ഭർതൃഹരിയുടെ മൂന്ന് ശതകങ്ങൾ - അതായത് 100 വീതം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മൂന്ന് പുസ്തകങ്ങൾ. ഒരാളുടെ ജീവിതത്തിലെ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളാണ് ഇത്. 1. നീതിശതകം - ബുദ്ധി പറയുന്നത് ലോകം എങ്ങനെയാണ് നടക്കുന്നത്, മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം എന്ന് പറയുന്നു. ചുരുക്കം: > വിദ്യയാണ് യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത്. മോഷ്ടിക്കാൻ കഴിയില്ല, നശിക്കില്ല. > മൂഢനെ ഉപദേശിച്ച് സമയം കളയരുത്. > സജ്ജനങ്ങൾ ചന്ദനം പോലെയാണ് - അരച്ചാലും സുഗന്ധം മാറില്ല. പ്രസിദ്ധമായ വരി: > *"വിദ്യാ നാമ നരസ്യ രൂപമധികം"* - വിദ്യയാണ് മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭംഗി. 2. ശൃംഗാരശതകം - മനസ്സ് പറയുന്നത് പ്രണയം, സൗന്ദര്യം, സ്ത്രീ, കാമം എന്നിവയെക്കുറിച്ച്. ചുരുക്കം: > സ്ത്രീയുടെ കണ്ണ്, പുഞ്ചിരി, സംസാരം - ഇതൊക്കെ മനുഷ്യനെ ബന്ധിക്കുന്ന കയറാണ്. > യൗവനം വെള്ളത്തിൽ വരച്ച വര പോലെയാണ് - പെട്ടെന്ന് മാഞ്ഞുപോകും. > കാമം അറിവുള്ളവനെ പോലും അന്ധനാക്കും. ഇത് ഭർതൃഹരി രാജാവായിരിക്കുമ്പോൾ, ഭാര്യ പിംഗളയോടുള്ള പ്രണയത്തിൽ എഴുതിയതാണ് എന്നാണ് കഥ. 3. വൈരാഗ്യശതകം - ആത്മാവ് പറയുന്നത് എല്ലാം അനുഭവിച്ച് കഴിഞ്ഞ്, എല്ലാം വ്യർത്ഥമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ. ചുരുക്കം: > നാം ആഗ്രഹിച്ചതൊന്നും കൂടെ വരില്ല. ശരീരവും കൂടെ വരില്ല. > കാലം എല്ലാം തിന്നു തീർക്കും. യൗവനം, സമ്പത്ത്, അധികാരം - എല്ലാം. > അതുകൊണ്ട് ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ശാന്തി തേടുക. പ്രസിദ്ധമായ വരി: > *"ഭോഗേ രോഗഭയം, കുലേ ച്യുതിഭയം, വിത്തേ നൃപാലാദ്ഭയം"* > ഭോഗത്തിൽ രോഗഭയം, കുലത്തിൽ താഴ്ചഭയം, സമ്പത്തിൽ രാജഭയം - ഭയമില്ലാത്തത് വൈരാഗ്യം മാത്രം. മൂന്നും ചേർത്ത് ഒറ്റ വരിയിൽ: *നീതിശതകം പറയുന്നു - എങ്ങനെ ജീവിക്കണം.* *ശൃംഗാരശതകം പറയുന്നു - എന്തിനോടാണ് ആസക്തി.* *വൈരാഗ്യശതകം പറയുന്നു - എന്തുകൊണ്ട് എല്ലാം വിടണം.* ഭർതൃഹരി രാജാവ് ആദ്യം കാമിയായിരുന്നു, പിന്നെ ജ്ഞാനിയായി, അവസാനം സന്യാസിയായി - ആ യാത്രയാണ് ഈ മൂന്ന് ശതകങ്ങൾ. ശരി, മൂന്നിന്റെയും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട 5 വീതം ശ്ലോകങ്ങൾ - മൂലശ്ലോകം + മലയാള അർത്ഥം. 1. നീതിശതകം *1. വിദ്യയാണ് സമ്പത്ത്* > *വിദ്യാ നാമ നരസ്യ രൂപമധികം പ്രച്ഛന്നഗുപ്തം ധനം* > *വിദ്യാ ഭോഗകരീ യശഃ സുഖകരീ വിദ്യാ ഗുരൂണാം ഗുരുഃ* മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭംഗി വിദ്യയാണ്. മറച്ചുവെച്ച സമ്പത്താണ്. അത് സുഖവും യശസ്സും തരും. കള്ളന് മോഷ്ടിക്കാനാവില്ല, നശിക്കില്ല. *2. മൂഢനെ ഉപദേശിക്കരുത്* > *അജ്ഞഃ സുഖമാരാധ്യഃ സുഖതരം ആരാധ്യതേ വിശേഷജ്ഞഃ* > *ജ്ഞാനലവദുർവിദഗ്ധം ബ്രഹ്മാപി തം നരം ന രഞ്ജയതി* അറിയാത്തവനെ ഉപദേശിക്കാം. നന്നായി അറിയുന്നവനെ ഉപദേശിക്കാം. പക്ഷേ അല്പം അറിഞ്ഞ് അഹങ്കരിക്കുന്നവനെ ബ്രഹ്മാവിനു പോലും തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല. *3. സജ്ജനം ചന്ദനം പോലെ* > *സന്തപ്തായസി സംസ്ഥിതസ്യ പയസോ നാമാപി ന ശ്രൂയതേ* > *മുക്താകാരതയാ തദേവ നളിനീപത്രസ്ഥിതം രാജതേ* ചുട്ട ഇരുമ്പിൽ വീണ വെള്ളത്തുള്ളി അപ്പോൾ തന്നെ നശിക്കും. അതേ വെള്ളത്തുള്ളി താമരയിലയിൽ വീണാൽ മുത്തുപോലെ തിളങ്ങും. കൂടുന്നവരെ അനുസരിച്ചാണ് മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം. *4. കാലത്തിന്റെ ശക്തി* > *യാം ചിന്തയാമി സതതം മയി സാ വിരക്താ* > *സാപ്യന്യമിച്ഛതി ജനം സ ജനോന്യസക്തഃ* ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൾ എന്നെ വേണ്ടെന്ന് വെക്കുന്നു. അവൾ വേറെ ഒരാളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവൻ വേറെ ഒരാളെ. കാലവും ലോകവും ഇങ്ങനെയാണ് - ആർക്കും ആരെയും പൂർണ്ണമായി കിട്ടില്ല. *5. ധൈര്യം* > *പ്രാരഭ്യതേ ന ഖലു വിഘ്നഭയേന നീചൈഃ* > *പ്രാരഭ്യ വിഘ്നവിഹതാ വിരമന്തി മധ്യാഃ* വിഘ്നം വരുമെന്ന് കരുതി നീചന്മാർ തുടങ്ങുകയേ ഇല്ല. മധ്യമന്മാർ തുടങ്ങിയിട്ട് വിഘ്നം വന്നാൽ നിർത്തും. ഉത്തമന്മാർ ആയിരം വിഘ്നം വന്നാലും തുടങ്ങിയ കാര്യം തീർക്കാതെ നിർത്തില്ല. 2. ശൃംഗാരശതകം *1. സ്ത്രീയുടെ കണ്ണ്* > *സ്മിതേന ഭാവേന ച ലജ്ജയാ ഭിയാ* > *പരാങ്മുഖൈരർദ്ധകടാക്ഷവീക്ഷണൈഃ* ചിരിയും, ഭാവവും, നാണവും, പേടിയും, ഒളികണ്ണിട്ടു നോക്കലും - ഇതൊക്കെക്കൊണ്ടാണ് സ്ത്രീ പുരുഷനെ കീഴടക്കുന്നത്. ആയുധം വേണ്ട. *2. യൗവനം* > *താവദേവാമൃതമയീ യാവദേവ ന യൗവനം* > *യൗവനേ തു വ്യതീതേ തു വിഷമിവ പ്രതിഭാതി മേ* യൗവനം ഉള്ളിടത്തോളം എല്ലാം അമൃതുപോലെ തോന്നും. യൗവനം കഴിഞ്ഞാൽ അതേ കാര്യങ്ങൾ വിഷം പോലെ തോന്നും. *3. കാമത്തിന്റെ ശക്തി* > *ശംഭുനാ ദഗ്ധ കാമം സ്മരാമി* > *തസ്യൈവ ശംഭോർഹൃദയം പ്രവിഷ്ടം* ശിവൻ കാമദേവനെ ചുട്ടുകൊന്നു. പക്ഷേ കാമൻ മരിച്ചില്ല, ശിവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ തന്നെ കയറി ഇരുന്നു. ജ്ഞാനികൾക്ക് പോലും കാമത്തെ ജയിക്കാൻ പ്രയാസം. *4. വിരഹം* > *വിയോഗഃ പ്രിയസംയോഗഃ* > *സ്വപ്നേപി ന ഭവതി മേ* പ്രിയപ്പെട്ടവളോടുള്ള വിയോഗം സ്വപ്നത്തിൽ പോലും സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. അവളുടെ ഓർമ്മ മാത്രം മതി മനസ്സ് പിടയാൻ. *5. സൗന്ദര്യം* > *മുഖം പങ്കജം? നയനം? കിമു?* > *വചനം സുധാ? അധരം? കിമു?* അവളുടെ മുഖം താമരയോ? കണ്ണ് എന്താണ്? വാക്ക് അമൃതോ? അധരം എന്താണ്? വർണ്ണിക്കാൻ വാക്കുകളില്ല. 3. വൈരാഗ്യശതകം *1. എല്ലാം ഭയം* > *ഭോഗേ രോഗഭയം കുലേ ച്യുതിഭയം വിത്തേ നൃപാലാദ്ഭയം* > *മാനേ ദൈന്യഭയം ബലേ രിപുഭയം രൂപേ ജരായാ ഭയം* ഭോഗത്തിൽ രോഗഭയം, കുലത്തിൽ താഴ്ചഭയം, സമ്പത്തിൽ രാജഭയം, മാനത്തിൽ ദൈന്യഭയം, ബലത്തിൽ ശത്രുഭയം, രൂപത്തിൽ വാർദ്ധക്യഭയം. ഭയമില്ലാത്തത് വൈരാഗ്യം മാത്രം. *2. കാലം തിന്നുന്നു* > *ആയുർവർഷശതം നൃണാം പരിമിതം രാത്രൗ തദർദ്ധം ഗതം* > *തസ്യാർദ്ധസ്യ പരസ്യ ചാർദ്ധമപരം ബാലത്വവൃദ്ധത്വയോഃ* മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സ് 100 വർഷം. അതിന്റെ പകുതി രാത്രി ഉറക്കത്തിൽ പോകും. ബാക്കിയുള്ളതിന്റെ പകുതി ബാല്യത്തിലും വാർദ്ധക്യത്തിലും പോകും. ബാക്കിയുള്ള കുറച്ച് സമയത്തിൽ രോഗവും ദുഃഖവും കഷ്ടപ്പാടും. പിന്നെ എന്തിന് അഹങ്കാരം? *3. ആഗ്രഹം തീരില്ല* > *തൃഷ്ണാ ന ജീർണാ വയമേവ ജീർണാഃ* > *ഭോഗാ ന ഭുക്താ വയമേവ ഭുക്താഃ* ആഗ്രഹത്തിന് പ്രായമായില്ല, നമ്മളാണ് പ്രായമായത്. ഭോഗങ്ങൾ തീർന്നില്ല, നമ്മളാണ് തീർന്നത്. ആഗ്രഹം ഒരിക്കലും തീരില്ല. *4. ശരീരം* > *മാംസപിണ്ഡം കൃമികുലശതൈഃ* > *ഭക്ഷ്യമാണം ന ജാനാസി?* ഈ ശരീരം മാംസക്കൂന മാത്രമാണ്. ഒരു ദിവസം കൃമികൾ തിന്നും. അതിനുവേണ്ടിയാണോ ഇത്ര അഹങ്കാരം? *5. അവസാന ശാന്തി* > *ഗംഗാതരംഗകണശീകരശീതളാനി* > *ഗോമൂത്രഗന്ധി ശിലാതലാനി* ഗംഗയുടെ തണുത്ത കാറ്റ് വീശുന്ന പാറപ്പുറത്ത് ഇരുന്ന്, ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കാതെ ശാന്തമായി ഇരിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ സുഖം. കൊട്ടാരത്തിൽ കിട്ടാത്ത സുഖം അവിടെ കിട്ടും. ചുരുക്കം: നീതി പറയുന്നു - *അറിവ് നേടൂ* ശൃംഗാരം പറയുന്നു - *ആസക്തി അറിയൂ* വൈരാഗ്യം പറയുന്നു - *ആസക്തി വിടൂ.