വേദാന്തത്തിൽ ലൗകിക ജീവിതത്തെയും ആത്മീയ ചിന്തയെയും വേർതിരിച്ചു കാണിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന മനോഹരമായ ഒരു തത്ത്വചിന്തയാണിത്. "ഉണ്ണാനായി ഇരിക്കുക" (ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം ജീവിക്കുക), "ഇരിക്കാനായി ഉണ്ണുക" (ജീവൻ നിലനിർത്താനും ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാനും വേണ്ടി മാത്രം ആഹാരം കഴിക്കുക) എന്നീ രണ്ട് ശീലങ്ങളെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ രണ്ട് ആശയങ്ങളെ വേദാന്ത ചിന്തയനുസരിച്ച് താഴെ പറയും വിധം വിശദീകരിക്കാം: 1. ഉണ്ണാനായി ഇരിക്കുക (ഭോഗാസക്തി / താമസ-രാജസ ഭാവം) ആശയവിനിമയം: ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം ജീവിക്കുക എന്നതാണ്. ഇവിടെ മനുഷ്യൻ ഇന്ദ്രിയ സുഖങ്ങൾക്ക് (പ്രത്യേകിച്ച് നാവിൻ്റെ രുചിക്ക്) അടിമപ്പെടുന്നു. വേദാന്ത വീക്ഷണം: ആഹാരത്തെ ഒരു ഉപാധിയായല്ല, മറിച്ച് ജീവിതത്തിന്റെ ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യമായാണ് ഇത്തരക്കാർ കാണുന്നത്. ഇത് ഭൗതികമായ ആഗ്രഹങ്ങളിലും (ഭോഗം) അജ്ഞതയിലും മുഴുകിയിരിക്കുന്ന താമസിക അല്ലെങ്കിൽ രാജസിക പ്രകൃതത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഇത് മനുഷ്യനെ ലൗകിക ബന്ധങ്ങളിൽ കൂടുതൽ തളച്ചിടുന്നു. 2. ഇരിക്കാനായി ഉണ്ണുക (ആത്മീയ സാധന / സാത്വിക ഭാവം) ആശയവിനിമയം: ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഈ ഭൂമിയിൽ (ശരീരത്തോടെ) ഇരിക്കാൻ (ജീവിക്കാൻ) വേണ്ടി മാത്രം ആഹാരം കഴിക്കുക എന്നതാണ്. വേദാന്ത വീക്ഷണം: ഭഗവദ്ഗീതയിലും ഉപനിഷത്തുകളിലും പറയുന്ന സാത്വിക ആഹാരരീതിയാണിത്. ശരീരം എന്നത് ആത്മാവിന് സഞ്ചരിക്കാനും ഈശ്വരസാക്ഷാത്കാരം നേടാനുമുള്ള ഒരു മാധ്യമം (ക്ഷേത്രം) മാത്രമാണ്. ആ മാധ്യമം തകരാതെ നിലനിർത്താൻ ആവശ്യമായ ഇന്ധനം മാത്രമാണ് ആഹാരം. യോഗ സാധനയ്ക്കും ധ്യാനത്തിനും തടസ്സമാകാത്ത രീതിയിൽ മിതാഹാരം കഴിക്കുന്നതിനെയാണ് വേദാന്തം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത്. ഉപനിഷദ് ചിന്തകളിലെ ആഹാരം ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്ത് അനുസരിച്ച്, "അന്നമയം ഹി സൗമ്യ മനഃ" — അതായത് നമ്മൾ കഴിക്കുന്ന ആഹാരത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മരൂപമാണ് നമ്മുടെ മനസ്സായി മാറുന്നത്. തെറ്റായ ചിന്തയോടെ ഉണ്ണാനായി ഇരുന്നാൽ മനസ്സ് ചഞ്ചലമാകും. ആത്മീയ ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇരിക്കാനായി ഉണ്ണുമ്പോൾ മനസ്സ് ശുദ്ധമാവുകയും (ആഹാരശുദ്ധി), അത് ബുദ്ധിയെ ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, കേവലം ശരീര സുഖങ്ങൾക്കായി ജീവിക്കാതെ, ഉന്നതമായ ആത്മീയ ചിന്തകൾക്കും ലോകസേവനത്തിനുമായി ശരീരം നിലനിർത്താൻ മാത്രം ആഹാരം കഴിക്കുക എന്നതാണ് വേദാന്തം നൽകുന്ന സന്ദേശം. ഭഗവദ്ഗീതയിലെ മിതാഹാര സങ്കല്പത്തെക്കുറിച്ചും ഭക്ഷണത്തിന്റെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ചും (സാത്വികം, രാജസികം, താമസികം) വേദാന്തം വ്യക്തമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. നാം കഴിക്കുന്ന ആഹാരം നമ്മുടെ ശരീരത്തെ മാത്രമല്ല, ചിന്തകളെയും മനസ്സിനെയും എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്ന് താഴെ പറയുന്ന രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കാം: 1. ഭഗവദ്ഗീതയിലെ മിതാഹാരം (യുക്താഹാരം) ഭഗവദ്ഗീത ആറാം അധ്യായത്തിലെ (ആത്മസംയമയോഗം) 16, 17 ശ്ലോകങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്: "നാത്യശ്നതസ്തു യോഗോऽസ്തി ന ചൈകാന്തമനശ്നതഃ..." കൂടുതൽ കഴിക്കുന്നവനും: അളവിൽ കൂടുതൽ ആഹാരം കഴിക്കുന്നവന് യോഗം (ധ്യാനം/ആത്മീയത) സാധ്യമല്ല. ഒന്നും കഴിക്കാത്തവനും: പട്ടിണി കിടന്ന് ശരീരം തളർത്തുന്നവനും ആത്മീയ സാധന സാധ്യമല്ല. യുക്താഹാരം: ആഹാരം, വിഹാരം (വിനോദം), ഉറക്കം, ഉണർവ് എന്നിവയിൽ കൃത്യമായ മിതത്വം (സന്തുലിതാവസ്ഥ) പാലിക്കുന്നവന് മാത്രമേ ജീവിതത്തിലെ ദുഃഖങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ സാധിക്കൂ. ഇതാണ് യഥാർത്ഥ യോഗം. 2. ഭക്ഷണത്തിന്റെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾ (ഭഗവദ്ഗീത - അധ്യായം 17) നാം കഴിക്കുന്ന ആഹാരത്തിന്റെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് മനസ്സിന്റെ ഭാവങ്ങളും മാറുന്നു. ഇതിനെ മൂന്നായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു: സാത്വിക ആഹാരം (Sattvic Food): സ്വഭാവം: ആയുസ്സ്, ബുദ്ധി, ബലം, ആരോഗ്യം, സുഖം, പ്രീതി എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവ. അധികം എരിവോ പുളിയോ ഇല്ലാത്ത, എണ്ണമയം കുറഞ്ഞ, പുതിയതും സ്വാഭാവികവുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ (പഴങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, ധാന്യങ്ങൾ, പാൽ). ഫലം: മനസ്സിന് ശാന്തിയും ശുദ്ധിയും നൽകുന്നു. "ഇരിക്കാനായി ഉണ്ണുന്നവർ" ഇത്തരം ഭക്ഷണമാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കുക. രാജസിക ആഹാരം (Rajasic Food): സ്വഭാവം: അതിയായ കയ്പ്പ്, പുളി, ഉപ്പ്, ചൂട്, എരിവ്, വരൾച്ച എന്നിവയുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ. ഫലം: ഇവ മനുഷ്യനിൽ കാമം, ക്രോധം, അമിതമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ, ചഞ്ചലത എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഇത് ദുഃഖത്തിലേക്കും രോഗങ്ങളിലേക്കും നയിക്കും. താമസിക ആഹാരം (Tamasic Food): സ്വഭാവം: പാകം ചെയ്ത് മൂന്ന് മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞത്, തണുത്തത്, ദുർഗന്ധമുള്ളത്, പഴകിയത്, മദ്യം, മയക്കുമരുന്ന് തുടങ്ങിയവ. ഫലം: ഇത് മനുഷ്യനിൽ അലസത, ഉറക്കം, ഭയം, അജ്ഞത, ബുദ്ധിഹീനത എന്നിവ നിറയ്ക്കുന്നു. "ഉണ്ണാനായി ഇരിക്കുന്നവർ" പലപ്പോഴും ഇത്തരം ലഹരികളിലേക്കും അമിതഭോഗത്തിലേക്കും വീണുപോകുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ശരീരം ഈശ്വരൻ തന്ന ഒരു വാഹനം മാത്രമാണെന്നും, അതിനെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് (ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിൽ) എത്തിക്കാൻ സാത്വികമായ ഇന്ധനം (ആഹാരം) മിതമായി മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാവൂ എന്നുമാണ് വേദാന്ത ചിന്തകൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്തിലെ "അന്നമയം ഹി സൗമ്യ മനഃ" (മനസ്സും ഭക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം). ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്തിലെ ആറാമത്തെ അധ്യായത്തിൽ ഉദ്ദാലക മഹർഷി മകനായ ശ്വേതകേതുവിന് നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങളിലാണ് മനസ്സിന്റെയും ആഹാരത്തിന്റെയും ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. മഹർഷി പറയുന്നു: "അന്നമയം ഹി സൗമ്യ മനഃ" (അല്ലയോ സൌമ്യനായ പുത്രാ, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സ് അവൻ കഴിക്കുന്ന അന്നത്താൽ (ആഹാരത്താൽ) നിർമ്മിതമാണ്). വേദാന്ത ശാസ്ത്രപ്രകാരം നമ്മൾ കഴിക്കുന്ന ആഹാരം വെറുതെ ദഹിച്ചു പോവുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്. അത് ശരീരത്തിൽ മൂന്ന് രൂപങ്ങളായി മാറുന്നു: ആഹാരത്തിന്റെ മൂന്ന് അവസ്ഥകൾ സ്ഥൂല രൂപം (Gross Part): ആഹാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും കട്ടിയുള്ള ഭാഗം ദഹിക്കാതെ മലമായി ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെടുന്നു. മധ്യ രൂപം (Middle Part): ആഹാരത്തിന്റെ ദഹിച്ച സത്ത ശരീരത്തിലെ മാംസവും രക്തവും അസ്ഥികളുമായി മാറി ശരീരത്തെ നിലനിർത്തുന്നു. സൂക്ഷ്മ രൂപം (Subtle Part): ആഹാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരവും സൂക്ഷ്മവുമായ ഊർജ്ജം മുകളിലേക്ക് ഉയർന്ന് നമ്മുടെ മനസ്സും ചിന്തകളുമായി മാറുന്നു. ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ ഉദ്ദാലക മഹർഷി ഒരു മനോഹരമായ ഉദാഹരണം നൽകുന്നുണ്ട്: തൈര് കടയുമ്പോൾ അതിന്റെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ ഭാഗം മുകളിലേക്ക് പൊന്തിവന്ന് നെയ്യ് ആകുന്നത് പോലെ, നാം കഴിക്കുന്ന ആഹാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ ഭാഗം മുകളിലേക്ക് ഉയർന്ന് മനസ്സായി മാറുന്നു. ഇതിന്റെ പ്രായോഗിക വശം (ആഹാരശുദ്ധി) അതുകൊണ്ടാണ് വേദാന്തത്തിൽ **"ആഹാരശുദ്ധി"**ക്ക് ഇത്രയധികം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. നമ്മൾ അശുദ്ധമായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സമ്പാദിച്ചതോ, ദേഷ്യത്തോടെയോ വിഷാദത്തോടെയോ പാകം ചെയ്തതോ ആയ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ നമ്മുടെ മനസ്സും അസ്വസ്ഥമാകും. നേരെമറിച്ച്, ഈശ്വരചിന്തയോടെ പാകം ചെയ്ത സാത്വിക ആഹാരം കഴിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ശാന്തമാവുകയും ബുദ്ധി ഉണരുകയും ചെയ്യുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, നമ്മൾ എന്താണോ കഴിക്കുന്നത്, അത് തന്നെയാണ് നമ്മുടെ ചിന്തകളായി പുറത്തുവരുന്നത്.