വേദാന്തത്തിലും ഹൈന്ദവ ചിന്തകളിലും 'പത്ത്' (ദശ/10) എന്ന സംഖ്യയ്ക്ക് ആത്മീയവും പ്രപഞ്ചപരവുമായ വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. 'സമ്പത്ത്', 'ആപത്ത്' എന്നീ വാക്കുകളുടെ അവസാനം 'പത്ത്' എന്ന് വരുന്നത് കേവലം ഒരു ഭാഷാപരമായ പ്രയോഗം (Rhyme) മാത്രമായി കാണാമെങ്കിലും, തത്ത്വചിന്താപരമായി ഇതിന് ആഴമേറിയ അർത്ഥതലങ്ങളുണ്ട്. വേദാന്ത പ്രകാരം 'പത്ത്' എന്ന സങ്കല്പത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ദശേന്ദ്രിയങ്ങൾ (10 ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ) മനുഷ്യന്റെ സമ്പത്തിനും ആപത്തിനും കാരണം അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളാണ്. വേദാന്തത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ പത്തായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു: ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ (5): കണ്ണ്, മൂക്ക്, ചെവി, നാക്ക്, ത്വക്ക് (അറിവ് നേടുന്നവ). കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങൾ (5): കൈ, കാൽ, വാക്ക്, ഉപസ്ഥം, പായു (കർമ്മം ചെയ്യുന്നവ). തത്ത്വം: ഈ പത്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ധർമ്മവഴിയിൽ നിയന്ത്രിച്ചു നിർത്തിയാൽ അത് ജീവിതത്തിൽ ഐശ്വര്യവും ജ്ഞാനവുമാകുന്ന 'സമ്പത്ത്' നൽകുന്നു. എന്നാൽ ഇവയുടെ മേൽ നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ട് ബാഹ്യസുഖങ്ങൾക്ക് പുറകെ പോയാൽ അത് നാശവും 'ആപത്തും' വരുത്തിവെക്കുന്നു. 2. ദശദിശകൾ (10 ദിക്കുകൾ) പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ കോണുകളെയും സൂചിപ്പിക്കാനാണ് പത്ത് ദിക്കുകൾ (കിഴക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, തെക്ക്, വടക്ക്, തെക്കുകിഴക്ക്, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്, വടക്കുകിഴക്ക്, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്, ആകാശം, ഭൂമി) എന്ന് പറയുന്നത്. തത്ത്വം: മനുഷ്യൻ ഏത് ദിക്കിലേക്ക് പോയാലും അവന്റെ കർമ്മഫലം അവനെ പിന്തുടരും. നല്ല കർമ്മങ്ങൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നും 'സമ്പത്തും', തെറ്റായ കർമ്മങ്ങൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നും 'ആപത്തും' കൊണ്ടുവരുന്നു. 3. പൂർണ്ണതയുടെ പ്രതീകം സംഖ്യാശാസ്ത്രപരമായും വേദാന്തപരമായും '10' എന്നത് പൂർണ്ണതയുടെ (Completeness) പ്രതീകമാണ്. ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം പൂർണ്ണമാകുന്നത് അയാൾ സമ്പത്തിനെയും (നല്ല കാലം) ആപത്തിനെയും (കഷ്ടകാലം) ഒരേപോലെ കാണാൻ പഠിക്കുമ്പോഴാണ് (സമത്വ ഭാവം). ചുരുക്കത്തിൽ: "സമ്പത്തും ആപത്തും ഇന്ദ്രിയ നിയന്ത്രണത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു." സ്വന്തം പത്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കിഭരിക്കുന്നവന് സമ്പത്തും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അടിമപ്പെടുന്നവന് ആപത്തും വന്നുചേരുന്നു എന്നതാണ് വേദാന്തം നൽകുന്ന സന്ദേശം.