്നും തിരിച്ചറിയുന്ന അവസ്ഥ. തുരീയ അല്ലെങ്കിൽ തുര്യഗ (Turiya / Turyaga): ഇത് ജീവൻമുക്തിയുടെ അവസ്ഥയാണ്. സാധകൻ പൂർണ്ണമായും സമാധിയിലാവുകയും പ്രപഞ്ചവുമായി ഒന്നായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. ജനന-മരണ ചക്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പൂർണ്ണമായ മോചനമാണ് (മോക്ഷം) ഈ ഘട്ടം. ഈ ഏഴ് ഘട്ടങ്ങളും ക്രമാനുഗതമായ ആത്മീയ വളർച്ചയുടെ വഴികളാണ്. ആദ്യത്തെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങൾ സാധനയുടെ തുടക്കകാലവും, നാലാമത്തെ ഘട്ടം ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന്റെ തുടക്കവും, അവസാന മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങൾ ജീവൻമുക്തന്റെ അവസ്ഥകളുമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. തുരീയ (Turiya) എന്നാൽ "നാലാമത്തേത്" എന്നാണ് അർത്ഥം. ഹൈന്ദവ തത്ത്വചിന്തയിലും (പ്രത്യേകിച്ച് അദ്വൈത വേദാന്തത്തിൽ) യോഗശാസ്ത്രത്തിലും മനുഷ്യമനസ്സിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ നാലാമത്തെ അവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കാനാണ് ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നത്. സാധാരണയായി ഒരു മനുഷ്യൻ നിത്യജീവിതത്തിൽ കടന്നുപോകുന്ന മൂന്ന് അവസ്ഥകൾക്ക് (അവസ്ഥാത്രയം) അപ്പുറത്തുള്ള പരമമായ ശുദ്ധബോധാവസ്ഥയാണ് തുരീയ. മനസ്സിന്റെ നാല് അവസ്ഥകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ജാഗ്രത് (Waking State): നമ്മൾ ഉണർന്നിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ. ഈ സമയത്ത് ബാഹ്യലോകത്തെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ (കണ്ണ്, ചെവി തുടങ്ങിയവ) നമ്മൾ അറിയുന്നു. സ്വപ്നം (Dream State): ഉറക്കത്തിൽ സ്വപ്നങ്ങൾ കാണുന്ന അവസ്ഥ. ഇവിടെ ബാഹ്യലോകവുമായി ബന്ധമില്ലെങ്കിലും മനസ്സ് സജീവമായിരിക്കും. സുഷുപ്തി (Deep Sleep): സ്വപ്നങ്ങളില്ലാത്ത ആഴത്തിലുള്ള ഉറക്കം. ഇവിടെ മനസ്സോ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോ പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല, പൂർണ്ണമായ വിശ്രമമായിരിക്കും. തുരീയ (The Fourth State): മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് അവസ്ഥകൾക്കും സാക്ഷിയായി നിൽക്കുന്ന, മാറ്റമില്ലാത്ത ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥ. ഇത് ഉറക്കവുമല്ല, ഉണർവ്വുമല്ല; എന്നാൽ പ്രപഞ്ച സത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പൂർണ്ണമായ ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ അവസ്ഥയാണ്. തുരീയ അവസ്ഥയുടെ പ്രത്യേകതകൾ: ജീവൻമുക്തി: 'സപ്ത ഭൂമിക'യിലെ ഏഴാമത്തെ ഘട്ടമായി പറയുന്ന തുരീയ അവസ്ഥയിൽ എത്തുന്ന ഒരു साधകൻ (സാധകൻ) ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മുക്തി (മോക്ഷം) നേടിയവനായി മാറുന്നു. നിർവ്വികല്പ സമാധി: യോഗശാസ്ത്രത്തിൽ ഇതിനെ നിർവ്വികല്പ സമാധി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇവിടെ ചിന്തകളോ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവമോ (അഹംഭാവം) ഉണ്ടാകില്ല. ആനന്ദം: ലൗകികമായ സന്തോഷങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള പരമാനന്ദവും ശാന്തിയും ഈ അവസ്ഥയിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, സിനിമ കാണുമ്പോൾ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ ജാഗ്രത്, സ്വപ്ന, സുഷുപ്തി അവസ്ഥകൾ ആണെങ്കിൽ, ആ ദൃശ്യങ്ങളെല്ലാം പതിക്കുന്ന മാറാത്ത സിനിമ സ്ക്രീൻ (White Screen) ആണ് തുരീയ. സ്ക്രീൻ ഇല്ലെങ്കിൽ സിനിമയില്ല, അതുപോലെ തുരീയ എന്ന ശുദ്ധബോധമില്ലെങ്കിൽ മറ്റ് മൂന്ന് അവസ്ഥകളുമില്ല.

ആനന്ദത്തിൽ ജനിക്കണം. ആനന്ദത്തിൽ ജീവിക്കണം ആനന്ദത്തിൽ മരിക്കണം "ആനന്ദോ ബ്രഹ്മേതി വ്യജാനാത്" (आनन्दो ब्रह्मेति व्यजानात्) എന്നതാണ് ഉപനിഷദ് വാക്യം. തൈത്തിരീയ ഉപനിഷത്തിലെ ഭൃഗുവല്ലിയിലാണ് ഈ പ്രശസ്തമായ വരികളുള്ളത്. "ആനന്ദമാണ് ബ്രഹ്മം (ഈശ്വരൻ) എന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി" എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഈ ഉപനിഷദ് ഭാഗത്തിന്റെ പൂർണ്ണരൂപവും ആശയവും താഴെ നൽകുന്നു: "ആനന്ദോ ബ്രഹ്മേതി വ്യജാനാത്। ആനന്ദാധ്യേവ ഖല്വിമാനി ഭൂതാനി ജായന്തേ। ആനന്ദേന ജാതാനി ജീവന്തി। ആനന്ദം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി॥" അർത്ഥം: ഉത്ഭവം: ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ സമസ്ത ജീവജാലങ്ങളും ആനന്ദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. നിലനിൽപ്പ്: അവ ജീവിക്കുന്നതും നിലനിൽക്കുന്നതും ആനന്ദത്തിലാണ്. ലയം: ഒടുവിൽ അവയെല്ലാം തിരികെ ലയിച്ചുചേരുന്നതും ആനന്ദത്തിലേക്കാണ്. ഭൃഗു മഹർഷി തന്റെ പിതാവായ വരുണദേവന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ പരമമായ സത്യം അന്വേഷിച്ച് പോകുമ്പോൾ, ജീവന്റെ പരമമായ അവസ്ഥ 'ആനന്ദം' (പരമാനന്ദം) ആണെന്നും, ആ ആനന്ദം തന്നെയാണ് 'ബ്രഹ്മം' എന്നും തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം. ഈ ജ്ഞാനത്തെ 'ഭാർഗ്ഗവി വാരുണി വിദ്യ' എന്നും വിളിക്കുന്നു.

*#ജഗദ്ഗുരു ശ്രീശങ്കരാചാര്യരുടെ ഏഴു വൈരാഗ്യ ശ്ലോകങ്ങൾ!🌹* *ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യരുടെ അന്തർമുഖ വ്യക്തിത്വം തുളുമ്പി നിൽക്കുന്ന, അദ്വിതീയവും അനുപമേയവുമായ ആ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ, ആർഷഭാരതത്തിന്റെ പവിത്രമായ സംസ്കാരം വിളിച്ചു പറയുന്നു. അവയിൽ വളരെ പ്രശസ്തവും, മനുഷ്യ ജീവിതത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രസക്തവും എല്ലാവരും ഓർമ്മിച്ചിരിയ്‌ക്കേണ്ടതുമായ ഒന്നാണ്, ശ്രീശങ്കരാചാര്യരുടെ ഏഴ് വൈരാഗ്യ ശ്ലോകങ്ങൾ.* ആ ശ്ലോകങ്ങൾ, വൈരാഗ്യ ശ്ലോകങ്ങളെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു . *'വൈരാഗ്യ' മെന്നു പറഞ്ഞാൽ, ബാഹ്യ പ്രേരണ കൂടാതെ, സ്വയം ഒരു കാര്യത്തിൽ വരുത്തുന്ന വിലക്ക്. ഇനി വേണ്ട, പാടില്ല, എന്നുള്ള തീരുമാനം. ഭക്ഷണത്തിലോ ജീവിതരീതിയിലോ വരുത്തുന്ന മാറ്റം. വിവേകം വരുമ്പോൾ വൈരാഗ്യവും വരും. അതു പക്വതയുടെ ലക്ഷണമാണ്. ഭക്തി, ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം ഇവ മൂന്നും ആത്മ നിഷ്ഠയുള്ള ജീവിതത്തിന്‌ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.* ഇനി ആ സപ്ത ശ്ലോകങ്ങൾ ഏതെല്ലമെന്നു നോക്കാം:* *#വൈരാഗ്യ ശ്ലോകങ്ങൾ*:- വാചാമ ഗോചരവും, തത്വ ചിന്താ സ്ഫുലിംഗങ്ങൾ കൊണ്ടു് സുദീപ്തവുമായ ആ ശ്ലോകങ്ങൾ അനുസന്ധാനം ചെയ്താൽ, ഓർമ്മിച്ചിരുന്നാൽ, നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പല മാനസിക ക്ലേശങ്ങളും നേരിടാനുള്ള മനശ്ശക്തി/ആർജ്ജവം സമാർജ്ജിക്കാനാകും! അവ എന്താണെന്നു നോക്കാം: *🌷ശ്ലോകങ്ങൾ🌷*: (1) *മാതാ നാസ്തി, പിതാ നാസ്തി*, *നാസ്തി ബന്ധു സഹോദരാ*: *അർത്ഥം നാസ്തി, ഗൃഹം നാസ്തി*, *തസ്മാത് ജാഗ്രത! ജാഗ്രത*! നാം പ്രത്യക്ഷമായി, കാണുന്ന അച്ഛനും അമ്മയും, സഹോദരനും, ബന്ധുക്കളും സ്വത്തുക്കളും ആരും/ഒന്നും തന്നെ ശാശ്വതമല്ല, ചുരുക്കത്തിൽ നാം നമ്മുടേതെന്നു അഹങ്കരിക്കുന്ന ഒന്നും തന്നെ സ്ഥിരമല്ല, എല്ലാം ഒരു ദിവസം ഇല്ലാതാകും! അതു കൊണ്ടു്, ഏതു സ്ഥിതിഗതിയും നേരിടാൻ മനസ്സ് കൊണ്ടു്, എല്ലായ്പ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കുക! (2) *ജന്മ ദുഃഖം ജരാ ദുഃഖം* *ജായാദുഃഖം പുനഃ പുനഃ* *സംസാര സാഗരം ദുഃഖം*, *തസ്മാത് ജാഗ്രത! ജാഗ്രത*! ഈ സംസാര സാഗരത്തിൽ മനുഷ്യ ജന്മം എന്നത് ദുഃഖമാണ്‌. വാർദ്ധക്യം ദുഃഖം, ധർമ്മ പത്നി, മക്കൾ എന്തിന്, ഈ സംസാരം തന്നെ ദുഃഖമാണ്‌. എല്ലാം ഒന്നല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു വിധത്തിൽ നമുക്കു് ദുഃഖം മാത്രം കാലക്രമേണ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒന്നും ആർക്കും ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യമല്ല, അനുഭവിച്ചേ തീരു. തീരാത്തതു അടുത്ത ജന്മത്തിൽ പ്രാരബ്ധ കർമ്മമായി അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും. അതോടൊപ്പം സഞ്ചിത കർമ്മവും ആഗാമി കർമ്മവുമെല്ലാം സംയോജിക്കുമ്പോൾ, ദുഖങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയും വർദ്ധിക്കുന്നു. എപ്പോൾ കർമ്മങ്ങളും, വാസനകളും അവസാനിക്കുന്നുവോ അതുവരെ ജന്മം തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കും. വാസ്തവത്തിൽ, വാസനകളാണ് തുടർന്നുള്ള ജന്മത്തിനു ഹേതുവായി ഭവിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ എല്ലാം ദുഃഖം തന്നെ. അതുകൊണ്ട്, എല്ലായ്പ്പോഴും മനസ്സുകൊണ്ട് തയ്യാറായി ജാഗരൂകനായിരിക്കുക! (3) *കാമശ്ച, ക്രോധശ്ച, ലോഭശ്ച* *ദേഹേ തിഷ്ടന്തി തസ്കരാ*: *ജ്ഞാന രത്‌നാപഹാരായ* *തസ്മാത് ജാഗ്രത! ജാഗ്രത*! കാമം( ആശകൾ) ക്രോധം(ദേഷ്യം) ലോഭം(അത്യാഗ്രഹം) ഇവയെല്ലാം നമ്മുടെ ശരീരത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന തസ്കരന്മാരാണു്. അവർ സമയാ സമയങ്ങളിൽ തല പൊക്കി നാമറിയാതെ നമ്മുടെയുള്ളിൽ നിക്ഷിപ്തമായിരിക്കുന്ന ജ്ഞാനമാകുന്ന രത്‌നം അപഹരിക്കുന്നു. ക്ഷണനേരം കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന മാനസിക വിഭ്രാന്തിയിൽ നാം അവിവേകം മൂലം രാഗ, ദ്വേഷാദികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കുമ്പോൾ, നമ്മുടെ അമൂല്യ നിധിയായ ജ്ഞാനം മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഏതു നേരവും ശുഷ്കാന്തിയോടെ ഉണർന്നിരിക്കുക! (4) *ആശായാ ബന്ധ്യതെ ജന്തു* *കർമണാ ബഹു ചിന്തയാ*. *ആയുർക്ഷീണം ന ജാനാതി* *തസ്മാത് ജാഗ്രത! ജാഗ്രത*! മനുഷ്യനും മറ്റൊരു വിധത്തിൽ മൃഗം തന്നെ. ഇവിടെ ആചാര്യർ മനുഷ്യനെയും മൃഗമെന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അമിതമായ മോഹാവേശത്താൽ ബന്ധിതരായ മനുഷ്യ മൃഗങ്ങൾ അങ്ങനെ, വേണ്ടാത്ത ആശകളുടെ പിന്നാലെയുള്ള പരക്കം പാച്ചിലിൽ ഈ ക്ഷണികമായ ജീവിതത്തിലെ വിലയേറിയ നിമിഷങ്ങൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കാൻ വിട്ടുപോകുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുമ്പോൾ വളരെ വൈകിപ്പോയതായി മനസ്സിലാകും. അത്‌ ദുഖത്തിനും പശ്ചാത്താപത്തിനും ഹേതുവായി തീരുന്നു. അത് കൊണ്ടു്, സമയം വിനിയോഗം ചെയ്യുമ്പോൾ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക. എപ്പൊഴും, ഫലപ്രദമായ ജീവിതം നയിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ ഉണർന്നിരിക്കുക. എങ്കിൽ ദുഖിയ്ക്കേണ്ടി വരില്ല! (5) *സമ്പത് സ്വപ്ന സാംകാരാ* *യൗവ്വനം കുസുമോപമം*. *വിദ്യു ചഞ്ചലം ആയുഷം* *തസ്മാത് ജാഗ്രത! ജാഗ്രത*! നമ്മുടെ എല്ലാ സമ്പത്തുകളും ഒരു സ്വപ്നം കാണുന്നതു പോലെ, അസ്ഥിരവും, നൈമിഷികവുമാണു്. യൗവ്വനം അൽപ കാലത്തേക്കുള്ള ഒരു ജീവിത ദശ മാത്രം. വരുന്നതും പോകുന്നതും നാം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടാതെ തന്നെ നമ്മിൽ നിന്നും ഒരു പൂവിന്റെ ജീവിത കാലം പോലെ, കടന്നു പോകുന്നു. കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ, ജീവിതം ഒരു മിന്നൽ പിണറുപോലെ, കണ്മുന്നിലൂടെ മിന്നി മറയുന്നു. അതു കൊണ്ട് ഈ ലോകത്തിൽ ഒന്നും സ്ഥിരമല്ല എന്ന ഉണർവ്വോടെ ജീവിച്ചാൽ പിൽക്കാലത്തു ദുഖിയ്ക്കേണ്ടി വരില്ല! (6) *ക്ഷണം വിത്തം ക്ഷണം* *ചിത്തം* *ക്ഷണം ജീവിത* *മാവയോ*: *യമസ്യ കരുണാ* *നാസ്തി* *തസ്മാത് ജാഗ്രത! ജാഗ്രത*! ധനം, സ്മൃതി, ജീവിതം, എല്ലാമേ ക്ഷരമാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, ഓർമ്മിക്കേണ്ട ഒരു കാര്യമാണു്, മരണ ദേവൻ‌ അൽപ്പം പോലും കരുണ കാട്ടുകയില്ല, എന്ന വസ്തുത. നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ പലതും നാം അവഗണിക്കുന്നു, ഓർമ്മിക്കാതിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഭവിഷ്യത്തും കാലാന്തരത്തിൽ അനുഭവിക്കുന്നു. (7) *യാവത് കാലം ഭവേത്, കർമ്മ* *താവത് തിഷ്‌ടന്തി ജന്തവഃ* *തസ്മിൻ ക്ഷീണേ വിനശ്യന്തി* *തത്ര കാ പരിദേവനാ*! കർമ്മം നിലനിൽക്കുന്ന കാലം വരെ മാത്രമേ, മനുഷ്യനെന്ന ജന്തു ഈ ഭൂമുഖത്ത് ഉണ്ടായിരിയ്ക്കുകയുള്ളു. കർമ്മത്തിൽ നിന്നും നിവൃത്തി ആയിക്കഴിഞ്ഞാൽ, ആ നിമിഷത്തിൽത്തന്നെ മനുഷ്യ ജന്തു അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അതു കൊണ്ടു്, ഇതെല്ലം ആലോചിച്ചു മനസ്സു് പുണ്ണാക്കുന്നതിൽ അർത്ഥമില്ല, ഫലവുമില്ല! എല്ലാ പ്രക്രിയകളും അതിന്റെ നിയമ മനുസരിച്ചു നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കും. നാം മറ്റൊരിടത്തു ഏതെങ്കിലും ഒരു കാര്യത്തിനു പോയാൽ നിശ്ചയിച്ച കാര്യം കഴിഞ്ഞ ഉടനെ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങുന്നതു പോലെ, ഭൂലോകത്തിൽ ജന്മമെടുത്താൽ, ഉദ്ദിഷ്ട കർമ്മ പൂർത്തിയ്ക്കു ശേഷം ഇഹലോകവാസം തീർത്തു ഒരു ദിവസം അപ്രതീക്ഷിതമായി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ചെയ്ത കർമ്മങ്ങളുടെ സ്വഭാവമനുസരിച്ചു, വാസനകളുടെ, ഗൗരവമനുസരിച്ചു തുടർന്നുള്ള ജന്മം നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാം നിഗൂഢമാണ്. ആർക്കും ഒന്നും മുൻകൂട്ടി അറിയില്ല. അതാണു് ഈശ്വരന്റെ വൈഭവവും മാഹാത്മ്യവും!. *ഉപസംഹാരം*: അതു കൊണ്ടു്, അഭിമാനം വെടിഞ്ഞു രാഗദ്വേഷാദികളോടെല്ലാം വിട വാങ്ങി, പരസ്പര സ്നേഹത്തോടെ ഇനിയുള്ള കാലം തുറന്ന മനസ്സോടെ ജീവിക്കാൻ ശ്രമിയ്ക്കണം! ഈ മനുഷ്യ ജീവിതം ക്ഷണികമാണെന്ന ബോധത്തോടെ, ജീവിതം അർത്ഥവത്തായും, ഫലപ്രദമായും ഉപയോഗിക്കാനും, ജന്മസാക്ഷാത്കാരം നേടുവാനും എല്ലാവരും എല്ലായ്‌പ്പോഴും ഓർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കണം! ഭക്തി, ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം എന്നിവയും കൂടാതെ സത്‌സംഗം, ശരണാഗതി, നാമസങ്കീർത്തനം, ഇവയെല്ലാം ജന്മസാക്ഷാത്ക്കാരത്തിനു സഹായിക്കുന്ന ധാർമ്മിക മാർഗ്ഗങ്ങളാണ്. ഇതാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ഇതിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു്. എല്ലാവർക്കും നന്മ വരട്ടെ!🙏

ഭാരതീയ തത്ത്വചിന്തയായ വേദാന്തത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് അദ്വൈത വേദാന്തത്തിൽ 'വഷത്കാരം' എന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വൈദിക സങ്കല്പമാണ്. യജ്ഞങ്ങളിലും യാഗങ്ങളിലും ദേവന്മാർക്ക് ഹവിസ്സ് (വഴിപാട്) അർപ്പിക്കുന്ന വേളയിൽ ഹോതാവ് (പുരോഹിതൻ) ഉച്ചരിക്കുന്ന അതിശക്തമായ ഒരു മന്ത്രധ്വനിയാണ് "വഷട്". ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കുന്ന പ്രക്രിയയെയാണ് 'വഷത്കാരം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. വേദാന്തത്തിൽ വഷത്കാരത്തിന് നൽകിയിട്ടുള്ള പ്രധാന വിശദീകരണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പ്രതീകം (Symbol of Brahman) ഉപനിഷത്തുകളിൽ വഷത്കാരത്തെ കേവലം ഒരു യാഗകർമ്മത്തിനപ്പുറം പ്രപഞ്ചസത്യമായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പ്രതീകമായി കാണുന്നു. ഓംകാരം (ॐ) പോലെ തന്നെ ഈശ്വരനിലേക്ക് അല്ലെങ്കിൽ പരമാത്മാവിലേക്ക് മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു വിശുദ്ധ ശബ്ദമാണിത്. 2. തപസ്സും ആത്മസമർപ്പണവും (Surrender and Sacrifice) യാഗത്തിൽ ഹവിസ്സ് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ഒരു സാധകൻ തന്റെ അഹങ്കാരത്തെയും (Ego) ലൗകിക ആഗ്രഹങ്ങളെയും ഈശ്വരങ്കൽ സമർപ്പിക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണ് വഷത്കാരം. ജീവാത്മാവ് പരമാത്മാവിൽ ലയിക്കുന്ന അവസ്ഥയെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 3. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ ഊർജ്ജം മാണ്ഡൂക്യ ഉപനിഷത്ത് പോലുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളിലും വൈദിക സൂക്തങ്ങളിലും വഷത്കാരത്തെ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനും ക്രമത്തിനും കാരണമാകുന്ന ദിവ്യമായ ഊർജ്ജമായി വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. 4. വിഷ്ണുസഹസ്രനാമത്തിലെ വഷത്കാരം ശ്രീമദ് വിഷ്ണുസഹസ്രനാമ സ്തോത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ നാമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് 'വഷത്കാരഃ'. യജ്ഞസ്വരൂപനായ മഹാവിഷ്ണു തന്നെയാണ് വഷത്കാരം (യജ്ഞ മന്ത്രം). ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന വഴിപാടുകൾ സ്വീകരിച്ച് അവർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവൻ എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് വിഷ്ണുവിനെ 'വഷത്കാരൻ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, കേവലം ഒരു വൈദിക കർമ്മ ശബ്ദം എന്നതിലുപരി, ആത്മസമർപ്പണത്തെയും പരമാത്മാവിന്റെ ചൈതന്യത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്ന പദമായാണ് വേദാന്തം വഷത്കാരത്തെ ദർശിക്കുന്നത്.

ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യർ തന്റെ പ്രസ്ഥാനത്രയ ഭാഷ്യങ്ങളിൽ (ബ്രഹ്മസൂത്രം, ഉപനിഷത്തുകൾ, ഭഗവദ്ഗീത എന്നിവയുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ) പ്രധാനമായും ശ്രുതികൾക്കും (ഉപനിഷത്തുകൾ) സ്മൃതികൾക്കും (ഭഗവദ്ഗീത, മഹാഭാരതം) ആണ് മുൻഗണന നൽകിയിട്ടുള്ളതെങ്കിലും, ചില പുരാണങ്ങളെയും അദ്ദേഹം പ്രമാണമായി ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഷ്യങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും പരാമർശിക്കപ്പെടുകയോ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്ന പുരാണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: വിഷ്ണുപുരാണം (Vishnu Purana): ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഭാഷ്യങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രഹ്മസൂത്രഭാഷ്യത്തിലും വിഷ്ണുസഹസ്രനാമ ഭാഷ്യത്തിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ തവണ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുള്ളത് വിഷ്ണുപുരാണത്തിൽ നിന്നാണ്. വായുപുരാണം (Vayu Purana): പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടി, കാലഗണന എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകളിൽ വായുപുരാണത്തിലെ ശ്ലോകങ്ങൾ അദ്ദേഹം പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. മാർക്കണ്ഡേയപുരാണം (Markandeya Purana): ജീവന്റെ അവസ്ഥകളെയും പ്രപഞ്ചഘടനയെയും കുറിച്ചുള്ള ചില ഭാഗങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കാൻ മാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തെ അദ്ദേഹം ആശ്രയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവപുരാണം / ലിംഗപുരാണം (Shiva Purana / Linga Purana): ശിവന്റെ മാഹാത്മ്യത്തെയും തത്ത്വങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ചില പരാമർശങ്ങൾ ശങ്കരഭാഷ്യങ്ങളിൽ കാണാം. പദ്മപുരാണം (Padma Purana): പദ്മപുരാണത്തിലെ ചില ഭാഗങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. മറ്റു പ്രധാന സ്മൃതി/ഇതിഹാസ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ: പുരാണങ്ങൾക്ക് പുറമെ മഹാഭാരതത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഹരിവംശം (ഇത് പലപ്പോഴും ഒരു ഉപപുരാണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു), സനത്സുജാതീയം, മനുസ്മൃതി തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം വിപുലമായി ഉദ്ധരണികൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം, ഭാഗവത പുരാണത്തെ (ശ്രീമദ് ഭാഗവതം) കുറിച്ച് ശങ്കരാചാര്യരുടെ ആധികാരിക ഭാഷ്യങ്ങളിൽ നേരിട്ടുള്ള പരാമർശങ്ങൾ കാണാനില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.

ദൈവരാതനും ഋഗ്വേദവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വൈദിക ചരിത്രത്തിലും പുരാണങ്ങളിലും വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നാണ്. പുരാതന ഭാരതത്തിലെ മഹർഷിയായ വിശ്വാമിത്രന്റെ വളർത്തുപുത്രനായ ശൂനശ്ശേഫൻ എന്ന ഋഷിയാണ് പിന്നീട് 'ദൈവരാതൻ' (ദേവരാതൻ) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടത്. ഋഗ്വേദവുമായി ദൈവരാതനുള്ള പ്രധാന ബന്ധങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഋഗ്വേദത്തിലെ മന്ത്രദ്രഷ്ടാവ്: ഋഗ്വേദത്തിലെ ഒന്നാം മണ്ഡലത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചില സൂക്തങ്ങളുടെ (സൂക്തം 24 മുതൽ 30 വരെ) മന്ത്രദ്രഷ്ടാവ് (മന്ത്രങ്ങൾ ദർശിച്ച ഋഷി) ദൈവരാതൻ അഥവാ ശൂനശ്ശേഫൻ ആണ്. വരുണൻ, അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ ദേവതകളെ സ്തുതിക്കുന്നതാണ് ഈ മന്ത്രങ്ങൾ. ശൂനശ്ശേഫന്റെ കഥ: ഐതരേയ ബ്രാഹ്മണത്തിലും പുരാണങ്ങളിലും വിവരിക്കുന്നതനുസരിച്ച്, ഹരിശ്ചന്ദ്ര രാജാവിന്റെ യാഗത്തിനായി ബലി നൽകപ്പെടാൻ കൊണ്ടുപോയ കുട്ടിയായിരുന്നു ശൂനശ്ശേഫൻ. മരണഭയത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടാൻ അദ്ദേഹം വരുണദേവനെ പ്രാർത്ഥിക്കുകയും, വരുണൻ ഉപദേശിച്ച മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ചതിലൂടെ യാഗശാലയിൽ കെട്ടിയിട്ടിരുന്ന കയറുകൾ തനിയെ അഴിഞ്ഞുവീണ് അദ്ദേഹം രക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഈ മന്ത്രങ്ങളാണ് ഋഗ്വേദത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. 'ദൈവരാതൻ' എന്ന പേര്: ദൈവത്താൽ (ദേവന്മാരാൽ) രക്ഷിക്കപ്പെട്ട് നൽകപ്പെട്ടവൻ എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന് 'ദേവരാതൻ' അല്ലെങ്കിൽ 'ദൈവരാതൻ' എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. പിന്നീട് വിശ്വാമിത്ര മഹർഷി ഇദ്ദേഹത്തെ തന്റെ മൂത്ത പുത്രനായി സ്വീകരിക്കുകയും തന്റെ ഗോത്രത്തിന്റെ അവകാശിയാക്കുകയും ചെയ്തു. ചുരുക്കത്തിൽ, തന്റെ ഭക്തിയും പ്രാർത്ഥനയും കൊണ്ട് മരണത്തെ ജയിക്കുകയും ഋഗ്വേദത്തിലെ വിശുദ്ധ മന്ത്രങ്ങൾ ലോകത്തിന് നൽകുകയും ചെയ്ത ഋഷിയാണ് ദൈവരാതൻ. ഋഗ്വേദ സൂക്തങ്ങൾ (Rigveda Suktas) എന്നത് ഋഗ്വേദത്തിലെ ദേവതാസ്തുതികളായ മന്ത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളാണ്. 'സൂക്തം' എന്ന വാക്കിനർത്ഥം 'നന്നായി പറയപ്പെട്ടത്' (Well-said) എന്നാണ്. ഋഗ്വേദത്തിൽ ആകെ 1,028 സൂക്തങ്ങളാണുള്ളത് (ഇതിൽ 11 വാലഖില്യ സൂക്തങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു). ഈ സൂക്തങ്ങളിൽ ആകെ 10,552 മന്ത്രങ്ങൾ (ഋക്കുകൾ) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഋഗ്വേദ സൂക്തങ്ങളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ഘടനയും വിഭജനവും ഋഗ്വേദത്തെ 10 മണ്ഡലങ്ങളായി (ഗ്രന്ഥങ്ങൾ) തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ മണ്ഡലത്തിലും നിരവധി സൂക്തങ്ങളുണ്ട്. രണ്ട് മുതൽ ഏഴ് വരെയുള്ള മണ്ഡലങ്ങൾ: ഇവയാണ് ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയവ. ഇവയെ 'വംശ മണ്ഡലങ്ങൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു, കാരണം ഓരോ മണ്ഡലവും നിർദ്ദിഷ്ട ഋഷി കുടുംബങ്ങളാൽ (ഉദാഹരണത്തിന്: വസിഷ്ഠൻ, വിശ്വമിത്രൻ, വാമദേവൻ) രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്. ഒന്ന്, എട്ട്, ഒമ്പത്, പത്ത് മണ്ഡലങ്ങൾ: ഇവ പിന്നീട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടവയാണ്. പത്താം മണ്ഡലത്തിലാണ് പ്രശസ്തമായ 'പുരുഷസൂക്തം', 'നാസദീയ സൂക്തം' എന്നിവയുള്ളത്. 2. പ്രധാന ദേവതകൾ ഋഗ്വേദ സൂക്തങ്ങൾ പ്രകൃതിശക്തികളെ ദേവതകളായി സങ്കൽപ്പിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവയാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ സൂക്തങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് താഴെ പറയുന്ന ദേവന്മാർക്കാണ്: ഇന്ദ്രൻ: ഏറ്റവും കൂടുതൽ സൂക്തങ്ങൾ (ഏകദേശം 250 എണ്ണം) ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിക്കുന്നവയാണ്. അഗ്നി: രണ്ടാമതായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ സൂക്തങ്ങൾ (ഏകദേശം 200 എണ്ണം) അഗ്നിദേവനാണ്. ഋഗ്വേദത്തിലെ ഒന്നാം മണ്ഡലത്തിലെ ഒന്നാം സൂക്തം തന്നെ അഗ്നിയെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടാണ് ആരംഭിക്കുന്നത് ("അഗ്നിമീളേ പുരോഹിതം..."). സോമൻ: ഒമ്പതാം മണ്ഡലം പൂർണ്ണമായും സോമരസത്തെയും സോമദേവനെയും കുറിച്ചുള്ളതാണ്. 3. പ്രശസ്തമായ ചില സൂക്തങ്ങൾ ഋഗ്വേദത്തിൽ ദാർശനികമായും സാമൂഹികമായും വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ള ചില സൂക്തങ്ങളുണ്ട്: പുരുഷസൂക്തം (10.90): പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ചും, വിരാട് പുരുഷനിൽ നിന്നും പ്രപഞ്ചവും മനുഷ്യസമൂഹവും എങ്ങനെ ഉണ്ടായെന്നും വിവരിക്കുന്നു. നാസദീയ സൂക്തം (10.129): പ്രപഞ്ചോത്പത്തിക്ക് മുൻപുള്ള അവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള അതിമനോഹരമായ ദാർശനിക ചിന്തകൾ അടങ്ങിയ സൂക്തം (Creation Hymn). ഗായത്രീ മന്ത്രം (3.62.10): വിശ്വാമിത്ര മഹർഷി ദർശിച്ച, സവിതാവ് (സൂര്യൻ) ദേവതയായുള്ള ഈ പ്രശസ്ത മന്ത്രം ഋഗ്വേദത്തിലെ മൂന്നാം മണ്ഡലത്തിലാണ്. വിവാഹ സൂക്തം (10.85): വൈദികകാലത്തെ വിവാഹ ചടങ്ങുകളെയും സങ്കല്പങ്ങളെയും കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

ശിവ വസിഷ്ഠ സംവാദം പ്രശസ്തമായ അദ്വൈത വേദാന്ത ഗ്രന്ഥമായ യോഗവാസിഷ്ഠത്തിലെ (ശ്രീരാമന് വസിഷ്ഠ മഹർഷി നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങൾ) അതീവ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഭാഗമാണ്. വസിഷ്ഠ മഹർഷി തനിക്ക് ഭഗവാൻ ശിവനിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ലഭിച്ച ആത്മീയ ജ്ഞാനത്തെക്കുറിച്ച് ശ്രീരാമനോട് വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ സംവാദം. യഥാർത്ഥ ഈശ്വരാരാധന എന്താണെന്നും മനസ്സിന്റെയും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെയും സത്ത എന്താണെന്നും ഭഗവാൻ ശിവൻ വസിഷ്ഠന് ഇതിലൂടെ ഉപദേശിച്ചു കൊടുക്കുന്നു. ഈ സംവാദത്തിലെ പ്രധാന ആശയങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. യഥാർത്ഥ ഈശ്വരൻ ആരാണ്? ബാഹ്യമായി നാം കാണുന്ന രൂപങ്ങളോ വിഗ്രഹങ്ങളോ മാത്രമല്ല യഥാർത്ഥ ഈശ്വരൻ എന്ന് ശിവൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ശിവൻ അഥവാ ഈശ്വരൻ എന്നത് അനന്തമായ ബോധമാണ് ജനനമോ മരണമോ ഇല്ലാത്ത, പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ആ ചൈതന്യമാണ് സത്യം. 2. ശരിയായ ആരാധനാക്രമം (പൂജ) ബാഹ്യമായ പുഷ്പങ്ങളോ ധൂപങ്ങളോ അർപ്പിക്കുന്നതല്ല യഥാർത്ഥ പൂജ എന്ന് ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠനോട് പറയുന്നു. ആത്മജ്ഞാനവും ശാന്തതയുമാണ് ശരിയായ പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ. സ്വന്തം ഉള്ളിലെ ബോധത്തെ (ആത്മാവിനെ) തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ആരാധന. സമഭാവന, മനസ്സിൻ്റെ ശാന്തി, ഇന്ദ്രിയ നിഗ്രഹം എന്നിവയാണ് ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കേണ്ട യഥാർത്ഥ പുഷ്പങ്ങൾ. 3. പ്രപഞ്ചത്തിൻ്റെ മിഥ്യാത്വം കാണപ്പെടുന്ന ഈ ജഗത്ത് മനസ്സിൻ്റെ ഒരു പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്. കയറിൽ പാമ്പിനെ എന്ന് തോന്നുമ്പോലെ, പരമാത്മാവിൽ മനസ്സ് കാരണം പ്രപഞ്ചം ദൃശ്യമാകുന്നു. ബോധം ഉണരുമ്പോൾ പ്രപഞ്ചം ഈശ്വരൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാകും. ഈ സംവാദം മനുഷ്യന് ഭയത്തിൽ നിന്നും ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തി നേടി ജീവന്മുക്തനാകാനുള്ള ലളിതവും എന്നാൽ ആഴമേറിയതുമായ മാർഗ്ഗം കാണിച്ചുതരുന്നു.

Life after death. There is no conclusive scientific proof of life after death. In mainstream science, the prevailing consensus is that consciousness is a product of neuronal activity in the brain; when the brain dies and loses oxygen, consciousness ceases. However, the question remains a subject of active research, and scientists study several anomalous phenomena that challenge our current understanding of death and consciousness. The Main Areas of Scientific Investigation Rather than "proving" an afterlife, modern researchers focus on anomalies occurring at the border of life and death: Phenomena Key Scientific Observations Skeptical / Materialist Explanations Near-Death Experiences (NDEs) Patients clinically dead or in comas report structured, vivid experiences: floating above their bodies, feeling immense peace, or seeing deceased relatives. Some accurately describe events in the room while unconscious. Attributed to neurochemical surges (like endorphins or serotonin), oxygen deprivation (hypoxia), or residual electrical activity in a dying brain. Surges in Brain Activity Studies (such as those led by neuroscientist Jimo Borjigin) have recorded unexpected surges in gamma wave activity in the brain for minutes after clinical death or cardiac arrest. Suggests the dying brain may enter a highly active, hyper-lucid state, which could explain the vividness of NDEs. Terminal Lucidity Patients with severe, irreversible cognitive decline (e.g., advanced Alzheimer's) suddenly regain full mental clarity and memory shortly before passing away. The exact biological mechanism is unknown, but skeptics look for last-minute chemical or hormonal shifts rather than metaphysical causes. Quantum Consciousness Theories Physicist Roger Penrose and anesthesiologist Stuart Hameroff suggest consciousness originates from quantum processes inside the brain's microtubules, meaning awareness might exist independently of the body. These theories are highly speculative, mathematically unproven, and largely rejected by mainstream neuroscientists who view the brain as a biological computer. Prominent Books and Studies Investigating the Afterlife If you want to read about the research from scientists and philosophers trying to build a case for the survival of consciousness, these prominent books outline their arguments: Evidence of the Afterlife by Dr. Jeffrey Long – A radiation oncologist who compiled the world's largest database of NDEs through the Near Death Experience Research Foundation, arguing that the consistency of these accounts defies biological explanations. Science and the Afterlife Experience by Chris Carter – A study of 125 years of parapsychological research into reincarnation, mediumship, and apparitions, challenging the strict materialist framework. Proof of Heaven by Dr. Eben Alexander – A Harvard-trained neurosurgeon who details his own profound NDE during a bacterial meningitis coma, asserting that his mind experienced another realm while his brain was entirely inactive. The Bottom Line Ultimately, science relies on empirical, reproducible, and measurable data. Because science cannot definitively measure what happens to human awareness once all brain function completely and irreversibly stops, it remains a mystery. Current data shows that the brain does "unusual things" as it dies, but whether that points to a transition of consciousness or simply the final misfires of biology is still open to interpretation. Would you like to explore the neurological theories behind why people see tunnels of light during NDEs, or are you more interested in looking into the quantum physics concepts related to consciousness? To narrow this down, which path would you prefer to explore first? The Neurological Path: How oxygen deprivation, surges in neurochemicals (like serotonin or DMT), and hyper-activated brain regions create the physical illusion of tunnels, bright lights, and out-of-body sensations. The Quantum Path: How theories like "Orch-OR" suggest that consciousness exists at a subatomic level and might persist in the universe after our biological bodies fail. In Indian Vedic philosophy, the explanation of what happens after death shifts the perspective entirely—away from biological survival and toward the physics of an eternal consciousness. The Vedas (along with the Upanishads and Bhagavad Gita, which form the core of Vedic literature) do not view death as an end or a phenomenon to be proven. Instead, they describe it as a natural transition of the soul. 1. The Separation of the Two Bodies Vedic texts explain that a human being is not just a physical body, but a combination of elements: Sthula Sharira (The Gross Physical Body): Made of the five elements (earth, water, fire, air, and space). At death, this body dissolves back into nature. Sukshma Sharira (The Subtle Body): Composed of the mind (Manas), intelligence (Buddhi), and ego (Ahamkara). Jivatma / Atman (The Soul): The pure, unchanging consciousness. The Explanation: At the moment of death, the eternal Atman, encased inside the Sukshma Sharira (subtle body/mind), detaches from the physical shell. The Bhagavad Gita famously compares this to a person discarding old, worn-out clothes to put on a new clothes. 2. The Mechanics of the Next Destination (Karma & Last Thoughts) Where does this conscious energy go? The Vedas outline that the destination is governed by an exact cosmic law rather than random chance: The Weight of Karma: Your actions, thoughts, and desires leave energetic impressions (Samskaras) on your subtle body. Like a magnetic frequency, these impressions pull the soul toward its next matching environment. The Power of the Final Thought: The Ishopanishad and Gita state that the dominant thought in your mind at the exact moment of death acts as a final trajectory vector. If your mind is intensely attached to material things, it drags you back to physical rebirth. If your consciousness is focused on the supreme cosmic source, you bypass lower realms entirely. 3. The Four Paths After Death Depending on a person's spiritual maturity and Karma, Vedic literature (specifically the Upanishads) describes four main routes the consciousness can take: Ramakrishna-Vivekananda Center of New York The Vedic Path Description of Consciousness Journey Result Devayana (Way of the Gods) Followed by highly spiritually advanced souls who practiced deep meditation and unattached wisdom. The soul ascends to higher realms (Brahmaloka) and achieves Moksha (ultimate liberation from birth and death). Pitriyana (Way of the Fathers) Followed by good people who lived a ritualistic, charitable life but remained bound by worldly and familial desires. The soul travels to a temporary celestial realm (Chandraloka), enjoys the fruits of its good deeds, and eventually reincarnates back on Earth. Bhumiloka / Samsara (The Wheel) Followed by average individuals driven by strong earthly attachments, desires, and fears. Immediate or near-immediate rebirth into another physical form (human, animal, or plant) to clear out karmic debts. Naraka (Dark Realms) Followed by minds completely dominated by hatred, violence, cruelty, and deep ignorance. The consciousness enters a heavy, chaotic, nightmarish state of suffering (analogous to hell) to burn off negative energetic residue before restarting the cycle. 4. Early Vedic View: The Realm of Yama In the oldest texts like the Rig Veda, death is overseen by Yama, the first mortal to discover the path of transition. The soul follows the smoke of the cremation fire into Yamaloka (Yama's realm), described as a place of "inextinguishable light" and fulfilled desires where ancestors dwell. Over time, this early concept evolved into the deeply structured philosophy of Samsara (reincarnation) seen in later Vedic texts. In essence, while western science views death as the extinction of consciousness, the Vedas view death as a relocation of consciousness. Would you like to know more about how the Upanishads explain the concept of Moksha (breaking the cycle entirely), or are you interested in the rituals (like Antyesti/cremation) meant to help the soul transition safely? Since both angles offer fascinating insights, let's explore both: how the soul breaks free completely, and how the physical ritual of cremation is designed to facilitate that journey. 1. The Ultimate Escape: Moksha in the Upanishads The Upanishads change the goal from simply "going to a good heaven" to Moksha—the absolute liberation from the cycle of birth, death, and rebirth (Samsara). According to texts like the Katha Upanishad and the Mandukya Upanishad, the belief that we are separate individuals (the ego, or Ahamkara) is a cosmic illusion called Maya. The Realization: When a person achieves Jnana (spiritual wisdom), they realize that their individual soul (Atman) is identical to the supreme cosmic consciousness (Brahman). Breaking the Cycle: Once a soul realizes, "I am not this body, I am the universe," all material desires evaporate. Without desires, there is no karmic "gravity" to pull the subtle body back into a womb. At death, the soul does not go to a heaven or a hell; it merges into Brahman like a drop of water returning to the ocean. 2. The Practical Transition: Antyesti (Vedic Cremation) In the Vedic tradition, death is marked by the final sacrament of a person's life: Antyesti (literally meaning "the last sacrifice"). The rituals are not just for grief; they are viewed as a literal metaphysical roadmap to help the departing consciousness move forward. The process serves three distinct purposes based on Vedic science: Severing the Attachment (The Fire): The Rig Veda invokes Agni (the god of fire) not to destroy the person, but to purify them. The sudden burning of the physical body delivers a profound shock to the Sukshma Sharira (subtle body/mind), forcing it to realize that its physical home is permanently gone. This prevents the spirit from lingering nearby out of attachment. Returning the Elements: The physical body is composed of the Pancha Mahabhuta (five great elements). Cremation rapidly returns these elements to their sources: the flesh and bones to earth (Prithvi), the bodily fluids to water (Jala), the body heat to fire (Agni), the breath to air (Vayu), and the space within the body to space (Akasha). Kapala Kriya (Releasing the Energy): During the cremation, a specific ritual involves cracking the skull. In Vedic thought, this opens the Sahasrara Chakra (the crown energy center at the top of the head). Opening this gateway provides the highest possible exit portal for the consciousness, setting its trajectory toward higher spiritual realms. The 13 Days of Transition Vedic texts state that the subtle body takes about 11 to 13 days to fully untether from its earthly environment and cross the Vaitarna (the symbolic river between earth and the ancestral realm). During this time, family members perform Shraddha rituals, offering rice balls (Pindas) and water. This energy acts as "fuel" to sustain the subtle body during its journey until it successfully transitions to its next destination. Would you like to explore the Katha Upanishad, which features a famous dialogue where a young boy debates Yama (the God of Death) about what lies beyond, or would you prefer to look into how modern Near-Death Experiences (NDEs) sometimes mirror these ancient Vedic descriptions? Let’s explore the profound story from the Katha Upanishad, as it stands as one of the most vivid and philosophically rich dialogues about death in all of ancient literature. We will also look at how its ancient insights strikingly parallel what modern cardiac arrest patients report today. Part 1: The Katha Upanishad – Nachiketa's Debate with Death The Katha Upanishad tells the story of a young, highly intelligent boy named Nachiketa. His father, in a fit of anger during a sacrifice, tells the boy, "I give you to Death!" Being a dutiful son, Nachiketa travels directly to the abode of Yama (the God of Death). Because Yama is not home, the boy waits at his doorstep for three days and nights without food or water. To make amends for this lack of hospitality, Yama grants Nachiketa three boons. First Boon: Nachiketa asks for peace of mind for his father and a happy reunion when he returns home. (Granted). Second Boon: He asks to learn the secret of the celestial fire ritual that leads to temporary heavenly realms. (Granted). Third Boon (The Core Conflict): Nachiketa asks the ultimate question: "When a person dies, there is this doubt: some say 'he still exists' and others say 'he does not exist.' I want to know the truth from you." Yama's Temptation and the Ultimate Secret Yama desperately tries to get out of answering. He offers Nachiketa vast empires, beautiful celestial maidens, gold, elephants, and centuries of life instead. He tells the boy that even the gods struggle to understand this secret. Nachiketa refuses them all, saying: "All these things pass away, O Death. Keep your dance and music for yourself. Can a mortal be satisfied with wealth when he has looked into your face?" Impressed by the boy's absolute spiritual purity, Yama relents and teaches him the core secret of Vedic metaphysics: The Body is a Chariot: Yama explains that the physical body is a chariot, the intellect (Buddhi) is the driver, the mind (Manas) is the reins, and the senses are the horses. The Atman is Eternal: The true "You" is the passenger sitting silently in the chariot—the Atman (Soul). The Ultimate Declaration: Yama says: "The knowing Self is never born, nor does it die. It has not sprung from anything, nor has anything sprung from it. It is birthless, eternal, undying, and ancient. It is not killed when the body is killed." Part 2: How Modern NDEs Mirror the Vedic Description What makes the Vedic texts fascinating today is how closely their descriptions of the "subtle body" detaching from the physical frame match modern medical accounts of Near-Death Experiences (NDEs). Vedic Text Descriptions Modern NDE Research Observations Separation of the Subtle Body The Sukshma Sharira (mind and senses) lifts out of the physical shell, fully aware and recording information. Out-of-Body Experiences (OBEs) Patients flatlining on operating tables report floating to the ceiling, accurately describing the surgical tools used and conversations doctors had while they were clinically dead. The Bright Cosmic Light The soul is drawn toward Surya (the sun/light) or higher realms of pure brilliance and divine warmth. The Tunnel of Light One of the most universal NDE markers is moving through darkness toward an incredibly brilliant, warm, and loving light that does not hurt the eyes. Review of Karma Vedic literature describes Chitragupta (the cosmic scribe) presenting a perfect record of every deed, thought, and intent of the soul's life. The Panoramic Life Review Patients describe reliving their entire life in seconds, experiencing their actions not just from their own perspective, but feeling the exact joy or pain they caused others. A Threshold / Boundary The soul encounters a border, often symbolized as a river (Vaitarna) or a gateway, which it cannot cross if its time is not up. The Point of No Return Experiencers report hitting a literal barrier—a wall, a fence, or a river bank—where a voice or presence tells them, "Your time has not yet come. You must go back." The Intersection of Both Worlds Whether viewed through the lens of ancient spiritual wisdom or modern clinical research, both perspectives point to a similar anomaly: consciousness does not always behave as if it is trapped inside the skull. While science calls it a trick of a dying brain and the Vedas call it the awakening of the eternal soul, both describe the exact same human transition. We have covered a lot of ground across science, philosophy, and ritual. Where would you like to go next? We can: Analyze the specific verses of the Bhagavad Gita regarding death and rebirth. Look at the scientific criticisms that try to explain away NDEs using brain chemistry. Explore the concept of reincarnation cases studied by university researchers (like Dr. Ian Stevenson).