അഥർവ്വവേദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഏക ബ്രാഹ്മണ ഗ്രന്ഥമാണ് ഗോപഥ ബ്രാഹ്മണം. വൈദിക സാഹിത്യത്തിലെ ബ്രാഹ്മണങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഒടുവിലായി രചിക്കപ്പെട്ടവയിൽ ഒന്നാണിത്. ഗോപഥ ബ്രാഹ്മണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഭാഗങ്ങൾ: ഇതിനെ പ്രധാനമായും രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു: പൂർവ്വ ഭാഗം: ഇതിൽ 5 പ്രപാഠകങ്ങളും (അധ്യായങ്ങൾ) 135 കാണ്ഡികകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉത്തര ഭാഗം: ഇതിൽ 6 പ്രപാഠകങ്ങളും 123 കാണ്ഡികകളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. രചയിതാവ്: ഗോപഥൻ എന്ന ഋഷിയാണ് ഇത് ക്രോഡീകരിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. വിഷയങ്ങൾ: യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്ന രീതികൾ, അതിൽ ബ്രഹ്മാവ് എന്ന പുരോഹിതന്റെ പങ്ക്, ഗായത്രീ മന്ത്രത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്നിവ ഇതിൽ വിവരിക്കുന്നു. ഓംകാരത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചും ഇതിൽ പരാമർശമുണ്ട്. വേദ ശാഖകൾ: അഥർവ്വവേദത്തിലെ ശൗനക, പൈപ്പലാദ ശാഖകളുമായി ഈ ഗ്രന്ഥം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രാധാന്യം: മനുഷ്യന്റെ ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചും ഉന്നതമായ ബുദ്ധിവൈഭവത്തെക്കുറിച്ചും ഈ ഗ്രന്ഥം ഗൗരവകരമായ നിരീക്ഷണങ്ങൾ നൽകുന്നു. 'ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കുന്നവനെ ധർമ്മം തിരികെ സംരക്ഷിക്കുന്നു' (Dharmo rakshati rakshitah) എന്ന സന്ദേശം ഇതിൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗോപഥ ബ്രാഹ്മണത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പ്രധാന സൂക്തങ്ങളും പ്രതിപാദ്യവിഷയങ്ങളും താഴെ പറയുന്നവയാണ്: പ്രണവ സൂക്തം (ഓംകാര മാഹാത്മ്യം): പ്രപഞ്ചോൽപ്പത്തിയുടെ അടിസ്ഥാനം 'ഓം' എന്ന അക്ഷരമാണെന്ന് ഇതിൽ വിവരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് തപസ്സിലൂടെ ഓംകാരത്തെ സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നും അത് സകല വേദങ്ങളുടെയും സത്തയാണെന്നും ഇതിൽ പറയുന്നു. ഗായത്രീ ഉപനിഷത്ത് (ഗായത്രീ സൂക്തം): ഗോപഥ ബ്രാഹ്മണത്തിലെ പൂർവ്വ ഭാഗത്ത് (1.31-38 ഖണ്ഡികകൾ) ഗായത്രീ മന്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥവും പ്രാധാന്യവും വിപുലമായി ചർച്ച ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഗായത്രിയുടെ ഉൽപ്പത്തിയും അത് ബുദ്ധിയെ ഉണർത്തുന്ന രീതിയും ഇതിൽ വിവരിക്കുന്നു. സൃഷ്ടി സൂക്തങ്ങൾ: പ്രപഞ്ചം ജലത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു എന്ന് വിശദീകരിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ ഇതിലുണ്ട്. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ജലവും, ജലത്തിൽ നിന്ന് ഭൃഗു, അഥർവ്വൻ തുടങ്ങിയ ഋഷികളും ഉണ്ടായതായി ഇതിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നു. യജ്ഞ സംബന്ധിയായ സൂക്തങ്ങൾ: യാഗങ്ങളിൽ 'ബ്രഹ്മാവ്' എന്ന പുരോഹിതന്റെ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഇതിൽ വിവരിക്കുന്നു. അശ്വമേധം, പുരുഷമേധം, രാജസൂയം തുടങ്ങിയ വലിയ യജ്ഞങ്ങളുടെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചുള്ള സൂക്തങ്ങൾ ഉത്തര ഭാഗത്ത് കാണാം. ബ്രഹ്മചര്യം: ഒരു വിദ്യാർത്ഥി (ബ്രഹ്മചാരി) പാലിക്കേണ്ട ധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ചും പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ പഠന രീതിയെക്കുറിച്ചും വിശദീകരിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പുരുഷ സൂക്തം: മറ്റ് വേദങ്ങളിലെന്നപോലെ ഗോപഥ ബ്രാഹ്മണത്തിലും പുരുഷ സൂക്തത്തിന്റെ പരാമർശങ്ങളും അത് അനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതികളും വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.