വേദങ്ങളിലും ആത്മീയ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും കൈവിരലുകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് തള്ളവിരലിന് (അംഗുഷ്ടം) വളരെ വലിയ പ്രാധാന്യവും ആത്മീയ പ്രസക്തിയുമുണ്ട്. തള്ളവിരൽ കേവലം ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമല്ല, അത് പ്രപഞ്ചത്തിലെ പരമോന്നത ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. വേദങ്ങൾ, ഉപനിഷത്തുകൾ, മുദ്രാശാസ്ത്രം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തള്ളവിരലിന്റെ ആത്മീയ വശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. പരമാത്മാവിന്റെ പ്രതീകം (The Symbol of Supreme Soul) മുദ്രാശാസ്ത്രത്തിൽ (Mudras), കൈയിലെ അഞ്ച് വിരലുകൾ പ്രപഞ്ചത്തിലെ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും ജീവാത്മാ-പരമാത്മാ ബന്ധങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തള്ളവിരൽ (അംഗുഷ്ടം): ഇത് പരമാത്മാവിനെ (Universal Consciousness അല്ലെങ്കിൽ ദൈവത്തെ) പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്നു. ചൂണ്ടുവിരൽ (തർജ്ജനി): ഇത് ജീവാത്മാവിനെ (വ്യക്തിയുടെ ആത്മാവ് അല്ലെങ്കിൽ അഹംഭാവം) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നമ്മൾ ധ്യാനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന 'ജ്ഞാനമുദ്ര'യിൽ (തള്ളവിരലും ചൂണ്ടുവിരലും തമ്മിൽ തൊടുന്നത്) ജീവാത്മാവ് അഹംഭാവം വെടിഞ്ഞ് പരമാത്മാവുമായി ഒന്നിക്കുന്നതിനെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. 2. അഗ്നി തത്വം (The Element of Fire) പ്രപഞ്ചം നിർമ്മിതമായിരിക്കുന്ന പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ (അഗ്നി, വായു, ആകാശം, ഭൂമി, ജലം) അഗ്നിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് തള്ളവിരലാണ്. ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജം, ദഹനം, ആത്മീയമായ ഉണർവ് എന്നിവയെല്ലാം അഗ്നി തത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തള്ളവിരൽ മുകളിലേക്ക് ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നത് ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജ നിലയെയും ആത്മവിശ്വാസത്തെയും വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. 3. 'അംഗുഷ്ട മാത്ര പുരുഷൻ' (Angustha Matra Purusha) കഠോപനിഷത്ത്, ശ്വേതാശ്വതരോപനിഷത്ത് തുടങ്ങിയ വേദഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ദൈവത്തെ അല്ലെങ്കിൽ പരമപുരുഷനെ "അംഗുഷ്ട മാത്ര പുരുഷൻ" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനർത്ഥം ഹൃദയത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവ്/ദൈവിക ചൈതന്യം ഭൗതികമായി അളന്നാൽ ഒരു തള്ളവിരലിന്റെ അത്രയും വലിപ്പമുള്ള പ്രകാശമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു എന്നാണ്. "അംഗുഷ്ടമാത്രോ പുരുഷോ മധ്യ ആത്മനി തിഷ്ഠതി..." (കഠോപനിഷത്ത്) - ഹൃദയമധ്യത്തിൽ തള്ളവിരലോളം വലിപ്പത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന പ്രകാശമാണ് ഈശ്വരൻ എന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 4. ഗുരുകൃപയും ആത്മീയ ശക്തിയും ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ തള്ളവിരൽ സമർപ്പിക്കുന്നത് പരമമായ ഗുരുഭക്തിയുടെ പ്രതീകമാണ് (ഉദാഹരണത്തിന്, ഏകലവ്യൻ ദ്രോണാചാര്യർക്ക് തന്റെ തള്ളവിരൽ ഗുരുദക്ഷിണയായി നൽകിയത്). ആത്മീയ വിദ്യകളിൽ തള്ളവിരലിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്. തള്ളവിരലിലൂടെയാണ് ഒരാളുടെ പ്രാണശക്തിയും ഇച്ഛാശക്തിയും പ്രധാനമായും പുറത്തേക്ക് പ്രവഹിക്കുന്നത്.