സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ. 1893 സെപ്റ്റംബർ 11-ന് ചിക്കാഗോയിൽ നടന്ന പാർലമെന്റ് ഓഫ് റിലീജിയൻസിൽ (ലോക മതമഹാസഭ) സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ നടത്തിയ പ്രസംഗം ഭാരതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ സുവർണ്ണ അധ്യായമാണ്. അതുവരെ പാശ്ചാത്യ ലോകം ഭാരതത്തെ നോക്കിക്കണ്ടിരുന്നത് ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളുടെയും നാടായിട്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ വിവേകാനന്ദന്റെ ആ പ്രസംഗം ഭാരതത്തിന്റെ സാംസ്‌കാരിക, ശാസ്ത്രീയ, സാഹിത്യ ഉന്നതിയെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ സധൈര്യം വിളിച്ചോതുകയും ലോകത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് പാടെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഈ മാറ്റം എങ്ങനെയെല്ലാമാണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം: 1. സാംസ്കാരികവും ആത്മീയവുമായ ഔന്നത്യം "അമേരിക്കയിലെ എന്റെ സഹോദരി സഹോദരന്മാരെ..." എന്ന ലളിതവും എന്നാൽ കാന്തികവുമായ അഭിസംബോധനയോടെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രസംഗം ആരംഭിച്ചത്. ഇത് കേട്ടയുടൻ പാശ്ചാത്യ ലോകം അതുവരെ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത വിശ്വസാഹോദര്യത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ തരംഗം അവിടെ ആഞ്ഞടിച്ചു. ലോകത്തിലെ എല്ലാ മതങ്ങളെയും സംസ്കാരങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ സഹിഷ്ണുതയെയും സ്വീകാര്യതയെയും അദ്ദേഹം ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തി. ഭാരതത്തിന്റെ ഉപനിഷത്തുകളിലും വേദങ്ങളിലുമുള്ള അറിവ് കേവലം ആചാരങ്ങളല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യനെ ദൈവീകതയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഉദാത്തമായ തത്ത്വചിന്തയാണെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. 2. ശാസ്ത്രീയമായ അടിത്തറയുള്ള തത്ത്വചിന്ത ഭാരതീയ ചിന്തകൾ അന്ധവിശ്വാസമല്ല, മറിച്ച് അത്യാധുനിക ശാസ്ത്രത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്നതാണെന്ന് വിവേകാനന്ദൻ സ്ഥാപിച്ചു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉത്പത്തിയെക്കുറിച്ചും ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുമുള്ള വേദാന്ത ചിന്തകൾ ആധുനിക ശാസ്ത്ര നിയമങ്ങളോട് (ഉദാഹരണത്തിന് ഊർജ്ജസംരക്ഷണ നിയമം) എത്രത്തോളം പൊരുത്തപ്പെടുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ഇത് പാശ്ചാത്യ ശാസ്ത്രജ്ഞരെപ്പോലും അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. ഭൗതിക പുരോഗതി മാത്രം പോരാ, അതിനൊപ്പം ആത്മീയമായ ഉണർവ്വ് കൂടി ഉണ്ടായാലേ മനുഷ്യരാശിക്ക് നിലനിൽപ്പുള്ളൂ എന്ന് അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ശാസ്ത്രവും ആത്മീയതയും കൈകോർത്തു പോകണമെന്ന ഈ ആശയം ലോകം വലിയ ആദരവോടെയാണ് സ്വീകരിച്ചത്. 3. സാഹിത്യ-ഭാഷാ ഉന്നതിയുടെ വിളംബരം വേദങ്ങളും പുരാണങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും അടങ്ങുന്ന ഭാരതീയ സാഹിത്യത്തിന്റെ ആഴം അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രസംഗങ്ങളിലൂടെ ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്തു. അതീവ സങ്കീർണ്ണമായ തത്ത്വചിന്താപരമായ ആശയങ്ങൾ, മികച്ച ഭാഷാശൈലിയിലൂടെയും യുക്തിഭദ്രമായും അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ഭാരതത്തിന്റെ പുരാതന സാഹിത്യം എത്രമാത്രം സമ്പന്നമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത് വിദേശികൾക്ക് വഴിയൊരുക്കി. ന്യൂയോർക്ക് ക്രിട്ടിക് (New York Critic) പോലുള്ള പ്രമുഖ പത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ "അമാനുഷിക ശക്തിയുള്ള പ്രഭാഷകൻ" എന്നും, "അറിവിന്റെ കാര്യത്തിൽ ആ സഭയിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതൻ" എന്നുമാണ് അക്കാലത്ത് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഉപസംഹാരം വിവേകാനന്ദന്റെ ചിക്കാഗോ പ്രസംഗത്തിന് മുൻപ് പാശ്ചാത്യർക്ക് ഭാരതം എന്നാൽ കീഴടക്കപ്പെടേണ്ട ഒരു കോളനി രാജ്യം മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ പ്രസംഗത്തിന് ശേഷം, ഭാരതം ലോകത്തെ നയിക്കാൻ പോന്ന "ജഗദ്ഗുരു" ആണെന്ന് അവർക്ക് സമ്മതിക്കേണ്ടി വന്നു. ഭാരതീയർക്ക് സ്വന്തം സംസ്കാരത്തിലും ശാസ്ത്ര പാരമ്പര്യത്തിലും നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആത്മവിശ്വാസം തിരിച്ചുകൊടുക്കാനും, ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ഭാരതത്തിന്റെ തല ഉയർത്തിപ്പിടിക്കാനും ഈ ഒരൊറ്റ പ്രസംഗം കൊണ്ട് വിവേകാനന്ദ സ്വാമികൾക്ക് സാധിച്ചു. സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ ചിക്കാഗോ പ്രസംഗത്തിലെ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ഭാഗങ്ങളെക്കുറിച്ചോ അതോ ഈ പ്രസംഗം ഭാരതത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഊർജ്ജം നൽകി