വേദാന്ത ചിന്തകളിലും തത്ത്വശാസ്ത്രങ്ങളിലും അഞ്ചും ഏഴും ഒന്നും ആയി എന്ന പ്രയോഗം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെയും മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെയും സൃഷ്ടിയെയും അവയുടെ ആത്യന്തികമായ ഏകോപനത്തെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള തത്ത്വങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: അഞ്ച് (പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ / പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങൾ) പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ: പ്രപഞ്ചം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് പൃഥ്വി (ഭൂമി), അപ് (ജലം), തേജസ്സ് (അഗ്നി), വായു, ആകാശം എന്നീ അഞ്ച് മൂലകങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്. പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങൾ: മനുഷ്യൻ ബാഹ്യലോകത്തെ അറിയുന്നത് കണ്ണ്, മൂക്ക്, നാക്ക്, ചെവി, തൊലി എന്നീ അഞ്ച് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെയാണ്. ഏഴ് (സപ്തധാതുക്കൾ / സപ്തർഷികൾ / സപ്തലോകങ്ങൾ) സപ്തധാതുക്കൾ: മനുഷ്യശരീരത്തെ നിലനിർത്തുന്ന ഏഴ് ഘടകങ്ങളാണ് രസം, രക്തം, മാംസം, മേദസ്സ്, അസ്ഥി, മജ്ജ, ശുക്ലം എന്നിവ. ആത്മീയതയിൽ: പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏഴു ലോകങ്ങളെയോ ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജ കേന്ദ്രങ്ങളായ ഏഴു ചക്രങ്ങളെയോ (സഹസ്രാരം ഉൾപ്പെടെ) ഇത് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഒന്ന് (പരബ്രഹ്മം / ആത്മാവ്) വൈവിധ്യമാർന്ന ഈ അഞ്ചും ഏഴും ഘടകങ്ങളെല്ലാം ചേരുമ്പോഴും ആത്യന്തികമായി അവയെല്ലാം ഒരേയൊരു പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ ജീവാത്മാവിന്റെ പ്രതിഫലനങ്ങൾ മാത്രമാണ്. ചാണ്ഡോഗ്യ ഉപനിഷത്ത് (7.26.2) അനുസരിച്ച്, മുക്തി നേടിയ ആത്മാവ് ബാഹ്യമായി പല രൂപങ്ങൾ കൈക്കൊള്ളുമ്പോൾ അഞ്ചും ഏഴും ഒൻപതുമൊക്കെയായി തോന്നാമെങ്കിലും, ആത്യന്തികമായി എല്ലാം ഒന്നുതന്നെയാണ് (അദ്വൈതം).