മഹാഭാരതത്തിലെ ശാന്തിപർവ്വത്തിൽ (അദ്ധ്യായം 237, ശ്ലോകം 12) ഒരു യഥാർത്ഥ ബ്രാഹ്മണന്റെ അഥവാ ജ്ഞാനിയുടെ ലക്ഷണമായി ഭീഷ്മപിതാമഹൻ യുധിഷ്ഠിരന് ഉപദേശിക്കുന്ന പ്രശസ്തമായ ശ്ലോകമാണിത്. ആ ശ്ലോകം താഴെ നൽകുന്നു: യേന കേനചിദാച്ഛന്നോ യേനാ കേനചിദാശിതഃ । യത്രക്വചനശായീ ച തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ ॥ ശ്ലോകത്തിന്റെ പദാനുപദ അർത്ഥം: യേന കേനചിത് ആച്ഛന്നഃ (yena kenacidācchanno): കിട്ടുന്ന ഏതെങ്കിലും ഒരു വസ്ത്രം കൊണ്ട് ശരീരം മറയ്ക്കുന്നവൻ. യേന കേനചിത് ആശിതഃ (yena kenacidāśitaḥ): ലഭിക്കുന്ന ഏതൊരു ആഹാരം കൊണ്ടും വിശപ്പടക്കുന്നവൻ. യത്ര ക്വചന ശായീ ച (yatrakvacanaśāyī ca): എവിടെയാണോ സ്ഥലം ലഭിക്കുന്നത് അവിടെ കിടന്നുറങ്ങുന്നവൻ. തം ദേവാഃ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ (taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ): അങ്ങനെയുള്ളവനെയാണ് ദേവന്മാർ പോലും 'യഥാർത്ഥ ബ്രാഹ്മണൻ' (ജ്ഞാനി) എന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നത്. വിശദീകരണം: ഈ ശ്ലോകത്തിലൂടെ മഹാഭാരതം മുന്നോട്ട് വെയ്ക്കുന്നത് ലളിത ജീവിതത്തിന്റെയും അനാസക്തിയുടെയും (Non-attachment) ഉദാത്തമായ സന്ദേശമാണ്: വസ്ത്രധാരണത്തിലെ ലാളിത്യം: തനിക്ക് ചുറ്റും ലഭ്യമാകുന്ന സാധാരണ വസ്ത്രം ധരിച്ച് (അത് കേവലം ഒരു മരവുരിയോ ലളിതമായ തുണിയോ ആകാം) ആഡംബരങ്ങളോട് താല്പര്യമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നവൻ. ഭക്ഷണത്തിലെ സംതൃപ്തി: സ്വാദിഷ്ടമായ ആഹാരത്തിനോട് ആർത്തിയോ വലിയ താല്പര്യങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, വിശപ്പടക്കാൻ പാകത്തിന് എന്ത് ലഭിച്ചാലും അത് ഈശ്വരപ്രസാദമായി കണ്ട് തൃപ്തിപ്പെടുന്നവൻ. ആശ്രയമില്ലായ്മ (അനികേതൻ): ഉറങ്ങാൻ വലിയ കൊട്ടാരങ്ങളോ ആഡംബര കിടക്കകളോ വേണമെന്ന് നിർബന്ധമില്ലാത്തവൻ. ഒരു മരച്ചുവട്ടിലോ, വഴിയരികിലോ, എവിടെ സ്ഥലം കിട്ടിയാലും അവിടെ പ്രകൃതിയോട് ഇണങ്ങി സുഖമായി ഉറങ്ങാൻ കഴിയുന്നവൻ. ചുരുക്കത്തിൽ: ജനനം കൊണ്ട് മാത്രമല്ല ഒരുവൻ ബ്രാഹ്മണനാകുന്നത്; മറിച്ച് ഭൗതിക സുഖങ്ങളോടുള്ള ആഗ്രഹങ്ങൾ വെടിഞ്ഞ്, ലഭിച്ചതുകൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെട്ട് (സന്തോഷത്തോടെ) ജീവിക്കുന്ന മനസ്സിന്റെ അവസ്ഥയാണ് ബ്രാഹ്മണലക്ഷണം. ഭൗതികമായ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി മുക്തനായി, ആത്മജ്ഞാനത്തിലേക്ക് മനസ്സ് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നവനെയാണ് ദേവന്മാർ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനിയായി കണക്കാക്കുന്നത്.