സനാതന ധർമ്മത്തിൽ 'അന്നം' എന്നത് കേവലം വിശപ്പടക്കാനുള്ള ഉപാധി മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ബ്രഹ്മസ്വരൂപം കൂടിയാണ് ("അന്നം ബ്രഹ്മേതി വ്യജാനാത്"). ഒരിക്കൽ ശിവനും പാർവ്വതിയും തമ്മിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെക്കുറിച്ച് തർക്കമുണ്ടാവുകയും, പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ മായയാണെന്നും അന്നം പോലും മിഥ്യയാണെന്നും ശിവൻ പറയുകയുണ്ടായി. ഇതിനെത്തുടർന്ന് പാർവ്വതീദേവി പ്രപഞ്ചത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ സാന്നിധ്യം പൂർണ്ണമായി മറച്ചു. അതോടെ ലോകം മുഴുവൻ കടുത്ത ക്ഷാമത്തിലും പട്ടിണിയിലുമായി. തുടർന്ന് ജീവജാലങ്ങളുടെ ദുരിതമകറ്റാൻ ദേവി കാശിയിൽ 'അന്നപൂർണ്ണ'യായി അവതരിച്ച് ഭിക്ഷ നൽകാൻ തുടങ്ങി. ലോകത്തിന്റെ പട്ടിണി മാറ്റാൻ സാക്ഷാൽ പരമേശ്വരൻ തന്നെ ദേവിയുടെ മുന്നിൽ ഭിക്ഷാപത്രവുമായി കൈനീട്ടേണ്ടി വന്നു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ഈ പുണ്യമുഹൂർത്തത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ആദിശങ്കരൻ ഈ സ്തോത്രം രചിക്കുന്നത്. അന്നപൂർണ്ണാ സ്തോത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത അത് ഭൗതികതയിൽ നിന്ന് ആത്മീയതയിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനത്തെ കാണിക്കുന്നു എന്നതാണ്. മനുഷ്യന്റെ നിലനിൽപ്പിന് ആവശ്യമായ ആഹാരവും ഐശ്വര്യവും പ്രകൃതിയുടെ മാതൃരൂപത്തിൽ നിന്ന് യാചിക്കുന്നു. അവസാന ശ്ലോകത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യർ ചോദിക്കുന്നത് കേവലം ചോറല്ല, മറിച്ച് 'ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസിദ്ധി' ആണ്. "ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസിദ്ധ്യർത്ഥം ഭിക്ഷാം ദേഹി ച പാർവതി" ഇവിടെ അന്നം എന്നത് ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ബുദ്ധിക്കും ആത്മാവിനും വേണ്ടുന്ന ജ്ഞാനമാകുന്ന ആഹാരമാണ് ഭക്തൻ കാംക്ഷിക്കുന്നത്. സ്തോത്രത്തിന്റെ ഉപസംഹാരത്തിൽ ശങ്കരൻ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന ദർശനം ലോകത്തെ മുഴുവൻ ഒന്നായി കാണുന്നതാണ്: "മാതാ ച പാർവതീ ദേവീ പിതാ ദേവോ മഹേശ്വരഃ ബാന്ധവാഃ ശിവഭക്താശ്ച സ്വദേശോ ഭുവനത്രയം" കേവലമൊരു പ്രാർത്ഥനാ ഗീതം എന്നതിനപ്പുറം, പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള അഭേദ്യമായ ബന്ധത്തെയും, ത്യാഗത്തിലൂടെയും ഭക്തിയിലൂടെയും കൈവരിക്കേണ്ട ജ്ഞാനത്തെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന ഉത്കൃഷ്ടമായ ഒരു ആത്മീയ പ്രമാണമാണ് ശ്രീ അന്നപൂർണ്ണാ സ്തോത്രം. നിത്യജീവിതത്തിൽ ഇത് ജപിക്കുന്നത് മനസ്സിന് ശാന്തിയും വിനയവും പ്രപഞ്ചത്തോടുള്ള കൃതജ്ഞതയും വളർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. ശ്രീ അന്നപൂർണ്ണാ സ്തോത്രം നിത്യാനന്ദകരീ വരാഭയകരീ സൗന്ദര്യരത്നാകരീ നിർധൂതാഖിലഘോരപാവനകരീ പ്രത്യക്ഷമാഹേശ്വരീ പ്രാലേയചലവംശപാവനകരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ എപ്പോഴും ആനന്ദം നൽകുന്നവളും, ഭക്തർക്ക് വരങ്ങളും അഭയവും നൽകുന്നവളും, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സമുദ്രവുമായവളേ... സകല പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിച്ചു പരിശുദ്ധിയേകുന്നവളും, സാക്ഷാൽ മഹേശ്വരിയുമായവളേ... ഹിമവാന്റെ വംശത്തെ പവിത്രമാക്കിയവളും (പാർവതീദേവി), കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, കരുണയോടെ എനിക്ക് ഭിക്ഷ (ആഹാരവും ജ്ഞാനവും) നൽകിയാലും. നാനാരത്നവിചിത്രഭൂഷണകരീ ഹേമാംബരാഡംബരീ മുക്താഹാരവിഡംബമാനവിലസദ്വക്ഷോജകുംഭന്തരീ കാശ്മീരാഗരുവാസിതാ രുചികരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ പലവിധത്തിലുള്ള രത്നങ്ങൾ പതിച്ച ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവളും, പട്ടുപീതാംബരങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നവളും, മുത്തുമാലകൾ ചാർത്തിയ മാറിടത്തോട് കൂടിയവളേ... കുങ്കുമവും അഗിലുമണിഞ്ഞ് സുഗന്ധം പരത്തുന്നവളും, കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, കരുണയോടെ എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകിയാലും. യോഗാനന്ദകരീ രിപുക്ഷയകരീ ധർമ്മാർത്ഥനിഷ്ഠാകരീ ചന്ദ്രാർക്കാനലഭാസമാനലഹരീ ത്രൈലോക്യരക്ഷാകരീ സർവൈശ്വര്യസമസ്തവാഞ്ഛിതകരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ യോഗത്തിലൂടെ കിട്ടുന്ന ആനന്ദം നൽകുന്നവളും, ശത്രുക്കളെ (അകമേയുള്ള കാമക്രോധാദി ശത്രുക്കളെയും) നശിപ്പിക്കുന്നവളും, ധർമ്മത്തിലും സൽക്കർമ്മങ്ങളിലും നിഷ്ഠ നൽകുന്നവളേ... സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി എന്നിവയെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവളും, മൂന്നുലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കുന്നവളും, എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും സാധിച്ചുതരുന്നവളും, കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകിയാലും. കൈലാസാചലകന്ദരാലയകരീ ഗൗരീ ഉമാ ശങ്കരീ കൗമാരീ നിഗമാർത്ഥഗോചരകരീ ഓങ്കാരബീജാക്ഷരീ മോക്ഷദ്വാരകവാടപാടനകരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ കൈലാസപർവ്വതത്തിലെ ഗുഹകളിൽ വസിക്കുന്നവളും, ഗൗരി, ഉമ, ശങ്കരി എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നവളേ... എന്നും യൗവനയുക്തയായവളും, വേദങ്ങളുടെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കിത്തരുന്നവളും, ഓങ്കാരമാകുന്ന ബീജാക്ഷരരൂപിണിയുമായവളേ... മോക്ഷമാകുന്ന വാതിൽ ഭക്തർക്കായി തുറന്നുകൊടുക്കുന്നവളും, കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകിയാലും. ദൃശ്യാദൃശ്യവിഭൂതിവാഹനകരീ ബ്രഹ്മാണ്ഡഭാണ്ഡോദരീ ലീലാനാടകസൂത്രഖേലനകരീ വിജ്ഞാനദീപാംകുരീ ശ്രീവിശ്വേശമനഃപ്രസാദനകരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ കാണപ്പെടുന്നതും കാണപ്പെടാത്തതുമായ എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണഭൂതയായവളും, ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ മുഴുവൻ തന്റെ ഉദരത്തിൽ താങ്ങുന്നവളേ... ജഗത്താകുന്ന ലീലാനാടകത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവളും, ജ്ഞാനമാകുന്ന ദീപത്തിന്റെ നാളവുമായവളേ... വിശ്വനാഥനായ ശിവഭഗവാന്റെ മനസ്സിന് സന്തോഷമേകുന്നവളും, കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകിയാലും. ഉർവ്വീസർവ്വജനേശ്വരീ ഭഗവതീ മാതാന്നപൂർണ്ണേശ്വരീ വേദാന്തപ്രതിപാദ്യമാനചരണാ സദ്ഭാവസച്ചേതനാ സദാനന്ദമയീ സദൈവ ശുഭകരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ജനങ്ങളുടെയും ഈശ്വരിയും ഭഗവതിയുമായവളേ... ഉപനിഷത്തുകളിലും വേദാന്തങ്ങളിലും പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്ന പരമമായ പാദങ്ങളോട് കൂടിയവളേ, സദ്ബുദ്ധിയും ഉണർവ്വും നൽകുന്നവളേ... എപ്പോഴും ആനന്ദസ്വരൂപിണിയും ഭക്തർക്ക് എണ്ണമറ്റ നന്മകൾ വരുത്തുന്നവളും, കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, കരുണയോടെ എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകിയാലും. ആദിക്ഷാന്തസമസ്തവർണ്ണനകരീ ശംഭുത്രിഭാവകരീ കാശ്മീരാത്രിജലേശ്വരീ ത്രിനയനീ വിശ്വേശ്വരീ ശ്രീധരീ സ്വർഗ്ഗദ്വാരകവാടനാശനകരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ 'അ' മുതൽ 'ക്ഷ' വരെയുള്ള സമസ്ത അക്ഷരങ്ങളുടെയും (മാതൃകാക്ഷരങ്ങളുടെ) രൂപമായവളേ... ശംഭുവിന്റെ മൂന്ന് ഭാവങ്ങൾക്ക് (സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം) കാരണമായവളേ... മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ഈശ്വരിയും, തൃക്കണ്ണുകളുള്ളവളും, പ്രപഞ്ചനാഥയും, ഐശ്വര്യരൂപിണിയുമായവളേ... ഭക്തർക്ക് സ്വർഗ്ഗവാതിൽ അനായാസം തുറന്നുനൽകുന്നവളും, കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, കരുണയോടെ എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകിയാലും. ദേവീ സർവ്വവിചിത്രരത്നരുചിരാ ദാക്ഷായണീ സുന്ദരീ വാമാ സ്വാദുപയോധരാ പ്രിയകരീ സൗഭാഗ്യമാഹേശ്വരീ ഭക്താഭീഷ്ടകരീ സദാ ശുഭകരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ പലവിധത്തിലുള്ള അപൂർവ്വ രത്നങ്ങളുടെ പ്രഭയാൽ തിളങ്ങുന്നവളും, ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായവളും (ദാക്ഷായണി), അതിസുന്ദരിയുമായവളേ... മനോഹരമായ ഭാവങ്ങളുള്ളവളും, അമൃതതുല്യമായ പാൽ ചുരത്തുന്നവളും, എല്ലാവർക്കും പ്രിയം ചെയ്യുന്നവളും, സൗഭാഗ്യമേകുന്ന മഹേശ്വരിയുമായവളേ... ഭക്തരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ സാധിക്കുന്നവളും, എപ്പോഴും മംഗളം ഭവിക്കുന്നവളും, കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, കരുണയോടെ എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകിയാലും. ചന്ദ്രാർക്കാനലകോടികോടിസദൃശീ ചന്ദ്രാംശുബിംബാധരീ ചന്ദ്രാർക്കാഗ്നിസമാനകുണ്ഡലധരീ ചന്ദ്രാർക്കവർണ്ണേശ്വരീ മാലാപുസ്തകപാശസാങ്കുശധരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ കോടിക്കണക്കിന് സൂര്യചന്ദ്രന്മാരുടെയും അഗ്നിയുടെയും പ്രകാശത്തിന് തുല്യമായ ശോഭയുള്ളവളേ... ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങുന്ന ചുണ്ടുകളുള്ളവളേ... സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി എന്നിവയ്ക്ക് സമാനമായ കമ്മലുകൾ ധരിച്ചവളും, അവരുടെ പ്രഭയുള്ള ഈശ്വരിയുമായവളേ... കൈകളിൽ ജപമാല, പുസ്തകം, പാശം (കയറ്), അങ്കുശം എന്നിവ ധരിച്ചവളും, കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, കരുണയോടെ എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകിയാലും. ക്ഷത്രത്രാണകരീ മഹാഭയകരീ മാതാ കൃപാസാഗരീ സാക്ഷാന്മോക്ഷകരീ സദാ ശിവകരീ വിശ്വേശ്വരീ ശ്രീധരീ ദക്ഷാക്രന്ദകരീ നിരാമയകരീ കാശിപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാം ദേഹി കൃപാവലംബനകരീ മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ ക്ഷത്രിയധർമ്മത്തെ (അഥവാ ശരണാഗതരെ) കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നവളും, ദുഷ്ടന്മാർക്ക് ഭയമുണ്ടാക്കുന്നവളും, കരുണയുടെ സമുദ്രവുമായ മാതാവേ... ഭക്തർക്ക് സാക്ഷാൽ മോക്ഷം നൽകുന്നവളേ, എപ്പോഴും മംഗളം ചെയ്യുന്നവളേ, പ്രപഞ്ചനാഥയും ഐശ്വര്യരൂപിണിയുമായവളേ... (യജ്ഞം തകർത്തുകൊണ്ട്) ദക്ഷനെ നിലവിളിപ്പിച്ചവളും, രോഗങ്ങളും ദുരിതങ്ങളുമില്ലാത്ത അവസ്ഥ (നിരാമയത്വം) പ്രധാനം ചെയ്യുന്നവളും, കാശിനഗരത്തിന്റെ അധിപതിയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മാതാവേ, കരുണയോടെ എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകിയാലും. അന്നപൂർണ്ണേ സദാപൂർണ്ണേ ശങ്കരപ്രാണവല്ലഭേ ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസിദ്ധ്യർത്ഥം ഭിക്ഷാം ദേഹി ച പാർവതി എപ്പോഴും നിറഞ്ഞവളും (എല്ലാവരുടെയും വിശപ്പടക്കുന്നവളും), ഭഗവാൻ ശങ്കരന്റെ പ്രാണപ്രിയയുമായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി പാറേവതി ദേവി... എനിക്ക് കേവലം ആഹാരം മാത്രമല്ല, ആത്മജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും സിദ്ധിക്കുന്നതിനായുള്ള ഭിക്ഷ കൂടി നൽകിയനുഗ്രഹിച്ചാലും. മാതാ ച പാർവതീ ദേവീ പിതാ ദേവോ മഹേശ്വരഃ ബാന്ധവാഃ ശിവഭക്താശ്ച സ്വദേശോ ഭുവനത്രയം പാർവതീദേവി എന്റെ അമ്മയും, മഹേശ്വരൻ എന്റെ അച്ഛനും ആകുന്നു. ശിവഭക്തന്മാരെല്ലാം എന്റെ ബന്ധുക്കളും, മൂന്നുലോകങ്ങളും എന്റെ സ്വന്തം നാടുമാകുന്നു. ഓം നമഃ പാർവ്വതി പതയേ ഹര ഹര മഹാദേവ്🌸🙏