ഭഗവദ്ഗീതയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മനഃശാസ്ത്രപരമായ ശ്ലോകങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് . രണ്ടാം അധ്യായമായ സാംഖ്യയോഗത്തിലെ 62, 63 ശ്ലോകങ്ങളിലായാണ് മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ തകർച്ചയുടെ ഘട്ടങ്ങൾ (The Ladder of Fall) ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ വിവരിക്കുന്നത്. ഒരു ചെറിയ ചിന്ത എങ്ങനെയാണ് മനുഷ്യനെ പൂർണ്ണമായ നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നതെന്ന് ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ മനഃശാസ്ത്രപരമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. ശ്ലോകങ്ങളും അവയുടെ അർത്ഥവും: ധ്യായതോ വിഷയാൻ പുംസഃ സംഗസ്തേഷൂപജായതേ। സംഗാത് സഞ്ജായതേ കാമഃ കാമാത് ക്രോധോऽഭിജായതേ॥ (2:62) അർത്ഥം: ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് (ഭൗതികമായ കാര്യങ്ങൾ, സുഖങ്ങൾ) നിരന്തരം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മനുഷ്യന് അവയോട് ആസക്തി (അറ്റാച്ച്മെന്റ്) ഉണ്ടാകുന്നു. ഈ ആസക്തിയിൽ നിന്ന് അവ സ്വന്തമാക്കണമെന്ന കാമം (തീവ്രമായ ആഗ്രഹം) ജനിക്കുന്നു. ആഗ്രഹം തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് ക്രോധം (ദേഷ്യം) ഉണ്ടാകുന്നു. ക്രോധാദ്ഭവതി സമ്മോഹഃ സമ്മോഹാത് സ്മൃതിവിഭ്രമഃ। സ്മൃതിഭ്രംശാദ് ബുദ്ധിനാശോ ബുദ്ധിനാശാത് പ്രണശ്യതി॥ (2:63) അർത്ഥം: ദേഷ്യത്തിൽ നിന്ന് സമ്മോഹം (അവിവേകം/തിരിച്ചറിവില്ലായ്മ) ഉണ്ടാകുന്നു. അവിവേകം കാരണം സ്മൃതിവിഭ്രമം (ഓർമ്മക്കേട്/ശരിതെറ്റുകളെക്കുറിച്ചുള്ള മറവി) സംഭവിക്കുന്നു. ഓർമ്മ നശിക്കുന്നതോടെ ബുദ്ധിനാശം (വിവേചനശക്തി നഷ്ടപ്പെടൽ) സംഭവിക്കുന്നു. ബുദ്ധി നശിക്കുന്നതോടെ മനുഷ്യൻ പൂർണ്ണമായി നശിക്കുന്നു (പ്രണശ്യതി). മനഃശാസ്ത്രപരമായ 8 ഘട്ടങ്ങൾ (The Psychological Chain Reaction): മനുഷ്യന്റെ മനസ്സ് തകർച്ചയിലേക്ക് പോകുന്ന പ്രക്രിയയെ 8 ഘട്ടങ്ങളായി ഇതിൽ തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു: വിഷയ ധ്യാനം (Continuous Thinking): ഒരു വസ്തുവിനെക്കുറിച്ചോ വ്യക്തിയെക്കുറിച്ചോ മനസ്സിൽ നിരന്തരം ചിന്തിക്കുന്നു. സംഗം (Attachment): ആ ചിന്ത വളർന്ന് അതിനോട് മാനസികമായ ഒരു അടുപ്പമായി മാറുന്നു. കാമം (Desire): അത് എങ്ങനെയെങ്കിലും സ്വന്തമാക്കണം എന്ന തീവ്രമായ ആഗ്രഹമായി രൂപപ്പെടുന്നു. ക്രോധം (Anger): ആ ആഗ്രഹം വിചാരിച്ചതുപോലെ നടക്കാതെ വരുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ദേഷ്യവും നിരാശയും നിറയുന്നു. സമ്മോഹം (Delusion): ദേഷ്യം വരുമ്പോൾ മനസ്സിന്റെ ശാന്തത നഷ്ടപ്പെടുകയും, എന്ത് ചെയ്യണം എന്ത് ചെയ്യരുത് എന്നറിയാത്ത അവസ്ഥ വരികയും ചെയ്യുന്നു. സ്മൃതിവിഭ്രമം (Loss of Memory): ഈ അവസ്ഥയിൽ സ്വന്തം മൂല്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും, മുൻകാല അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിച്ച പാഠങ്ങളെക്കുറിച്ചും മനുഷ്യൻ മറന്നുപോകുന്നു. ബുദ്ധിനാശം (Loss of Intellect): ശരിയും തെറ്റും തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിവേചനശക്തി (Discrimination power) പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെടുന്നു. പ്രണശ്യതി (Total Ruin): ബുദ്ധി നശിക്കുന്നതോടെ മനുഷ്യൻ തെറ്റായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുകയും മാനസികമായും സാമൂഹികമായും തകരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്നത്തെ കാലത്തെ പ്രസക്തി: ആധുനിക മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ പറയുന്ന ഡിപ്രഷൻ (Depression), ആങ്സൈറ്റി (Anxiety), അഡിക്ഷൻ (Addiction) തുടങ്ങിയ പല പ്രശ്നങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാന കാരണം ഭഗവദ്ഗീത നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് ഈ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങളിലൂടെ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ബാഹ്യമായ കാര്യങ്ങളിൽ അമിതമായി മനസ്സ് അർപ്പിക്കുന്നതാണ് എല്ലാ മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കും കാരണം എന്ന് ഈ ശ്ലോകം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഭഗവദ്ഗീതയിലെ ഇതുപോലെയുള്ള മറ്റ് മനഃശാസ്ത്രപരമായ ശ്ലോകങ്ങൾ. മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാനും മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങളെ അതിജീവിക്കാനും ഭഗവദ്ഗീത നൽകുന്ന മികച്ച മനഃശാസ്ത്രപരമായ ശ്ലോകങ്ങളും അവയുടെ പ്രായോഗിക പരിഹാരങ്ങളും താഴെ വിവരിക്കുന്നു. മുൻപ് സൂചിപ്പിച്ച തകർച്ചയുടെ ഘട്ടങ്ങളിൽ (Ladder of Fall) നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഗീത പ്രധാനമായും രണ്ട് വഴികളാണ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്: മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുക, വിവേചനശക്തി (Intellect) വളർത്തുക. 1. മനസ്സിനെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കാം? (Mind Control) മനസ്സ് ഒരു കുരങ്ങനെപ്പോലെയാണെന്നും അതിനെ എളുപ്പം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും അർജ്ജുനൻ ഭയപ്പെടുമ്പോൾ, ശ്രീകൃഷ്ണൻ നൽകുന്ന മനഃശാസ്ത്രപരമായ മറുപടി ആറാം അധ്യായത്തിലുണ്ട്: അസംശയം മഹാബാഹോ മനോ ദുർനിഗ്രഹം ചലം। അഭ്യാസേന തു കൗന്തേയ വൈരാഗ്യേണ ച ഗൃഹ്യതേ॥ (6:35) അർത്ഥം: ഹേ അർജ്ജുനാ, മനസ്സ് ചഞ്ചലമാണെന്നതിലും അതിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്നതിലും യാതൊരു സംശയവുമില്ല. എന്നാൽ 'അഭ്യാസം' (Continuous Practice) കൊണ്ടും 'വൈരാഗ്യം' (Detachment) കൊണ്ടും അതിനെ വരുതിയിലാക്കാൻ സാധിക്കും. മനഃശാസ്ത്രപരമായ പരിഹാരം: അഭ്യാസം (Practice): മനസ്സ് തെറ്റായ ചിന്തകളിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ അതിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്ന പരിശീലനം (ഉദാഹരണത്തിന്: മെഡിറ്റേഷൻ, കോൺസെൻട്രേഷൻ പ്രകൃതിയിലുള്ള വ്യായാമങ്ങൾ). വൈരാഗ്യം (Detachment): എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അമിതമായ ആസക്തി ഒഴിവാക്കുക. കാര്യങ്ങളെ വസ്തുനിഷ്ഠമായി കാണാൻ ശീലിക്കുക. 2. മനസ്സ് നിങ്ങളുടെ മിത്രവും ശത്രുവുമാണ് (Mind as your Friend or Enemy) നമ്മുടെ വിജയവും പരാജയവും നിശ്ചയിക്കുന്നത് മറ്റുള്ളവരല്ല, നമ്മുടെ സ്വന്തം മനസ്സാണെന്ന് ഈ ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു: ഉദ്ധരേദാത്മനാത്മാനം നാത്മാനമവസാദയേത്। ആത്മൈവ ഹ്യാത്മനോ ബന്ധുരാത്മൈവ രിപുരാത്മനഃ॥ (6:5) അർത്ഥം: സ്വന്തം മനസ്സിനെക്കൊണ്ട് സ്വയം ഉദ്ധരിക്കണം; ഒരിക്കലും മനസ്സിനെ തളർത്തരുത്. കാരണം, സ്വന്തം മനസ്സ് തന്നെയാണ് തന്റെ മിത്രം, മനസ്സ് തന്നെയാണ് തന്റെ ശത്രുവും. മനഃശാസ്ത്രപരമായ പരിഹാരം: Self-Motivation: ബാഹ്യമായ പ്രശംസകൾക്കോ പിന്തുണക്കോ കാത്തുനിൽക്കാതെ, സ്വയം പോസിറ്റീവായി ചിന്തിക്കാൻ പഠിക്കുക. മനസ്സിന് മേൽ നിയന്ത്രണമുള്ളവർക്ക് അത് മിത്രമായി പ്രവർത്തിക്കും, നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവർക്ക് അത് സ്വയം നശിപ്പിക്കുന്ന ശത്രുവായി മാറും (Self-sabotage). 3. സ്ഥിരപ്രജ്ഞത: മാനസിക സമനില കാത്തുസൂക്ഷിക്കൽ (Equanimity) ആധുനിക കാലത്ത് ആളുകൾക്ക് പെട്ടെന്ന് ദേഷ്യം വരാനും ഡിപ്രഷനിലേക്ക് പോകാനും കാരണം സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് മനസ്സ് മാറുന്നതാണ്. ഇതിനുള്ള പരിഹാരമാണ് 'സ്ഥിരപ്രജ്ഞത': ദുഃഖേഷ്വനുദ്വിഗ്നമനാഃ സുഖേഷു വിഗതസ്പൃഹഃ। വീതരാഗഭയക്രോധഃ സ്ഥിതധീർമുനിരുച്യതേ॥ (2:56) അർത്ഥം: ദുഃഖങ്ങൾ വരുമ്പോൾ ഉത്കണ്ഠപ്പെടാതിരിക്കുകയും, സുഖങ്ങളിൽ അമിതമായ ആഹ്ലാദമോ ആസക്തിയോ ഇല്ലാതിരിക്കുകയും, രാഗം (അമിത ആകർഷണം), ഭയം, ക്രോധം (ദേഷ്യം) എന്നിവയിൽ നിന്ന് മുക്തനാവുകയും ചെയ്തവനാണ് സ്ഥിരബുദ്ധിയുള്ളവൻ (സ്ഥിരപ്രജ്ഞൻ). മനഃശാസ്ത്രപരമായ പരിഹാരം: ജീവിതത്തിലെ ഉയർച്ച താഴ്ചകളെ ഒരുപോലെ നേരിടാനുള്ള Emotional Resilience (മാനസിക പ്രതിരോധശേഷി) വളർത്തിയെടുക്കുക. സുഖവും ദുഃഖവും താല്ക്കാലികമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുക. 4. കർമ്മഫലത്തിലുള്ള ആസക്തി ഒഴിവാക്കുക (Stress Management) മനഃശാസ്ത്രപരമായി നോക്കിയാൽ മനുഷ്യന്റെ ഭൂരിഭാഗം സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കും (Stress) കാരണം "ഞാൻ വിചാരിച്ചതുപോലെ കാര്യങ്ങൾ നടക്കുമോ? പരീക്ഷ ജയിക്കുമോ? ജോലി കിട്ടുമോ?" എന്ന ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കയാണ്. ഇതിനുള്ള ശാശ്വത പരിഹാരമാണ് ഗീതയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ശ്ലോകം: കർമണ്യേവാധികാരസ്തേ മാ ഫലേഷു കദാചന। മാ കർമഫലഹേതുർഭൂർമാ തേ സംഗോऽസ്ത്വകർമണി॥ (2:47) അർത്ഥം: നിനക്ക് കർമ്മം ചെയ്യാൻ മാത്രമേ അധികാരമുള്ളൂ, അതിന്റെ ഫലത്തിൽ ഒരിക്കലുമില്ല. കർമ്മഫലത്തെ ആഗ്രഹിച്ചു കൊണ്ട് കർമ്മം ചെയ്യരുത്; അതുപോലെ കർമ്മം ചെയ്യാതിരിക്കാനും (അലസത) നിനക്ക് തോന്നരുത്. മനഃശാസ്ത്രപരമായ പരിഹാരം: Focus on the Process, not the Outcome: ഫലത്തെക്കുറിച്ച് ആകുലപ്പെട്ട് സമയം കളയാതെ, നിലവിൽ ചെയ്യാനുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ (Present moment) 100% ശ്രദ്ധ നൽകുക. ഇത് ഉത്കണ്ഠ (Anxiety) പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കും. ഉപസംഹാരം ഗീത മുന്നോട്ട് വെക്കുന്ന മനഃശാസ്ത്രം എന്നത് വളരെ ലളിതമാണ്: "സാഹചര്യങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ നമുക്ക് കഴിയില്ല, എന്നാൽ സാഹചര്യങ്ങളോടുള്ള നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ പ്രതികരണത്തെ (Response) നിയന്ത്രിക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കും."

വേദാന്തത്തിൽ ലൗകിക ജീവിതത്തെയും ആത്മീയ ചിന്തയെയും വേർതിരിച്ചു കാണിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന മനോഹരമായ ഒരു തത്ത്വചിന്തയാണിത്. "ഉണ്ണാനായി ഇരിക്കുക" (ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം ജീവിക്കുക), "ഇരിക്കാനായി ഉണ്ണുക" (ജീവൻ നിലനിർത്താനും ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാനും വേണ്ടി മാത്രം ആഹാരം കഴിക്കുക) എന്നീ രണ്ട് ശീലങ്ങളെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ രണ്ട് ആശയങ്ങളെ വേദാന്ത ചിന്തയനുസരിച്ച് താഴെ പറയും വിധം വിശദീകരിക്കാം: 1. ഉണ്ണാനായി ഇരിക്കുക (ഭോഗാസക്തി / താമസ-രാജസ ഭാവം) ആശയവിനിമയം: ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം ജീവിക്കുക എന്നതാണ്. ഇവിടെ മനുഷ്യൻ ഇന്ദ്രിയ സുഖങ്ങൾക്ക് (പ്രത്യേകിച്ച് നാവിൻ്റെ രുചിക്ക്) അടിമപ്പെടുന്നു. വേദാന്ത വീക്ഷണം: ആഹാരത്തെ ഒരു ഉപാധിയായല്ല, മറിച്ച് ജീവിതത്തിന്റെ ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യമായാണ് ഇത്തരക്കാർ കാണുന്നത്. ഇത് ഭൗതികമായ ആഗ്രഹങ്ങളിലും (ഭോഗം) അജ്ഞതയിലും മുഴുകിയിരിക്കുന്ന താമസിക അല്ലെങ്കിൽ രാജസിക പ്രകൃതത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഇത് മനുഷ്യനെ ലൗകിക ബന്ധങ്ങളിൽ കൂടുതൽ തളച്ചിടുന്നു. 2. ഇരിക്കാനായി ഉണ്ണുക (ആത്മീയ സാധന / സാത്വിക ഭാവം) ആശയവിനിമയം: ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഈ ഭൂമിയിൽ (ശരീരത്തോടെ) ഇരിക്കാൻ (ജീവിക്കാൻ) വേണ്ടി മാത്രം ആഹാരം കഴിക്കുക എന്നതാണ്. വേദാന്ത വീക്ഷണം: ഭഗവദ്ഗീതയിലും ഉപനിഷത്തുകളിലും പറയുന്ന സാത്വിക ആഹാരരീതിയാണിത്. ശരീരം എന്നത് ആത്മാവിന് സഞ്ചരിക്കാനും ഈശ്വരസാക്ഷാത്കാരം നേടാനുമുള്ള ഒരു മാധ്യമം (ക്ഷേത്രം) മാത്രമാണ്. ആ മാധ്യമം തകരാതെ നിലനിർത്താൻ ആവശ്യമായ ഇന്ധനം മാത്രമാണ് ആഹാരം. യോഗ സാധനയ്ക്കും ധ്യാനത്തിനും തടസ്സമാകാത്ത രീതിയിൽ മിതാഹാരം കഴിക്കുന്നതിനെയാണ് വേദാന്തം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത്. ഉപനിഷദ് ചിന്തകളിലെ ആഹാരം ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്ത് അനുസരിച്ച്, "അന്നമയം ഹി സൗമ്യ മനഃ" — അതായത് നമ്മൾ കഴിക്കുന്ന ആഹാരത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മരൂപമാണ് നമ്മുടെ മനസ്സായി മാറുന്നത്. തെറ്റായ ചിന്തയോടെ ഉണ്ണാനായി ഇരുന്നാൽ മനസ്സ് ചഞ്ചലമാകും. ആത്മീയ ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇരിക്കാനായി ഉണ്ണുമ്പോൾ മനസ്സ് ശുദ്ധമാവുകയും (ആഹാരശുദ്ധി), അത് ബുദ്ധിയെ ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, കേവലം ശരീര സുഖങ്ങൾക്കായി ജീവിക്കാതെ, ഉന്നതമായ ആത്മീയ ചിന്തകൾക്കും ലോകസേവനത്തിനുമായി ശരീരം നിലനിർത്താൻ മാത്രം ആഹാരം കഴിക്കുക എന്നതാണ് വേദാന്തം നൽകുന്ന സന്ദേശം. ഭഗവദ്ഗീതയിലെ മിതാഹാര സങ്കല്പത്തെക്കുറിച്ചും ഭക്ഷണത്തിന്റെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ചും (സാത്വികം, രാജസികം, താമസികം) വേദാന്തം വ്യക്തമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. നാം കഴിക്കുന്ന ആഹാരം നമ്മുടെ ശരീരത്തെ മാത്രമല്ല, ചിന്തകളെയും മനസ്സിനെയും എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്ന് താഴെ പറയുന്ന രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കാം: 1. ഭഗവദ്ഗീതയിലെ മിതാഹാരം (യുക്താഹാരം) ഭഗവദ്ഗീത ആറാം അധ്യായത്തിലെ (ആത്മസംയമയോഗം) 16, 17 ശ്ലോകങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്: "നാത്യശ്നതസ്തു യോഗോऽസ്തി ന ചൈകാന്തമനശ്നതഃ..." കൂടുതൽ കഴിക്കുന്നവനും: അളവിൽ കൂടുതൽ ആഹാരം കഴിക്കുന്നവന് യോഗം (ധ്യാനം/ആത്മീയത) സാധ്യമല്ല. ഒന്നും കഴിക്കാത്തവനും: പട്ടിണി കിടന്ന് ശരീരം തളർത്തുന്നവനും ആത്മീയ സാധന സാധ്യമല്ല. യുക്താഹാരം: ആഹാരം, വിഹാരം (വിനോദം), ഉറക്കം, ഉണർവ് എന്നിവയിൽ കൃത്യമായ മിതത്വം (സന്തുലിതാവസ്ഥ) പാലിക്കുന്നവന് മാത്രമേ ജീവിതത്തിലെ ദുഃഖങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ സാധിക്കൂ. ഇതാണ് യഥാർത്ഥ യോഗം. 2. ഭക്ഷണത്തിന്റെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾ (ഭഗവദ്ഗീത - അധ്യായം 17) നാം കഴിക്കുന്ന ആഹാരത്തിന്റെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് മനസ്സിന്റെ ഭാവങ്ങളും മാറുന്നു. ഇതിനെ മൂന്നായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു: സാത്വിക ആഹാരം (Sattvic Food): സ്വഭാവം: ആയുസ്സ്, ബുദ്ധി, ബലം, ആരോഗ്യം, സുഖം, പ്രീതി എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവ. അധികം എരിവോ പുളിയോ ഇല്ലാത്ത, എണ്ണമയം കുറഞ്ഞ, പുതിയതും സ്വാഭാവികവുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ (പഴങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, ധാന്യങ്ങൾ, പാൽ). ഫലം: മനസ്സിന് ശാന്തിയും ശുദ്ധിയും നൽകുന്നു. "ഇരിക്കാനായി ഉണ്ണുന്നവർ" ഇത്തരം ഭക്ഷണമാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കുക. രാജസിക ആഹാരം (Rajasic Food): സ്വഭാവം: അതിയായ കയ്പ്പ്, പുളി, ഉപ്പ്, ചൂട്, എരിവ്, വരൾച്ച എന്നിവയുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ. ഫലം: ഇവ മനുഷ്യനിൽ കാമം, ക്രോധം, അമിതമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ, ചഞ്ചലത എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഇത് ദുഃഖത്തിലേക്കും രോഗങ്ങളിലേക്കും നയിക്കും. താമസിക ആഹാരം (Tamasic Food): സ്വഭാവം: പാകം ചെയ്ത് മൂന്ന് മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞത്, തണുത്തത്, ദുർഗന്ധമുള്ളത്, പഴകിയത്, മദ്യം, മയക്കുമരുന്ന് തുടങ്ങിയവ. ഫലം: ഇത് മനുഷ്യനിൽ അലസത, ഉറക്കം, ഭയം, അജ്ഞത, ബുദ്ധിഹീനത എന്നിവ നിറയ്ക്കുന്നു. "ഉണ്ണാനായി ഇരിക്കുന്നവർ" പലപ്പോഴും ഇത്തരം ലഹരികളിലേക്കും അമിതഭോഗത്തിലേക്കും വീണുപോകുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ശരീരം ഈശ്വരൻ തന്ന ഒരു വാഹനം മാത്രമാണെന്നും, അതിനെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് (ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിൽ) എത്തിക്കാൻ സാത്വികമായ ഇന്ധനം (ആഹാരം) മിതമായി മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാവൂ എന്നുമാണ് വേദാന്ത ചിന്തകൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്തിലെ "അന്നമയം ഹി സൗമ്യ മനഃ" (മനസ്സും ഭക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം). ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്തിലെ ആറാമത്തെ അധ്യായത്തിൽ ഉദ്ദാലക മഹർഷി മകനായ ശ്വേതകേതുവിന് നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങളിലാണ് മനസ്സിന്റെയും ആഹാരത്തിന്റെയും ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. മഹർഷി പറയുന്നു: "അന്നമയം ഹി സൗമ്യ മനഃ" (അല്ലയോ സൌമ്യനായ പുത്രാ, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സ് അവൻ കഴിക്കുന്ന അന്നത്താൽ (ആഹാരത്താൽ) നിർമ്മിതമാണ്). വേദാന്ത ശാസ്ത്രപ്രകാരം നമ്മൾ കഴിക്കുന്ന ആഹാരം വെറുതെ ദഹിച്ചു പോവുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്. അത് ശരീരത്തിൽ മൂന്ന് രൂപങ്ങളായി മാറുന്നു: ആഹാരത്തിന്റെ മൂന്ന് അവസ്ഥകൾ സ്ഥൂല രൂപം (Gross Part): ആഹാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും കട്ടിയുള്ള ഭാഗം ദഹിക്കാതെ മലമായി ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെടുന്നു. മധ്യ രൂപം (Middle Part): ആഹാരത്തിന്റെ ദഹിച്ച സത്ത ശരീരത്തിലെ മാംസവും രക്തവും അസ്ഥികളുമായി മാറി ശരീരത്തെ നിലനിർത്തുന്നു. സൂക്ഷ്മ രൂപം (Subtle Part): ആഹാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരവും സൂക്ഷ്മവുമായ ഊർജ്ജം മുകളിലേക്ക് ഉയർന്ന് നമ്മുടെ മനസ്സും ചിന്തകളുമായി മാറുന്നു. ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ ഉദ്ദാലക മഹർഷി ഒരു മനോഹരമായ ഉദാഹരണം നൽകുന്നുണ്ട്: തൈര് കടയുമ്പോൾ അതിന്റെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ ഭാഗം മുകളിലേക്ക് പൊന്തിവന്ന് നെയ്യ് ആകുന്നത് പോലെ, നാം കഴിക്കുന്ന ആഹാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ ഭാഗം മുകളിലേക്ക് ഉയർന്ന് മനസ്സായി മാറുന്നു. ഇതിന്റെ പ്രായോഗിക വശം (ആഹാരശുദ്ധി) അതുകൊണ്ടാണ് വേദാന്തത്തിൽ **"ആഹാരശുദ്ധി"**ക്ക് ഇത്രയധികം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. നമ്മൾ അശുദ്ധമായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സമ്പാദിച്ചതോ, ദേഷ്യത്തോടെയോ വിഷാദത്തോടെയോ പാകം ചെയ്തതോ ആയ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ നമ്മുടെ മനസ്സും അസ്വസ്ഥമാകും. നേരെമറിച്ച്, ഈശ്വരചിന്തയോടെ പാകം ചെയ്ത സാത്വിക ആഹാരം കഴിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ശാന്തമാവുകയും ബുദ്ധി ഉണരുകയും ചെയ്യുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, നമ്മൾ എന്താണോ കഴിക്കുന്നത്, അത് തന്നെയാണ് നമ്മുടെ ചിന്തകളായി പുറത്തുവരുന്നത്.

ശ്രീമദ് ഭാഗവതം പത്താം സ്കന്ധം, അറുപതാം അധ്യായത്തിലെ 45-ാമത്തെ ശ്ലോകം (10.60.45) ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനും രുക്മിണി ദേവിയും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിലെ വളരെ പ്രശസ്തമായ ഒരു ഭാഗമാണ്. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പരിഹാസപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾക്ക് മറുപടിയായി ഭക്തിയുടെയും ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെയും ആഴം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ശ്ലോകമാണിത്. മൂല ശ്ലോകം ത്വക്-ശ്മശ്രു-രോമ-നഖ-കേശ-പിനദ്ധം അന്തർ മാംസാസ്ഥി-രക്ത-കൃമി-വിട്-കഫ-പിത്ത-വാതം ജീവക്-ചാവം ഭജതി കാന്ത-മതിർ വിമൂഢാ യാ തേ പദാബ്ജ-മകരന്ദം അജിഘ്രതീ സ്ത്രീ ॥ 45 ॥ മലയാളം അർത്ഥം നിങ്ങളുടെ പാദപത്മങ്ങളിലെ തേനിന്റെ സുഗന്ധം ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയാത്ത സ്ത്രീ പൂർണ്ണമായും മോഹവലയത്തിലാണ് (അറിവില്ലാത്തവളാണ്). അങ്ങനെയുള്ളവൾ ചർമ്മം, മീശ, രോമം, നഖം, തലമുടി എന്നിവയാൽ മൂടിയതും; ഉള്ളിൽ മാംസം, അസ്ഥി, രക്തം, കൃമികൾ, വിസർജ്ജ്യം, കഫം, പിത്തം, വായു എന്നിവ നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു 'ജീവിക്കുന്ന ശവത്തെ' (മർത്യനായ മനുഷ്യനെ) തന്റെ ഭർത്താവോ കാമുകനോ ആയി സ്വീകരിച്ച് ആരാധിക്കുന്നു. സന്ദർഭവും തത്ത്വവും പശ്ചാത്തലം: ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ രുക്മിണി ദേവിയെ പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് തനിക്കല്ല, തന്നെക്കാൾ യോഗ്യരായ മറ്റ് രാജാക്കന്മാർക്ക് നിന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാമായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. ഇതിന് മറുപടിയായി രുക്മിണി ദേവി ഭഗവാന്റെ പരമാത്മ സ്വരൂപത്തെ വാഴ്ത്തുകയാണ് ഇവിടെ ചെയ്യുന്നത്. തത്ത്വം: ഭൗതികമായ ശരീരത്തിന്റെ നശ്വരതയെയും അശുദ്ധിയെയും കുറിച്ച് ഈ ശ്ലോകം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ പാദാരവിന്ദങ്ങളിൽ ശരണം പ്രാപിക്കാതെ ലൗകിക സുഖങ്ങളിലും നശ്വരമായ ശരീരങ്ങളിലും ആകൃഷ്ടരാകുന്നവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ശവത്തെയാണ് കെട്ടിപ്പുണരുന്നതെന്ന ആത്മീയ സത്യം രുക്മിണി ദേവി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

'അഹിംസ പരമോ ധർമ്മഃ' (അഹിംസയാണ് പരമമായ ധർമ്മം) എന്ന തത്വവും, മൃഗബലി ഉൾപ്പെടുന്ന യാഗങ്ങളും ഒരേ വേദസംസ്കാരത്തിൽ എങ്ങനെ ഒരുമിച്ച് പോകുന്നു എന്നത് വളരെ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു തത്ത്വചിന്താപരമായ ചോദ്യമാണ്. ഇതിനെ ഹൈന്ദവ ദർശനങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് മീമാംസ ശാസ്ത്രവും ഉപനിഷത്തുകളും, പ്രധാനമായും മൂന്ന് തലങ്ങളിൽ വിശദീകരിക്കുന്നു: 1. കർമ്മവും ലൗകിക പരിണാമവും വേദങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ആത്മീയ വളർച്ചയ്ക്ക് വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. കർമ്മകാണ്ഡം: വേദങ്ങളുടെ ആദ്യഭാഗങ്ങളിൽ (സംഹിതകൾ, ബ്രാഹ്മണങ്ങൾ) മനുഷ്യന്റെ ഭൗതികമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ സാധിക്കാനും പ്രകൃതിശക്തികളെ പ്രീതിപ്പെടുത്താനുമുള്ള യാഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. ആദിമകാലത്ത് മനുഷ്യന്റെ ഹിംസാത്മകമായ പ്രവൃത്തിയെ പൂർണ്ണമായി തടയുന്നതിന് പകരം, അതിനെ കർശനമായ നിയമങ്ങൾക്കുള്ളിൽ കൊണ്ടുവന്ന് നിയന്ത്രിക്കാനാണ് യാഗങ്ങൾ ശ്രമിച്ചത്. ജ്ഞാനകാണ്ഡം: വേദങ്ങളുടെ അവസാനഭാഗമായ ഉപനിഷത്തുകളിൽ എത്തുമ്പോൾ ബാഹ്യമായ യാഗങ്ങൾക്ക് പകരം 'ആന്തരിക യാഗങ്ങൾക്കാണ്' (ധ്യാനം, ആത്മജ്ഞാനം) പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. ഇവിടെയാണ് അഹിംസ പരമമായ ധർമ്മമായി പൂർണ്ണമായും പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്. 2. ആത്മീയമായ അർത്ഥം (Symbolic/Spiritual Meaning) യാഗങ്ങളിലെ 'ബലി' എന്നതിന് പ്രതീകാത്മകമായ അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്. മൃഗബലി എന്നാൽ പശുവിനെയോ ആടിനെയോ കൊല്ലുക മാത്രമല്ല: മനുഷ്യനിലുള്ള മൃഗീയമായ സ്വഭാവങ്ങളെ (കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മോഹം, മദം, മാത്സര്യം) ഈശ്വരന് സമർപ്പിച്ച് ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ 'ബലി'. 'അധ്വരഃ' എന്നാണ് യാഗത്തിന്റെ മറ്റൊരു പേര്. 'ധ്വര്' എന്നാൽ ഹിംസ, 'അധ്വര്' എന്നാൽ ഹിംസയില്ലാത്തത് എന്നാണ് അർത്ഥം. അതുകൊണ്ട് യഥാർത്ഥ വേദ തത്ത്വപ്രകാരം യാഗങ്ങൾ ഹിംസയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. 3. വൈദിക ഹിംസ അഹിംസയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തത്വം ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളിൽ 'വൈദിക ഹിംസ'യെ സാധാരണ ഹിംസയായി കാണുന്നില്ല. അതിന് മീമാംസകർ നൽകുന്ന ന്യായീകരണം ഇതാണ്: സൃഷ്ടിയുടെ ക്രമം: പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനായി ചില നിയമങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ഒരു ഡോക്ടർ രോഗിയെ രക്ഷിക്കാൻ ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തുമ്പോൾ ശരീരം മുറിക്കുന്നത് ഹിംസയായി കാണാൻ കഴിയില്ല. അതുപോലെ, സമഷ്ടിയുടെ (പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ) നന്മയ്ക്കായി വേദവിധിപ്രകാരം ചെയ്യുന്ന കർമ്മങ്ങൾ പാപമായി കണക്കാക്കില്ല. യാഗത്തിൽ ബലി നൽകപ്പെടുന്ന ജീവന് ഉയർന്ന ഒരു ആത്മീയ തലത്തിലേക്ക് (സദ്ഗതിയിലേക്ക്) പോകാൻ അത് കാരണമാകുന്നു എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ: വേദങ്ങൾ മനുഷ്യനെ പെട്ടെന്ന് ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് പൂർണ്ണ അഹിംസാവ്രതക്കാരനാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല. പകരം, അവന്റെ ലൗകിക ആഗ്രഹങ്ങളെ യാഗങ്ങളിലൂടെ നിയന്ത്രിക്കുകയും, പിന്നീട് ഉപനിഷത്തുകളിലെ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ 'അഹിംസ പരമോ ധർമ്മഃ' എന്ന പരമമായ സത്യത്തിലേക്ക് അവനെ നയിക്കുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഭാരതീയ ചിന്താധാരയിൽ മൃഗബലിയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായ അഹിംസയിലേക്കുള്ള മാറ്റം വളരെ വലിയൊരു ആത്മീയ വിപ്ലവമായിരുന്നു. ഉപനിഷത്തുകൾ ഇതിന് എങ്ങനെയാണ് അടിത്തറയിട്ടതെന്നും, പിൽക്കാലത്ത് ചരിത്രപരമായി ഈ മാറ്റം എങ്ങനെയാണ് സംഭവിച്ചതെന്നും താഴെ വിവരിക്കുന്നു: 1. ഉപനിഷത്തുകളുടെ നിലപാട് (The Upanishadic Perspective) വേദങ്ങളുടെ അവസാന ഭാഗമായ ഉപനിഷത്തുകൾ ബാഹ്യമായ ആചാരങ്ങൾക്കും മൃഗബലിക്കും എതിരായി ശക്തമായ നിലപാടാണ് സ്വീകരിച്ചത്. യജ്ഞങ്ങളെ തകർന്ന തോണികളോട് ഉപമിച്ചു: മുണ്ടകോപനിഷത്തിൽ (Mundaka Upanishad) പറയുന്നത്, മൃഗബലി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബാഹ്യമായ യാഗങ്ങൾ 'അദൃഢങ്ങളായ (തകർന്ന) തോണികൾ' പോലെയാണ് എന്നാണ്. ഇവയിലൂടെ സംസാരസാഗരം കടക്കാനോ മോക്ഷം നേടാനോ കഴിയില്ല എന്ന് ഉപനിഷത്ത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആന്തരിക യജ്ഞം (Internalization of Rituals): ബാഹ്യമായി മൃഗങ്ങളെ അറുക്കുന്നതിന് പകരം, മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ അഹങ്കാരം, കാമം, ക്രോധം തുടങ്ങിയ മൃഗീയ വികാരങ്ങളെ ബലി കഴിക്കണമെന്ന് ഉപനിഷത്തുകൾ പഠിപ്പിച്ചു. പ്രാണായാമവും ധ്യാനവുമാണ് യഥാർത്ഥ യാഗങ്ങൾ എന്ന് അവ സമർത്ഥിച്ചു. സർവ്വാത്മഭാവം: എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും ഒരേ ആത്മാവ് തന്നെയാണ് കുടികൊള്ളുന്നത് (തത്ത്വമസി, അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി) എന്ന തത്വം ഉപനിഷത്തുകൾ മുന്നോട്ടുവെച്ചു. മറ്റൊരു ജീവിയെ ഹിംസിക്കുന്നത് സ്വന്തം ആത്മാവിനെത്തന്നെ ഹിംസിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണെന്ന ചിന്ത ഇതിലൂടെ വളർന്നുവന്നു. 2. ചരിത്രപരമായ മാറ്റങ്ങളും അഹിംസയുടെ വളർച്ചയും (Historical Shift) ചരിത്രപരമായി ബി.സി.ഇ. ആറാം നൂറ്റാണ്ടോടെയാണ് (6th Century BCE) ഭാരതത്തിൽ അഹിംസയ്ക്ക് സാമൂഹികമായി വലിയ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്. ഇതിന് പ്രധാനമായും മൂന്ന് കാരണങ്ങളാണുള്ളത്: ബുദ്ധ-ജൈന മതങ്ങളുടെ ആവിർഭാവം: ശ്രീബുദ്ധനും മഹാവീരനും വേദങ്ങളിലെ മൃഗബലിയെ പരസ്യമായി എതിർത്തു. ജൈനമതം അഹിംസയെ അതിന്റെ പരമാവധി തീവ്രതയിൽ നടപ്പിലാക്കി. ഇത് ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ സ്വാധീനമുണ്ടാക്കി. കാർഷിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ വളർച്ച: ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ ഇരുമ്പിന്റെ ഉപയോഗം കൂടുകയും കൃഷി വ്യാപകമാവുകയും ചെയ്തു. കൃഷിക്കും നിലം ഉഴുതുമറിക്കുന്നതിനും പശുക്കളും കാളകളും അനിവാര്യമായി മാറി. യാഗങ്ങളുടെ പേരിൽ കന്നുകാലികളെ വൻതോതിൽ കൊന്നൊടുക്കുന്നത് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ബാധിക്കുമെന്നതിനാൽ, മൃഗബലിക്കെതിരെ വലിയൊരു സാമൂഹിക പ്രതിരോധം രൂപപ്പെട്ടു. സനാതന ധർമ്മത്തിലെ മാറ്റം (വൈഷ്ണവ-ശൈവ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ): ബുദ്ധ-ജൈന മതങ്ങളുടെ വെല്ലുവിളിയെ നേരിടാൻ സനാതന ധർമ്മം (ഹിന്ദുമതം) സ്വയം നവീകരിച്ചു. പുരാണങ്ങളുടെ കാലഘട്ടമായപ്പോഴേക്കും വൈഷ്ണവ, ശൈവ ധാരകൾ മൃഗബലിയെ പൂർണ്ണമായി നിരാകരിച്ചു. യാഗങ്ങളിൽ മൃഗങ്ങൾക്ക് പകരം ധാന്യങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും (പുഷ്പബലി, പിഷ്ടപശു) ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.ശ്രീശങ്കരാചാര്യർ, രാമാനുജാചാര്യർ തുടങ്ങിയ ആചാര്യന്മാരും അഹിംസാധിഷ്ഠിതമായ ഭക്തിമാർഗ്ഗത്തിന് ഊന്നൽ നൽകി. ചുരുക്കത്തിൽ: ഭാരതീയ ചിന്ത കേവലം ആചാരങ്ങളിൽ നിന്ന് ആത്മീയമായ ഉന്നതിയിലേക്ക് വളർന്നതിന്റെ ഫലമായാണ് മൃഗബലി പോലുള്ള ഹിംസാകർമ്മങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടതും, 'അഹിംസ പരമോ ധർമ്മഃ' എന്നത് ഭാരതത്തിന്റെ പരമപ്രധാനമായ മൂല്യമായി മാറിയതും.

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ശ്ലോകമാണ് ശ്രീമദ്-ഭാഗവതം പത്താം സ്കന്ധം, നാല്പത്തിയൊൻപതാം അധ്യായത്തിലെ ഇരുപത്തിയൊൻപതാം ശ്ലോകം (10.49.29). ഹസ്തിനാപുരത്തെത്തിയ അക്രൂരനോട് ധൃതരാഷ്‌ട്രർ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഗമാണിത്. ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ മൂലരൂപവും അതിന്റെ ലളിതമായ അർത്ഥവും താഴെ നൽകുന്നു: ശ്ലോകം (ദേവനാഗരി) യോ ദുർവിമർശപഥയാ നിജമായേദം സൃഷ്ടി ഗുണാന് വിഭജതേ തദനുപ്രവിഷ്ട: । തസ്മൈ നമോ ദുരവബോധവിഹാരതന്ത്ര- സംസാരചക്രഗതയേ പരമേശ്വരായ ॥ 29 ॥ പദാനുപദ അർത്ഥം യഃ — ആര് ദുർവിമർശ പഥയാ — ചിന്തകൾക്കതീതമായ (അചിന്തനീയമായ) വഴികളിലൂടെ നിജ മായയാ — സ്വന്തം ഭൗതിക ഊർജ്ജത്താൽ (മായയാൽ) ഇദം — ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ട്വാ — സൃഷ്ടിച്ചിട്ട് ഗുണാൻ വിഭജതേ — പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങളെ വിഭജിച്ചു നൽകുന്നു തത് അനുപ്രവിഷ്ടഃ — അതിനുള്ളിലേക്ക് താൻതന്നെ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു തസ്മൈ — അങ്ങനെയുള്ളവന് ദുരവബോധ വിഹാര തന്ത്ര — ലീലകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനും സംസാര ചക്ര ഗതയേ — ജനനമരണങ്ങളാകുന്ന സംസാരചക്രത്തിൽ നിന്നും മോചനം നൽകുന്നവനുമായ പരമേശ്വരായ — പരമപുരുഷനായ ഭഗവാന് നമഃ — എന്റെ പ്രണാമങ്ങൾ ശ്ലോകത്തിന്റെ അർത്ഥം തന്റെ അചിന്തനീയമായ ഭൗതിക ഊർജ്ജം (മായ) കൊണ്ട് ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയും, പ്രകൃതിയുടെ വിവിധ ഗുണങ്ങളെ വിഭജിച്ച് നൽകി ഈ സൃഷ്ടിക്കുള്ളിൽ താൻതന്നെ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്ത ആ പരമേശ്വരന് ഞാൻ എന്റെ പ്രണാമങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു. ആ ഭഗവാന്റെ ലീലകൾ മനസ്സിലാക്കുക എന്നത് മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് അപ്രാപ്യമാണ്; ഈ ജനനമരണ ചക്രത്തിന്റെ കാരണവും അതിൽ നിന്നുള്ള മോചനവും (മുക്തിയും) ആ പരമപുരുഷൻ തന്നെയാണ്. പശ്ചാത്തലം പാണ്ഡവരോട് ധൃതരാഷ്‌ട്രർ കാണിക്കുന്ന വിവേചനം മനസ്സിലാക്കാനും അവർക്ക് സന്ദേശം നൽകാനുമായി ശ്രീകൃഷ്ണൻ അക്രൂരനെ ഹസ്തിനാപുരത്തേക്ക് അയക്കുന്നു. അക്രൂരന്റെ ധർമ്മോപദേശങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, തനിക്ക് പുത്രവാത്സല്യം കാരണം ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരതയില്ലെന്നും ഭഗവാന്റെ നിശ്ചയങ്ങളെ ആർക്കും മാറ്റാനാകില്ലെന്നും ധൃതരാഷ്‌ട്രർ സമ്മതിക്കുന്ന ഭാഗത്താണ് ഈ ശരണാഗതി ശ്ലോകം വരുന്നത്. ധൃതരാഷ്‌ട്രർ പറയുന്ന വാക്കുകളിൽ അതീവ ഗൗരവമുള്ള ചില ആത്മീയ തത്വങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പുത്രവാത്സല്യത്തിൽ വീണുപോയ ഒരു മനുഷ്യൻ, തന്റെ നിസ്സഹായാവസ്ഥ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പരമമായ സത്യത്തെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നതാണ് ഈ ശ്ലോകം. ഇതിലെ പ്രധാന ആത്മീയ ആശയങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ഭഗവാന്റെ അചിന്തനീയ ശക്തി (ഇശ്വരേച്ഛ) തത്വം: മനുഷ്യബുദ്ധികൊണ്ടോ യുക്തികൊണ്ടോ അളക്കാൻ കഴിയാത്തതാണ് ഭഗവാന്റെ മായാശക്തിയും പ്രപഞ്ച ലീലകളും ("ദുർവിമർശപഥയാ"). വിശദീകരണം: നാം എത്രയൊക്കെ ആസൂത്രണം ചെയ്താലും പ്രപഞ്ചത്തിൽ നടക്കുന്നത് ഈശ്വര നിശ്ചയമാണ്. ധൃതരാഷ്‌ട്രർക്ക് തന്റെ മക്കളായ കൗരവർ ചെയ്യുന്നത് തെറ്റാണെന്ന് അറിയാമായിരുന്നിട്ടും, ഭഗവാന്റെ മായാശക്തിയാൽ അദ്ദേഹം ആ പുത്രമോഹത്തിൽ തന്നെ തുടരുകയാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഗതി മാറ്റാൻ മനുഷ്യന് കഴിയില്ലെന്ന വലിയ തിരിച്ചറിവാണിത്. 2. ഈശ്വരന്റെ സർവ്വവ്യാപിത്വം തത്വം: ഈശ്വരൻ പ്രപഞ്ചം സൃഷ്ടിക്കുക മാത്രമല്ല, സൃഷ്ടിച്ച എല്ലാറ്റിനുള്ളിലും ജീവനായി പ്രവേശിച്ചിട്ടുമുണ്ട് ("തദനുപ്രവിഷ്ട:"). വിശദീകരണം: ഉപനിഷത്തുകളിലെ "തത് സൃഷ്ട്വാ തദേവാനുപ്രാവിശത്" (അതിനെ സൃഷ്ടിച്ച് അതിലേക്ക് തന്നെ പ്രവേശിച്ചു) എന്ന വേദാന്ത തത്വമാണിത്. ഈ പ്രപഞ്ചവും അതിലെ ചരാചരങ്ങളും ഈശ്വരനിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതല്ല. പ്രകൃതിയുടെ ത്രിഗുണങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് (സത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്) ജീവികൾ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴും, അവയുടെ ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന സാക്ഷിമാത്രനായ പരമാത്മാവ് ഭഗവാൻ തന്നെയാണ്. 3. സംസാരചക്രവും കർമ്മബന്ധവും തത്വം: ജനനമരണങ്ങളാകുന്ന ഈ പ്രപഞ്ചചക്രത്തിന്റെ നിയന്താവ് പരമേശ്വരനാണ് ("സംസാരചക്രഗതയേ"). വിശദീകരണം: ജീവാത്മാക്കൾ തങ്ങളുടെ കർമ്മഫലമായി ജനനമരണങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നത് ഭഗവാന്റെ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ ഭാഗമായാണ്. ലൗകികമായ ബന്ധങ്ങളും (ധൃതരാഷ്‌ട്രരുടെ പുത്രമോഹം പോലെയുള്ളവ) ഈ സംസാരചക്രത്തിന്റെ ഭാഗമായ മായയാണ്. ഇതിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ ഭഗവദ് കൃപ കൊണ്ട് മാത്രമേ സാധിക്കൂ. 4. ശരണാഗതി തത്വം (Surrender) തത്വം: മനുഷ്യന്റെ അഹംഭാവം അവസാനിപ്പിച്ച് പൂർണ്ണമായി ഈശ്വരന് കീഴടങ്ങുക. വിശദീകരണം: തന്റെ ലൗകിക ബുദ്ധിയും പുത്രസ്നേഹവും കാരണം പാണ്ഡവർക്ക് നീതി നൽകാൻ തനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല എന്ന് ധൃതരാഷ്‌ട്രർ സമ്മതിക്കുന്നു. സ്വന്തം തെറ്റുകളും പരിമിതികളും തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, "എല്ലാം ഭഗവാന്റെ ലീലയാണ്, അവിടുത്തെ നിശ്ചയം നടക്കട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് പരമേശ്വരന് പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ("തസ്മൈ നമോ പരമേശ്വരായ") ശരണാഗതിയുടെ പരമമായ ഭാവമാണ് ഇവിടെ വ്യക്തമാകുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ: പ്രപഞ്ചം ഈശ്വരന്റെ മായയാണ്, നാമെല്ലാം ആ ലീലയിലെ നിമിത്തങ്ങൾ മാത്രമാണ്, അവിടുത്തെ നിശ്ചയത്തെ മറികടക്കാൻ ആർക്കും സാധ്യമല്ല എന്ന വലിയ വേദാന്ത സത്യമാണ് ധൃതരാഷ്‌ട്രർ ഈ ശ്ലോകത്തിലൂടെ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്.

ശ്രീകാളഹസ്തി വായു ലിംഗ ശിവ ക്ഷേത്രം. കണ്ണപ്പ നായനാരുടെ ഭക്തി എന്നത് ആചാരങ്ങൾക്കും ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കും അപ്പുറം നിൽക്കുന്ന, നിഷ്കളങ്കവും ആത്മസമർപ്പണവും നിറഞ്ഞ പരമമായ ശിവഭക്തിയുടെ പ്രതീകമാണ്. തമിഴ്‌നാട്ടിലെ 63 നായനാർമാരിൽ (ശിവഭക്തരായ സന്യാസിമാർ) പ്രമുഖനായ കണ്ണപ്പ നായനാരുടെ യഥാർത്ഥ പേര് 'തിണ്ണൻ' എന്നായിരുന്നു. ഒരു വേട്ടക്കാരനായി ജനിച്ച അദ്ദേഹം കാട്ടിൽ വെച്ച് ശിവലിംഗം കണ്ടെത്തുകയും തുടർന്ന് അസാധാരണമായ രീതിയിൽ തന്റെ ഭക്തി പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. കണ്ണപ്പ നായനാരുടെ ഭക്തിയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചരിത്രവും താഴെ പറയുന്നവയാണ്: നിഷ്കളങ്കമായ സമർപ്പണം: കാട്ടുവാസിയായ തിണ്ണന് വേദങ്ങളോ പൂജാവിധികളോ അറിയില്ലായിരുന്നു. അദ്ദേഹം വായത്തുണികൊണ്ട് ശിവലിംഗം വൃത്തിയാക്കി, വായിൽ ചുമന്നുകൊണ്ടുവന്ന കാട്ടാറിലെ വെള്ളം കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്തു. താൻ വേട്ടയാടി കിട്ടിയ മാംസത്തിൽ ഏറ്റവും രുചികരമായ ഭാഗം കടിച്ചും രുചിച്ചും നോക്കിയ ശേഷമാണ് അദ്ദേഹം ഭഗവാന് നിവേദ്യമായി സമർപ്പിച്ചിരുന്നത്. ആചാരപരമായി തെറ്റാണെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹൃദയശുദ്ധി കാരണം ശിവൻ ഈ വഴിപാടുകളെല്ലാം സസന്തോഷം സ്വീകരിച്ചു. കണ്ണുകൾ ദാനം ചെയ്ത ഭക്തി: തിണ്ണന്റെ ഭക്തിയുടെ ആഴം ലോകത്തിന് കാട്ടിക്കൊടുക്കാൻ ഭഗവാൻ ഒരു പരീക്ഷണം നടത്തി. ഒരിക്കൽ ശിവലിംഗത്തിന്റെ ഒരു കണ്ണിൽ നിന്നും ചോരയൊലിക്കുന്നത് തിണ്ണൻ കണ്ടു. ഇതുകണ്ട് വ്യാകുലനായ അദ്ദേഹം ഒട്ടും മടിക്കാതെ തന്റെ അമ്പുകൊണ്ട് സ്വന്തം ഒരു കണ്ണ് തുരന്നെടുത്ത് ശിവലിംഗത്തിൽ പതിപ്പിച്ചു. ഉടനെതന്നെ ലിംഗത്തിന്റെ അടുത്ത കണ്ണിൽ നിന്നും ചോര വരാൻ തുടങ്ങി. കണ്ണപ്പൻ എന്ന പേര്: തന്റെ രണ്ടാമത്തെ കണ്ണും തുരന്നെടുത്താൽ കാഴ്ച്ച നഷ്ടപ്പെടുമെന്നും, ലിംഗത്തിൽ കണ്ണ് സ്ഥാപിക്കേണ്ട സ്ഥലം അറിയാൻ കഴിയില്ലെന്നും തിണ്ണൻ മനസ്സിലാക്കി. അതിനായി അദ്ദേഹം തന്റെ കാൽപാദം ശിവലിംഗത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കണ്ണിന് മുകളിൽ അടയാളമായി വെച്ച ശേഷം അടുത്ത കണ്ണ് തുരക്കാൻ ഒരുങ്ങി. തിണ്ണന്റെ ഈ പരമമായ ആത്മസമർപ്പണത്തിൽ സംപ്രീതനായ ശിവൻ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈകളിൽ പിടിച്ചു തടയുകയും 'കണ്ണപ്പൻ' (കണ്ണ് നൽകിയവൻ) എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കാഴ്ച തിരികെ നൽകി മോക്ഷം പ്രസാദിച്ചു. ഈ അത്ഭുത സംഭവം നടന്ന വായുലിംഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ പ്രശസ്തമായ ശ്രീകാളഹസ്തി ക്ഷേത്രത്തിലാണ്. ഈ പുണ്യചരിത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഭഗവാന് പ്രധാനം ബാഹ്യമായ ആചാരങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ഭക്തന്റെ ഹൃദയത്തിലെ യഥാർത്ഥ സ്നേഹവും സമർപ്പണവുമാണ് എന്നാണ്.

"നദി ജലം കേശവ നാരി കേതുഃ" (നദീജലങ്കേശ വ നാരികേതം) എന്നത് മഹാഭാരതത്തിൽ ദ്രോണാചാര്യർ ഭീഷ്മപിതാമഹനോട് പറയുന്ന വളരെ പ്രശസ്തമായ ഒരു സാങ്കേതിക വാക്യമാണ്. ഈ വാക്കുകൾ നേരിട്ട് വായിച്ചാൽ വ്യക്തമായ ഒരു അർത്ഥവും ലഭിക്കില്ല (നദി, വെള്ളം, വിഷ്ണു, സ്ത്രീ, പതാക എന്നിങ്ങനെ ബന്ധമില്ലാത്ത അർത്ഥങ്ങൾ വരുന്നു). എന്നാൽ ഈ അക്ഷരക്കൂട്ടുകളെ മറ്റൊരു രീതിയിൽ വേർതിരിച്ചു വായിക്കുമ്പോഴാണ് ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥവും ഗൗരവമേറിയതുമായ അർത്ഥം വെളിപ്പെടുന്നത്. വാക്കുകൾ മാറ്റി നിർത്തി വായിക്കേണ്ടത് ഇങ്ങനെയാണ്: "നദിജ! ലങ്കേശവാൻ അരി കേതുഃ" ഇതിന്റെ ഗൂഢമായ അർത്ഥം താഴെ പറയുന്നതാണ്: നദിജ (നദി-ജ): നദിയുടെ മകൻ (ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മർ). ലങ്കേശവാൻ: ലങ്കേശനായ രാവണന്റെ ശത്രു (അതായത് ശ്രീരാമൻ). ശ്രീരാമന്റെ വംശമായ സൂര്യവംശം. അരി: ശത്രു. കേതുഃ: പതാകയിൽ ഉള്ളവൻ. സൂര്യന്റെ ശത്രു രാഹുവാണ് (ചന്ദ്രഗ്രഹണവും സൂര്യഗ്രഹണവും വരുത്തുന്ന രാഹു-കേതുക്കൾ). കേതുവിന്റെ പതാക ചിഹ്നം അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ അർത്ഥമാക്കുന്നത് സൂര്യവംശത്തിന്റെ ശത്രുവായ ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ച, പതാകയിൽ കുരങ്ങന്റെ (ഹനുമാന്റെ) ചിഹ്നമുള്ള അർജുനനെയാണ് (കപിധ്വജൻ). സന്ദർഭം: കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധഭൂമിയിൽ വെച്ച് അർജുനൻ തന്റെ അസ്ത്രങ്ങളുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ വരുന്നത് ദൂരത്തുനിന്ന് കണ്ട ദ്രോണാചാര്യർ, ഭീഷ്മർക്ക് ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് എന്നോണം രഹസ്യഭാഷയിൽ പറഞ്ഞ വാക്കാണിത്. "ഹേ ഗംഗാപുത്രാ (ഭീഷ്മരേ), ഇതാ നമ്മുടെ ശത്രുവായ അർജുനൻ തന്റെ ധ്വജവുമായി യുദ്ധത്തിന് വരുന്നു" എന്ന സന്ദേശമാണ് ദ്രോണർ ഈ ഒരൊറ്റ വരിയിലൂടെ കൈമാറിയത്. T

ഹിന്ദുമതമാണ് (സനാതന ധർമ്മം) ഇന്ന് ലോകത്തിൽ നിലവിലുള്ളതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള മതം എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാരും പണ്ഡിതന്മാരും പൊതുവായി അംഗീകരിക്കുന്നത്. പ്രകൃതി ആരാധന (Animism): ഇന്ന് നാം കാണുന്ന തരത്തിലുള്ള സംഘടിത മതങ്ങൾ (Organised Religions) രൂപപ്പെടുന്നതിനും പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്, ആദിമ മനുഷ്യർ പ്രകൃതിശക്തികളെയും (സൂര്യൻ, ഇടിമിന്നൽ, കാറ്റ്) മൃഗങ്ങളെയും ആരാധിച്ചിരുന്നു. ഇതാണ് മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ വിശ്വാസരീതി. ഹിന്ദുമതം (Hinduism): ഇന്ന് ആചരിച്ചുവരുന്ന മതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ഒന്നാണിത്. ഏകദേശം 4,500-ലധികം വർഷത്തെ ചരിത്രം ഇതിനുണ്ട്. ഒരു പ്രത്യേക പ്രവാചകനോ അല്ലെങ്കിൽ സ്ഥാപകനോ ഈ മതത്തിനില്ല. മറ്റ് പുരാതന മതങ്ങൾ: സൊരാസ്ട്രിയനിസം (Zoroastrianism), ജൂതമതം (Judaism) എന്നിവയും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ മറ്റ് പ്രധാന മതങ്ങളാണ്. ഇതിൽ സൊരാസ്ട്രിയനിസം ബി.സി.ഇ പത്താം നൂറ്റാണ്ടിലും ജൂതമതം ബി.സി.ഇ ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും രൂപപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ഇന്ന് നിലവിലുള്ള വലിയ മതങ്ങളിൽ ഹിന്ദുമതമാണ് ഏറ്റവും പുരാതനമെങ്കിലും, മനുഷ്യൻ ആദ്യമായി വിശ്വസിക്കാൻ തുടങ്ങിയത് പ്രകൃതിശക്തികളെയായിരുന്നു. ചരിത്രപരമായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ന് ലഭ്യമായതിൽ വെച്ച് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള മതഗ്രന്ഥം ഋഗ്വേദമാണ്. "ആദ്യത്തെ മതഗ്രന്ഥം" എന്ന ചോദ്യത്തെ ചരിത്രകാരന്മാർ പ്രധാനമായും രണ്ടായി തരംതിരിച്ചാണ് കാണുന്നത്: 1. എഴുതപ്പെട്ട ഏറ്റവും ആദ്യത്തെ മതപരമായ രേഖ (Oldest Written Religious Text) കെഷ് ടെംപിൾ ഹീം (Kesh Temple Hymn): ഏകദേശം ബി.സി.ഇ 2600-ൽ പുരാതന സുമേറിയൻ (Mesopotamian) സംസ്കാരത്തിൽ കളിമൺ ഫലകങ്ങളിൽ എഴുതപ്പെട്ട വരികളാണിത്. കെഷ് എന്ന സ്ഥലത്തെ ആരാധനാലയത്തെയും അവരുടെ ദൈവങ്ങളെയും സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പാട്ടുകളാണ് ഇതിലുള്ളത്. 2. ഇന്ന് നിലവിലുള്ള മതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ഗ്രന്ഥം (Oldest Surviving Scripture) ഋഗ്വേദം (Rigveda): ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥങ്ങളായ നാല് വേദങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് ഋഗ്വേദം. ഏകദേശം ബി.സി.ഇ 1500-നും 1000-നും ഇടയിലാണ് ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഋഗ്വേദം തുടക്കത്തിൽ എഴുതപ്പെട്ട രൂപത്തിലായിരുന്നില്ല. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം തലമുറകളിൽ നിന്ന് തലമുറകളിലേക്ക് വാമൊഴിയായി (ഓർത്തുവെച്ച് പാടിപ്പഠിച്ച്) കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയും, ശേഷമാണ് ഇത് ഗ്രന്ഥരൂപത്തിൽ എഴുതപ്പെടുകയും ചെയ്തത്. മറ്റ് പ്രധാന പുരാതന മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ: അവെസ്ത (Avesta): സൊരാസ്ട്രിയൻ മതത്തിന്റെ (Zoroastrianism) വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥമാണിത്. തോറ (Torah): ജൂതമതത്തിന്റെ (Judaism) ആദ്യത്തെ അഞ്ച് പുസ്തകങ്ങൾ അടങ്ങിയ വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥം. ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു പൂർണ്ണമായ പുസ്തകം അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രന്ഥം എന്ന രീതിയിൽ ഇന്ന് ലോകത്ത് ലഭ്യമായിട്ടുള്ളതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും പുരാതനമായത് ഋഗ്വേദമാണ്.

ഞാൻ മാത്രം സത്യം. ഇരുട്ടുമുറിയിൽ മറ്റുള്ളവർ ചെയ്യുന്ന ജോലികൾ ഒന്നും അറിയാതെ, എന്നാൽ "ഞാൻ ഉണ്ട്" എന്ന സ്വന്തം അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രം ബോധവാനായിരിക്കുന്ന ഈ അവസ്ഥയെ അദ്വൈത വേദാന്ത പ്രകാരം വളരെ മനോഹരമായി വിശദീകരിക്കാം. വേദാന്തത്തിൽ ഇതിനെ സാക്ഷി ചൈതന്യവും (Witness Consciousness) അവിദ്യയും (Ignorance) തമ്മിലുള്ള ബന്ധമായിട്ടാണ് കാണുന്നത്. ഇതിന്റെ പ്രധാന വശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. സാക്ഷി ചൈതന്യം (The Witness) നിങ്ങൾ ഇരുട്ടത്ത് ഇരിക്കുമ്പോഴും "ഞാൻ ഉണ്ട്" എന്ന് അറിയുന്നുണ്ടല്ലോ. ഈ അറിവാണ് വേദാന്തത്തിലെ 'സാക്ഷി' അഥവാ ശുദ്ധബോധം (Pure Consciousness). പുറമെയുള്ള കാഴ്ചകളോ ശബ്ദങ്ങളോ മനസ്സിന്റെ ചിന്തകളോ ഇല്ലെങ്കിലും സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ഒന്നാണ് ഈ ബോധം. ഇതിനെ 'സത്-ചിത്' (ഉണ്മയും അറിവും) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ബാഹ്യമായ ഒന്നും അറിയുന്നില്ലെങ്കിലും, "എനിക്ക് ഒന്നും അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല" എന്ന് അറിയുന്ന ഒരു ബോധം നിങ്ങളിൽ അവശേഷിക്കുന്നുണ്ട്. ആ ബോധമാണ് യഥാർത്ഥ നിങ്ങൾ (ആത്മാവ്). 2. അവിദ്യയും മായയും (Darkness as Ignorance) ഇരുട്ടുമുറി എന്നത് ഇവിടെ 'അവിദ്യ' അഥവാ അജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. മുറിയിൽ മറ്റുള്ളവർ പല ജോലികൾ ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇരുട്ട് കാരണം നിങ്ങൾ അത് അറിയുന്നില്ല. അതുപോലെ, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിൽ അനന്തമായ കാര്യങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, നമ്മുടെ പരിമിതമായ മനസ്സിനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും അതെല്ലാം അറിയാൻ കഴിയില്ല. അവിദ്യ നമ്മുടെ കാഴ്ചയെ മറയ്ക്കുന്നു, പക്ഷേ അത് നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം അസ്തിത്വത്തെ (Self-existence) ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല. 3. പ്രപഞ്ചവും മിഥ്യയും (The Unseen World) മറ്റുള്ളവർ അവിടെ ജോലികൾ ചെയ്യുന്നുണ്ട് എന്നത് സത്യമാണ്, പക്ഷേ നിങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് പ്രകാശമില്ലാത്തടത്തോളം കാലം അത് അനുഭവവേദ്യമല്ല. വേദാന്തപ്രകാരം ബാഹ്യലോകം എന്നത് മനസ്സിനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ് (പ്രതിഭാസിക സത്ത). പ്രകാശമില്ലാത്തപ്പോൾ ആ ജോലികൾ നിങ്ങൾക്ക് ഇല്ലാത്തതിന് തുല്യമാണ്. ഉപസംഹാരം ചുരുക്കത്തിൽ, ബാഹ്യലോകവുമായുള്ള ബന്ധം വിച്ഛേദിക്കപ്പെടുമ്പോഴും (ഇരുട്ടുമുറിയിൽ മറ്റൊന്നും അറിയാത്ത അവസ്ഥ) നിങ്ങളിലെ ശുദ്ധബോധം പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. ലോകം ഉണ്ടായാലും ഇല്ലെങ്കിലും, മനസ്സ് പ്രവർത്തിച്ചാലും ഇല്ലെങ്കിലും, എപ്പോഴും മാറാതെ നിൽക്കുന്ന ആ "ഞാൻ" (ആത്മാവ്) തന്നെയാണ് പരമമായ സത്യം എന്നാണ് ഈ അനുഭവം വേദാന്തപരമായി നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്. വേദാന്ത ചിന്തയിൽ 'ഉറക്കം' (സുഷുപ്തി - Deep Sleep) എന്നത് നിങ്ങളുടെ ചോദ്യവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു അവസ്ഥയാണ്. നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ ഇരുട്ടുമുറിയുടെ അവസ്ഥയ്ക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച വേദാന്ത ഉദാഹരണമാണ് സുഷുപ്തി. മാണ്ഡൂക്യ ഉപനിഷത്ത് മനുഷ്യന്റെ ബോധത്തെ നാല് അവസ്ഥകളായി തിരിക്കുന്നു. അതിൽ മൂന്നാമത്തെ അവസ്ഥയാണ് സുഷുപ്തി. ഇതിനെ വേദാന്ത രീതിയിൽ താഴെ പറയുന്ന രീതിയിൽ വിശകലനം ചെയ്യാം: 1. പ്രപഞ്ചമില്ലാത്ത അവസ്ഥ (The Absense of World) നാം ഉറങ്ങുമ്പോൾ (സ്വപ്നം പോലുമില്ലാത്ത ആഴത്തിലുള്ള ഉറക്കത്തിൽ), നമ്മുടെ മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പൂർണ്ണമായി വിശ്രമിക്കുന്നു. അവിടെ ഭാര്യയില്ല, ഭർത്താവില്ല, സമ്പത്തില്ല, ദാരിദ്ര്യമില്ല, സുഹൃത്തുക്കളോ ശത്രുക്കളോ ഇല്ല. നിങ്ങളുടെ ഇരുട്ടുമുറിയിൽ മറ്റുള്ളവർ ജോലി ചെയ്യുന്നത് അറിയാത്തതുപോലെ, ആഴത്തിലുള്ള ഉറക്കത്തിൽ ബാഹ്യലോകം മുഴുവൻ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് മറഞ്ഞുപോകുന്നു. 2. അറിവില്ലായ്മയുടെ ഇരുട്ട് (ആനന്ദമയ കോശം) ഉറക്കത്തിൽ നമുക്ക് ഒന്നിനെക്കുറിച്ചും അറിവുണ്ടാകില്ല. "ഞാൻ ഒരു ഇരുട്ടിലാണ്, എനിക്ക് ഒന്നും അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല" എന്ന അവസ്ഥയാണിത്. വേദാന്തത്തിൽ ഇതിനെ 'അജ്ഞാനം' അഥവാ 'അവിദ്യ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഒന്നും അറിയാത്തതുകൊണ്ട് തന്നെ അവിടെ ദുഃഖമില്ല, ഭയമില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഉറങ്ങി എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ "ഞാൻ സുഖമായി ഉറങ്ങി, എനിക്ക് ഒന്നും അറിഞ്ഞുകൂടായിരുന്നു" എന്ന് നാം പറയുന്നത്. 3. അവിടെയും പ്രകാശിക്കുന്ന "ഞാൻ" (The Witness in Sleep) ഇവിടെയാണ് വേദാന്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രസക്തി. ഉറക്കത്തിൽ ബാഹ്യലോകമോ ചിന്തകളോ ശരീരബോധമോ പോലും ഇല്ലായിരുന്നു. എങ്കിൽ പിന്നെ, ഉണർന്നു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ "ഞാൻ ഒന്നും അറിഞ്ഞില്ല" എന്ന് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നത് ആരാണ്? നിങ്ങൾ ഉറങ്ങുമ്പോഴും അവിടെ ഒരു 'സാക്ഷി' ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ സാക്ഷിയാണ് നിങ്ങളിലെ ശുദ്ധബോധം (ആത്മാവ്). മനസ്സ് ഉറങ്ങിയാലും ആത്മാവ് ഉറങ്ങുന്നില്ല. ഇരുട്ടുമുറിയിൽ നിങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് നിങ്ങൾ അറിയുന്നതുപോലെ, ഉറക്കത്തിന്റെ ഇരുട്ടിലും പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ സാക്ഷി ചൈതന്യമാണ് യഥാർത്ഥ "ഞാൻ". ചുരുക്കത്തിൽ: ഉണർന്നിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ (ജാഗ്രത്): ഞാനും ഉണ്ട്, ലോകവും ഉണ്ട് (ബാഹ്യ പ്രകാശം). ഇരുട്ടുമുറി അവസ്ഥ / ഉറക്കം (സുഷുപ്തി): ലോകമില്ല, പക്ഷേ ഞാൻ ഉണ്ട് (ആന്തരിക പ്രകാശം മാത്രം). ബാഹ്യമായ ജ്ഞാനങ്ങൾ എല്ലാം ഇല്ലാതായാലും നശിക്കാതെ നിൽക്കുന്ന, എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ് നിങ്ങളിലെ ആത്മാവ് എന്ന് ഉറക്കമെന്ന അനുഭവം തെളിയിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാണ്ഡൂക്യ ഉപനിഷത്തിലെ 'തുരീയം' (നാലാമത്തെ അവസ്ഥ) എന്ന പരമമായ ബോധാവസ്ഥ.

മറ്റ് ജീവികളെ അപേക്ഷിച്ച് മനുഷ്യന്റെ മലമൂത്രങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ദുർഗന്ധം വരാൻ പ്രധാന കാരണം നമ്മുടെ ഭക്ഷണരീതിയും ദഹനപ്രക്രിയയുമാണ്. എത്ര നല്ല ആഹാരം (രുചികരവും വൃത്തിയുള്ളതുമായ ഭക്ഷണം) കഴിച്ചാലും ശരീരത്തിനുള്ളിൽ നടക്കുന്ന ചില രാസപ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇതിന് കാരണമാകുന്നു. പ്രധാന കാരണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഉയർന്ന പ്രോട്ടീൻ അടങ്ങിയ ഭക്ഷണം: മനുഷ്യർ കഴിക്കുന്ന മാംസം, മീൻ, മുട്ട, പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പ്രോട്ടീൻ ധാരാളമായി അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഈ പ്രോട്ടീനുകൾ ദഹിക്കുമ്പോൾ ഹൈഡ്രജൻ സൾഫൈഡ് (Hydrogen sulfide), മീഥൈൽ മെർകാപ്റ്റൻ (Methyl mercaptan) തുടങ്ങിയ വാതകങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇവയ്ക്കാണ് കടുത്ത ദുർഗന്ധമുള്ളത്. പശു, ആട് തുടങ്ങിയ സസ്യഭുക്കുകളായ ജീവികൾ പുല്ലും ഇലകളും മാത്രം കഴിക്കുന്നതിനാൽ അവയുടെ മലത്തിന് ഇത്രയും കഠിനമായ ഗന്ധം ഉണ്ടാകാറില്ല. കുടലിലെ ബാക്ടീരിയകൾ (Gut Bacteria): മനുഷ്യന്റെ വൻകുടലിൽ ദശകോടിക്കണക്കിന് ബാക്ടീരിയകളുണ്ട്. നമ്മൾ കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തെ ഈ ബാക്ടീരിയകൾ പുളിപ്പിക്കുകയും (Fermentation) വിഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഇൻഡോൾ (Indole), സ്കാറ്റോൾ (Skatole) എന്നീ രാസസംയുക്തങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മലത്തിന് ദോഷകരമായ ഗന്ധം നൽകുന്നതിൽ ഇവ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിലെ രാസവസ്തുക്കളും മസാലകളും: നമ്മൾ ഭക്ഷണത്തിൽ ചേർക്കുന്ന ഉള്ളി, വെളുത്തുള്ളി, പലതരം മസാലകൾ, കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ, പ്രിസർവേറ്റീവുകൾ എന്നിവയിൽ സൾഫർ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇതും ദുർഗന്ധം കൂട്ടുന്നു. യൂറിയയും അമോണിയയും (മൂത്രത്തിന്റെ ഗന്ധം): മനുഷ്യന്റെ മൂത്രത്തിൽ യൂറിയ (Urea) അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. മൂത്രം പുറന്തള്ളിക്കഴിഞ്ഞ് വായുവിലുള്ള ബാക്ടീരിയകളുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ വരുമ്പോൾ ഈ യൂറിയ അമോണിയ (Ammonia) ആയി മാറുന്നു. ഇതാണ് മൂത്രത്തിന് രൂക്ഷഗന്ധം നൽകുന്നത്. കൂടാതെ വെള്ളം കുടിക്കുന്നത് കുറയുമ്പോൾ മൂത്രത്തിന്റെ സാന്ദ്രത കൂടുകയും ഗന്ധം വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യും. ചുരുക്കത്തിൽ, ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം എന്തുതന്നെയായാലും അത് ദഹിച്ചു പുറത്തുവരുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സൾഫർ സംയുക്തങ്ങളും ബാക്ടീരിയകളുടെ പ്രവർത്തനവുമാണ് മനുഷ്യന്റെ മലമൂത്രങ്ങൾക്ക് ഉയർന്ന ദുർഗന്ധം നൽകുന്നത്. കടപ്പാട്

"ജന്മാദ്യസ്യ യതഃ" എന്നത് ബ്രഹ്മസൂത്രത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ സൂത്രവും (1.1.2), ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഒന്നാമത്തെ ശ്ലോകത്തിന്റെ ആരംഭഭാഗവുമാണ്. "ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, ലയം എന്നിവ ഏതിൽ നിന്നാണോ ഉണ്ടാകുന്നത് അതാണ് ബ്രഹ്മം" എന്നാണ് ഇതിന്റെ പൊതുവായ അർത്ഥം. ഈ പ്രശസ്തമായ വാക്യത്തിന് ഭാരതീയ തത്ത്വചിന്തയിലെ പ്രമുഖ ആചാര്യന്മാരും പണ്ഡിതന്മാരും വിവിധ ദർശനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രചിച്ച പ്രധാന വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ബ്രഹ്മസൂത്ര വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ (ഭാഷ്യങ്ങൾ) ബ്രഹ്മസൂത്രത്തിലെ ഈ വാക്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി പ്രമുഖ വേദാന്താചാര്യന്മാർ തങ്ങളുടെ ദർശനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു: ശാരീരക ഭാഷ്യം (ആദി ശങ്കരാചാര്യർ - അദ്വൈത വേദാന്തം): ആദി ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഈ വ്യാഖ്യാനപ്രകാരം ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ് ഏകസത്യം, പ്രപഞ്ചം മിഥ്യയാണ് (വിവർത്തവാദം). 'ജന്മാദ്യസ്യ യതഃ' എന്നതിലൂടെ ജഗത്തിന്റെ നിമിത്ത കാരണവും ഉപാദാന കാരണവും പരബ്രഹ്മം തന്നെയാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമർത്ഥിക്കുന്നു. ശ്രീഭാഷ്യം (രാമാനുജാചാര്യർ - വിശിഷ്ടാദ്വൈത വേദാന്തം): രാമാനുജാചാര്യരുടെ ഈ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മം സഗുണനാണെന്നും (ഗുണങ്ങളുള്ളവൻ), ചിത്ത് (ജീവൻ), അചിത്ത് (പ്രപഞ്ചം) എന്നിവ ഈശ്വരന്റെ ശരീരമാണെന്നും വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു. അനുവ്യാഖ്യാനം / ബ്രഹ്മസൂത്രഭാഷ്യം (മധ്വാചാര്യർ - ദ്വൈത വേദാന്തം): ജഗത്തും ഈശ്വരനും ജീവനും പരസ്പരം ഭിന്നമാണെന്ന ദ്വൈതസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് മധ്വാചാര്യർ ഇതിന് ഭാഷ്യം ചമച്ചത്. പരമാത്മാവായ വിഷ്ണുവാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിമിത്തകാരണം എന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അണുഭാഷ്യം (വല്ലഭാചാര്യർ - ശുദ്ധാദ്വൈതം): പ്രപഞ്ചം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പരിണാമമാണെന്നും (അവികൃത പരിണാമവാദം) ശ്രീകൃഷ്ണനാണ് പരബ്രഹ്മമെന്നും വല്ലഭാചാര്യർ ഇതിൽ സമർത്ഥിക്കുന്നു. വേദാന്ത പാരിജാത സൗരഭം (നിംബാർക്കാചാര്യർ - ദ്വൈതാദ്വൈതം): ജീവനും ജഗത്തും ബ്രഹ്മവുമായി ഒരേസമയം ഭേദവും (വ്യത്യാസം) അഭേദവും (ഐക്യം) പുലർത്തുന്നു എന്ന ദർശനത്തിലാണ് ഈ വ്യാഖ്യാനം. ഗോവിന്ദ ഭാഷ്യം (ബലദേവ വിദ്യാഭൂഷൺ - അചിന്ത്യ ഭേദാഭേദം): ഗൗഡീയ വൈഷ്ണവ ദർശനപ്രകാരം ഭഗവാന്റെ അചിന്ത്യമായ ശക്തിയെ മുൻനിർത്തി ഈ സൂത്രത്തിന് നൽകിയ വ്യാഖ്യാനമാണിത്. 2. ശ്രീമദ് ഭാഗവത വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ വ്യാസദേവൻ ബ്രഹ്മസൂത്രത്തിന് തന്നെ രചിച്ച സ്വാഭാവിക വ്യാഖ്യാനമാണ് ശ്രീമദ് ഭാഗവതം എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ കരുതുന്നു. ഭാഗവതത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലെ ഈ വാക്യത്തിന് വൈഷ്ണവ-അദ്വൈത പണ്ഡിതന്മാർ രചിച്ച പ്രധാന വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ ഇവയാണ്: ഭാവ്യാർത്ഥ ദീപിക (ശ്രീധര സ്വാമികൾ): ഭാഗവത വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ആധികാരികമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് ശ്രീധര സ്വാമികളുടെ കൃതിയാണ്. അദ്വൈത ചിന്താഗതിയെ ഭക്തിയുമായി സമന്വയിപ്പിച്ചാണ് അദ്ദേഹം "ജന്മാദ്യസ്യ യതഃ" എന്ന ഭാഗവത വരിക്ക് അർത്ഥം നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ക്രമ സന്ദർഭം (ജീവസൂത്രങ്ങൾ / ജീവ ഗോസ്വാമി): ഗൗഡീയ വൈഷ്ണവ സമ്പ്രദായത്തിലെ പ്രമുഖനായ ജീവ ഗോസ്വാമി ഈ ശ്ലോകത്തെ പരമ സത്യമായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ സർവ്വോപരിത്വവും ലീലകളും വെളിപ്പെടുത്തുന്ന രീതിയിൽ വിശദമായി വ്യാഖ്യാനിച്ചിരിക്കുന്നു. സാരാർത്ഥ ദർശിനി (വിശ്വനാഥ ചക്രവർത്തി ഠാക്കൂർ): ഭക്തിരസപ്രധാനമായ ഈ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ ഭഗവാന്റെ സ്വരാട് (പരമ സ്വാതന്ത്ര്യം), അഭിജ്ഞത്വം (എല്ലാം അറിയുന്ന അവസ്ഥ) എന്നിവയെ അതീവ സുന്ദരമായി വിവരിക്കുന്നു. ഈ വ്യാഖ്യാനങ്ങളെല്ലാം ഭാരതീയ ദർശനങ്ങളിലെ ജ്ഞാന-ഭക്തി മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ സമന്വയത്തെയും പ്രപഞ്ചോത്പത്തിക്ക് പിന്നിലെ പരമസത്യത്തെയും കുറിച്ച് വ്യത്യസ്തവും ആഴമേറിയതുമായ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ നൽകുന്നു. From the talks of Sri Nochurji

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിൽ (ദശമസ്കന്ധം, അധ്യായം 42–,) മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ കംസൻ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറക്കത്തിലും നിരവധി അശുഭലക്ഷണങ്ങളും ദുസ്വപ്നങ്ങളും കാണുന്നതായി വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. തന്റെ അന്ത്യം അടുത്തെത്തി എന്ന ഭയത്താൽ കംസൻ കണ്ട പ്രധാന ദുസ്വപ്നങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഉറക്കത്തിൽ കണ്ട ദുസ്വപ്നങ്ങൾ പ്രേതങ്ങൾ കെട്ടിപ്പുണരുക: സ്വപ്നത്തിൽ പ്രേതങ്ങളും ഭൂതങ്ങളും വന്ന് തന്നെ കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതായി കംസൻ കണ്ടു. കഴുതപ്പുറത്തുള്ള യാത്ര: കംസൻ കഴുതപ്പുറത്ത് കയറി യാത്ര ചെയ്യുന്നതായി സ്വപ്നം കണ്ടു. വിഷം കഴിക്കുക: താൻ സ്വന്തമായി വിഷം കുടിക്കുന്നതായി കംസൻ കണ്ടു. നഗ്നനായുള്ള സഞ്ചാരം: വസ്ത്രങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ, നഗ്നനായി കഴുതപ്പുറത്തിരുന്ന് എണ്ണ ശരീരത്തിൽ തേച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നതായി സ്വപ്നം കണ്ടു. വന്യമൃഗങ്ങളും പ്രേതങ്ങളും ഒപ്പമുള്ള നടത്തം: പ്രേതങ്ങൾക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കുമൊപ്പം താൻ നടന്നുപോകുന്നതായി കണ്ടു. ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ കണ്ട അശുഭലക്ഷണങ്ങൾ ഉറക്കത്തിലെ ദുസ്വപ്നങ്ങൾ കൂടാതെ, പകൽ സമയങ്ങളിൽ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും കംസൻ ചില ഭയാനകമായ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടിരുന്നു: തലയില്ലാത്ത പ്രതിബിംബം: കണ്ണാടിയിലോ വെള്ളത്തിലോ നോക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം ശരീരത്തിന് തലയില്ലാത്തതായി (ശിരസ്സില്ലാത്ത രൂപം) കംസൻ കണ്ടു. ഇരട്ട ചന്ദ്രൻ/ഗ്രഹങ്ങൾ: ആകാശത്തേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളുമെല്ലാം രണ്ടെണ്ണമായി (ഇരട്ടയായി) പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. സുഷിരങ്ങളുള്ള നിഴൽ: സ്വന്തം നിഴലിലേക്ക് നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ വലിയ ദ്വാരങ്ങൾ (സുഷിരങ്ങൾ) ഉള്ളതായി കണ്ടു. പ്രാണഘോഷം കേൾക്കാതിരിക്കുക: കൈകൾ കൊണ്ട് രണ്ട് ചെവികളും പൊത്തിപ്പിടിച്ചാൽ ഉള്ളിൽ കേൾക്കേണ്ട സ്വാഭാവികമായ ജീവന്റെ ശബ്ദം (പ്രാണന്റെ മുഴക്കം) കംസന് കേൾക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. കാൽപ്പാടുകൾ കാണാതിരിക്കുക: മണ്ണിലോ പൊടിയിലോ നടക്കുമ്പോൾ തന്റെ കാൽപ്പാടുകൾ അവിടെ പതിയാത്തതായി കംസന് തോന്നി. സ്വർണ്ണനിറത്തിലുള്ള മരങ്ങൾ: പച്ചപ്പുള്ള മരങ്ങളെല്ലാം പെട്ടെന്ന് സ്വർണ്ണനിറത്തിൽ തിളങ്ങുന്നതായി കംസൻ കണ്ടു. ഈ ദുസ്വപ്നങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും കാരണം കംസന് രാത്രി ഉറങ്ങാനോ പകൽ സമാധാനത്തോടെ ഇരിക്കാനോ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. എല്ലായിടത്തും കൃഷ്ണന്റെ രൂപം മാത്രം കണ്ട് ഭയന്ന കംസൻ, ഒടുവിൽ മല്ലയുദ്ധശാലയിൽ വെച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണനാൽ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. കംസൻ കാണുന്ന ദുസ്വപ്നങ്ങൾക്കും അശുഭലക്ഷണങ്ങൾക്കും (അരിഷ്ടങ്ങൾ) കേവലമൊരു മരണഭയത്തിനപ്പുറം വളരെ ആഴമേറിയ ആത്മീയവും തത്വശാസ്ത്രപരവുമായ അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. അഹങ്കാരത്തിന്റെ നാശം. തലയില്ലാത്ത പ്രതിബിംബം: ആത്മീയമായി 'തല' അല്ലെങ്കിൽ ശിരസ്സ് എന്നത് ഒരു മനുഷ്യന്റെ അഹങ്കാരത്തെയും (Ego) ബുദ്ധിയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കണ്ണാടിയിൽ സ്വന്തം തല കാണാതിരിക്കുന്നത് കംസന്റെ അഹങ്കാരം പൂർണ്ണമായും തകരാൻ പോകുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. ഈശ്വരനു മുന്നിൽ ജീവാത്മാവിന്റെ അഹങ്കാരം ഒടുങ്ങുന്നതിനെ ഇത് കാണിക്കുന്നു. 2. ഭൗതിക ബന്ധങ്ങളുടെ അസ്തിത്വമില്ലായ്മ കാൽപ്പാടുകൾ പതിയാതിരിക്കുക: മണ്ണിൽ കാൽപ്പാടുകൾ പതിയാത്തത് കംസന് ഈ ഭൂമിയിലുള്ള അധികാരം അവസാനിച്ചു എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. നാം എത്ര വലിയ ആളാണെന്ന് അഹങ്കരിച്ചാലും, മരണത്തോടെ ഈ ഭൂമിയിൽ നമ്മുടെ ഭൗതികമായ സാന്നിധ്യം ഇല്ലാതാകും എന്ന പരമാർത്ഥം ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സ്വർണ്ണനിറത്തിലുള്ള മരങ്ങൾ: പച്ചമരങ്ങൾ സ്വർണ്ണനിറത്തിൽ കാണുന്നത് മായയെ (Illusion) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭൗതികമായ വസ്തുക്കളോടുള്ള അമിതമായ മോഹം (ആശ) മരണസമയത്ത് വെറും ഭ്രമം മാത്രമായി മാറുമെന്ന് ഇത് കാണിക്കുന്നു. 3. ആന്തരിക ശബ്ദത്തിന്റെ നഷ്ടം പ്രാണഘോഷം കേൾക്കാതിരിക്കുക: ചെവി പൊത്തുമ്പോൾ കേൾക്കുന്ന ശബ്ദം ശരീരത്തിലെ ജീവന്റെയും (Prana) അനഹത നാദത്തിന്റെയും (Inner Vibration) പ്രതീകമാണ്. ഇത് കേൾക്കാതാവുന്നത് ജീവാത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോകാൻ തയ്യാറെടുത്തു കഴിഞ്ഞു എന്നതിന്റെ ആത്മീയ ലക്ഷണമാണ്. ഈശ്വരചിന്തയില്ലാതെ പാപവഴിയിൽ നടന്ന കംസന് തന്റെ ആന്തരിക ബോധം (Conscience) പൂർണ്ണമായി നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്ന് ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നു. 4. വിപരീത ഭക്തി അല്ലെങ്കിൽ സദാസമയമുള്ള ഈശ്വരചിന്ത കംസൻ ഭയം കൊണ്ടാണ് ശ്രീകൃഷ്ണനെ എപ്പോഴും ചിന്തിച്ചിരുന്നത്. ഉറക്കത്തിലും ഉണർവിലും കംസൻ കൃഷ്ണനെ മാത്രം കണ്ടു. ഇതിനെ ആത്മീയതയിൽ 'വിരോധാഭാസ ഭക്തി' (Pratikula Bhakti) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സ്നേഹം കൊണ്ടല്ലെങ്കിലും, സദാസമയവും ഈശ്വരനെത്തന്നെ ചിന്തിച്ചതിനാൽ കംസന്റെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണനാൽ നിറഞ്ഞു. മരണസമയത്ത് ഭഗവാനെ മാത്രം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ജീവൻ വെടിഞ്ഞതിനാൽ, കംസന് ഒടുവിൽ മോക്ഷം (സായൂജ്യം) ലഭിച്ചു എന്നാണ് ഭാഗവതം പറയുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, എത്ര വലിയ ക്രൂരനാണെങ്കിലും മരണസമയത്ത് ഭഗവദ് ചിന്തയോടെ ഇരുന്നാൽ മുക്തി ലഭിക്കുമെന്ന വലിയൊരു ആത്മീയ സത്യമാണ് കംസന്റെ കഥയിലൂടെ ഭാഗവതം നൽകുന്നത്. ഭാഗവതത്തിൽ ഇതുപോലെ പ്രതികൂല ഭക്തിയിലൂടെ (ശത്രുതയോടെ ഭജിച്ച്) മോക്ഷം നേടിയ മറ്റുള്ളവർ (ഉദാഹരണത്തിന്: ശിശുപാലൻ, ഹിരണ്യകശിപു)

ജീവിതത്തിൽ യഥാർത്ഥ ശാന്തി ലഭിക്കുന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ മനോഭാവത്തെയും ജീവിതത്തെ നേരിടുന്ന രീതിയെയും ആശ്രയിച്ചാണ്, അല്ലാതെ അവർ യുക്തിവാദിയാണോ (Atheist/Rationalist) ആസ്തികനാണോ (Theist) എന്നതിനെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയല്ല. രണ്ടു കൂട്ടർക്കും അവരുടേതായ രീതികളിൽ മനസ്സമാധാനവും ജീവിതസംതൃപ്തിയും കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. ഇവർ രണ്ടുപേരും എങ്ങനെയാണ് ശാന്തി കണ്ടെത്തുന്നത് എന്ന് താഴെ പറയുന്ന രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കാം: ആസ്തികന് (ദൈവവിശ്വാസിക്ക്) ശാന്തി ലഭിക്കുന്ന വഴികൾ സമർപ്പണഭാവം: തനിക്കുണ്ടാകുന്ന പ്രതിസന്ധികളും പ്രയാസങ്ങളും ഒരു പരമാധികാര ശക്തിയുടെ (ദൈവത്തിന്റെ) തീരുമാനമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നതിലൂടെ ഇവർക്ക് ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു. "എല്ലാം ദൈവഹിതം" എന്ന ചിന്ത മാനസികഭാരം കുറയ്ക്കുന്നു. പ്രാർത്ഥനയും ധ്യാനവും: പ്രാർത്ഥനകളും ആചാരങ്ങളും ഒരു വ്യക്തിക്ക് വലിയ തോതിൽ പോസിറ്റീവ് ഊർജ്ജവും ആന്തരിക ശാന്തിയും നൽകുന്നു. പ്രതീക്ഷ: മരണാനന്തര ജീവിതത്തിലും നല്ല പ്രവൃത്തികൾക്ക് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുമെന്നുമുള്ള വിശ്വാസം ജീവിതത്തിന് ഒരു ലക്ഷ്യബോധവും ഭയമില്ലായ്മയും നൽകുന്നു. യുക്തിവാദിക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കുന്ന വഴികൾ യാഥാർത്ഥ്യബോധം: ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെയും സുഖദുഃഖങ്ങളെയും പ്രകൃതിനിയമങ്ങളായോ യാദൃശ്ചികതകളായോ ഇവർ കാണുന്നു. അനാവശ്യമായ ഭയങ്ങളോ (പാപഭയം, നരകഭയം) ഇവരെ അലട്ടാറില്ല. സ്വയംഭരണാധികാരം സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പൂർണ്ണമായും തങ്ങളുടെ കൈകളിലാണെന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. തെറ്റുകൾ തിരുത്താനും വിജയം വരിക്കാനും സ്വയം പരിശ്രമിക്കുകയാണ് വഴി എന്ന തിരിച്ചറിവ് ഇവർക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നൽകുന്നു. ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം: കാര്യങ്ങളെ യുക്തിസഹമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്നത് വഴി അനാവശ്യമായ ഉത്കണ്ഠകളിൽ നിന്ന് ഇവർക്ക് മോചനം ലഭിക്കുന്നു. ആർക്കാണ് കൂടുതൽ ശാന്തി? ആസ്തികർക്ക് കഠിനമായ ദുരന്തങ്ങളിൽ പെട്ടെന്ന് തളർന്നുപോകാതെ താങ്ങിനിർത്താൻ വലിയൊരു 'വിശ്വാസത്തിന്റെ' പിൻബലമുണ്ട്. യുക്തിവാദികൾക്ക് യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ നേരിട്ട് അഭിമുഖീകരിക്കാനുള്ള മാനസിക കരുത്തില്ല. ജീവിതത്തിൽ പ്രശ്നം വരുമ്പോൾ അവർ ദുഖിക്കുന്നു. എന്ത് തെറ്റ് ചെയ്യാനും മടിക്കില്ല. സുഹൃത്തുക്കളെ കൊല്ലാൻ പോലും. ചുരുക്കത്തിൽ: സ്വന്തം വിശ്വാസത്തിലോ നിലപാടിലോ പൂർണ്ണമായ വ്യക്തതയും, മറ്റുള്ളവരോട് സ്നേഹവും കരുണയും പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഏത് മനുഷ്യനും—അവർ വിശ്വാസിയായാൽ ശാന്തിയും സമാധാനവും കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. ഭക്തി കൊണ്ട് മാത്രം ജീവിതം മുഴുവൻ സന്തോഷം ആയി ജീവിച്ചു മരിക്കുന്ന അനേകം വിശ്വാസികൾ ഭാരതത്തിൽ ഉണ്ട്.

ദൈവം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് യുക്തിപരമായ വാദപ്രതിവാദങ്ങൾക്കപ്പുറം സ്വന്തം അനുഭവത്തിലൂടെ സത്യം കണ്ടെത്തണം എന്നതായിരുന്നു സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ പ്രധാന അഭിപ്രായം. വെറും അന്ധമായ വിശ്വാസത്തെയോ പുസ്തകങ്ങളിലെ അറിവിനെയോ അദ്ദേഹം അനുകൂലിച്ചിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ വിഷയത്തിലുള്ള ദർശനങ്ങൾ താഴെ പറയുന്ന പ്രധാന ആശയങ്ങളിൽ ചുരുക്കിവിവരിക്കാം: വാദങ്ങളിലൂടെ ദൈവം ഉണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കാനാകില്ല: ദൈവം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്ന വിഷയം കേവലം വാദപ്രതിവാദങ്ങളിലൂടെയോ യുക്തിയിലൂടെയോ തെളിയിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. കാരണം, അനുകൂലമായും പ്രതികൂലമായും ഒരുപോലെ വാദിക്കാൻ മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് കഴിയും. ദൈവം എന്നാൽ ആത്മസാക്ഷാത്കാരം (Realisation): മതം എന്നത് വെറും വാക്കുകളല്ല, മറിച്ച് അത് അനുഭവമാണ്. ദൈവം ഉണ്ടെങ്കിൽ അവനെ നമ്മുടെ സ്വന്തം ഹൃദയത്തിൽ തന്നെ ദർശിക്കാൻ കഴിയണം. "നിങ്ങൾ ദൈവത്തെ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ?" എന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ ഗുരുവായ ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസരോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ, "ഞാൻ നിന്നെ കാണുന്നതിനേക്കാൾ വ്യക്തമായി ദൈവത്തെ കാണുന്നുണ്ട്" എന്ന മറുപടിയാണ് വിവേകാനന്ദന്റെ സംശയങ്ങൾ മാറ്റി അദ്ദേഹത്തെ ആത്മീയതയിലേക്ക് നയിച്ചത്. സ്വന്തത്തിൽ വിശ്വസിക്കുക: ദൈവത്തിലുള്ള വിശ്വാസത്തേക്കാൾ പ്രധാനമായി വിവേകാനന്ദൻ കണ്ടത് സ്വയമുള്ള വിശ്വാസമാണ് (Self-faith). കോടിക്കണക്കിന് ദൈവങ്ങളിൽ വിശ്വസിച്ചാലും സ്വന്തം ശക്തിയിൽ വിശ്വാസമില്ലെങ്കിൽ മനുഷ്യന് പുരോഗതിയുണ്ടാകില്ല എന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. മനുഷ്യസേവനം തന്നെയാണ് ഈശ്വരസേവനം: രൂപരഹിതനായ ഈശ്വരനെക്കാൾ പ്രപഞ്ചത്തിലെ ജീവജാലങ്ങളിൽ ദൈവത്തെ കാണാനാണ് അദ്ദേഹം ഉപദേശിച്ചത്. "നരനിലാണ് നാരായണൻ വസിക്കുന്നത്" (നര-നാരായണൻ) എന്നും, പാവപ്പെട്ടവരെയും ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നവരെയും സേവിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ഈശ്വരാരാധനയെന്നും അദ്ദേഹം ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചു. ദൈവത്തിന്റെ സ്വഭാവം: അദ്വൈത വേദാന്തത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായി, ദൈവം എന്നത് പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന, രൂപമില്ലാത്ത, ശുദ്ധവും സർവ്വശക്തവുമായ ഒരു ചൈതന്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ചിക്കാഗോ പ്രസംഗത്തിലും മറ്റും വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി. ചുരുക്കത്തിൽ, ദൈവത്തെ പുറത്തെവിടെയോ ഉള്ള ഒരു രൂപമായി കണ്ട് ആരാധിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, തന്റെ ഉള്ളിലെ ദിവ്യത്വത്തെ തിരിച്ചറിയുകയും മനുഷ്യത്വത്തോടെ ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഈശ്വരന്റെ അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവേകാനന്ദ സ്വാമിയുടെ കാഴ്ചപ്പാട്.

വേദജപം, മന്ത്രോച്ചാരണം, നമസ്കാരം, എന്നിവ നടത്തുന്നത് ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടുമുന്നിലുള്ള നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിൽ വെച്ചാണ്. നമസ്കാര മണ്ഡപത്തെക്കുറിച്ച് അറിയേണ്ട പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: നിർമ്മിതി: ശ്രീകോവിലിന് അഭിമുഖമായി ചതുരാകൃതിയിൽ നാല് തൂണുകളോടുകൂടിയ (ചിലയിടങ്ങളിൽ എട്ടോ അതിലധികമോ തൂണുകൾ) മേൽക്കൂരയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക മണ്ഡപമാണിത്. ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര സാധാരണയായി ചെമ്പുതകിടുകൾ മേഞ്ഞതായിരിക്കും. ഉദ്ദേശ്യം: ബ്രാഹ്മണർ ഭഗവാനെ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിക്കുന്നതിനും (നമസ്കരിക്കുന്നതിനും) വേദ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുന്നതിനും വേണ്ടിയാണ് ഈ മണ്ഡപം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇതിന് 'നമസ്കാര മണ്ഡപം' എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. അധികാര പരിധി: ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾ അനുസരിച്ച് തന്ത്രി, മേൽശാന്തി, ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന കർമ്മികൾ, വേദപണ്ഡിതന്മാർ എന്നിവർക്ക് മാത്രമാണ് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിൽ കയറാൻ അനുവാദമുള്ളത്. സാധാരണ ഭക്തർക്ക് ഇവിടെ കയറാൻ അനുമതി ഉണ്ടാകാറില്ല. മണ്ഡപത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് ഭഗവാന്റെ വാഹനമായ നന്തിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയോ (ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ഗരുഡന്റെ പ്രതിഷ്ഠയോ (വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങളിൽ) ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്ര നിർമ്മിതിയെക്കുറിച്ചും അവിടുത്തെ ആചാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും വ്യക്തമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന തച്ചുശാസ്ത്ര (വാസ്തുശാസ്ത്ര) ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും തന്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിലുമാണ് ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നത്. കേരളീയ ക്ഷേത്രാചാരങ്ങളിലും നിർമ്മാണത്തിലും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചില ഗ്രന്ഥങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: തന്ത്രസമുച്ചയം: ചെന്നാസ് നാരായണൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് രചിച്ച ഈ ഗ്രന്ഥമാണ് കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രനിർമ്മിതിക്കും പൂജാവിധികൾക്കും ആധാരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഇതിലെ 'ശില്പഭാഗം' എന്ന വിഭാഗത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഓരോ അവയവങ്ങളുടെയും (ശ്രീകോവിൽ, നമസ്കാര മണ്ഡപം, ചുറ്റമ്പലം) അളവുകളും അവയുടെ സ്ഥാനവും കൃത്യമായി വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. മനുഷ്യാലയചന്ദ്രിക: തിരുമംഗലത്ത് നീലകണ്ഠൻ മൂസത് രചിച്ച വാസ്തുശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമാണിത്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും മണ്ഡപങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചും പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചും ഇതിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ശില്പരത്നം: ശ്രീകുമാരൻ രചിച്ച ഈ വാസ്തുഗ്രന്ഥത്തിലും ക്ഷേത്ര മണ്ഡപങ്ങളുടെ നിർമ്മാണ രീതികളെയും അവിടെ പാലിക്കേണ്ട നിയമങ്ങളെയും കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ആഗമശാസ്ത്രങ്ങൾ: ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പ്രധാന പൂജകൾ, മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങൾ, വിവിധ മണ്ഡപങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾ എന്നിവ ആഗമശാസ്ത്ര പ്രകാരമാണ് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലെല്ലാം തന്നെ, ശ്രീകോവിലിന് നേരെ മുന്നിലുള്ള മണ്ഡപം ഭഗവദ് ചിന്തയോടെ പ്രാർത്ഥിക്കാനും (നമസ്കരിക്കാനും) വേദപഠനത്തിനും മന്ത്രജപങ്ങൾക്കും മാത്രമായി മാറ്റിവെക്കണം എന്ന് പ്രത്യേകം നിർദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്. കുഴിക്കാട്ട് പച്ചയിലും വിവരിക്കുന്നുണ്ട്

*തിരുവനന്തപുരം നവരാത്രി ആഘോഷവും ചരിത്രവും ...* തിരുവനന്തപുരത്തെ നവരാത്രി ആഘോഷങ്ങൾ കേവലം ഒരു മതപരമായ ചടങ്ങു മാത്രമല്ല, മറിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ തിരുവിതാംകൂർ ചരിത്രവും സംസ്കാരവും അവിഭാജ്യമായി നിലനിൽക്കുന്ന വലിയൊരു പൈതൃക ഉത്സവമാണ്. *1️⃣പത്മനാഭപുരത്തുനിന്നുള്ള എഴുന്നള്ളത്ത്* ആഘോഷങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്നത് തിരുവിതാംകൂറിന്റെ പഴയ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന കന്യാകുമാരി ജില്ലയിലെ പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നാണ്. സരസ്വതി ദേവി, കുമാരകോവിൽ വേലായുധ പെരുമാൾ, സുചീന്ദ്രം മുന്നൂറ്റിനങ്ക എന്നീ വിഗ്രഹങ്ങൾ വഹിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ശുചീന്ദ്രം-പത്മനാഭപുരം-തിരുവനന്തപുരം എഴുന്നള്ളത്ത് നവരാത്രിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമാണ്. *2️⃣ഐതിഹ്യവും സരസ്വതി ദേവിയും* സ്വാതിതിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്താണ് നവരാത്രി പൂജകൾ ഇത്രയും വിപുലമായി തിരുവനന്തപുരത്ത് കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. കമ്പരാമായണം രചിക്കാൻ മഹാകവി കമ്പർ പൂജിച്ചിരുന്ന സരസ്വതീവിഗ്രഹമാണ് പത്മനാഭപുരത്തുനിന്ന് എഴുന്നള്ളിക്കുന്നതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. *3️⃣ഉടവാൾ കൈമാറ്റം* ഘോഷയാത്ര തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് തിരിക്കും മുൻപ് പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരത്തിലെ ഉപ്പരിക്ക മാളികയിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശത്തിന്റെ രാജകീയ 'ഉടവാൾ' കൈമാറുന്ന ചടങ്ങ് നടക്കുന്നു. തമിഴ്‌നാട്-കേരള സർക്കാരുകളുടെ പ്രതിനിധികളും രാജകുടുംബാംഗങ്ങളും ചേർന്നാണ് ഈ ചരിത്ര മുഹൂർത്തത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. *4️⃣മൂന്ന് ദേവീ-ദേവന്മാരുടെ സംഗമം* മൂന്ന് പ്രധാന ദേവീദേവന്മാരാണ് ഈ യാത്രയിൽ തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത്. സരസ്വതീദേവിയും വേലായുധ സ്വാമിയും മുന്നൂറ്റിനങ്കയും ഒരുമിച്ച് സഞ്ചരിച്ച് ഭക്തർക്ക് ദർശനം നൽകുന്നു. *5️⃣വഴിനീളെയുള്ള സ്വീകരണങ്ങൾ* പത്മനാഭപുരത്തുനിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന യാത്രയിൽ സ്വീകരണങ്ങളും,വഴിപാടുകളും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കളിയിക്കാവിള അതിർത്തി കടന്ന് കേരളത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ കേരള പൊലീസിന്റെ ഔദ്യോഗിക പരേഡോടെയും ബാന്റ് മേളത്തോടെയും വിഗ്രഹങ്ങളെ വരവേൽക്കുന്നു. *6️⃣കുതിര കുളവും വേളിമലയും* കുമാരകോവിലിൽ നിന്ന് എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന വേലായുധപെരുമാൾ പച്ചക്കുതിരപ്പുറത്താണ് യാത്ര ചെയ്യുന്നത്. വേളിമലയിൽ നിന്ന് വരുന്ന ഈ വേലായുധസ്വാമിയുടെ വിഗ്രഹം കാണാൻ ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് പാതയോരങ്ങളിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. *7️⃣ശുചീന്ദ്രം മുന്നൂറ്റിനങ്ക* മുന്നൂറ്റിനങ്ക ദേവിയുടെ വിഗ്രഹം ശുചീന്ദ്രം താണുമാലയൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത്. ദുർഗ്ഗാ സങ്കൽപ്പത്തിലുള്ള ഈ ദേവിയെ അതീവ ഭക്തിയോടെയാണ് വഴിനീളെ ജനങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നത്. *8️⃣പപ്പുനംകോട് വെള്ളിരഥം* തിരുവനന്തപുരം നഗര അതിർത്തിയിൽ എത്തുമ്പോൾ ദേവിയെയും മറ്റു വിഗ്രഹങ്ങളെയും വരവേൽക്കാൻ സവിശേഷമായ ഒരുക്കങ്ങൾ പൂർത്തിയാകുന്നു. പപ്പുനംകോട് വച്ചാണ് സരസ്വതി ദേവിയെ വെള്ളിരഥത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നത്. *9️⃣കിഴക്കേകോട്ടയിലെ രാജകീയ സ്വീകരണം* പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെ കിഴക്കേകോട്ടയിൽ വച്ച് തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിലെ മുതിർന്ന അംഗങ്ങൾ വിഗ്രഹങ്ങളെ സ്വീകരിക്കുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പുരാൻ ഉടവാൾ ഏറ്റുവാങ്ങുന്നതോടെ നഗരത്തിലെ പൂജകൾക്ക് തുടക്കമാകുന്നു. *1️⃣0️⃣നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിലെ സരസ്വതീ പൂജ* പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ നടയിലുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ 'നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിലാണ്' സരസ്വതി ദേവിയെ പൂജയ്ക്കായി ഇരുത്തുന്നത്. ഒൻപത് ദിവസവും ഇവിടെ സരസ്വതീ പൂജ സവിശേഷമായ ആചാരങ്ങളോടെ നടക്കുന്നു. *1️⃣1️⃣ആര്യശാലയും ചെന്തിട്ടയും* സരസ്വതീദേവി നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ, വേലായുധസ്വാമി ആര്യശാല മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലും മുന്നൂറ്റിനങ്ക ദേവി ചെന്തിട്ട ദേവീക്ഷേത്രത്തിലുമാണ് ഒൻപത് ദിവസം വിശ്രമിക്കുകയും പൂജകൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. *1️⃣2️⃣നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിലെ സംഗീതോത്സവം* തിരുവനന്തപുരം നവരാത്രി ആഘോഷത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാംസ്കാരിക സവിശേഷതയാണ് നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിലെ സംഗീതോത്സവം. സ്വാതിതിരുനാൾ മഹാരാജാവ് രചിച്ച നവരാത്രി കൃതികളാണ് ഈ ഒൻപത് ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ ആലപിക്കുന്നത്. *1️⃣3️⃣നവരാത്രി കൃതികളുടെ പ്രാധാന്യം* തോഡി, കല്യാണി, കംബോജി, ഭൈരവി, പന്തുവരാളി തുടങ്ങി ഒൻപത് വ്യത്യസ്ത രാഗങ്ങളിൽ സ്വാതിതിരുനാൾ തയ്യാറാക്കിയ രാഗമാലികാ കൃതികൾ ഓരോ ദിവസവും നിശ്ചിത രാഗത്തിൽ തന്നെ ആലപിക്കണം എന്നത് കർശനമായ ആചാരമാണ്. *1️⃣4️⃣തഞ്ചാവൂർ അമ്മാളിന്റെ പാരമ്പര്യം* സ്വാതിതിരുനാളിന്റെ കാലത്ത് നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിൽ പാടാൻ തഞ്ചാവൂരിൽ നിന്നും മറ്റും പ്രഗത്ഭരായ വിദ്വാന്മാർ എത്തിയിരുന്നു. പ്രശസ്ത സംഗീതജ്ഞരായ മുല്ലമൂട് ഭാഗവതന്മാരും തിരുവിതാംകൂറിന്റെ സംഗീത പാരമ്പര്യം ഇന്നും നിലനിർത്തുന്നു. *1️⃣5️⃣കുടമുല്ലപ്പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം* നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത, മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയിൽ നിന്ന് തൂക്കിയിടുന്ന കുടമുല്ലപ്പൂമാലകളാണ്. സംഗീതക്കച്ചേരി നടക്കുമ്പോൾ ഈ പൂക്കളുടെ സുഗന്ധവും നേരിയ വെളിച്ചവും കൂടിച്ചേർന്ന് ഒരു ദിവ്യാന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. *1️⃣6️⃣മൈക്ക് ഉപയോഗിക്കാത്ത കച്ചേരി* ഇന്നും തിരുവനന്തപുരം നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിൽ സംഗീതാർച്ചനയ്ക്ക് ശബ്ദവർദ്ധക സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാറില്ല.മണ്ഡപത്തിന്റെ സവിശേഷമായ വാസ്തുവിദ്യ ശബ്ദത്തെ സ്വാഭാവികമായി പ്രതിധ്വനിപ്പിക്കുന്നു. *1️⃣7️⃣പുസ്തകപൂജയും വിദ്യാരംഭവും* ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി നാളിൽ സായാഹ്നത്തിൽ ഗ്രന്ഥങ്ങളും ആയുധങ്ങളും പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. മഹാനവമി നാളിൽ പൂജ തുടരുകയും വിജയദശമി നാളിൽ പൂജയെടുപ്പും വിദ്യാരംഭവും നടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. *1️⃣8️⃣പൂജപ്പുര സരസ്വതീ ക്ഷേത്രം* വിജയദശമി നാളിൽ കുരുന്നുകൾക്ക് ഹരിശ്രീ കുറിക്കാൻ പൂജപ്പുര സരസ്വതീ ക്ഷേത്രത്തിലും നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിലും വൻ ജനത്തിരക്കാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. ആയിരക്കണക്കിന് കുട്ടികളാണ് ഇവിടെ വിദ്യാരംഭം കുറിക്കുന്നത്. *1️⃣9️⃣പള്ളി വേട്ടയും ആറാട്ടും* വിജയദശമി ദിനത്തിൽ പൂജപ്പുര മൈതാനത്ത് വച്ച് നടക്കുന്ന 'പള്ളി വേട്ട'യും വേലായുധസ്വാമിയുടെ അമ്പെയ്ത്തും ആഘോഷങ്ങളുടെ പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ ഇതിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു. *2️⃣0️⃣അശ്വതി തിരുനാളിന്റെയും കാർത്തിക തിരുനാളിന്റെയും സംഭാവനകൾ* തിരുവിതാംകൂർ ഭരണാധികാരികളായ ധർമ്മരാജാവും മാർത്താണ്ഡവർമ്മയും സ്വാതിതിരുനാളുമെല്ലാം നവരാത്രി ആഘോഷങ്ങളെ രാജകീയവും ജനകീയവുമാക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചവരാണ്. *2️⃣1️⃣പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രത്യേക പൂജകൾ* നവരാത്രി ദിനങ്ങളിൽ ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലും പ്രത്യേക ദീപാരാധനകളും വഴിപാടുകളും നടക്കും. ലക്ഷദീപത്തിന്റെയും സാംസ്കാരിക കൂട്ടായ്മകളുടെയും അന്തരീക്ഷം നഗരത്തിലാകെ അനുഭവപ്പെടാം. *2️⃣2️⃣പാരമ്പര്യ ഭക്ഷണരീതികളും സദ്യയും* നവരാത്രി കാലത്ത് ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിലും വിശിഷ്ടമായ നിവേദ്യങ്ങളും പാരമ്പര്യ ശൈലിയിലുള്ള സദ്യയും തയ്യാറാക്കപ്പെടുന്നു. ബോളി, പായസം, വിശേഷാൽ പലഹാരങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. *2️⃣3️⃣തമിഴ്-കേരള പാരമ്പര്യങ്ങളുടെ സംഗമം* തിരുവനന്തപുരം നവരാത്രി എഴുന്നള്ളത്ത് തമിഴ്‌നാടിന്റെയും കേരളത്തിന്റെയും സാംസ്കാരിക കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രതീകം കൂടിയാണ്. ഇരു സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഭക്തരും ഒന്നിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന അപൂർവ്വ കാഴ്ചയാണിത്. *2️⃣4️⃣കുതിരമാളികയും കൊട്ടാരം കാഴ്ച്ചകളും* പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള കുതിരമാളികയും പരിസരവും നവരാത്രി ദിനങ്ങളിൽ ദീപാലംകൃതമാകുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിനോദസഞ്ചാരികളും സംഗീതപ്രേമികളും ഈ സമയത്ത് തിരുവനന്തപുരത്ത് എത്തുന്നു. *2️⃣5️⃣ആയുധപൂജയും തൊഴിൽ ഉപകരണങ്ങളും* മഹാനവമി ദിനത്തിൽ വാഹനങ്ങളും കരകൗശല സാമഗ്രികളും പുസ്തകങ്ങളും ആയുധങ്ങളും പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് എല്ലാ വീടുകളിലും സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഗംഭീരമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. *2️⃣6️⃣വിശേഷാൽ നാദസ്വരം, പഞ്ചവാദ്യം* ഘോഷയാത്രയിലുടനീളം തമിഴ് ശൈലിയിലുള്ള നാദസ്വരവും കേരളീയ വാദ്യകലകളായ പഞ്ചവാദ്യവും ചെണ്ടമേളവും ഒരുപോലെ മാറ്റുരയ്ക്കുന്നു. ഇത് ആഘോഷത്തിന് മാറ്റുകൂട്ടുന്നു. *2️⃣7️⃣മടക്കയാത്ര (നല്ലകുട വയ്പ്പ്)* വിജയദശമിക്കും ആറാട്ടിനും ശേഷം, തിരുവനന്തപുരത്തെ പൂജകൾ പൂർത്തിയാക്കി സരസ്വതീദേവിയും വേലായുധസ്വാമിയും മുന്നൂറ്റിനങ്കയും തിരികെ പത്മനാഭപുരത്തേക്കും ശുചീന്ദ്രത്തിലേക്കും മടങ്ങുന്നു. ഇതിനെ 'മടക്കയാത്ര' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. *2️⃣8️⃣കുമാരകോവിലിലെ മടങ്ങി വരവ്* തിരികെ പോകുന്ന വേലായുധസ്വാമിയെയും സരസ്വതീദേവിയെയും വഴിനീളെ ജനങ്ങൾ കണ്ണീരോടെയും ഭക്തിയോടെയും യാത്രയാക്കുന്നു. അടുത്ത വർഷത്തെ വരവിനായുള്ള കാത്തിരിപ്പിന് ഇവിടെ തുടക്കമാകുന്നു. *2️⃣9️⃣സാംസ്കാരിക ഐക്യത്തിന്റെ സന്ദേശം* ഭാഷയ്ക്കും സംസ്ഥാന അതിർത്തികൾക്കും അപ്പുറം ജനങ്ങളെ ഒന്നിച്ചുനിർത്തുന്ന വലിയൊരു സാംസ്കാരിക പാലമാണ് തിരുവനന്തപുരം നവരാത്രി ആഘോഷം. *3️⃣0️⃣തലമുറ കൈമാറിയ പൈതൃകം* കാലം മാറിയിട്ടും മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്ന ആചാരപെരുമയാണ് തിരുവനന്തപുരത്തെ നവരാത്രി. രാജഭരണകാലത്ത് തുടങ്ങിയ ഈ പാരമ്പര്യം ഇന്നും അതേ ഗാംഭീര്യത്തോടെയും ദേവീഭക്തിയോടെയും മലയാളി നെഞ്ചിലേറ്റുന്നു.🙏

ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണ പ്രകാരം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടി പ്രക്രിയ പ്രധാനമായും രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത്: സർഗ്ഗം (പ്രാഥമിക സൃഷ്ടി), വിസർഗ്ഗം (ദ്വിതീയ സൃഷ്ടി). മഹാവിഷ്ണു പ്രകൃതിയിൽ നടത്തുന്ന പ്രാഥമിക ഇടപെടലുകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി ബ്രഹ്മാവ് ജീവജാലങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വരെയുള്ള ഒരു വ്യവസ്ഥാപിത ക്രമമാണിത്. ഭാഗവതത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്ന സൃഷ്ടി ക്രമം താഴെ പറയുന്ന ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്: 1. സർഗ്ഗം (പ്രാഥമിക സൃഷ്ടി - Primary Creation) പരമാത്മാവായ മഹാവിഷ്ണു തന്റെ മായാശക്തിയാൽ പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങളെ (സത്ത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്) ഉണർത്തുന്നതോടെയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭം. 24 തത്ത്വങ്ങളുടെ ഈ പ്രാഥമിക സൃഷ്ടി നടത്തുന്നത് വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രഥമ പുരുഷാവതാരമായ മഹാവിഷ്ണു (കാരണോദകശായി വിഷ്ണു) ആണ്. മഹത്തത്ത്വം (Mahat-tattva): കാലം (Time), കർമ്മം (Action), സ്വഭാവം (Character) എന്നിവയുടെ സ്വാധീനത്താൽ പ്രകൃതിയിൽ ആദ്യം രൂപപ്പെടുന്നത് മഹത്തത്ത്വമാണ്. അഹങ്കാരം (Ego): മഹത്തത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരം ജനിക്കുന്നു. ഇത് മൂന്ന് വിധത്തിലാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്: സാത്വിക അഹങ്കാരം: ഇതിൽ നിന്ന് മനസ്സും പ്രപഞ്ചത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദേവതമാരും ഉണ്ടാകുന്നു. രാജസ അഹങ്കാരം: ഇതിൽ നിന്ന് ബുദ്ധിയും, അറിവ് നേടുന്ന അഞ്ച് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും (കണ്ണ്, മൂക്ക്, നാക്ക്, ചെവി, തൊലി), കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു. താമസ അഹങ്കാരം: ഇതിൽ നിന്ന് പഞ്ചഭൂതങ്ങളും അവയുടെ സൂക്ഷ്മ രൂപങ്ങളായ തന്മാത്രകളും (ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം) ഉണ്ടാകുന്നു. പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി ക്രമം (താമസ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന്): ആകാശം (Ether): ആദ്യമുണ്ടായ ഭൂതം. ഇതിന്റെ ഗുണം 'ശബ്ദം' ആണ്. വായു (Air): ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വായു ഉണ്ടായി. ഗുണം 'സ്പർശം'. അഗ്നി (Fire): വായുവിൽ നിന്ന് പ്രകാശവും ഊർജ്ജവുമുള്ള അഗ്നി ഉണ്ടായി. ഗുണം 'രൂപം'. ജലം (Water): അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ജലം ഉണ്ടായി. ഗുണം 'രസം' (രുചി). ഭൂമി (Earth): ജലത്തിൽ നിന്ന് ഘനരൂപത്തിലുള്ള ഭൂമി ഉണ്ടായി. ഗുണം 'ഗന്ധം' (മണം). 2. ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ഉത്പത്തിയും ഈശ്വരപ്രവേശവും ഈ 24 തത്ത്വങ്ങളും പരസ്പരം ചേരാതെ നിർജ്ജീവമായി കിടക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ തന്റെ പ്രവേശനത്താൽ ഇവയെ ഒരുമിപ്പിച്ചപ്പോൾ ഒരു സുവർണ്ണ അണ്ഡം (ബ്രഹ്മാണ്ഡം) രൂപപ്പെട്ടു. ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനുള്ളിലേക്ക് ഭഗവാൻ ഗർഭോദകശായി വിഷ്ണുവായി പ്രവേശിച്ചു. ഭഗവാന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ഒരു താമരപ്പൂവ് വിടരുകയും, അതിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ശില്പിയായ ബ്രഹ്മാവ് ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. 3. വിസർഗ്ഗം (ദ്വിതീയ സൃഷ്ടി - Secondary Creation) ഭഗവാൻ നൽകിയ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും അസംസ്‌കൃത വസ്തുക്കളായി ഉപയോഗിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് നടത്തുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന സൃഷ്ടികളാണ് വിസർഗ്ഗം. ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ഭഗവത് അനുഗ്രഹം വാങ്ങി പ്രപഞ്ചത്തെ 14 ലോകങ്ങളായി തിരിക്കുകയും ജീവജാലങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടി ക്രമം: അവിദ്യ (അജ്ഞാനം): ആദ്യം ബ്രഹ്മാവ് അജ്ഞാനത്തിന്റെ അഞ്ച് രൂപങ്ങൾ (തമസ്സ്, മോഹം, മഹാമോഹം തുടങ്ങിയവ) സൃഷ്ടിച്ചു. സനകാദി മുനിമാർ: തുടർന്ന് ജ്ഞാനികളായ സനകൻ, സനാതനൻ, സനന്ദനൻ, സനത്കുമാരൻ എന്നിവരെ സൃഷ്ടിച്ചു. എന്നാൽ അവർ പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയിൽ ഏർപ്പെടാൻ വിസമ്മതിച്ചു. രുദ്രൻ (ശിവൻ): ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുരികക്കൊടിയിലെ ക്രോധത്തിൽ നിന്ന് രുദ്രൻ ജനിച്ചു. പ്രജാപതിമാരും മരീച്യാദി മഹർഷിമാരും: സൃഷ്ടി തുടരുന്നതിനായി ഭൃഗു, മരീചി, അത്രി, വസിഷ്ഠൻ തുടങ്ങിയ മഹർഷിമാരെയും നാരദനെയും സൃഷ്ടിച്ചു. സ്വയംഭുവ മനുവും ശതരൂപയും: ഭൗതികമായ വംശവർദ്ധനവിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യ പുരുഷനായ മനുവിനെയും ആദ്യ സ്ത്രീയായ ശതരൂപയെയും സൃഷ്ടിച്ചു. ഇവരിൽ നിന്നാണ് മനുഷ്യവംശം ഉണ്ടായത്. മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾ: ദേവന്മാർ, പിതൃക്കൾ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ എന്നിവരെയും; തുടർന്ന് മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, ജലജീവികൾ, സസ്യലതാദികൾ എന്നിവയെയും ബ്രഹ്മാവ് ക്രമമായി സൃഷ്ടിച്ചു. ചുരുക്കത്തിൽ, ഭാഗവത പ്രകാരം പ്രപഞ്ചം എന്നത് ഭൗതിക മൂലകങ്ങളുടെ കേവലമായ ഒരു കൂട്ടം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് പരമാത്മാവിന്റെ സങ്കല്പത്താൽ ആരംഭിച്ച്, ഭഗവാന്റെ ചൈതന്യത്താൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥാപിത നിർമ്മിതിയാണ്.

പ്രായമാകുമ്പോൾ വരുന്ന ദുഃഖങ്ങൾ. കുറേ പണം ഉണ്ട് അത് സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമം. കുറെ വീടുകളും വസ്തുക്കളും. നല്ല മക്കൾ ഉണ്ട് അവർ വിദേശത്ത് ആണ് നമ്മളെ അന്വേഷിക്കുന്നില്ല. നമ്മുടെ ഇഷ്ടത്തിന് എതിരായി വരുന്ന മക്കൾ. രോഗിയായ ഭാര്യ അല്ലെങ്കിൽ ഭർത്താവ്. സ്വന്തം ദേഹത്തിന്റെ അസുഖം. ഇതെല്ലാം ദുഃഖം മാത്രം ആണ് തരുന്നത്. ഏക ആശ്വാസം ഭക്തി മാത്രം ആണ്.

ശ്രീ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ നിത്യേനയുള്ള ശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പും ആദി ശങ്കരാചാര്യരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യവും തമ്മിൽ വലിയൊരു ആത്മീയ ബന്ധമുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സ്വാമികളെ അനുഗ്രഹിച്ചു. തുടർന്ന്, ശങ്കരാചാര്യ സ്വാമികൾ ഭഗവാനെ വണങ്ങിയതിന്റെ സ്മരണ പുതുക്കലാണ് ഇന്നും ശീവേലി സമയത്ത് നടക്കുന്നത്. ഈ ഐതിഹ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലഘുവിവരണം താഴെ നൽകുന്നു: ഐതിഹ്യം ഒരിക്കൽ അദ്വൈത വേദാന്തത്തിന്റെ പ്രയോക്താവായ ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യർ തന്റെ യോഗബലം കൊണ്ട് ആകാശമാർഗ്ഗേ സഞ്ചരിക്കുകയായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലെത്തിയപ്പോൾ താഴെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന്റെ ശീവേലി എഴുന്നള്ളത്ത് നടക്കുകയായിരുന്നു. തന്റെ പാണ്ഡിത്യത്തിലും യോഗസിദ്ധിയിലും അദ്വൈത ദർശനത്തിലും അത്യുന്നതനായ ശങ്കരാചാര്യർ, താഴെ നടക്കുന്ന ശീവേലി ഉത്സവത്തെയോ വകവെക്കാതെ ഭഗവാനെ വണങ്ങാൻ കൂട്ടാക്കാതെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. തന്റെ ഭക്തന്റെ ഈ ഭാവം മാറ്റാൻ ഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് ശങ്കരാചാര്യരുടെ യോഗബലം നഷ്ടപ്പെടുകയും അദ്ദേഹം ആകാശത്തുനിന്ന് നേരെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഉപചാരപ്പന്തലിലേക്ക് (ശീവേലിപ്പന്തൽ) വന്ന് വീഴുകയും ചെയ്തു. വീഴ്ചയുടെ ആഘാതത്തിൽ ആചാര്യന്റെ വസ്ത്രങ്ങളും ദണ്ഡുമെല്ലാം ചിതറിത്തെറിച്ചു. ഭഗവാന്റെ മായ മനസ്സിലാക്കിയ ആചാര്യൻ, തന്റെ ഭാവം വെടിഞ്ഞ് ഭഗവാനോട് മാപ്പപേക്ഷിക്കുകയും സ്തുതികൾ ആലപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യവും ഭക്തിയും ജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ഒട്ടും കുറവല്ലെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ശീവേലി സമയത്തെ സ്മരണ (ഇന്നത്തെ ആചാരം) ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഇന്നും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക ആചാരം തുടരുന്നു: എഴുന്നള്ളത്ത് നിർത്തിവെക്കുന്നു: നിത്യേന മൂന്ന് നേരം (രാവിലെ, ഉച്ചയ്ക്ക്, രാത്രി) നടക്കുന്ന ശീവേലി എഴുന്നള്ളത്ത്, വടക്കേ നടയിലുള്ള ഈ ഉപചാരപ്പന്തലിൽ എത്തുമ്പോൾ ആനയും വാദ്യമേളങ്ങളും ഒരു നിമിഷം നിശ്ചലമായി നിൽക്കുന്നു. സ്മരണ: ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യർ വീണ ആ സ്ഥാനത്ത് ഭഗവാന്റെ തിടമ്പേറ്റിയ ആന അല്പസമയം നിർത്തിയിട്ടാണ് പ്രദക്ഷിണം തുടരുന്നത്. ആചാര്യന്റെ ഭാവം ശമിപ്പിച്ച ആ ദിവ്യമുഹൂർത്തത്തെ ഭക്തരും ക്ഷേത്ര ഭാരവാഹികളും ഇന്നും ഭക്ത്യാദരവുകളോടെ ഈ സമയത്ത് സ്മരിക്കുന്നു. പൂജാവിധികൾ: ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഇന്നത്തെ പൂജാവിധികൾ ക്രമീകരിച്ചത് ശങ്കരാചാര്യർ നേരിട്ടാണെന്നും, അതിനുശേഷമാണ് ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിമാർ അത് തന്ത്രസമുച്ചയ പ്രകാരം പരിഷ്കരിച്ചതെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ജ്ഞാനിയായാലും പണ്ഡിതനായാലും ഭക്തിയാണ് കൂടുതൽ വേണ്ടതെന്നും ഈശ്വരന് മുന്നിൽ എല്ലാവരും സമന്മാരാണെന്ന വലിയൊരു തത്വം ഈ ശീവേലി സ്മരണയിലൂടെ ഇന്നും ഗുരുവായൂർ മണ്ണിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. കടപ്പാട്