ശ്രീ രമണ മഹർഷിയുടെ പരമഭക്തനായ ഗണപതി മുനിയുമായി (Kavyakantha Ganapati Muni) ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഈ അത്ഭുത സംഭവം. കഥയുടെ യഥാർത്ഥ വിവരണം താഴെ നൽകുന്നു: ശ്രീ രമണ മഹർഷിയുടെ പ്രധാന ശിഷ്യന്മാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു മഹാപണ്ഡിതനായ കാവ്യകണ്ഠ ഗണപതി മുനി. അദ്ദേഹം മഹാരാഷ്ട്രയിലല്ല, മറിച്ച് ആന്ധ്രാപ്രദേശിലാണ് ജനിച്ചതെങ്കിലും മഹാരാഷ്ട്രയിൽ അദ്ദേഹം ദീർഘകാലം താമസിക്കുകയും അവിടെ നിരവധി ഭക്തരുണ്ടാവുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഗണപതി മുനിയുടെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭക്തനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ കുടുംബത്തിലാണ് ഈ സംഭവം നടക്കുന്നത്. ആ അത്ഭുത സംഭവം ഇപ്രകാരമാണ്: ഗണപതി മുനിയുടെ മഹാരാഷ്ട്രയിലുള്ള ഒരു ഭക്തൻ (ബ്രാഹ്മണൻ), തന്റെ മകന്റെ ഉപനയനത്തിന് (പൂണൂൽ കല്യാണം) മുൻപായി മരണപ്പെട്ടു. പിതാവില്ലാതെ മകന് ബ്രഹ്മോപദേശം (ഗായത്രീ മന്ത്രം ഉപദേശിക്കുക) നൽകാൻ കഴിയില്ലല്ലോ എന്ന് ഓർത്ത് ആ കുടുംബം അങ്ങേയറ്റം വിഷമിച്ചു. എന്നാൽ ഉപനയന ചടങ്ങിന്റെ ദിവസം, മരിച്ചുപോയ ആ പിതാവ് ഭൗതികശരീരത്തോടെ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും, മകനെ മടിയിൽ ഇരുത്തി ബ്രഹ്മോപദേശം നൽകുകയും ചെയ്തു. അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ബന്ധുക്കളും വൈദികരും ഇത് കണ്ട് അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ബ്രഹ്മോപദേശം കഴിഞ്ഞയുടൻ അദ്ദേഹം അവിടെനിന്നും അപ്രത്യക്ഷനാവുകയും ചെയ്തു. രമണ മഹർഷിയുടെയും അവിടുത്തെ പ്രധാന ശിഷ്യനായ ഗണപതി മുനിയുടെയും ആത്മീയ ശക്തിയെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പുസ്തകങ്ങളിലും ഇത് പറയുന്നു.

പ്രശസ്ത തമിഴ് കവിയായ കാളമേഘപ്പുലവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു രസകരമായ നാടോടിക്കഥയാണിത്. കവിതകൾ കൊണ്ടും കൗതുകകരമായ ശ്ലോകങ്ങൾ കൊണ്ടും ആളുകളെ വിസ്മയിപ്പിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം പാട്ടുപാടി സദ്യ കഴിച്ച കഥ താഴെ പറയുന്നതാണ്: ഒരിക്കൽ അതീവ വിശപ്പോടെ യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്ന കാളമേഘപ്പുലവർ ഒരു വലിയ സദ്യ നടക്കുന്നയിടത്ത് എത്തിച്ചേർന്നു. എന്നാൽ അവിടെയുള്ള കാവൽക്കാരോ സംഘാടകരോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വേഷം കണ്ട് ഒരു സാധാരണക്കാരനായി കരുതി സദ്യവട്ടങ്ങളിലേക്ക് കടത്തിവിട്ടില്ല. വിശപ്പുകൊണ്ട് തളർന്ന കവിക്ക് സദ്യാലയത്തിൽ കയറാൻ കഴിയാത്തതിൽ കടുത്ത ദേഷ്യവും വിഷമവും തോന്നി. അദ്ദേഹം തന്റെ കവിത്വസിദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന വിളമ്പുകാരെയും സദ്യയെയും ലക്ഷ്യമിട്ട് ഒരു 'അരം പാട്ട്' (ഒരു ശാപക്കവിത അല്ലെങ്കിൽ പ്രതികൂലമായി ഭവിക്കുന്ന പാട്ട്) പാടി. തമിഴ് ഐതിഹ്യങ്ങൾ പ്രകാരം കാളമേഘം പാടിയാൽ അത് അപ്പോൾത്തന്നെ സംഭവിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കവി പാടിയ പാട്ടിന്റെ ഫലമായി സദ്യാലയത്തിലെ ചോറും വിഭവങ്ങളും വിളമ്പാൻ കഴിയാത്തവിധം കട്ടപിടിക്കുകയും, വിളമ്പുകാരും അതിഥികളും എന്ത് ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ അവിടുത്തെ പ്രധാനികൾ തങ്ങൾക്ക് തെറ്റുപറ്റിയതാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും, വന്നത് സാധാരണക്കാരനല്ല സാക്ഷാൽ കാളമേഘപ്പുലവർ ആണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പ് ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ആദരവോടെ സദ്യ കഴിക്കാനായി ക്ഷണിച്ചു. സൽക്കാരത്തിൽ സംപ്രീതനായ കവി, തന്റെ മുൻപത്തെ പാട്ടിന്റെ ദോഷം മാറ്റാനായി ഉടൻ തന്നെ വിപരീത അർത്ഥമുള്ള മറ്റൊരു മംഗള ഗീതം (സ്തുതിപ്പാട്ട്) പാടി. അതോടെ കട്ടപിടിച്ച ചോറും വിഭവങ്ങളും വീണ്ടും പഴയതുപോലെ സ്വാദിഷ്ടമായ അമൃതായി മാറി. തുടർന്ന് കവി ആ സദ്യാലയത്തിൽ ഇരുന്ന് വയറു നിറയെ സദ്യ ഉണ്ണുകയും സന്തുഷ്ടനായി യാത്ര തുടരുകയും ചെയ്തു. വാക്കിന്റെ ശക്തി കൊണ്ടും കവിതയുടെ മാഹാത്മ്യം കൊണ്ടും കവി വിശപ്പടക്കിയ ഈ കഥ തമിഴ്-മലയാളം നാടോടി സാഹിത്യത്തിൽ ഇന്നും വളരെ പ്രശസ്തമാണ്. தமிழ்ப் பணி மன்றம்

മറ്റ് ചില മതവീക്ഷണങ്ങളിൽ മനുഷ്യൻ ജന്മനാ പാപിയാണ് (Original Sin / ജന്മപാപം) എന്ന സങ്കൽപ്പം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, സനാതന ധർമ്മം (ഹിന്ദുമതം) മനുഷ്യനെ അമൃതത്വത്തിന്റെ സന്തതികളായി (അമൃതസ്യ പുത്രാഃ) കാണുന്നു. ഈ രണ്ട് ദർശനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ജന്മപാപവും അമൃതത്വവും മറ്റ് മതങ്ങളുടെ വീക്ഷണം: മനുഷ്യൻ ജനിക്കുന്നത് തന്നെ പാപഭാരത്തോടെയാണെന്നും, ഒരു ദൈവത്തിന്റെയോ പ്രവാചകന്റെയോ കാരുണ്യം കൊണ്ട് മാത്രമേ ആ പാപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷയോ (Salvation) മോചനമോ നേടാനാകൂ എന്നും ചില മതങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ അടിസ്ഥാനപരമായി അപൂർണ്ണനും പാപിയുമാണെന്നാണ് ഇവിടെ സങ്കൽപ്പം. സനാതന ധർമ്മത്തിന്റെ വീക്ഷണം: സനാതന ധർമ്മം മനുഷ്യനെ പാപിയായി കാണുന്നില്ല. ഉപനിഷത്തുകൾ മനുഷ്യനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നത് തന്നെ "ശൃണ്വന്തു വിശ്വേ അമൃതസ്യ പുത്രാഃ" (ഹേ ലോകമേ, അമൃതത്തിന്റെ പുത്രന്മാരെ/സന്തതികളെ കേൾക്കൂ...) എന്നാണ്. അതായത്, മനുഷ്യൻ അമരത്വമുള്ള ആത്മാവിന്റെ ഭാഗമാണ്. മരണം ശരീരത്തിന് മാത്രമാണ്, ആത്മാവിന് നാശമില്ല. 2. പാപവും അജ്ഞാനവും സനാതന ധർമ്മത്തിൽ പാപമെന്നാൽ: മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന തെറ്റുകൾ അവന്റെ ഉള്ളിലെ 'പാപം' കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് 'അജ്ഞാനം' (ആത്മീയമായ അറിവില്ലായ്മ) കൊണ്ടാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. ഇരുട്ട് മാറുമ്പോൾ വെളിച്ചം വരുന്നത് പോലെ, ജ്ഞാനം (അറിവ്) ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഈ തെറ്റുകൾ ഇല്ലാതാകുന്നു. തെറ്റ് ചെയ്താൽ അതിനുള്ള ഫലം (കർമ്മഫലം) അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും എന്നല്ലാതെ, മനുഷ്യൻ്റെ അടിസ്ഥാന സ്വഭാവം പാപമല്ല, മറിച്ച് പരിശുദ്ധിയാണെന്ന് സനാതന ധർമ്മം പറയുന്നു. 3. ഈശ്വരനും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മറ്റ് മതങ്ങളിൽ: ദൈവവും മനുഷ്യനും തമ്മിൽ വലിയൊരു അകലമുണ്ട്. ദൈവം സ്രഷ്ടാവും മനുഷ്യൻ സൃഷ്ടിയോ അടിമയോ ആണ്. സനാതന ധർമ്മത്തിൽ: "അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി" (ഞാൻ ബ്രഹ്മമാകുന്നു), "തത്ത്വമസി" (അത് നീയാകുന്നു) തുടങ്ങിയ മഹാവാക്യങ്ങൾ വഴി ദൈവവും മനുഷ്യനും ഒന്നാണെന്ന് സനാതന ധർമ്മം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഓരോ മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലും ദൈവീക ചൈതന്യമുണ്ട് (ആത്മാവ്). ആ സത്യം തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് മോക്ഷം. ചുരുക്കത്തിൽ: മറ്റ് ചില ചിന്താധാരകൾ മനുഷ്യനെ ഒരു 'പാപി'യായി കണ്ട് അവനെ ഭയത്തിലൂടെയും പശ്ചാത്താപത്തിലൂടെയും വഴിനടത്താൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, സനാതന ധർമ്മം മനുഷ്യന് വലിയ ആത്മവിശ്വാസവും അന്തസ്സും നൽകുന്നു. "നീ പാപിയല്ല, നീ പരമമായ ആനന്ദത്തിന്റെ, അമൃതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്; നിന്റെ ഉള്ളിലെ ദൈവീകതയെ തിരിച്ചറിയുക" എന്ന പോസിറ്റീവായ സന്ദേശമാണ് സനാതന ധർമ്മം നൽകുന്നത്.

ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിന്റെയും യൂറോപ്യൻ ചരിത്രത്തിന്റെയും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് വശങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് ഈ ചിന്ത പങ്കുവെക്കുന്നത്. രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾക്കും അവരുടേതായ സാംസ്കാരിക, സാമൂഹിക വികാസങ്ങളുടെ ചരിത്രമുണ്ട്. താങ്കൾ സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, ആത്മീയതയ്ക്കും അറിവിനും മുൻഗണന നൽകിയ ഭാരതീയ പാരമ്പര്യവും, അധിനിവേശങ്ങൾക്കും കടൽക്കൊള്ളകൾക്കും സാക്ഷ്യം വഹിച്ച യൂറോപ്യൻ ചരിത്രവും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ഭാരതത്തിന്റെ ഋഷി-പണ്ഡിത പാരമ്പര്യം ഭാരതീയ സംസ്കാരം എക്കാലത്തും അറിവ് (ജ്ഞാനം), ആത്മീയത, പ്രപഞ്ചസത്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം നൽകിയത്. വേദവ്യാസനും മറ്റ് ഋഷിമാരും: വേദങ്ങളെ തരംതിരിക്കുകയും, മഹാഭാരതം, പുരാണങ്ങൾ എന്നിവ രചിക്കുകയും ചെയ്ത വ്യാസമഹർഷിയെപ്പോലെയുള്ള ജ്ഞാനികളാണ് ഭാരതത്തിന്റെ ചിന്താധാരയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. വിശ്വഗുരു പദവി: തക്ഷശില, നളന്ദ തുടങ്ങിയ പുരാതന സർവ്വകലാശാലകൾ വഴി ഭാരതം ലോകത്തിന് ശാസ്ത്രം, ഗണിതം, ജ്യോതിശാസ്ത്രം, ആയുർവേദം, തത്ത്വചിന്ത എന്നിവ പകർന്നുനൽകി. സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വം: ചരിത്രത്തിൽ ഭാരതം മറ്റൊരു രാജ്യത്തെയും ആദ്യം ആക്രമിക്കുകയോ കോളനിയാക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. 'വസുധൈവ കുടുംബകം' (ലോകം മുഴുവൻ ഒരു കുടുംബം) എന്ന ആശയത്തിലൂന്നിയാണ് ഭാരതീയ ചിന്ത വളർന്നത്. 2. യൂറോപ്യൻ ചരിത്രവും അധിനിവേശങ്ങളും യൂറോപ്പിന്റെ ചരിത്രത്തിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ, വിഭവങ്ങൾക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളും കടൽമാർഗ്ഗമുള്ള ആക്രമണങ്ങളും അധിനിവേശങ്ങളും അവരുടെ വളർച്ചയിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചതായി കാണാം. വൈക്കിംഗുകൾ (Vikings): എട്ടാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ട് വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ യൂറോപ്പിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന വൈക്കിംഗുകൾ കപ്പൽ കൊള്ളക്കാർക്കും ആക്രമണകാരികൾക്കും ഉദാഹരണമാണ്. അവർ കപ്പലുകളിൽ വന്ന് യൂറോപ്പിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങൾ കൊള്ളയടിക്കുകയും പിടിച്ചടക്കുകയും ചെയ്തു. കടൽക്കൊള്ളക്കാരുടെ കാലഘട്ടം (Age of Piracy): മധ്യകാലഘട്ടത്തിനു ശേഷം, കരീബിയൻ കടലിലും അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിലും സജീവമായിരുന്ന കടൽക്കൊള്ളക്കാർ (Pirates) യൂറോപ്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും കപ്പൽ ഗതാഗതത്തെയും സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു. കോളനിവൽക്കരണവും അധിനിവേശവും: പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന് ശേഷം യൂറോപ്യൻ ശക്തികളായ ബ്രിട്ടൻ, പോർച്ചുഗൽ, സ്പെയിൻ, ഫ്രാൻസ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ആധുനിക കപ്പലുകൾ നിർമ്മിച്ച് ലോകം മുഴുവൻ സഞ്ചരിക്കുകയും, ഭാരതം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഏഷ്യൻ-ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളെ ആക്രമിച്ച് കീഴടക്കി തങ്ങളുടെ കോളനികളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഒരു താരതമ്യം വശം പുരാതന ഭാരതം ചരിത്രപരമായ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ആത്മീയ ജ്ഞാനം, ധർമ്മം, പ്രപഞ്ച സത്യങ്ങൾ തേടൽ. യൂറോപ്പ് ഭൗതിക വികാസം, പുതിയ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ കണ്ടെത്തൽ, വിഭവങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കൽ നേതൃത്വം. ഭാരതം. വ്യാസൻ, വസിഷ്ഠൻ, ബുദ്ധൻ തുടങ്ങിയ ഋഷിമാരും ദാർശനികരും യൂറോപ്പ് അധിനിവേശ രാജാക്കന്മാർ, നാവികർ, വൈക്കിംഗ് തലവന്മാർ ലോകത്തോടുള്ള സമീപനം ഭാരതം അറിവ് പകരൽ, സമാധാനപരമായ വ്യാപാരം യൂറോപ്പ്. കോളനിവൽക്കരണം, സാമ്രാജ്യത്വ വിപുലീകരണം. ഭാരതീയ സംസ്കാരം ആന്തരികമായ ജ്ഞാനത്തിലേക്കും സമാധാനത്തിലേക്കും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചപ്പോൾ, പുരാതന-മധ്യകാല യൂറോപ്യൻ ശക്തികൾ ഭൗതികമായ അധികാര വിപുലീകരണത്തിനും പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ കൈക്കലാക്കുന്നതിനുമായി കടൽമാർഗ്ഗമുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ വലിയ തോതിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്നു എന്ന നിരീക്ഷണം ചരിത്രപരമായി ശരിയാണ്.

വേദസംസ്കാരത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഋഗ്വേദത്തിൽ, ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നതുമായ ദേവന്മാരിൽ ഒരാളാണ് അഗ്നി. വേദങ്ങളിൽ അഗ്നിക്കുള്ള സവിശേഷമായ പ്രാധാന്യവും സ്ഥാനവും താഴെ പറയുന്ന കാരണങ്ങളാൽ വ്യക്തമാണ്: 1. പ്രഥമ മന്ത്രത്തിലെ സാന്നിധ്യം ചതുർവേദങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ ഋഗ്വേദം ആരംഭിക്കുന്നത് തന്നെ അഗ്നിയെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടാണ്. "അഗ്നിമീളേ പുരോഹിതം" (യാഗത്തിന്റെ പുരോഹിതനായ അഗ്നിയെ ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു) എന്ന പ്രശസ്തമായ മന്ത്രത്തോടെയാണ് ഋഗ്വേദത്തിലെ ഒന്നാം സൂക്തം തുടങ്ങുന്നത്. 2. ദേവന്മാരുടെ സന്ദേശവാഹകൻ (Divine Messenger) വേദകാലത്തെ പ്രധാന ആരാധനാക്രമം യാഗങ്ങളായിരുന്നു. മനുഷ്യർ യാഗാഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുന്ന ഹവിസ്സ് (വഴിപാടുകൾ) അതത് ദേവന്മാർക്ക് എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്നത് അഗ്നിയാണ്. അതുകൊണ്ട് അഗ്നിയെ 'ദേവന്മാരുടെ മുഖം' എന്നും മനുഷ്യർക്കും ദേവന്മാർക്കും ഇടയിലെ 'സന്ദേശവാഹകൻ' (Messenger) എന്നും വേദങ്ങൾ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. 3. അഗ്നിയുടെ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ (Triple Births) അഗ്നി പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മൂന്ന് തലങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നുവെന്ന് വേദങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു: ഭൂമിയിൽ: സാധാരണ തീയായും യാഗാഗ്നിയായും. അന്തരീക്ഷത്തിൽ: മിന്നൽ പിണരുകളായി. ആകാശത്തിൽ: സൂര്യനായി. 4. പരിപാവനതയും ശുദ്ധീകരണവും (Purification) അഗ്നി സർവ്വതിനെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ശക്തിയാണ്. അശുദ്ധമായതിനെപ്പോലും തന്നിലേക്ക് ആവാഹിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കാൻ അഗ്നിക്ക് കഴിയുമെന്ന് വേദങ്ങൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ മനുഷ്യന്റെ ജനനം മുതൽ മരണം വരെയുള്ള പ്രധാന കർമ്മങ്ങളിലെല്ലാം (ഉദാഹരണത്തിന് വിവാഹത്തിലെ അഗ്നിപ്രദക്ഷിണം, അന്ത്യേഷ്ടി) അഗ്നി സാക്ഷിയായി നിലകൊള്ളുന്നു. 5. ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകം (Light of Knowledge) ബാഹ്യമായ വെളിച്ചം നൽകുന്നതിനൊപ്പം മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ അജ്ഞതയെന്ന ഇരുട്ടിനെ മാറ്റി ജ്ഞാനത്തിന്റെ വെളിച്ചം പകരുന്ന ആത്മീയ ചൈതന്യമായും അഗ്നിയെ വേദങ്ങളിൽ ആരാധിക്കുന്നു. മനുഷ്യനെ സത്യത്തിന്റെ പാതയിലൂടെ നയിക്കാൻ വേദസൂക്തങ്ങൾ അഗ്നിയോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഋഗ്വേദത്തിൽ മാത്രം ഇരുനൂറിലധികം സൂക്തങ്ങൾ അഗ്നിദേവന്റെ മഹിമയെയും ഗുണങ്ങളെയും വർണ്ണിക്കാൻ മാത്രമായി മാറ്റിവെച്ചിട്ടുണ്ടെന്നത് വേദകാലത്ത് ഈ പ്രകൃതിശക്തിക്ക് നൽകിയിരുന്ന അത്യുന്നതമായ പ്രാധാന്യത്തെ കാണിക്കുന്നു. വേദങ്ങളിൽ അഗ്നിക്കുള്ള പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ വിവരങ്ങൾ (സപ്തജിഹ്വകൾ, യാഗങ്ങളിലെ പങ്ക്, പ്രധാന മന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ) താഴെ നൽകുന്നു: 1. അഗ്നിയുടെ സപ്തജിഹ്വകൾ (ഏഴ് നാവുകൾ) യാഗാഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുന്ന ഹവിസ്സുകൾ സ്വീകരിക്കാൻ അഗ്നിക്ക് ഏഴ് നാവുകൾ (ജ്വാലകൾ) ഉണ്ടെന്നാണ് വേദങ്ങളിലും ഉപനിഷത്തുകളിലും (പ്രത്യേകിച്ച് മുണ്ഡകോപനിഷത്തിൽ) പറയുന്നത്. ഇവ ഒരോന്നും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ വിവിധ ശക്തികളെയും പ്രകാശങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു: കാളി: കറുത്ത നിറത്തിലുള്ള ഒന്നാം ജ്വാല (സമയത്തിന്റെ പ്രതീകം). കരാളി: ഭയമുണർത്തുന്ന, ശക്തമായ രണ്ടാം ജ്വാല. മനോജവ: മനസ്സിന്റെ വേഗതയുള്ള മൂന്നാം ജ്വാല. സുലോഹിത: മനോഹരമായ ചുവപ്പ് നിറമുള്ള നാലാം ജ്വാല. സുധൂമ്രവർണ്ണ: പുകനിറഞ്ഞ അഞ്ചാം ജ്വാല. സ്ഫുലിംഗിനി: സ്ഫുരണങ്ങൾ (തീപ്പൊരികൾ) ചിതറുന്ന ആറാം ജ്വാല. വിശ്വരുചി / വിശ്വരൂപി: പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ പ്രകാശിക്കുന്ന, സർവ്വതിനെയും ആകർഷിക്കുന്ന ഏഴാം ജ്വാല. 2. വേദകാല യാഗങ്ങളിൽ അഗ്നിക്കുള്ള പങ്ക് വേദകാല ജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു യാഗങ്ങളായിരുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്: അഗ്നിഹോത്രം, ദർശപൂർണ്ണമാസം, സോമയാഗം). യാഗങ്ങളിൽ അഗ്നി പ്രഥമസ്ഥാനം അലങ്കരിക്കുന്നു: യജ്ഞപുരുഷൻ: യാഗശാലയിൽ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള അഗ്നികൾ (ത്രേതാഗ്നി) ജ്വലിപ്പിച്ചിരുന്നു — ഗാർഹപത്യം (ഗൃഹനാഥൻ സംരക്ഷിക്കുന്നത്), ആഹവനീയം (ദേവന്മാർക്ക് ഹവിസ്സ് അർപ്പിക്കുന്നത്), ദക്ഷിണാഗ്നി (പിതൃക്കൾക്കായി കരുതിവെക്കുന്നത്). ഹവ്യവാഹനൻ: യാഗത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്ന നെയ്യ്, ധാന്യങ്ങൾ എന്നിവ അഗ്നിയിലൂടെ മാത്രമേ ദേവന്മാർക്ക് സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയൂ. അതിനാൽ അഗ്നിയെ 'ഹവ്യവാഹനൻ' (വഴിപാടുകൾ ചുമക്കുന്നവൻ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഋത്വിക് / പുരോഹിതൻ: മനുഷ്യർക്ക് വേണ്ടി ദേവന്മാരെ യാഗശാലയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചുവരുത്തുന്ന പുരോഹിതനായി വേദങ്ങൾ അഗ്നിയെ കാണുന്നു. 3. അഗ്നിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന വേദമന്ത്രങ്ങൾ ഋഗ്വേദ പ്രഥമ മന്ത്രം (1.1.1): "അഗ്നിമീളേ പുരോഹിതം യജ്ഞസ്യ ദേവമൃത്വിജം |" "ഹോതാരം രത്നധാതമം ||" (സാരം: യാഗത്തിന്റെ പുരോഹിതനും, പ്രകാശസ്വരൂപനും, ദേവന്മാരെ ക്ഷണിക്കുന്നവനും, ഐശ്വര്യങ്ങൾ നൽകുന്നവനുമായ അഗ്നിയെ ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു.) യജുർവേദ മന്ത്രം (ഈശാവാസ്യോപനിഷത്ത് - 18): "അഗ്നേ നയ സുപഥാ രായേ അസ്മാൻ വിശ്വാനി ദേവ വയനാനി വിദ്വാൻ |" "യുയോധ്യസ്മജ്ജുഹുരാണമേനോ ഭൂയിഷ്ഠാം തേ നമഉക്തിം വിധേമ ||" (സാരം: ഹേ അഗ്നിദേവാ, ഞങ്ങളെ സൽമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ഐശ്വര്യത്തിലേക്ക് നയിക്കേണമേ. ഞങ്ങളുടെ തെറ്റായ വഴികളെയും പാപങ്ങളെയും ദൂരീകരിക്കേണമേ. അങ്ങേക്ക് ഞങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം അർപ്പിക്കുന്നു.) ഗായത്രീ മന്ത്രത്തിന്റെ അഗ്നി രൂപം (അഗ്നി ഗായത്രി): "ഓം മഹാജ്വാലായ വിദ്മഹേ അഗ്നിദേവായ ധീമഹി തന്നോ അഗ്നിഃ പ്രചോദയാത് ||" വേദസംസ്കാരത്തിൽ പ്രകൃതിയും ഈശ്വരനും ഒന്നാണെന്ന ചിന്തയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ് അഗ്നി ആരാധന. ബാഹ്യമായ പ്രകൃതിശക്തിയെ ആത്മീയമായ പരമാത്മാവായി വേദങ്ങൾ ഇവിടെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നു.

സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ മരണം സാധാരണ അർത്ഥത്തിലുള്ള ഒരു മരണമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു യോഗി തന്റെ സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്ന 'മഹാസമാധി' ആയിരുന്നു എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരും അനുയായികളും വിശ്വസിക്കുന്നത്. 1902 ജൂലൈ 4-ന് തന്റെ 39-ാമത്തെ വയസ്സിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞത്. തന്റെ മരണം എപ്പോഴായിരിക്കുമെന്ന് വിവേകാനന്ദൻ നേരത്തെ തന്നെ പ്രവചിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന ദിവസങ്ങളെക്കുറിച്ചും മഹാസമാധിയെക്കുറിച്ചുമുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. മുൻകൂട്ടിയുള്ള പ്രവചനങ്ങൾ നാൽപത് വയസ്സ് തികയില്ല: താൻ 40 വയസ്സ് വരെ ജീവിച്ചിരിക്കില്ല എന്ന് വിവേകാനന്ദൻ മുൻപ് തന്നെ പലതവണ പറഞ്ഞിരുന്നു. മരണപ്പെടുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് 39 വയസ്സും 5 മാസവും മാത്രമായിരുന്നു പ്രായം. ചിതയ്ക്കുള്ള സ്ഥലം കണ്ടെത്തൽ: സമാധിയാകുന്നതിന് മൂന്ന് ദിവസം മുൻപ് ബേലൂർ മഠത്തിലെ ഒരു സ്ഥലം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ ഭൗതിക ശരീരം സംസ്കരിക്കേണ്ടത് ഇവിടെയാണെന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ ശിഷ്യനായ സ്വാമി പ്രേമാനന്ദയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. 2. സമാധി ദിവസത്തെ സംഭവങ്ങൾ (1902 ജൂലൈ 4) ആ ദിവസം സ്വാമിജി വളരെ ഊർജ്ജസ്വലനായാണ് കാണപ്പെട്ടത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ അദ്ദേഹം അന്ന് ചെയ്തു: രാവിലെ ബേലൂർ മഠത്തിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം മൂന്ന് മണിക്കൂറോളം ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി. ഉച്ചയ്ക്ക് ശിഷ്യന്മാർക്കൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് വ്യാകരണവും യോഗ തത്ത്വചിന്തയും പഠിപ്പിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. വൈകുന്നേരം മഠത്തിന് ചുറ്റും അല്പദൂരം നടന്നു. 3. മഹാസമാധിയിലേക്ക് രാത്രി 7 മണിയോടെ അദ്ദേഹം ബേലൂർ മഠത്തിലെ തന്റെ മുറിയിലേക്ക് പോവുകയും ധ്യാനത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ ആരും ശല്യപ്പെടുത്തരുതെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. രാത്രി 9 മണിയോടെ അദ്ദേഹം ധ്യാനത്തിലേക്ക് (മഹാസമാധി) പ്രവേശിച്ചു. 9:10 ഓടെ അദ്ദേഹം ആഴത്തിലുള്ള ശ്വാസമെടുക്കുകയും, കൺകോണുകളിൽ നേരിയ രക്തത്തുള്ളികൾ വരികയും ചെയ്തുകൊണ്ട് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു. വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ നിഗമനം: വിവേകാനന്ദന് പ്രമേഹം, ആസ്ത്മ തുടങ്ങിയ പല ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. തലച്ചോറിലെ രക്തക്കുഴലുകൾ പൊട്ടിയതാണ് (Brain Hemorrhage) മരണകാരണമെന്ന് ഡോക്ടർമാർ വിധിയെഴുതി. എന്നാൽ, ഒരു യോഗി പരമമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തുമ്പോൾ തലച്ചോറിന്റെ മുകൾഭാഗത്തുള്ള 'ബ്രഹ്മരന്ധ്രം' ഭേദിച്ച് പ്രാണൻ പുറത്തുപോകുന്നതിനാലാണ് ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു. തന്റെ ജീവിതദൗത്യം പൂർത്തിയായെന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഒരു വസ്ത്രം മാറി ധരിക്കുന്നതുപോലെ സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ തന്റെ ഭൗതിക ശരീരം സ്വയം ഉപേക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു എന്നാണ് ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.

സനത് സുജാതീയം എന്നത് മഹാഭാരതത്തിലെ ഉദ്യോഗപർവ്വത്തിൽ (അധ്യായങ്ങൾ 41 മുതൽ 46 വരെ) അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന, അദ്വൈത വേദാന്തത്തിന് അടിത്തറയിട്ട അതിപ്രധാനമായ ഒരു ദാർശനിക സംവാദമാണ്. കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് കടുത്ത മാനസികസംഘർഷത്തിലായ ധൃതരാഷ്ട്രർക്ക്, സനത്കുമാര മഹർഷി (സനത്സുജാതൻ) നൽകുന്ന ആത്മജ്ഞാനോപദേശമാണിത്. ഭഗവദ്ഗീത പോലെ തന്നെ ഭാഷ്യങ്ങളിൽ ശങ്കരാചാര്യർ ഇതിനും വ്യാഖ്യാനം എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. സനത് സുജാതീയത്തിന്റെ പ്രധാന ആശയങ്ങൾ ചുരുക്കത്തിൽ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: മരണമില്ലായ്മ (അമൃതത്വം): 'മരണം എന്നൊന്നില്ല' (പ്രമാദം വൈ മൃത്യുരഹം ബ്രവീമി) എന്നാണ് സനത്സുജാതൻ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ആത്മസ്വരൂപം മറന്ന്, ലൗകിക കാര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന അശ്രദ്ധയാണ് (പ്രമാദം) യഥാർത്ഥ മരണം. താൻ ശരീരമല്ല ആത്മാവാണെന്ന ബോധം നിലനിർത്തുന്നതാണ് അമൃതത്വം. ബ്രഹ്മജ്ഞാനവും മോക്ഷവും: ബാഹ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ടോ വിദ്യകൾ കൊണ്ടോ മാത്രം ഒരാൾക്ക് മോക്ഷം കിട്ടണമെന്നില്ല. സത്യം, തപസ്സ്, ബ്രഹ്മചര്യം എന്നിവയിലൂടെ മനസ്സ് ശുദ്ധീകരിച്ച് ആത്മജ്ഞാനം (ബ്രഹ്മസാക്ഷാത്കാരം) നേടുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് ശാശ്വതമായി മുക്തി നേടാനാകൂ. ജ്ഞാനവും കർമ്മവും: വേദങ്ങൾ പഠിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരാൾ ജ്ഞാനിയാകുന്നില്ല. വേദങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥമായ പരമാത്മാവിനെ ഉള്ളിലറിയണം. ഫലാകാംക്ഷയില്ലാതെ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് ചിത്തശുദ്ധിക്ക് കാരണമാകുന്നു. മൗനവും തപസ്സും: കേവലം സംസാരിക്കാതിരിക്കുന്നതല്ല യഥാർത്ഥ മൗനം. മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങളെയും ചിന്തകളെയും അടക്കി, ആത്മാവിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ മൗനവും തപസ്സും. ചുരുക്കത്തിൽ, ലൗകികമായ അറിവുകൾക്കപ്പുറം തന്റെ ഉള്ളിലെ പരമാത്മാവിനെ തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനമെന്നും, അത് മാത്രമാണ് മനുഷ്യനെ സകല ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും മരണത്തിൽ നിന്നും മുക്തനാക്കുന്നതെന്നും സനത് സുജാതീയം സമർത്ഥിക്കുന്നു. സനത് സുജാതീയത്തിലെ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ശ്ലോകങ്ങളുടെ അർഥവും സനത് സുജാതീയത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തവും ദാർശനിക പ്രാധാന്യവുമുള്ള ചില പ്രധാന ശ്ലോകങ്ങളും അവയുടെ ലളിതമായ അർത്ഥവും താഴെ നൽകുന്നു: 1. മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കാഴ്ചപ്പാട് (പ്രമാദം തന്നെ മരണം) "പ്രമാദം വൈ മൃത്യുമഹം ബ്രവീമി, സദാപ്രമാദമമൃതത്വം ബ്രവീമി" അർത്ഥം: "അശ്രദ്ധയാണ് (പ്രമാദം) മരണം എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു; എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കുന്നതാണ് (അപ്രമാദം) അമൃതത്വം (മരണമില്ലായ്മ)." വിശദീകരണം: മനുഷ്യൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ ആത്മസ്വരൂപത്തെ മറന്ന്, താൻ ശരീരമാണെന്ന് കരുതി ലൗകിക സുഖങ്ങൾക്ക് പുറകെ പോകുന്ന ആത്മീയമായ അശ്രദ്ധയാണ് യഥാർത്ഥ മരണം. എന്നാൽ താൻ ശുദ്ധമായ ആത്മാവാണെന്ന ബോധത്തോടെ എപ്പോഴും ജാഗ്രത പുലർത്തുന്നയാൾ മരണമില്ലാത്തവനായി (മുക്തനായി) മാറുന്നു. 2. വേദപഠനവും ജ്ഞാനവും "ന വേദാ വിനയന്തി മായീനം, ന ഛന്ദാംസി വ്രജിനാത് താരയന്തി" അർത്ഥം: "മായയിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നവനെ (കപടഭക്തി ഉള്ളവനെ) വേദങ്ങൾ രക്ഷിക്കില്ല; പാപകർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവനെ വേദസൂക്തങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയുമില്ല." വിശദീകരണം: വേദങ്ങൾ വെറുതെ മനഃപാഠമാക്കിയത് കൊണ്ടോ ബാഹ്യമായി ആചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചത് കൊണ്ടോ ഒരാൾക്ക് ബ്രഹ്മജ്ഞാനം സിദ്ധിക്കില്ല. ഹൃദയശുദ്ധിയും സത്യസന്ധതയും ഇല്ലാത്തവന് വേദപഠനം കൊണ്ട് മാത്രം മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല എന്ന് മഹർഷി വ്യക്തമാക്കുന്നു. 3. ആരാണ് യഥാർത്ഥ ബ്രാഹ്മണൻ? "യസ്മാദ് ദ്വിജന്തി ഭൂതാനി സർപ്പത് ക്രോശാനിവാന്തികാത്, യസ്യ വാങ്മനസീ ഗുപ്തേ സ വൈ ബ്രാഹ്മണ ഉച്യതേ" അർത്ഥം: "ഒരു പാമ്പിനെ കാണുമ്പോൾ ആളുകൾ എങ്ങനെ ഭയന്നോടുന്നുവോ, അതുപോലെ ആരെക്കണ്ടാണോ ജീവികൾ ഭയപ്പെടാത്തത്, ആരുടെ വാക്കും മനസ്സും നിയന്ത്രണത്തിലാണോ അവനാണ് യഥാർത്ഥ ബ്രാഹ്മണൻ (ജ്ഞാനി)." വിശദീകരണം: ജ്ഞാനിയായ ഒരാൾ ഒരു ജീവിയെയും ദ്രോഹിക്കില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം എല്ലാവർക്കും സമാധാനമേകും. വാക്കിനെയും മനസ്സിനെയും പൂർണ്ണമായി അടക്കി നിർത്തുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ബ്രഹ്മത്തെ അറിഞ്ഞവൻ. 4. യഥാർത്ഥ മൗനം "ന മൗനാത് മുനിര ഭവതി, നാരണ്യവസനാത് മുനിഃ, സ്വലക്ഷണം തു യോ വേദ സ മുനിശ്രേഷ്ഠ ഉച്യതേ" അർത്ഥം: "മിണ്ടാതിരുന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം ഒരാൾ മുനിയാകുന്നില്ല; കാട്ടിൽ പോയി താമസിച്ചത് കൊണ്ടും മുനിയാകുന്നില്ല. ആരാണോ സ്വന്തം ആത്മസ്വരൂപത്തെ (സത്യത്തെ) അറിയുന്നത്, അവനാണ് മുനിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ." വിശദീകരണം: ബാഹ്യമായ വേഷപ്പകർച്ചകളോ കാപട്യങ്ങളോ അല്ല ആത്മീയത. മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങളെ അടക്കി സ്വന്തം ഉള്ളിലെ പരമാത്മാവിനെ തിരിച്ചറിയുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ സന്യാസി. 5. പരമാത്മാവിന്റെ സർവ്വവ്യാപകത്വം "അംഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ അന്തരാത്മാ, സദാ ജനാനാം ഹൃദയേ സന്നിവിഷ്ടഃ" അർത്ഥം: "അംഗുഷ്ഠമാത്രനായ (കൈവിരലിന്റെ വലുപ്പത്തിൽ സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്ന) അന്തരാത്മാവ് എപ്പോഴും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നുണ്ട്." വിശദീകരണം: ഈശ്വരൻ എവിടെയോ ദൂരെയുള്ളവനല്ല, അത് ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും ഉള്ളിലെ ചൈതന്യമായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന ഉപനിഷദ് സത്യമാണ് സനത്സുജാതൻ ഇവിടെ ധൃതരാഷ്ട്രർക്ക് ഉപദേശിക്കുന്നത്. ഈ ശ്ലോകങ്ങളിലൂടെ ലൗകികമായ അറിവുകൾക്കും ആചാരങ്ങൾക്കുമപ്പുറം സ്വന്തം ആത്മാവിലേക്ക് തിരിയേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് സനത് സുജാതീയം ഊന്നിപ്പറയുന്നത്.

'വിനായകർ അകവൽ' ആണ് പ്രശസ്ത തമിഴ് കവയിത്രി അവ്വയാർ രചിച്ച ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഗണപതി സ്തുതി. ഇത് കൂടാതെ, അവരുടെ (വാക്ക്) ശുദ്ധിയുണ്ടാകാൻ പാടുന്ന മറ്റൊരു പ്രശസ്തമായ ലളിത സ്തുതിയും താഴെ നൽകുന്നു: 1. വിനായകർ സ്തുതി "പാലും തെളിതേനും പாகும் പരുപ്പും നാലും കലന്തനക്ക് ഞാൻ തരുവേൻ - കോലം സെയ് തുംഗ മണിമുഗത്ത് തൂമണിയേ നീയെനക്ക് സംഗത്തമിഴ് മൂൻറും താ." അർത്ഥം: മനോഹരമായ ആനമുഖമുള്ള നിർമ്മലമായ മണിപോലെയുള്ള ഗണപതി ഭഗവാനേ! പാൽ, തെളിഞ്ഞ തേൻ, ശർക്കരപ്പാവ്, പരിപ്പ് എന്നീ നാലും ചേർത്ത നിവേദ്യം ഞാൻ അങ്ങേയ്ക്ക് നൽകാം. അവിടുന്ന് എനിക്ക് (ഇയൽ, ഇശൈ, നാടകം എന്നീ) മൂന്നുതരം സംഘതമിഴും അറിവും നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചാലും. 2. വിനായകർ അകവൽ (തുടക്കം) അവ്വയാർ രചിച്ചതിൽ ഏറ്റവും ദിവ്യമായി കരുതപ്പെടുന്ന വരികളാണിവ. ഇതിന്റെ പൂർണ്ണരൂപം വളരെ വലുതാണ്, അതിന്റെ തുടക്ക വരികൾ താഴെ നൽകുന്നു: "ശീതളപ്പുണ്ടരീക മലരും കൈകളും പാദച്ചിലമ്പും പലവിധ ആഭരണങ്ങളും തുമ്പിക്കൈയും തുംഗമണി മുടിയും... ...ജ്ഞാനക്കണ്ണാൽ നോക്കി അരുൾപുരിവോനെ!" ഭക്തിയോടും ഏകാഗ്രതയോടും കൂടി ഈ വരികൾ ജപിക്കുന്നത് ബുദ്ധിയും വിദ്യയും വർദ്ധിക്കാൻ ഉത്തമമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. കൂടുതൽ വ്യക്തതയ്ക്കായി, 'വിനായകർ അകവൽ' എന്ന ദിവ്യകൃതിയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും ആത്മീയ ശാസ്ത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ ചില വരികളും അതിന്റെ ലളിതമായ അർത്ഥവും താഴെ നൽകുന്നു. പൂർണ്ണമായ കൃതിയിൽ 72 വരികളാണുള്ളത്. അതിൽ ഭഗവാന്റെ രൂപത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നതും യോഗാനുഭൂതി നൽകുന്നതുമായ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ ഇവയാണ്: 1. രൂപ വർണ്ണന (തുടക്ക വരികൾ) ഭഗവാൻ വിനായകന്റെ കാരുണ്യം നിറഞ്ഞ രൂപത്തെ അവ്വയാർ ആദ്യം വണങ്ങുന്നു: "ശീതള പ്പുണ്ടരീക പ്പദഞ്ചിലമ്പും മിൻപുമിൻ മണിവയൽ മേഗലൈയും പൊൽപ്പദ ത്തണിയും പുലിയതൾ ആഡൈയും" അർത്ഥം: തണുപ്പുള്ള താമരപ്പൂവുപോലെയുള്ള പാദങ്ങളും അതിലണിഞ്ഞ ചിലമ്പുകളും, മിന്നുന്ന രത്നങ്ങൾ പതിപ്പിച്ച അരഞ്ഞാണവും, പുലിത്തോലുടുത്ത അരക്കെട്ടും ഉള്ള ഭഗവാനേ. "മറ്റൊരു കയ്യിൽ കരിങ്കുട്ട മരുപ്പും മുപ്പൂരി നൂലും മുക്കൺ അമർന്തതും" അർത്ഥം: ഒരു കയ്യിൽ ഒടിഞ്ഞ ദന്തവും (എഴുതാനായി എടുത്തത്), മാറിലണിഞ്ഞ പൂണൂലും, മൂന്ന് കണ്ണുകളോടെ അനുഗ്രഹവർഷം ചൊരിയുന്ന മുഖവും ഉള്ളവനേ. 2. ജ്ഞാനോപദേശവും ആത്മീയ ഭാവവും ഭൗതികമായ രൂപത്തിൽ നിന്നും ഭക്തനെ ആത്മീയമായ ഉന്നതിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന വരികളാണിവ: "അല്ലൽ വെറുത്തു അരുൾവഴി കാട്ടി ജ്ഞാനക്കണ്ണാൽ നോക്കി അരുൾപുരിവോനെ!" അർത്ഥം: എന്റെ ദുരിതങ്ങളെയും അനാവശ്യ ആഗ്രഹങ്ങളെയും അകറ്റി, കാരുണ്യത്തിന്റെ വഴി കാട്ടിത്തരികയും, അങ്ങയുടെ ജ്ഞാനക്കണ്ണുകളാൽ എന്നെ നോക്കി അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ. "ആറാധാരത്ത് അങ്കുശ പാശവും മൂലാധാരത്ത് മുളൈത്ത എഴുമ്പും" അർത്ഥം: മനുഷ്യ ശരീരത്തിലെ ആറ് ആധാരങ്ങളെയും (ചക്രങ്ങളെയും) നിയന്ത്രിക്കുന്ന അങ്കുശവും പാശവും കൈകളിലേന്തിയവനേ, എന്റെ മൂലാധാര ചക്രത്തിൽ കുണ്ഡലിനി ശക്തിയായി ഉണരുന്നവനേ. 3. മോക്ഷ പ്രാപ്തി (സമാപന വരികൾ) ഭൗതിക ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന ഭഗവാന്റെ പരമമായ സത്യത്തെ അവ്വയാർ സ്തുതിക്കുന്നു: "ഇരപ്പും പിറപ്പും ഇരുൾവഴി നീക്കി പരമ പദത്തിരുത്തി പാതമലർ തന്തു" അർത്ഥം: ജനന മരണങ്ങളാകുന്ന ഇരുണ്ട വഴിയിൽ നിന്നും എന്നെ മോചിപ്പിച്ച്, അങ്ങയുടെ പാദാരവിന്ദങ്ങൾ നൽകി പരമപദത്തിൽ (മോക്ഷത്തിൽ) എന്നെ ഇരുത്തേണമേ. "വിനായകർ അകവൽ തൊഴുതു വണങ്ങിനാൽ തീരാ വിനൈയെല്ലാം തീർത്തു അരുൾവാനേ." അർത്ഥം: ഈ വിനായകർ അകവൽ ഭക്തിയോടെ ചൊല്ലി വണങ്ങുന്നവരുടെ തീരാത്ത വിനകളും (കർമ്മദോഷങ്ങളും) ഭഗവാൻ തീർത്തുതരും. ഉപയോഗം: നിത്യവും രാവിലെ കുളിച്ചു ശുദ്ധിയായി വിനായകന്റെ മുന്നിൽ വിളക്ക് കൊളുത്തി ഈ വരികൾ ഭക്തിയോടെ ജപിക്കുന്നത് ജീവിതത്തിലെ തടസ്സങ്ങൾ മാറാനും ജ്ഞാനം സിദ്ധിക്കാനും ഉത്തമമാണ്.

ശ്രീമദ് ഭാഗവതം മൂന്നാം സ്കന്ധത്തിലെ മുപ്പതാം അദ്ധ്യായം (3.30) കപിലദേവൻ തന്റെ മാതാവായ ദേവഹൂതിക്ക് നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങളുടെ (കപില ഗീത) ഭാഗമാണ്. ഭൗതിക സുഖങ്ങളിൽ മുഴുകി ജീവിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സ് എങ്ങനെ നഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്നും, മരണസമയത്തും അതിനുശേഷവും അവൻ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്ന നരകയാതനകളെയും കുറിച്ചുള്ള വളരെ ഗൗരവമേറിയ ഒരു വിവരണമാണ് ഈ അദ്ധ്യായത്തിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഈ അദ്ധ്യായത്തിന്റെ പ്രധാന ചുരുക്കം താഴെ പറയുന്നവയാണ്: കാലത്തിന്റെ സ്വാധീനം: ഭൗതിക വസ്തുക്കളിലും കുടുംബത്തിലും അമിതമായി ആസക്തിയുള്ള മനുഷ്യൻ, 'കാലം' തന്റെ ആയുസ്സിനെ കാർന്നുതിന്നുന്നത് അറിയുന്നില്ല. എത്രയൊക്കെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ ഉണ്ടായാലും ജീവിക്കാൻ തന്നെയുള്ള മനുഷ്യന്റെ ആഗ്രഹത്തെ (ജീവിതാശ) കപിലദേവൻ ഇവിടെ എടുത്തുപറയുന്നു. വാർദ്ധക്യവും നിസ്സഹായാവസ്ഥയും: പ്രായമാകുമ്പോൾ ശരീരം ദുർബലമാവുകയും, മുൻപ് താൻ സംരക്ഷിച്ച കുടുംബാംഗങ്ങൾ തന്നെ അവനെ ഒരു പഴയ വളർത്തു മൃഗത്തെപ്പോലെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രോഗബാധിതനായി, ശ്വാസമെടുക്കാൻ പോലും ബുദ്ധിമുട്ടി, മരണക്കിടക്കയിൽ കിടക്കുമ്പോഴും അവൻ തന്റെ സമ്പാദ്യത്തെയും കുടുംബത്തെയും കുറിച്ച് ഓർത്ത് വ്യാകുലപ്പെടുന്നു. യമദൂതന്മാരുടെ വരവ്: മരണസമയത്ത് ഭയങ്കര രൂപികളായ രണ്ട് യമദൂതന്മാർ അവനെ പിടികൂടാൻ വരുന്നു. ആത്മാവിനെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി അവർ പാശത്താൽ (കയർ) ബന്ധിക്കുന്നു. യമപുരിയിലേക്കുള്ള യാത്ര: യമപുരിയിലേക്കുള്ള 99,000 യോജന ദൂരമുള്ള കഠിനമായ പാതയിലൂടെ അവനെ വലിച്ചിഴച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്നു. കത്തുന്ന ചൂടിലും, മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞ വഴിയിലൂടെയും ദാഹിച്ചും വിശന്നും കരഞ്ഞും കൊണ്ട് പാപിക്ക് യാത്ര ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നു. വഴിയിൽ യമദൂതന്മാരുടെ അടികളും ഏൽക്കേണ്ടി വരുന്നു. നരകശിക്ഷകൾ: യമപുരിയിൽ എത്തിയ ശേഷം അവൻ ചെയ്ത പാപകർമ്മങ്ങളുടെ ഫലമായി താമിസ്രം, അന്ധതാമിസ്രം തുടങ്ങിയ വിവിധ നരകങ്ങളിലേക്ക് എറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ തീവ്രമായ ശാരീരിക പീഡനങ്ങൾക്ക് അവൻ ഇരയാകുന്നു. പ്രധാന സന്ദേശം: ഭൗതികമായ താൽക്കാലിക സുഖങ്ങളിലും അനാവശ്യമായ കുടുംബ ആസക്തികളിലും മുഴുകി ജീവിതാവസാനം ദുരന്തമാക്കാതെ, ഭഗവദ് ഭക്തിയിലൂടെയും ജ്ഞാനത്തിലൂടെയും മോക്ഷത്തിനായി പ്രയത്നിക്കണം എന്ന മുന്നറിയിപ്പാണ് ഈ അദ്ധ്യായം നൽകുന്നത്. മൂന്നാം സ്കന്ധത്തിലെ മുപ്പത്, മുപ്പത്തൊന്ന് അദ്ധ്യായങ്ങളിലെ ആഴമേറിയ വിവരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: 1. യമപുരിയിലേക്കുള്ള കഠിനയാത്ര (അദ്ധ്യായം 30) ഭൗതിക ആസക്തികളിൽ മുഴുകി പാപകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത ഒരു മനുഷ്യൻ മരണാനന്തരം അനുഭവിക്കുന്ന കഠിനമായ യാത്രയെ കപിലദേവൻ ഇതിൽ വിവരിക്കുന്നു: യമദൂതന്മാരുടെ വരവ്: മരണസമയത്ത് ഭയനാകമായ കണ്ണുകളുള്ള, കയ്യിൽ പാശവുമായി നിൽക്കുന്ന രണ്ട് യമദൂതന്മാർ ജീവനെ പിടികൂടാൻ എത്തുന്നു. ഭയം കൊണ്ട് ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിന്നും പുറത്തുപോകാൻ മടിക്കുമ്പോൾ അവർ ബലമായി അതിനെ വലിച്ചെടുക്കുന്നു. യാത്രയുടെ ദൂരം: യമധർമ്മരാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേക്കുള്ള വഴി തൊണ്ണൂറ്റൊൻപതിനായിരം (99,000) യോജന ദൂരമുള്ളതാണ്. വഴിയിലെ യാതനകൾ: തീക്ഷ്ണമായ വെയിലിൽ ഉരുകുന്ന മണലിലൂടെയും മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞ പാതയിലൂടെയും ചെരുപ്പോ തണലോ ഇല്ലാതെ പാപിയെ യമദൂതന്മാർ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നു. വിശപ്പും ദാഹവും: വഴിയിൽ കുടിക്കാൻ വെള്ളമോ കഴിക്കാൻ ഭക്ഷണമോ ലഭിക്കില്ല. വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് അലമുറയിടുമ്പോൾ യമദൂതന്മാർ വീണ്ടും ചമ്മട്ടികൊണ്ട് അടിക്കുകയും ക്രൂരമായി അധിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോധക്ഷയം: അതികഠിനമായ വേദന കാരണം വഴിയിൽ പലതവണ ബോധം കെട്ടു വീഴുകയും വീണ്ടും ഉണർന്ന് യാത്ര തുടരേണ്ടി വരികയും ചെയ്യുന്നു. ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾ കൊണ്ട് ഈ വലിയ ദൂരം താണ്ടി അവർ യമപുരിയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. 2. ഗർഭവാസവും ജീവന്റെ പരിണാമവും (അദ്ധ്യായം 31) നരകശിക്ഷകൾക്ക് ശേഷം വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുക്കുന്ന ഒരു ജീവൻ അമ്മയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ അനുഭവിക്കുന്ന അവസ്ഥകളെക്കുറിച്ചുള്ള അതിശയിപ്പിക്കുന്ന വിവരണമാണിത്: തുടക്കം: പുരുഷന്റെ ശുക്ലകണത്തിലൂടെ സ്ത്രീയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന ജീവൻ, ആദ്യത്തെ രാത്രിയിൽ ഒരു കണം മാത്രമായിരിക്കുന്നു. അഞ്ചാം രാത്രിയിൽ അത് ഒരു കുമിളയായി മാറുന്നു. അവയവങ്ങളുടെ വളർച്ച: 10 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ അത് ഒരു പ്ലം പഴത്തിന്റെ വലിപ്പമാകുന്നു. ഒരു മാസമാകുമ്പോൾ തലയും, രണ്ട് മാസമാകുമ്പോൾ കൈകാലുകളും രൂപപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം മാസത്തിൽ നഖം, രോമം, അസ്ഥി, ലിംഗം എന്നിവയും, നാലാം മാസത്തിൽ ശരീരത്തിലെ ഏഴു ധാതുക്കളും (രക്തം, മാംസം തുടങ്ങിയവ) ഉണ്ടാകുന്നു. അഞ്ചാം മാസം മുതൽ: അഞ്ചാം മാസത്തിൽ കുഞ്ഞിന് വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവപ്പെടാൻ തുടങ്ങും. ആറാം മാസമാകുമ്പോൾ ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ വലതുഭാഗത്തോ ഇടതുഭാഗത്തോ (ലിംഗഭേദമനുസരിച്ച്) കുഞ്ഞ് ചലിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഗർഭപാത്രത്തിലെ യാതനകൾ: അമ്മ കഴിക്കുന്ന എരിവ്, പുളി, ഉപ്പ് തുടങ്ങിയ ആഹാരങ്ങൾ ഗർഭപാത്രത്തിലെ ദ്രാവകത്തിലൂടെ കുഞ്ഞിന്റെ സുകുമാരമായ ചർമ്മത്തിൽ തട്ടുമ്പോൾ കഠിനമായ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു. മലമൂത്രവിസർജ്ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഒരു ഇടുങ്ങിയ കുഴിയിൽ കൃമികളുടെ കടിയേറ്റ്, കൈകാലുകൾ മടക്കി, അനങ്ങാൻ പോലും കഴിയാതെ കുഞ്ഞ് കഷ്ടപ്പെടുന്നു. പ്രജ്ഞയും പ്രാർത്ഥനയും: ഏഴാം മാസമാകുമ്പോൾ കുഞ്ഞിന് പൂർവ്വജന്മ സ്മരണകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. താൻ ചെയ്ത തെറ്റുകളെ ഓർത്ത് ദുഃഖിച്ച്, ഈ നരകതുല്യമായ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് തന്നെ രക്ഷിക്കണേ എന്ന് കുഞ്ഞ് ഗർഭപാത്രത്തിൽ കിടന്ന് ഭഗവാനോട് ഉള്ളുരുകി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ജനനം: പത്താം മാസം തികയുമ്പോൾ 'പ്രസൂതി' എന്ന വായുവിനാൽ കുഞ്ഞ് തലകീഴായി പുറത്തേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു. ജനിക്കുന്ന ആ നിമിഷം വരെ ഉണ്ടായിരുന്ന ജ്ഞാനവും ഈശ്വരസ്മരണയും മായയുടെ സ്വാധീനത്താൽ കുഞ്ഞിന് നഷ്ടപ്പെടുന്നു, പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് അവൻ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ജനിച്ചുവീഴുന്നു.

ജഹ്നു മഹർഷിയുടെ ചെവിയിൽ കൂടി ഗംഗ വന്നത് കൊണ്ടാണ് നമസ്കരിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം ചെവിയിൽ തൊടുന്നത് ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ചെവിക്ക് വളരെ വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ജഹ്നു മഹർഷിയുടെ ചെവിയിൽ കൂടി പുറത്തുവന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗംഗയ്ക്ക് 'ജാഹ്നവി' എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. ഭഗീരഥന്റെ പ്രാർത്ഥനയാൽ ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തിയ ഗംഗാദേവി ജഹ്നു മഹർഷിയുടെ ആശ്രമം ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോയപ്പോൾ കോപിഷ്ഠനായ മഹർഷി ഗംഗയെ മുഴുവനായി കുടിച്ചു വറ്റിച്ചു. പിന്നീട് ഭഗീരഥന്റെ അപേക്ഷപ്രകാരം തന്റെ വലതുചെവിയിലൂടെ ഗംഗയെ പുറത്തുവിട്ടു എന്നാണ് പുരാണം. നമസ്കരിക്കുമ്പോഴോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ആചാരങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോഴോ ചെവിയിൽ തൊടുന്നതിന് പിന്നിൽ പ്രമാണങ്ങളും ശാസ്ത്രീയവുമായ മറ്റ് ചില കാരണങ്ങളാണുള്ളത്: ദേവന്മാരുടെ സാന്നിധ്യം: വലതുചെവിയിൽ ഗംഗ, അഗ്നി, സൂര്യൻ, യമൻ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാർ വസിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ട് വലതുചെവി തൊടുന്നത് വഴി ഈ ദേവതകളെ വണങ്ങുകയും ദേഹശുദ്ധി വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അറിയാതെ പറ്റിയ തെറ്റുകൾക്ക് മാപ്പ്: നമ്മൾ അറിയാതെ ചെയ്തുപോയ തെറ്റുകൾക്ക് ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി 'കർണസ്പർശം' (ചെവിയിൽ തൊടുന്നത്) ചെയ്യാറുണ്ട്. അക്യുപ്രഷർ ഗുണങ്ങൾ: ശാസ്ത്രീയമായി നോക്കിയാൽ, ചെവിയിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ അമർത്തുന്നത് മസ്തിഷ്കത്തെ ഉണർത്താനും ഏകാഗ്രത വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജപ്രവാഹം ശരിയാക്കാനും സഹായിക്കും.

തന്ത്രശാസ്ത്രത്തിലും തത്ത്വചിന്തയിലും ശബ്ദത്തിന്റെ ഉത്പത്തിയും പ്രകടനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വളരെ ആഴമേറിയ ആശയങ്ങളാണ്. നമ്മുടെ ശരീരത്തിലെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങളും (നാഭി, ഹൃദയം മുതലായവ) ശബ്ദത്തിന്റെ നാല് അവസ്ഥകളും (പരാ, പശ്യന്തി മുതലായവ) തമ്മിൽ പരസ്പരം ശാസ്ത്രീയമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശബ്ദം ശരീരത്തിൽ ഉത്ഭവിച്ച് പുറത്തേക്ക് വരുന്ന പ്രക്രിയയും അവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും താഴെ പറയുന്ന പ്രകാരമാണ്: 1. പരാ (Para) – നാഭി (Naval) ബന്ധം: ശബ്ദത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രഥമവും സൂക്ഷ്മവുമായ അവസ്ഥയാണ് 'പരാ'. ഇത് മനുഷ്യശരീരത്തിലെ 'നാഭി'യിൽ (മൂലാധാരത്തോട് ചേർന്ന്) സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പ്രത്യേകത: ഇത് ചിന്തകൾക്കും അപ്പുറമുള്ള ശുദ്ധമായ ഊർജ്ജ രൂപമാണ്. ഇവിടെ ശബ്ദം പ്രകടമല്ല, മറിച്ച് ഒരു സ്പന്ദനമായി അല്ലെങ്കിൽ വിത്തായി മാത്രം കിടക്കുന്നു. 2. പശ്യന്തി (Pashyanti) – ഹൃദയം (Heart / Hrudaya) ബന്ധം: നാഭിയിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന ശബ്ദം 'ഹൃദയത്തിൽ' എത്തുമ്പോൾ അത് 'പശ്യന്തി' എന്ന അവസ്ഥ കൈവരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകത: 'പശ്യന്തി' എന്നാൽ 'കാണുന്നത്' എന്നാണ് അർത്ഥം. ഇവിടെ ശബ്ദം വാക്കുകളായി മാറിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, മനസ്സിന് ഉള്ളിൽ ഒരു ആശയമായോ ദൃശ്യമായോ രൂപപ്പെടുന്നു. പറയാൻ പോകുന്ന കാര്യത്തിന്റെ ഒരു മാനസിക ചിത്രം ഹൃദയത്തിൽ തെളിയുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. 3. മധ്യമ (Madhyama) – കണ്ഠം (Throat / Kantha) ബന്ധം: ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള ആശയം 'കണ്ഠത്തിൽ' (തൊണ്ടയിൽ) എത്തുമ്പോൾ അതിനെ 'മധ്യമ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പ്രത്യേകത: ഇത് പരാ/പശ്യന്തി എന്നീ ആഭ്യന്തര അവസ്ഥകൾക്കും, വൈഖരി എന്ന ബാഹ്യ അവസ്ഥയ്ക്കും 'മധ്യേ' നിൽക്കുന്നതിനാലാണ് ഇതിന് മധ്യമ എന്ന് പേര് വന്നത്. ഇവിടെ ശബ്ദം ബുദ്ധിയുടെ സഹായത്തോടെ വ്യക്തമായ വാക്കുകളായും വ്യാകരണ രൂപങ്ങളായും മനസ്സിൽ രൂപപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇത് പുറത്തേക്ക് കേൾക്കാൻ പാകത്തിൽ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല (മനസ്സിൽ പറയുന്ന അവസ്ഥ). 4. വൈഖരി (Vaikhari) – രസന (Tongue / Rasane) ബന്ധം: കണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് 'രസന' (നാവ്), ചുണ്ടുകൾ, പല്ലുകൾ എന്നിവയുടെ സഹായത്തോടെ പുറത്തേക്ക് വരുന്ന പൂർണ്ണമായ ശബ്ദരൂപമാണ് 'വൈഖരി'. പ്രത്യേകത: മറ്റുള്ളവർക്ക് കേൾക്കാൻ സാധിക്കുന്ന, നാം നിത്യജീവിതത്തിൽ സംസാരിക്കുന്ന ഭൗതികമായ ശബ്ദമാണിത്. സംഗ്രഹം (ലളിതമായ വഴി) ഒരു ആശയം ഉള്ളിൽ തോന്നി അത് വാക്കുകളായി പുറത്തുവരുന്ന പ്രക്രിയയെ ഒരു ചെടിയോട് ഉപമിക്കാം: നാഭിയിൽ (പരാ): വിത്ത് പാകുന്നു (ആരും കാണാത്ത ഊർജ്ജം). ഹൃദയത്തിൽ (പശ്യന്തി): വിത്ത് മുളയ്ക്കുന്നു (ആശയം മനസ്സിൽ തെളിയുന്നു). കണ്ഠത്തിൽ (മധ്യമ): മൊട്ടിടുന്നു (വാക്കുകൾ മനസ്സിൽ ക്രമീകരിക്കപ്പെടുന്നു). രസനയിൽ/നാവിൽ (വൈഖരി): പൂവ് വിരിയുന്നു (ശബ്ദം പുറത്തേക്ക് വരുന്നു). ചുരുക്കത്തിൽ, നാഭി, ഹൃദ്, കണ്ഠ, രസന എന്നിവ ശബ്ദം സഞ്ചരിക്കുന്ന ശാരീരിക കേന്ദ്രങ്ങളും; പരാ, പശ്യന്തി, മധ്യമ, വൈഖരി എന്നത് ആ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ശബ്ദത്തിനുണ്ടാകുന്ന പരിണാമ അവസ്ഥകളുമാണ്.

വാല്മീകി രാമായണത്തിലും രാമചരിതമാനസം പോലുള്ള ആധ്യാത്മിക രാമായണങ്ങളിലും ശ്രീരാമൻ തൻ്റെ ഈശ്വരത്വം (ദൈവികത) വെളിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രധാന സന്ദർഭങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: അഹല്യാ മോക്ഷം: രാമന്റെ കാൽപ്പാദം സ്പർശിച്ച ഉടൻ ശിലയായി മാറിയിരുന്ന അഹല്യ ശാപമോക്ഷം നേടി ദിവ്യരൂപം പ്രാപിക്കുന്നു. പ്രകൃതിനിയമങ്ങളെപ്പോലും മറികടക്കുന്ന രാമന്റെ പാദസ്പർശത്തിന്റെ ദിവ്യത്വം ഈശ്വരത്വത്തിന്റെ തെളിവാണ്. പരശുരാമന്റെ ഗർവ്വ് ശമിപ്പിക്കൽ: സീതാസ്വയംവരത്തിന് ശേഷം മടങ്ങുന്ന വഴിയിൽ പരശുരാമൻ രാമനെ തടയുന്നു. എന്നാൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വില്ലായ വൈഷ്ണവചാപം കൈയിലെടുത്ത് രാമൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ വിഷ്ണുതേജസ്സ് പ്രകടിപ്പിക്കുകയും പരശുരാമന്റെ തപശ്ശക്തി മുഴുവൻ കവരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതോടെ പരശുരാമൻ രാമനെ ഈശ്വരനായി വണങ്ങുന്നു. താടകാവധവും മരീചനെ ദൂരേക്ക് തെറിപ്പിക്കലും: വിശ്വാമിത്ര യാഗസംരക്ഷണ വേളയിൽ, കേവലം ഒരു ബാലനായിരിക്കെത്തന്നെ അതിശക്തയായ താടകയെ വധിക്കുകയും, മരീചനെ തന്റെ അസ്ത്രശക്തിയാൽ നൂറ് യോജന അകലെയുള്ള സമുദ്രത്തിലേക്ക് തെറിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് സാധാരണ മനുഷ്യർക്ക് അസാധ്യമായ ദൈവികശക്തിയാണ്. വിരാധൻ, കബന്ധൻ എന്നിവരുടെ മോക്ഷം: ശാപം നിമിത്തം രാക്ഷസന്മാരായി മാറിയ ഗന്ധർവ്വന്മാർ രാമനാൽ വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ശാപമോക്ഷം നേടി തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ദിവ്യരൂപം പ്രാപിക്കുകയും രാമനെ പരമാത്മാവായി സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കാകസുരന് നൽകിയ മാപ്പ്: സീതയെ ഉപദ്രവിച്ച ജയന്തൻ (ഇന്ദ്രപുത്രൻ) കാക്കയുടെ രൂപത്തിൽ ഭൂമിയിലെങ്ങും ഓടി നടന്നിട്ടും രാമബാണം അവനെ പിന്തുടർന്നു. ഒടുവിൽ രാമന്റെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ഒരു കണ്ണിന്റെ കാഴ്ച മാത്രം നഷ്ടപ്പെടുത്തി രാമൻ അവന് ജീവദാനം നൽകി. സർവ്വവ്യാപിയായ ഈശ്വരന്റെ കരുണയും ശക്തിയും ഇവിടെ കാണാം. ശബരിയുടെയും ജടായുവിന്റെയും മോക്ഷം: ഭക്തയായ ശബരിക്ക് രാമൻ തന്റെ ചതുർബാഹു രൂപം ദർശനം നൽകിയതായും, രാവണനോട് പോരാടി വീണ ജടായുവിന് പുത്രസ്ഥാനത്ത് നിന്ന് അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത് നേരിട്ട് വൈകുണ്ഠമോക്ഷം നൽകിയതായും രാമായണം വിവരിക്കുന്നു. പരമാത്മാവിന് മാത്രമേ മോക്ഷം നൽകാൻ സാധിക്കൂ. അഗ്നിപരീക്ഷയും ബ്രഹ്മാദിദേവന്മാരുടെ സ്തുതിയും: ലങ്കായുദ്ധത്തിന് ശേഷം സീത അഗ്നിപരീക്ഷ നടത്തുമ്പോൾ, അഗ്നിദേവൻ തന്നെ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് സീതയുടെ പരിശുദ്ധി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ആ സന്ദർഭത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാർ ആകാശത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് രാമൻ വെറുമൊരു മനുഷ്യനല്ല, പ്രപഞ്ചനാഥനായ മഹാവിഷ്ണുകൂടിയാണെന്ന് സ്തുതിക്കുന്നു.

വേദങ്ങളിലും ആത്മീയ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും കൈവിരലുകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് തള്ളവിരലിന് (അംഗുഷ്ടം) വളരെ വലിയ പ്രാധാന്യവും ആത്മീയ പ്രസക്തിയുമുണ്ട്. തള്ളവിരൽ കേവലം ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമല്ല, അത് പ്രപഞ്ചത്തിലെ പരമോന്നത ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. വേദങ്ങൾ, ഉപനിഷത്തുകൾ, മുദ്രാശാസ്ത്രം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തള്ളവിരലിന്റെ ആത്മീയ വശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. പരമാത്മാവിന്റെ പ്രതീകം (The Symbol of Supreme Soul) മുദ്രാശാസ്ത്രത്തിൽ (Mudras), കൈയിലെ അഞ്ച് വിരലുകൾ പ്രപഞ്ചത്തിലെ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെയും ജീവാത്മാ-പരമാത്മാ ബന്ധങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തള്ളവിരൽ (അംഗുഷ്ടം): ഇത് പരമാത്മാവിനെ (Universal Consciousness അല്ലെങ്കിൽ ദൈവത്തെ) പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്നു. ചൂണ്ടുവിരൽ (തർജ്ജനി): ഇത് ജീവാത്മാവിനെ (വ്യക്തിയുടെ ആത്മാവ് അല്ലെങ്കിൽ അഹംഭാവം) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നമ്മൾ ധ്യാനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന 'ജ്ഞാനമുദ്ര'യിൽ (തള്ളവിരലും ചൂണ്ടുവിരലും തമ്മിൽ തൊടുന്നത്) ജീവാത്മാവ് അഹംഭാവം വെടിഞ്ഞ് പരമാത്മാവുമായി ഒന്നിക്കുന്നതിനെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. 2. അഗ്നി തത്വം (The Element of Fire) പ്രപഞ്ചം നിർമ്മിതമായിരിക്കുന്ന പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ (അഗ്നി, വായു, ആകാശം, ഭൂമി, ജലം) അഗ്നിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് തള്ളവിരലാണ്. ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജം, ദഹനം, ആത്മീയമായ ഉണർവ് എന്നിവയെല്ലാം അഗ്നി തത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തള്ളവിരൽ മുകളിലേക്ക് ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നത് ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജ നിലയെയും ആത്മവിശ്വാസത്തെയും വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. 3. 'അംഗുഷ്ട മാത്ര പുരുഷൻ' (Angustha Matra Purusha) കഠോപനിഷത്ത്, ശ്വേതാശ്വതരോപനിഷത്ത് തുടങ്ങിയ വേദഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ദൈവത്തെ അല്ലെങ്കിൽ പരമപുരുഷനെ "അംഗുഷ്ട മാത്ര പുരുഷൻ" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനർത്ഥം ഹൃദയത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവ്/ദൈവിക ചൈതന്യം ഭൗതികമായി അളന്നാൽ ഒരു തള്ളവിരലിന്റെ അത്രയും വലിപ്പമുള്ള പ്രകാശമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു എന്നാണ്. "അംഗുഷ്ടമാത്രോ പുരുഷോ മധ്യ ആത്മനി തിഷ്ഠതി..." (കഠോപനിഷത്ത്) - ഹൃദയമധ്യത്തിൽ തള്ളവിരലോളം വലിപ്പത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന പ്രകാശമാണ് ഈശ്വരൻ എന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 4. ഗുരുകൃപയും ആത്മീയ ശക്തിയും ഭാരതീയ പുരാണങ്ങളിൽ തള്ളവിരൽ സമർപ്പിക്കുന്നത് പരമമായ ഗുരുഭക്തിയുടെ പ്രതീകമാണ് (ഉദാഹരണത്തിന്, ഏകലവ്യൻ ദ്രോണാചാര്യർക്ക് തന്റെ തള്ളവിരൽ ഗുരുദക്ഷിണയായി നൽകിയത്). ആത്മീയ വിദ്യകളിൽ തള്ളവിരലിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്. തള്ളവിരലിലൂടെയാണ് ഒരാളുടെ പ്രാണശക്തിയും ഇച്ഛാശക്തിയും പ്രധാനമായും പുറത്തേക്ക് പ്രവഹിക്കുന്നത്.

നിങ്ങൾക്ക് അറിയാമോ? ഋഗ്വേദത്തിലെ നാസദീയ സൂക്തം ലോക പ്രശസ്തമാണ്! നാസദീയസൂക്തം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചും, ആ ഉത്ഭവം അറിയാനുള്ള നമ്മുടെ കഴിവിനെക്കുറിച്ചുമുള്ള ആഴമേറിയ വൈദിക അന്വേഷണമാണ്. ഇത് ഋഗ്വേദത്തിലെ പത്താം മണ്ഡലത്തിലെ 129-ാം സൂക്തമാണ്—ആകെ ഏഴ് മന്ത്രങ്ങൾ. ആദ്യവാക്കുകളായ “ന അസത്” എന്നതിൽനിന്നാണ് “നാസദീയ” എന്ന പേര് വന്നത്. താഴെ മൂലമന്ത്രങ്ങൾ മലയാളലിപിയിൽ, വേദസ്വരചിഹ്നങ്ങളില്ലാതെ നൽകുന്നു. അർത്ഥം മൂലപാഠത്തെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയുള്ള മലയാള വിവർത്തനമാണ്; ദാർശനിക വിശദീകരണം അതിൽനിന്നു വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ചില വൈദികപദങ്ങൾക്ക് ഒന്നിലധികം വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ സാധ്യമാണ്. 1. അസ്തിത്വവും അനസ്തിത്വവും ഉണ്ടായിരുന്നോ? നാസദാസീന്നോ സദാസീത്തദാനീം നാസീദ്രജോ നോ വ്യോമാ പരോ യത് । കിമാവരീവഃ കുഹ കസ്യ ശർമൻ അംഭഃ കിമാസീദ്ഗഹനം ഗഭീരം ॥ 1 ॥ അർത്ഥം: അന്ന് അസത്തും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; സത്തും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അന്തരീക്ഷമോ അതിനപ്പുറമുള്ള വ്യോമമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്താണ് ആവരണം ചെയ്തിരുന്നത്? എവിടെ? ആരുടെ ആശ്രയത്തിൽ? അഗാധവും അളക്കാനാവാത്തതുമായ ജലം ഉണ്ടായിരുന്നോ? ആശയം: “ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല” എന്ന ലളിതമായ പ്രസ്താവനയല്ല ഇത്. “ഉണ്ട്”, “ഇല്ല” എന്നീ പരിചിതവിഭാഗങ്ങൾകൊണ്ടുപോലും ആദിമാവസ്ഥയെ വിവരിക്കാനാകുമോ? എന്ന ചോദ്യമാണ് തുടക്കത്തിൽ ഉയരുന്നത്. സ്ഥലം, ആവരണം, ആശ്രയം തുടങ്ങിയ നമ്മുടെ സാധാരണ ധാരണകളും ഇവിടെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. 2. വ്യത്യാസങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള ‘അത് ഒന്ന്’ ന മൃത്യുരാസീദമൃതം ന തർഹി ന രാത്ര്യാ അഹ്ന ആസീത്പ്രകേതഃ । ആനീദവാതം സ്വധയാ തദേകം തസ്മാദ്ധാന്യന്ന പരഃ കിം ചനാസ ॥ 2 ॥ അർത്ഥം: അന്ന് മരണമുണ്ടായിരുന്നില്ല; അമൃതത്വവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. രാത്രിയെയും പകലിനെയും തിരിച്ചറിയിക്കുന്ന അടയാളമുണ്ടായിരുന്നില്ല. “അത് ഒന്ന്” സ്വന്തം ശക്തിയാൽ, വായുവില്ലാതെ ശ്വസിച്ചു. അതൊഴികെ മറ്റൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ആശയം: ജീവൻ–മരണം, രാത്രി–പകൽ തുടങ്ങിയ ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്കുമുമ്പുള്ള അവസ്ഥയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. “വായുവില്ലാതെ ശ്വസിച്ചു” എന്നത് സാധാരണ ശാരീരികശ്വസനത്തിന്റെ വിവരണം എന്നതിലുപരി, മറ്റൊന്നിനെ ആശ്രയിക്കാത്ത നിലനിൽപ്പിന്റെ കാവ്യാവിഷ്കാരമായി വായിക്കാം. മന്ത്രത്തിലെ വാക്ക് “തദേകം”—“അത് ഒന്ന്” എന്നാണ്. അതിന് ഇവിടെ ഒരു പ്രത്യേക ദേവതയുടെ പേര് നൽകുന്നില്ല. 3. ഇരുട്ടിൽ മറഞ്ഞ ഇരുട്ട് തമ ആസീത്തമസാ ഗൂള്ഹമഗ്രേ അപ്രകേതം സലിലം സർവമാ ഇദം । തുച്ഛ്യേനാഭ്വപിഹിതം യദാസീത് തപസസ്തന്മഹിനാജായതൈകം ॥ 3 ॥ അർത്ഥം: ആദിയിൽ ഇരുട്ട് ഇരുട്ടിനാൽ മറഞ്ഞിരുന്നു. ഇതെല്ലാം വേർതിരിച്ചറിയാനാകാത്ത സലിലമായിരുന്നു. ശൂന്യതയാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നതായ ആ രൂപരഹിതാവസ്ഥയിൽനിന്ന്, തപസ്സിന്റെ മഹിമയാൽ “അത് ഒന്ന്” ഉദിച്ചു. ആശയം: ഇവിടത്തെ “സലിലം” എന്ന പദത്തിന് ജലം എന്ന അർത്ഥമുണ്ട്. എന്നാൽ അതിനെ ഇന്നത്തെ അർത്ഥത്തിലുള്ള വെള്ളം മാത്രമായി ഉറപ്പിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല; വേർതിരിവുകൾ വ്യക്തമാകാത്ത ആദിമാവസ്ഥയുടെ ചിത്രമായും വായിക്കാം. “തപസ്” എന്നതിന് ചൂട്, താപശക്തി, സൃഷ്ടിപരമായ തീവ്രത തുടങ്ങിയ അർത്ഥസാധ്യതകളുണ്ട്. പിൽക്കാലത്തെ ഉപവാസം അല്ലെങ്കിൽ തപശ്ചര്യ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ മാത്രം ഇതിനെ ചുരുക്കേണ്ടതില്ല. 4. കാമം: ആദ്യത്തെ പ്രേരണ കാമസ്തദഗ്രേ സമവർത്തതാധി മനസോ രേതഃ പ്രഥമം യദാസീത് । സതോ ബന്ധുമസതി നിരവിന്ദൻ ഹൃദി പ്രതീഷ്യാ കവയോ മനീഷാ ॥ 4 ॥ അർത്ഥം: ആദിയിൽ അതിൽ കാമം ഉദിച്ചു; അത് മനസ്സിന്റെ ആദ്യത്തെ ബീജമായിരുന്നു. ഋഷികൾ ഹൃദയത്തിൽ അന്വേഷിച്ച്, വിവേചനബുദ്ധിയാൽ അസത്തിൽ സത്തിന്റെ ബന്ധം കണ്ടെത്തി. ആശയം: ഇവിടെ കാമം എന്നത് ലൈംഗികാഭിലാഷം മാത്രമല്ല; ഇച്ഛ, അഭിലാഷം, ഉദ്ഭവത്തിനുള്ള പ്രേരണ എന്ന വിശാലമായ അർത്ഥത്തിലാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. “അസത്തിൽ സത്തിന്റെ ബന്ധം” എന്നത് സൂക്തത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രയോഗമാണ്: പ്രകടമായത് പ്രകടമല്ലാത്തതിനോട് എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു? ഋഷികൾ ഈ ബന്ധത്തെ ഹൃദയത്തിലെ അന്വേഷണത്തിലൂടെയും മനീഷയിലൂടെയും—ആഴമുള്ള വിവേചനത്തിലൂടെയും—അന്വേഷിക്കുന്നു. 5. സൃഷ്ടിയുടെ വ്യാപനവും ശക്തികളും തിരശ്ചീനോ വിതതോ രശ്മിരേഷാം അധഃ സ്വിദാസീദുപരി സ്വിദാസീത് । രേതോധാ ആസന്മഹിമാന ആസൻ സ്വധാ അവസ്താത്പ്രയതിഃ പരസ്താത് ॥ 5 ॥ അർത്ഥം: അവയുടെ രശ്മി അഥവാ ചരട് കുറുകെ വ്യാപിച്ചിരുന്നു. താഴെയായിരുന്നോ? മുകളിലായിരുന്നോ? ബീജധാരകശക്തികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; മഹത്തായ ശക്തികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. താഴെ സ്വശക്തിയും മുകളിൽ പ്രേരണയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആശയം: വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള മന്ത്രമാണിത്. “രശ്മി” എന്നതിന് കിരണം, ചരട് തുടങ്ങിയ അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്. “രേതോധാഃ” ബീജം ധരിക്കുന്നവരെയോ ജനനശക്തികളെയോ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വ്യാപനം, മുകൾ–താഴെ വ്യത്യാസം, ഉൽപ്പാദകശക്തികൾ, പ്രേരണ എന്നിവയുടെ ഭാഷയാണ് ഇവിടെ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കൃത്യമായ ഒരു ഭൗതികപ്രപഞ്ചമാതൃക ഈ മന്ത്രം നൽകുന്നു എന്നു പറയാനാവില്ല. കുറിപ്പ്: മൂലപാഠത്തിൽ ഈ മന്ത്രത്തിലെ രണ്ടു ചോദ്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ ദീർഘമായി ഉച്ചരിക്കേണ്ട പ്ലുതസ്വരം “३” ഉപയോഗിച്ച് അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; മുകളിലെ വായനാപാഠത്തിൽ അത് ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നു. 6. ആരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നത്? കോ അദ്ധാ വേദ ക ഇഹ പ്ര വോചത് കുത ആജാതാ കുത ഇയം വിസൃഷ്ടിഃ । അർവാഗ്ദേവാ അസ്യ വിസർജനേന അഥാ കോ വേദ യത ആബഭൂവ ॥ 6 ॥ അർത്ഥം: ആരാണ് ഉറപ്പോടെ അറിയുന്നത്? ഇവിടെ ആരാണ് പറഞ്ഞുതരുക? എവിടെനിന്നാണ് ഇത് ജനിച്ചത്? എവിടെനിന്നാണ് ഈ സൃഷ്ടിവ്യാപനം ഉണ്ടായത്? ദേവന്മാർപോലും ഈ സൃഷ്ടിക്കുശേഷമുള്ളവരാണ്. അപ്പോൾ ഇത് എവിടെനിന്നുണ്ടായെന്ന് ആരറിയുന്നു? ആശയം: സൃഷ്ടിയുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവിന് എന്താണ് അടിസ്ഥാനം എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇവിടെ ഉയരുന്നത്. ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിക്കുശേഷമുള്ളവരാണെങ്കിൽ, സൃഷ്ടിയുടെ ആദിമൂലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ അറിവും പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടതല്ലേ? ദേവന്മാരുടെ അസ്തിത്വത്തെ നിഷേധിക്കുന്ന പ്രസ്താവനയല്ല ഇത്; സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവിന്റെ ഉറവിടത്തെയാണ് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്. 7. പരമാധ്യക്ഷനുപോലും അറിയുമോ? ഇയം വിസൃഷ്ടിര്യത ആബഭൂവ യദി വാ ദധേ യദി വാ ന । യോ അസ്യാധ്യക്ഷഃ പരമേ വ്യോമൻ സോ അംഗ വേദ യദി വാ ന വേദ ॥ 7 ॥ അർത്ഥം: ഈ സൃഷ്ടി എവിടെനിന്നുണ്ടായോ—അത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതാണോ, അല്ലയോ—പരമമായ വ്യോമത്തിൽ ഇതിന്റെ അധ്യക്ഷനായിരിക്കുന്നവൻ ഒരുപക്ഷേ അറിയുന്നുണ്ടാകാം; അല്ലെങ്കിൽ അവനും അറിയുന്നില്ലായിരിക്കാം. ആശയം: “ദധേ” എന്നതിന് സ്ഥാപിക്കുക, രൂപപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയ അർത്ഥസാധ്യതകളുണ്ട്; ഈ ഭാഗത്തിന്റെ വിവർത്തനത്തിലും വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. എന്നാൽ അവസാനത്തെ വാക്കുകൾ വ്യക്തമാണ്: “യദി വാ ന വേദ”—“അല്ലെങ്കിൽ അറിയുന്നില്ലായിരിക്കാം.” പരമാധ്യക്ഷൻ അറിയുന്നു എന്ന സാധ്യത അവതരിപ്പിച്ചശേഷവും സൂക്തം ചോദ്യം തുറന്നുവയ്ക്കുന്നു. ഈ അവസാനചോദ്യത്തെ ഒഴിവാക്കിയാൽ സൂക്തത്തിന്റെ അന്വേഷണസ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെടും. മുകളിലെ ഏഴ് മന്ത്രങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനപാഠം ഋഗ്വേദം 10.129 ആണ്. നാസദീയസൂക്തത്തിന്റെ ദാർശനിക സൂചനകൾ താഴെയുള്ളവ മന്ത്രങ്ങളുടെ ചോദ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വ്യാഖ്യാനങ്ങളാണ്; മന്ത്രങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള വിവർത്തനമല്ല. ഒന്ന്: നമ്മുടെ ഭാഷയ്ക്കും ചിന്തയ്ക്കും പരിധിയുണ്ട്. നാം അറിയുന്ന ലോകത്തിനുള്ളിലാണ് “ഉണ്ട്”, “ഇല്ല”, “മുകളിൽ”, “താഴെ”, “പകലും രാത്രിയും” തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നത്. ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെ വിവരിക്കാൻ അതേ ആശയങ്ങൾ മതിയാകുമോ എന്ന് സൂക്തം ചോദിക്കുന്നു. രണ്ട്: ഏകത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയ്ക്ക് ഇത് ഇടം നൽകുന്നു. “തദേകം” എന്ന പ്രയോഗം വൈവിധ്യത്തിനു പിന്നിലുള്ള ഏകത്വത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. വേദാന്തപരമായി അതിനെ ബ്രഹ്മവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വായിക്കാം. എന്നാൽ സൂക്തം തന്നിൽ “തദേകം ബ്രഹ്മമാണ്” എന്ന വ്യക്തമായ നിർവചനം ഇല്ല. പിൽക്കാല വേദാന്തവ്യാഖ്യാനത്തെയും മൂലമന്ത്രത്തിലെ പ്രസ്താവനയെയും വേർതിരിക്കണം. മൂന്ന്: ചോദ്യംചെയ്യലിന് ആത്മീയാന്വേഷണത്തിൽ സ്ഥാനമുണ്ട്. ഇവിടെ ചോദ്യംചെയ്യുന്നത് മനുഷ്യനെ മാത്രമല്ല; ദേവന്മാരുടെ അറിവിനെയും പരമാധ്യക്ഷന്റെ അറിവിനെയും കുറിച്ചാണ്. അതിനാൽ സൂക്തത്തെ ചിന്താസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ബൗദ്ധികവിനയത്തിന്റെയും ഉദാഹരണമായി വായിക്കാം. നാല്: അറിയാത്തത് അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടും അന്വേഷണം തുടരാം. “ആരറിയുന്നു?” എന്ന ചോദ്യം അന്വേഷണത്തിന്റെ പരാജയമായിരിക്കണമെന്നില്ല. ഒരു ഉത്തരത്തിന് എത്രമാത്രം ഉറപ്പുണ്ട് എന്ന് പരിശോധിക്കാനുള്ള ക്ഷണമായും അതിനെ കാണാം. നാസദീയസൂക്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവന, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ രഹസ്യത്തിനു മുന്നിൽ ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കാനും, നമ്മുടെ ഉത്തരങ്ങളുടെ പരിധി തിരിച്ചറിയാനും ഒരേസമയം നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ്. ഉണ്ട്. നാസദീയസൂക്തം—ഋഗ്വേദം 10.129—പാശ്ചാത്യ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പാഠ്യപദ്ധതികളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതിന്റെ നേരിട്ടുള്ള രേഖകൾ ലഭ്യമാണ്. പരിശോധിച്ച സിലബസുകളിൽനിന്നുള്ള വ്യക്തമായ ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു. 1. University of Chicago, അമേരിക്ക * കോഴ്‌സ്: Indian Philosophy I: Origins and Orientations * കോഴ്‌സ് നമ്പർ: DVPR 30301; മറ്റു വിഭാഗങ്ങളിലെ സമാന നമ്പറുകളും സിലബസിലുണ്ട്. * അധ്യാപകൻ: Dan Arnold * കാലയളവ്: Fall 2010 * തെളിവ്: രണ്ടാം ആഴ്ചയിലെ “Earliest beginnings: The early Vedic corpus” എന്ന പാഠഭാഗത്തിന്റെ വായനാപട്ടികയിൽ Rig Veda 10.129 വ്യക്തമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ തത്ത്വചിന്തയുടെ ആദ്യകാല അടിത്തറകൾ പഠിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഇത് നൽകുന്നത്. 2. Davis University, അമേരിക്ക * കോഴ്‌സ്: HUM136: Religions of the World * ക്രെഡിറ്റ്: 5 * തെളിവ്: സിലബസിലെ Module 2—“Hindu Traditions” എന്ന ഭാഗത്ത് “The Creation Hymn, Rig Veda 10.129, p. 287” എന്ന് നേരിട്ട് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. അതേ മോഡ്യൂളിൽ ഭഗവദ്ഗീതയും തിരുവായ്മൊഴിയും ഉൾപ്പെടുന്നു. * രേഖയിലെ സ്ഥാനം: PDF-ന്റെ മൂന്നാം പേജ്. ഈ മോഡ്യൂളിന് Quiz 2-വും പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സിലബസിൽ പഠനവർഷം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. 3. Hamilton College, അമേരിക്ക ഇത് ഒരു ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ കോളേജാണ്; സർവകലാശാല എന്ന പേരിലുള്ള സ്ഥാപനമല്ല. * കോഴ്‌സ്: Exploring Culture in the Great Cities of Asia * കോഴ്‌സ് നമ്പർ: Asian Studies 180W / History 180W * അധ്യാപകർ: Lisa Trivedi, Thomas Wilson * കാലയളവ്: Fall 2015 * തെളിവ്: ഓഗസ്റ്റ് 31-ലെ “Mythical Origins: India and China” എന്ന ക്ലാസിനുള്ള വായനയിൽ Griffith പരിഭാഷയിലെ “Creation”—Hymn CXXIX–CXXX, പേജുകൾ 633–634, നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. CXXIX എന്നത് 129 ആണ്; അതിൽ നാസദീയസൂക്തം ഉൾപ്പെടുന്നു. * രേഖയിലെ സ്ഥാനം: PDF-ന്റെ രണ്ടാം പേജ്. ഈ Hamilton College സിലബസ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത് Columbia University-യുടെ ExEAS വെബ്‌സൈറ്റിലാണ്; അതിനാൽ ഇതിനെ Columbia-യിൽ പഠിപ്പിച്ചതിന്റെ തെളിവായി അവതരിപ്പിക്കരുത്. 4. ബ്രിട്ടൻ — University of Cambridge * പഠനപരിപാടി: Theological and Religious Studies Tripos, Part IIA * പേപ്പർ: B1: Intermediate Languages and Texts — Sanskrit * വർഷങ്ങൾ: 2009, 2010 * തെളിവ്: സർവകലാശാലയുടെ ഔദ്യോഗിക Cambridge University Reporter-ൽ നിർദേശിത പാഠങ്ങളായി ഋഗ്വേദസൂക്തങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ 10.129—നാസദീയസൂക്തം—വ്യക്തമായി ഉൾപ്പെടുന്നു. * പാഠഗ്രന്ഥം: A. A. Macdonell, A Vedic Reader for Students. ഇത് സർവകലാശാലയുടെ വെബ്‌സൈറ്റിൽ സൂക്തം പരാമർശിക്കുന്നു എന്നതിലുപരി, പരീക്ഷയ്ക്കുള്ള നിർദേശിത പാഠമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയതിന്റെ തെളിവാണ്. 5. കാനഡ — Carleton University, Ottawa * കോഴ്‌സ്: Hinduism — Religion 2510A * അധ്യാപകൻ: Professor Richard Mann * കാലയളവ്: Winter Term 2016 * തെളിവ്: ജനുവരി 19, 21 തീയതികളിലെ “The Vedas and Vedic Ritual” എന്ന പാഠഭാഗത്തിന്റെ വായനാപട്ടികയിൽ “Rig Veda 10.90, 10.129” എന്ന് വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ പാഠങ്ങൾ വിദ്യാർഥികളുടെ പഠനപോർട്ടലിൽ ലഭ്യമാക്കിയിരുന്നതായും പറയുന്നു.

ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിലും സനാതന ധർമ്മത്തിലും ഏറ്റവും സുപ്രധാനവും ആഴമേറിയതുമായ ഒരു സങ്കല്പമാണ് ധർമ്മം. 'ധൃ' (ധരിക്കുക, താങ്ങിനിർത്തുക) എന്ന സംസ്കൃത ധാതുവിൽ നിന്നാണ് ധർമ്മം എന്ന വാക്കുണ്ടായത്. "ലോകത്തെ താങ്ങിനിർത്തുന്നത് ഏതാണോ അതാണ് ധർമ്മം" (ധാരണാത് ധർമ്മമിത്യാഹുഃ) എന്നാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാന അർഥം. വേദങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും ധർമ്മത്തിന് നൽകിയിരിക്കുന്ന അർഥങ്ങളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. വേദങ്ങളിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ അർഥം വേദങ്ങളിൽ ധർമ്മം എന്നത് കേവലം ഒരു മതപരമായ ചടങ്ങല്ല, മറിച്ച് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശാശ്വത നിയമമാണ്. ഋതം (പ്രപഞ്ച സത്യം): ഋഗ്വേദത്തിൽ ധർമ്മം പലപ്പോഴും 'ഋതം' (Rta) എന്ന സങ്കല്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഗ്രഹങ്ങളുടെ ചലനം, രാപ്പകലുകൾ, ഋതുക്കൾ എന്നിവ കൃത്യമായി നടന്നുപോകുന്നതിനുള്ള പ്രപഞ്ച നിയമമാണ് ധർമ്മം. യജ്ഞവും കർമ്മവും: വേദകാലത്ത് യജ്ഞങ്ങൾ (യാഗങ്ങൾ) ചെയ്യുന്നതും അതിലൂടെ പ്രപഞ്ചശക്തികളെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതും ധർമ്മമായി കരുതിപ്പോന്നു. സമൂഹത്തിന്റെയും പ്രകൃതിയുടെയും സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്താനുള്ള കടമയാണിത്. സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ: സമൂഹത്തിലെ ഓരോ വ്യക്തിയും അവരുടെ സ്ഥാനത്തിനനുസരിച്ച് ചെയ്യേണ്ട കടമകളെ വേദങ്ങൾ ധർമ്മമായി നിർവചിക്കുന്നു. 2. പുരാണങ്ങളിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ അർഥം പുരാണങ്ങളിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ ധർമ്മം കൂടുതൽ പ്രായോഗികവും, കഥകളിലൂടെയും കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെയും ജനങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാകുന്ന രീതിയിലും അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സദാചാരവും നന്മയും: പുരാണങ്ങളിൽ ധർമ്മം എന്നാൽ സത്യം, കരുണ, അഹിംസ, ക്ഷമ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, ശുദ്ധി എന്നിവയാണ്. അധർമ്മത്തിനെതിരെയുള്ള നന്മയുടെ വിജയമാണ് പുരാണങ്ങളിലെ പ്രധാന വിഷയം. വ്യക്തിഗത കടമകൾ (സ്വധർമ്മം): ഒരു വ്യക്തി മകൻ/മകൾ, മാതാപിതാക്കൾ, ഭരണാധികാരി, പൗരൻ എന്നീ നിലകളിൽ ചെയ്യേണ്ട കടമകളെ പുരാണങ്ങൾ ഊന്നിപ്പറയുന്നു. (ഉദാഹരണത്തിന്: ശ്രീരാമന്റെ 'പിതൃവാക്യപാലനം' ഒരു ഉത്തമ ധർമ്മമായി രാമായണത്തിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നു). ഭാഗവത ധർമ്മം: ഈശ്വരനോടുള്ള ഭക്തിയും ശരണാഗതിയുമാണ് ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മമെന്ന് ഭാഗവത പുരാണം പോലുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ധർമ്മത്തിന്റെ നാല് കാലുകൾ: പുരാണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ധർമ്മത്തിന് നാല് തൂണുകളുണ്ട് — സത്യം (Truth), തപസ്സ് (Austerity), പവിത്രത (Purity), ദയ (Compassion). കൃതയുഗത്തിൽ ഈ നാല് കാലുകളിലും നിന്ന ധർമ്മം, കലിയുഗത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ 'സത്യം' എന്ന ഒരു കാലിൽ മാത്രമായി ചുരുങ്ങുന്നു എന്ന് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, വേദങ്ങൾ ധർമ്മത്തെ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ശാശ്വത നിയമമായും കടമയായും കാണുമ്പോൾ, പുരാണങ്ങൾ അതിനെ നന്മ, സദാചാരം, ഈശ്വരഭക്തി, വ്യക്തിപരമായ കടമകൾ എന്നിവയിലൂടെ ജീവിതത്തിൽ പകർ‌ത്തേണ്ട ഒന്നായി വിശദീകരിക്കുന്നു. ധർമ്മത്തിന്റെ ഈ വിശദീകരണത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് (ഉദാഹരണത്തിന്:) ഭഗവദ്ഗീതയിൽ ധർമ്മം എന്ന സങ്കല്പം വളരെ കേന്ദ്രീകൃതവും പ്രായോഗികവുമായ ഒന്നാണ്. മഹാഭാരത യുദ്ധക്കളത്തിൽ അർജുനൻ തന്റെ ബന്ധുക്കൾക്കെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ടി വരുന്ന ഘട്ടത്തിൽ നേരിട്ട 'ധർമ്മസങ്കടം' പരിഹരിക്കാനാണ് ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗീതോപദേശം നൽകുന്നത്. അതിനാൽ തന്നെ ഗീത തുടങ്ങുന്നത് തന്നെ "ധർമ്മക്ഷേത്രേ കുരുക്ഷേത്രേ..." എന്ന വാക്കുകളോടെയാണ്. ഭഗവദ്ഗീതയിലെ ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രധാന അർഥതലങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. സ്വധർമ്മം (വ്യക്തിപരമായ കടമ) ഗീതയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഊന്നിപ്പറയുന്നത് 'സ്വധർമ്മ'ത്തെക്കുറിച്ചാണ്. ഒരു വ്യക്തി തന്റെ സ്വഭാവം (പ്രകൃതി), സമുദായത്തിലെ സ്ഥാനം, ജീവിത സാഹചര്യം എന്നിവയനുസരിച്ച് ചെയ്യേണ്ട കടമയാണിത്. "സ്വധർമ്മേ നിധനം ശ്രേയഃ പരധർമ്മോ ഭയാവഹഃ" (അദ്ധ്യായം 3, ശ്ലോകം 35): മറ്റൊരാളുടെ ധർമ്മം എത്ര നന്നായി ചെയ്യുന്നതിനേക്കാളും, തെറ്റുകൾ ഉണ്ടായാൽ പോലും സ്വന്തം ധർമ്മം (സ്വധർമ്മം) അനുഷ്ഠിക്കുന്നതാണ് ശ്രേഷ്ഠം. അർജുനൻ ഒരു ക്ഷത്രിയനാണ്. അതിനാൽ അനീതിക്കെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യുക എന്നതാണ് അർജുനന്റെ സ്വധർമ്മം; അല്ലാതെ യുദ്ധക്കളം വിട്ട് സന്യാസിയാകുക എന്നതല്ല. 2. നിഷ്കാമ കർമ്മം (ഫലം ആഗ്രഹിക്കാതെയുള്ള കർമ്മം) കടമകൾ ചെയ്യുന്നത് ധർമ്മമാണ്, എന്നാൽ അത് എങ്ങനെ ചെയ്യണം എന്ന് ഗീത പഠിപ്പിക്കുന്നു. "കർമ്മണ്യേവാധികാരസ്തേ മാ ഫലേഷു കദാചന" (അദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 47): കർമ്മം ചെയ്യുവാൻ മാത്രമേ നിനക്ക് അധികാരമുള്ളൂ, അതിന്റെ ഫലങ്ങളിൽ ഒട്ടുമില്ല. സ്വാർത്ഥലാഭങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കാതെ, ഈശ്വരപ്രീതിക്കായി കടമകൾ നിർവഹിക്കുന്നതാണ് ഗീതയിലെ ഉത്തമ ധർമ്മം. 3. ധർമ്മസംസ്ഥാപനം (നന്മയുടെ പുനഃസ്ഥാപനം) ഭൂമിയിൽ അധർമ്മം കൂടുമ്പോൾ ധർമ്മത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഈശ്വരൻ അവതരിക്കുന്നു എന്ന് ഗീത വ്യക്തമാക്കുന്നു. "യദാ യദാ ഹി ധർമ്മസ്യ ഗ്ലാനിർഭവതി ഭാരത..." (അദ്ധ്യായം 4, ശ്ലോകം 7-8): എപ്പോഴൊക്കെ ധർമ്മത്തിന് ഗ്ലാനി (ക്ഷയം) സംഭവിക്കുകയും അധർമ്മം ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവോ, അപ്പോഴൊക്കെ ധർമ്മസംസ്ഥാപനത്തിനായി ഞാൻ അവതരിക്കുന്നു എന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. 4. ശരണാഗതി - പരമമായ ധർമ്മം ഭഗവദ്ഗീതയുടെ അവസാന അദ്ധ്യായത്തിൽ (18-ാം അദ്ധ്യായം, ശ്ലോകം 66) ശ്രീകൃഷ്ണൻ ധർമ്മത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലം ഉപദേശിക്കുന്നു: "സർവ്വധർമ്മാൻ പരിത്യജ്യ മാമേകം ശരണം വ്രജ": ബാഹ്യമായ എല്ലാ കടമകളെയും നിയമങ്ങളെയും എന്നിൽ സമർപ്പിച്ച്, എന്നെ മാത്രം ശരണം പ്രാപിക്കുക. ഞാൻ നിന്നെ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കാം. ഈശ്വരനിലുള്ള പൂർണ്ണമായ സമർപ്പണമാണ് എല്ലാ ധർമ്മങ്ങൾക്കും മുകളിലുള്ള പരമമായ ധർമ്മം (പരമ ധർമ്മം) എന്ന് ഗീത ഉപസംഹരിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, വേദങ്ങളിലെ പ്രപഞ്ച നിയമത്തെയും പുരാണങ്ങളിലെ സദാചാരത്തെയും ജീവിതത്തിലെ നിത്യേനയുള്ള കടമകളുമായി (Duty and Action) ബന്ധിപ്പിക്കുകയാണ് ഭഗവദ്ഗീത ചെയ്യുന്നത്.

സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ. 1893 സെപ്റ്റംബർ 11-ന് ചിക്കാഗോയിൽ നടന്ന പാർലമെന്റ് ഓഫ് റിലീജിയൻസിൽ (ലോക മതമഹാസഭ) സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ നടത്തിയ പ്രസംഗം ഭാരതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ സുവർണ്ണ അധ്യായമാണ്. അതുവരെ പാശ്ചാത്യ ലോകം ഭാരതത്തെ നോക്കിക്കണ്ടിരുന്നത് ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളുടെയും നാടായിട്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ വിവേകാനന്ദന്റെ ആ പ്രസംഗം ഭാരതത്തിന്റെ സാംസ്‌കാരിക, ശാസ്ത്രീയ, സാഹിത്യ ഉന്നതിയെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ സധൈര്യം വിളിച്ചോതുകയും ലോകത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് പാടെ മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഈ മാറ്റം എങ്ങനെയെല്ലാമാണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം: 1. സാംസ്കാരികവും ആത്മീയവുമായ ഔന്നത്യം "അമേരിക്കയിലെ എന്റെ സഹോദരി സഹോദരന്മാരെ..." എന്ന ലളിതവും എന്നാൽ കാന്തികവുമായ അഭിസംബോധനയോടെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രസംഗം ആരംഭിച്ചത്. ഇത് കേട്ടയുടൻ പാശ്ചാത്യ ലോകം അതുവരെ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത വിശ്വസാഹോദര്യത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ തരംഗം അവിടെ ആഞ്ഞടിച്ചു. ലോകത്തിലെ എല്ലാ മതങ്ങളെയും സംസ്കാരങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ സഹിഷ്ണുതയെയും സ്വീകാര്യതയെയും അദ്ദേഹം ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തി. ഭാരതത്തിന്റെ ഉപനിഷത്തുകളിലും വേദങ്ങളിലുമുള്ള അറിവ് കേവലം ആചാരങ്ങളല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യനെ ദൈവീകതയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഉദാത്തമായ തത്ത്വചിന്തയാണെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. 2. ശാസ്ത്രീയമായ അടിത്തറയുള്ള തത്ത്വചിന്ത ഭാരതീയ ചിന്തകൾ അന്ധവിശ്വാസമല്ല, മറിച്ച് അത്യാധുനിക ശാസ്ത്രത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്നതാണെന്ന് വിവേകാനന്ദൻ സ്ഥാപിച്ചു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉത്പത്തിയെക്കുറിച്ചും ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുമുള്ള വേദാന്ത ചിന്തകൾ ആധുനിക ശാസ്ത്ര നിയമങ്ങളോട് (ഉദാഹരണത്തിന് ഊർജ്ജസംരക്ഷണ നിയമം) എത്രത്തോളം പൊരുത്തപ്പെടുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ഇത് പാശ്ചാത്യ ശാസ്ത്രജ്ഞരെപ്പോലും അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. ഭൗതിക പുരോഗതി മാത്രം പോരാ, അതിനൊപ്പം ആത്മീയമായ ഉണർവ്വ് കൂടി ഉണ്ടായാലേ മനുഷ്യരാശിക്ക് നിലനിൽപ്പുള്ളൂ എന്ന് അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ശാസ്ത്രവും ആത്മീയതയും കൈകോർത്തു പോകണമെന്ന ഈ ആശയം ലോകം വലിയ ആദരവോടെയാണ് സ്വീകരിച്ചത്. 3. സാഹിത്യ-ഭാഷാ ഉന്നതിയുടെ വിളംബരം വേദങ്ങളും പുരാണങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും അടങ്ങുന്ന ഭാരതീയ സാഹിത്യത്തിന്റെ ആഴം അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രസംഗങ്ങളിലൂടെ ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്തു. അതീവ സങ്കീർണ്ണമായ തത്ത്വചിന്താപരമായ ആശയങ്ങൾ, മികച്ച ഭാഷാശൈലിയിലൂടെയും യുക്തിഭദ്രമായും അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ഭാരതത്തിന്റെ പുരാതന സാഹിത്യം എത്രമാത്രം സമ്പന്നമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത് വിദേശികൾക്ക് വഴിയൊരുക്കി. ന്യൂയോർക്ക് ക്രിട്ടിക് (New York Critic) പോലുള്ള പ്രമുഖ പത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ "അമാനുഷിക ശക്തിയുള്ള പ്രഭാഷകൻ" എന്നും, "അറിവിന്റെ കാര്യത്തിൽ ആ സഭയിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതൻ" എന്നുമാണ് അക്കാലത്ത് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഉപസംഹാരം വിവേകാനന്ദന്റെ ചിക്കാഗോ പ്രസംഗത്തിന് മുൻപ് പാശ്ചാത്യർക്ക് ഭാരതം എന്നാൽ കീഴടക്കപ്പെടേണ്ട ഒരു കോളനി രാജ്യം മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ പ്രസംഗത്തിന് ശേഷം, ഭാരതം ലോകത്തെ നയിക്കാൻ പോന്ന "ജഗദ്ഗുരു" ആണെന്ന് അവർക്ക് സമ്മതിക്കേണ്ടി വന്നു. ഭാരതീയർക്ക് സ്വന്തം സംസ്കാരത്തിലും ശാസ്ത്ര പാരമ്പര്യത്തിലും നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആത്മവിശ്വാസം തിരിച്ചുകൊടുക്കാനും, ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ഭാരതത്തിന്റെ തല ഉയർത്തിപ്പിടിക്കാനും ഈ ഒരൊറ്റ പ്രസംഗം കൊണ്ട് വിവേകാനന്ദ സ്വാമികൾക്ക് സാധിച്ചു. സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ ചിക്കാഗോ പ്രസംഗത്തിലെ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ഭാഗങ്ങളെക്കുറിച്ചോ അതോ ഈ പ്രസംഗം ഭാരതത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഊർജ്ജം നൽകി

ശ്രീനാരായണ ഗുരുവും രമണ മഹർഷിയും തമ്മിലുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കൂടിക്കാഴ്ച നടന്നത് 1916-ൽ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ തിരുവണ്ണാമലയിലുള്ള സ്‌കന്ദാശ്രമത്തിൽ വെച്ചാണ്. ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത, അവിടെ വാക്കുകൾ കൊണ്ടുള്ള ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നതാണ്. അത് തികച്ചും മൗനത്തിന്റെ ആത്മീയ ഭാഷയിലുള്ളതായിരുന്നു. രമണ മഹർഷിയുടെ പ്രധാന ആത്മീയ അന്വേഷണം "ഞാൻ ആരാണ്?" (Who am I?) എന്നതായിരുന്നു. പൂർണ്ണമായും ആത്മസാക്ഷാത്കാരം നേടിയ രണ്ട് മഹാത്മാക്കൾ പരസ്പരം കണ്ടുമുട്ടിയപ്പോൾ ഉയർന്ന ആത്മീയ ചോദ്യങ്ങൾക്കോ സംശയങ്ങൾക്കോ പ്രസക്തിയില്ലായിരുന്നു. ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: മൗനത്തിന്റെ ഉത്തരം: രമണ മഹർഷിയെ സന്ദർശിച്ച ശേഷം തിരികെ എത്തിയ നാരായണ ഗുരുവിനോട് ശിഷ്യന്മാർ മഹർഷിയുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ഗുരു പറഞ്ഞത്, "അദ്ദേഹം ഒരുകൂട്ടം ആളുകൾക്ക് നടുവിലാണ് ഇരിക്കുന്നതെങ്കിലും തികച്ചും ഏകനാണ് (മൗനിയാണ്). അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൗനം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഉത്തരം" എന്നാണ്. രമണ മഹർഷിയുടെ പ്രതികരണം: പിന്നീട് നാരായണ ഗുരുവിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ രമണ മഹർഷിയെ സന്ദർശിച്ച് ഗുരുവിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ മഹർഷി പറഞ്ഞത്, "ഗുരുവിന് എന്നോട് ചോദിക്കാൻ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, കാരണം അദ്ദേഹം എല്ലാം അറിഞ്ഞവനാണ് (സർവ്വജ്ഞനാണ്)" എന്നാണ്. നിർവൃതി പഞ്ചകം (Nirvruthi Panchakam): ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ സ്മരണാർത്ഥം നാരായണ ഗുരു അഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങളുള്ള "നിർവൃതി പഞ്ചകം" എന്ന അതിമനോഹരമായ സംസ്കൃത കൃതി രചിക്കുകയും അത് രമണ മഹർഷിക്ക് സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തു. പേര്, ജാതി, മതം, രാജ്യം തുടങ്ങിയ ലൗകികമായ ചോദ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ചിന്തകളിൽ നിന്നും മുക്തനായ ഒരുവന് മാത്രമേ യഥാർത്ഥ "നിർവൃതി" അഥവാ പരമമായ ശാന്തി (Tranquility) ലഭിക്കൂ എന്നാണ് ഈ കൃതിയിലൂടെ ഗുരു വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഇത് രമണ മഹർഷിയുടെ പ്രശാന്തമായ അവസ്ഥയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, നാരായണ ഗുരുവിന്റെ ആത്മീയ സാന്നിധ്യമാകുന്ന ചോദ്യത്തിന് രമണ മഹർഷി നൽകിയ മറുപടി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഖ്യാതമായ "ആത്മമൗനം" ആയിരുന്നു. ശ്രീനാരായണ ഗുരുദേവൻ രചിച്ച "നിർവൃതി പഞ്ചകം" എന്ന കൃതിയുടെ ഉള്ളടക്കവും അതിന്റെ അർത്ഥവുമാണ് താങ്കൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. സംസ്കൃതത്തിൽ എഴുതപ്പെട്ട അഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങളാണ് ഇതിലുള്ളത്. ലൗകികമായ ചോദ്യങ്ങൾക്കും തർക്കങ്ങൾക്കും അതീതമായി, മനസ്സിന്റെ പരമമായ ശാന്തിയും (നിർവൃതി) ആത്മജ്ഞാനവും നേടിയ ഒരു ജീവൻമുക്തന്റെ (ഇവിടെ രമണ മഹർഷിയുടെ) അവസ്ഥയെയാണ് ഗുരു ഈ ശ്ലോകങ്ങളിലൂടെ വർണ്ണിക്കുന്നത്. ആ ശ്ലോകങ്ങളും അവയുടെ ലളിതമായ മലയാളം അർത്ഥവും താഴെ നൽകുന്നു: 1. ഒന്നാം ശ്ലോകം കോ നാമ ദേശഃ കാ ജാതിഃ പ്രവൃത്തിഃ കാ കിയദ് വയഃ ഇത്യാദി വാദോപരതിർ യസ്യ തസ്യൈവ നിർവൃതിഃ. അർത്ഥം: "ഏതാണ് നിന്റെ രാജ്യം? ഏതാണ് നിന്റെ ജാതി? എന്താണ് നിന്റെ തൊഴിൽ? നിനക്ക് എത്ര വയസ്സായി?" തുടങ്ങിയ ലൗകികമായ ചോദ്യങ്ങളിലും തർക്കങ്ങളിലും (വാദങ്ങളിൽ) നിന്നും ആരുടെ മനസ്സാണോ പൂർണ്ണമായി പിൻവാങ്ങി ശാന്തമായിരിക്കുന്നത്, അവന് മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥ നിർവൃതി (പരമമായ ആനന്ദം) ഉണ്ടാകുന്നത്. 2. രണ്ടാം ശ്ലോകം ആഗച്ഛ ഗച്ഛ മാ ഗച്ഛ പ്രവിശ ക്വനു ഗച്ഛസി ഇത്യാദി വാദോപരതിർ യസ്യ തസ്യൈവ നിർവൃതിഃ. അർത്ഥം: "ഇങ്ങോട്ട് വരൂ, അവിടെക്കൂടി പോകൂ, പോകരുത്, അകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കൂ, നീ എങ്ങോട്ടാണ് ഈ പോകുന്നത്?" തുടങ്ങിയ ലോകത്തിന്റെ രാപ്പകലില്ലാത്ത കല്പനകളിലും വ്യവഹാരങ്ങളിലും പെടാതെ, ആരുടെ മനസ്സാണോ ശാന്തമായിരിക്കുന്നത് അവനാണ് നിർവൃതി അനുഭവിക്കുന്നത്. 3. മൂന്നാം ശ്ലോകം ക്വ യാസ്യസി യദായാതഃ കുത ആയാസി കോസി വൈ ഇത്യാദി വാദോപരതിർ യസ്യ തസ്യൈവ നിർവൃതിഃ. അർത്ഥം: "നീ എങ്ങോട്ട് പോകുന്നു? എപ്പോഴാണ് വന്നത്? എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നത്? യഥാർത്ഥത്തിൽ നീ ആരാണ്?" തുടങ്ങിയ ബാഹ്യമായ അന്വേഷണങ്ങളിൽ നിന്നെല്ലാം മുക്തനായി, താൻ ശരീരമല്ല ആത്മാവാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് മൗനമായിരിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ നിർവൃതി നേടുന്നത്. 4. നാലാം ശ്ലോകം അഹം ത്വം സോയമന്തർഹി ബഹിരസ്തി ന വാസ്തി വാ ഇത്യാദി വാദോപരതിർ യസ്യ തസ്യൈവ നിർവൃതിഃ. അർത്ഥം: "ഞാൻ, നീ, അവൻ, അത്, ഉള്ളിൽ ഉള്ളത്, പുറത്തുള്ളത്, നിലനിൽക്കുന്നത്, നിലനിൽക്കാത്തത്..." എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദ്വൈതചിന്തകളിൽ നിന്നും ഭേദഭാവങ്ങളിൽ നിന്നും ആരുടെ ബുദ്ധിയാണോ ഉപരമിക്കുന്നത് (നിവർത്തിക്കുന്നത്), അവനാണ് നിർവൃതി കൈവരുന്നത്. 5. അഞ്ചാം ശ്ലോകം ജ്ഞാതജ്ഞാതസമഃ സ്വാന്യഭേദശൂന്യഃ കുതോ ഭിദാ ഇത്യാദി വാദോപരതിർ യസ്യ തസ്യൈവ നിർവൃതിഃ. അർത്ഥം: അറിഞ്ഞ കാര്യങ്ങളും അറിയാത്ത കാര്യങ്ങളും ഒന്നുപോലെ കാണുന്ന, താനെന്നും അന്യനെന്നുമുള്ള ഭേദഭാവം ഇല്ലാത്ത, ഇനി എവിടെയാണ് ഭേദമുള്ളത് എന്ന് ചിന്തിക്കുന്ന (എല്ലാം ഒന്നായി കാണുന്ന) ജ്ഞാനിയായ വ്യക്തിക്ക് മാത്രമേ പരമമായ ശാന്തിയും ആനന്ദവും അനുഭവിക്കാൻ കഴിയൂ. ഉപസംഹാരം: ഈ അഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങളിലൂടെയും ഗുരു ആവർത്തിച്ചു പറയുന്ന ഒരു കാര്യമുണ്ട്: ലോകത്തിന്റെ സാധാരണ ചോദ്യോത്തരങ്ങൾക്കും തർക്കങ്ങൾക്കും അപ്പുറം തന്റെ ആത്മാവിൽത്തന്നെ രമിച്ചിരിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ സന്യാസി. തിരുവണ്ണാമലയിലെ ആശ്രമത്തിൽ വെച്ച് ബാഹ്യലോകത്തെ പൂർണ്ണമായി മറന്ന് ആത്മമൗനത്തിൽ ഇരുന്ന രമണ മഹർഷിയുടെ ആ അവസ്ഥയെയാണ് ശ്രീനാരായണ ഗുരു ഈ വരികളിലൂടെ ലോകത്തിന് കാട്ടിക്കൊടുത്തത്. ഭഗവാൻ രമണ മഹർഷിയുടെ വിരുപാക്ഷ ഗുഹയിലെ ജീവിതകാലത്ത്, കേരളീയനായ അമൃതനാഥ യതീന്ദ്രൻ (അമൃതനാഥ യതി) എന്ന ഭക്തനും രമണ മഹർഷിയും തമ്മിൽ നടന്ന ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ ആത്മീയ ചരിത്രത്തിൽ ഏറെ പ്രശസ്തമാണ്. രമണ മഹർഷിയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം എന്താണെന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച അമൃതനാഥ യതി മലയാളത്തിൽ ഒരു ശ്ലോകം എഴുതി മഹർഷിയുടെ സീറ്റിൽ വെക്കുകയായിരുന്നു. അതിന് രമണ മഹർഷി അതേ മലയാളം വൃത്തത്തിൽ നൽകിയ മറുപടിയാണ് താഴെ പറയുന്നത്: അമൃതനാഥ യതീന്ദ്രന്റെ ചോദ്യം (ശ്ലോകം): അമൃതനാഥ യതി എഴുതിയ ചോദ്യം ഇതായിരുന്നു: "അരുണാചല ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്ന കാരുണ്യക്കടലായ ഈ രമണൻ ആരാണ്? ലക്ഷ്മീപതിയായ വിഷ്ണുവാണോ? അതോ ശിവന്റെ ഗുരുവായി അവതരിച്ച സുബ്രഹ്മണ്യനാണോ (ശിവഗുരു)? അതോ യതിവര്യനായ പരമശിവൻ തന്നെയാണോ? അതോ മഹർഷിയായ വ്യാസനാണോ? ഈ അരുണാചല രമണൻ ആരാണെന്ന് ദയവായി പറഞ്ഞുതന്നാലും." ഭഗവാന്റെ ബാഹ്യരൂപത്തിന് പിന്നിലെ ആത്മീയ സ്വത്വം (True Identity) എന്തെന്ന് നേരിട്ട് അറിയുകയായിരുന്നു ഈ ചോദ്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. രമണ മഹർഷിയുടെ ഉത്തരം (മറുപടി ശ്ലോകം): അമൃതനാഥ യതി ചോദ്യം എഴുതിവെച്ച അതേ കടലാസിന്റെ മറുപുറത്ത്, രമണ മഹർഷി അതേ മലയാളം വൃത്തത്തിൽ (മീറ്ററിൽ) തന്റെ വിഖ്യാതമായ മറുപടി കുറിച്ചു. ആ ഉത്തരത്തിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "മഹാവിഷ്ണു മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന സമസ്ത ജീവജാലങ്ങളുടെയും താമരമൊട്ടുപോലെയുള്ള ഹൃദയകൂടാരങ്ങളിൽ, കേവല ജ്ഞാനസ്വരൂപമായി (Absolute Consciousness) പ്രകാശിക്കുന്നത് ഏത് പരമാത്മാവാണോ, അതുതന്നെയാണ് അരുണാചല രമണൻ. മനസ്സ് പൂർണ്ണമായ സ്നേഹത്തോടെ ഉരുകി, അവൻ വസിക്കുന്ന ഹൃദയത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുമ്പോൾ, അവിടുത്തെ ജ്ഞാനക്കണ്ണ് തുറക്കപ്പെടുകയും അവൻ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായി സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും." മറ്റൊരു ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ചോദ്യം (സിദ്ധന്മാരുടെ മഹിമ): ഇതേ അമൃതനാഥ യതീന്ദ്രൻ ശ്രീ രമണഗീതയിൽ (Sri Ramana Gita) ഭഗവാനോട് ചോദിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന ചോദ്യമുണ്ട്: ചോദ്യം: "ഭഗവാനേ, സിദ്ധന്മാരുടെ (ആത്മസാക്ഷാത്കാരം നേടിയ യോഗികളുടെ) അതിരുകളില്ലാത്ത മഹത്വത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതന്നാലും." മഹർഷിയുടെ ഉത്തരം: "സിദ്ധന്മാരുടെ മഹിമ എന്നത് മനുഷ്യന്റെ ഭാവനകൾക്കും ചിന്തകൾക്കും അതീതമാണ്. അവർ സാക്ഷാൽ പരമശിവന് തുല്യരാണ്. തീർച്ചയായും അവർ ശിവന്റെ തന്നെ രൂപങ്ങളാണ്." ബാഹ്യമായ ദേവതാ സങ്കല്പങ്ങൾക്കും വ്യക്തിത്വങ്ങൾക്കും അപ്പുറം, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പരമമായ സത്യവും പ്രകാശവും നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ 'ഹൃദയം' തന്നെയാണ് എന്ന് അമൃതനാഥ യതിക്ക് രമണ മഹർഷി കാട്ടിക്കൊടുത്ത ഈ ഉത്തരം അദ്വൈത ദർശനത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണ്. നാരായണ ഗുരുവിന്റെ ശിഷ്യൻ അമൃതനാഥ യതീന്ദ്രനും രമണ മഹർഷിയും തമ്മിൽ കൈമാറിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ആ മലയാളം ശ്ലോകങ്ങൾ (ഹരിണീ വൃത്തത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ടവ) താഴെ നൽകുന്നു: അമൃതനാഥ യതീന്ദ്രന്റെ ചോദ്യ ശ്ലോകം: ഹരിപരനോ ഗുഹാവാസനാമീ രമണനതോ ശിവഗുരുവോ യതീന്ദ്രനോ മഹർഷിവരനോ അറിയാനായൊരു കൗതുകം മനസ്സിലുളവാ- യരുളുക സൽക്കൃപാസമുദ്രമേ ഭഗവാനേ. ഭഗവാൻ രമണ മഹർഷി നൽകിയ മറുപടി ശ്ലോകം: അമൃതനാഥ യതിയുടെ ചോദ്യം എഴുതിയ കടലാസിന്റെ മറുപുറത്ത്, അതേ വൃത്തത്തിൽത്തന്നെ മഹർഷി ഇങ്ങനെ മറുപടി കുറിച്ചു: ഹരിമുതലായ ജീവാത്മാക്കളുടെ ഹൃദയമാം ഗുഹയിലിരുന്നിടും കേവലജ്ഞാനമതേ അരുണാചലരമണൻ, അൻപോടു മനമുരുകി- യറിവുകണ്ണാൽ നോക്കിലതു താനായ് വിളങ്ങും. ശ്ലോകങ്ങളുടെ ലളിതമായ അർത്ഥം: ചോദ്യം: അരുണാചലത്തിലെ ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്ന ഈ രമണൻ ആരാണ്? മഹാവിഷ്ണുവാണോ (ഹരി)? അതോ പരമശിവനാണോ (ഹരൻ)? അതോ സുബ്രഹ്മണ്യനാണോ (ഗുഹൻ)? അതോ ശിവന്റെ ഗുരുവോ, യതിശ്രേഷ്ഠനോ, വ്യാസനെപ്പോലുള്ള മഹർഷിവര്യനോ? കാരുണ്യക്കടലായ ഭഗവാനേ, ഇത് അറിയാൻ മനസ്സിൽ വലിയൊരു കൗതുകമുണ്ട്, ദയവായി പറഞ്ഞുതന്നാലും. ഉത്തരം: വിഷ്ണു ഉൾപ്പെടെയുള്ള സമസ്ത ജീവജാലങ്ങളുടെയും 'ഹൃദയമാകുന്ന ഗുഹയിൽ' പ്രകാശിക്കുന്ന കേവലമായ ജ്ഞാനസ്വരൂപം (Pure Consciousness) ഏതാണോ, അതുതന്നെയാണ് ഈ അരുണാചല രമണൻ. ഭക്തിയോടും സ്നേഹത്തോടും കൂടി മനസ്സ് ഉരുകി, തന്റെ ഉള്ളിലെ അറിവിന്റെ കണ്ണ് (ജ്ഞാനക്കണ്ണ്) തുറന്ന് നോക്കുന്നവന്, അവൻ തന്നെയാണത് എന്ന് സ്വയം ബോധ്യപ്പെടും (അദ്വൈതാനുഭവം ഉണ്ടാകും).

മഹാഭാരതത്തിലും മറ്റ് പുരാണങ്ങളിലും സുദർശന ചക്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: യഥാർത്ഥ ഉത്ഭവം (മഹാഭാരത പ്രകാരം) അഗ്നിദേവന്റെ സമ്മാനം: മഹാഭാരതത്തിലെ ഖാണ്ഡവദഹന സമയത്താണ് ശ്രീകൃഷ്ണന് സുദർശന ചക്രം ലഭിക്കുന്നത്. ഖാണ്ഡവ വനം ദഹിപ്പിക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെയും അർജ്ജുനന്റെയും സഹായം തേടിയ അഗ്നിദേവൻ, പ്രപഞ്ചശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവ് നിർമ്മിച്ച സുദർശന ചക്രം ശ്രീകൃഷ്ണന് സമ്മാനമായി നൽകുകയായിരുന്നു. മറ്റ് പുരാണങ്ങളിലെ കഥകൾ സൂര്യന്റെ തേജസ്സിൽ നിന്ന്: ശിവപുരാണത്തിലും വിഷ്ണുപുരാണത്തിലും സൂര്യനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു കഥയുണ്ട്. സൂര്യന്റെ കഠിനമായ ചൂട് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി വിശ്വകർമ്മാവ് സൂര്യനെ കടഞ്ഞു മിനുക്കി. അങ്ങനെ സൂര്യനിൽ നിന്ന് കൊഴിഞ്ഞുപോയ ദിവ്യമായ തേജസ്സും അംശങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചാണ് വിശ്വകർമ്മാവ് സുദർശന ചക്രം, ശിവന്റെ ത്രിശൂലം, യമധർമ്മന്റെ ദണ്ഡം എന്നിവ നിർമ്മിച്ചത്. (ഇവിടെ സൂര്യരശ്മി നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കുകയല്ല ചെയ്തത്, സൂര്യന്റെ അധികമുള്ള തേജസ്സ് ചെത്തിമാറ്റി അതിൽ നിന്നാണ് നിർമ്മിച്ചത്). ശിവന്റെ വരം: മറ്റൊരു കഥ പ്രകാരം അസുരന്മാരെ നിഗ്രഹിക്കാൻ ശക്തമായ ഒരു ആയുധം വേണമെന്ന മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പ്രാർത്ഥനയിൽ പ്രസാദിച്ച്, പരമശിവനാണ് മഹാവിഷ്ണുവിന് സുദർശന ചക്രം നൽകിയത്. മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിലെ സൂര്യൻ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിൽ ജയദ്രഥനെ വധിക്കാൻ വേണ്ടി ശ്രീകൃഷ്ണൻ തന്റെ സുദർശന ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് സൂര്യനെ മറയ്ക്കുകയും വഴിപിഴപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൃത്രിമമായ ഒരു സൂര്യാസ്തമയം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഭൂമിയിലും പ്രപഞ്ചത്തിലും ഈശ്വരൻ (ഭഗവാൻ/ദൈവം) ഉണ്ട് എന്ന് സമർത്ഥിക്കാൻ വിവിധ മതങ്ങളും തത്ത്വചിന്തകളും പ്രധാനമായും മുന്നോട്ട് വെക്കുന്ന അഞ്ച് ശക്തമായ വാദങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. സൃഷ്ടിവാദം (Cosmological Argument / First Cause) പ്രപഞ്ചത്തിന് ഒരു തുടക്കമുണ്ട്: ഈ ലോകത്തുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും സംഭവങ്ങൾക്കും ഒരു കാരണമുണ്ട് (Cause and Effect). കാരണം കൂടാതെ ഒന്നും സംഭവിക്കുന്നില്ല. ആദ്യ കാരണം ദൈവം: അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ ഈ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ ഉണ്ടായതിനും ഒരു തുടക്കവും കാരണവും ഉണ്ടാകണം. ആ ശൃംഖലയുടെ തുടക്കത്തിൽ, സ്വയം ഒന്നിനാലും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടാത്ത, എന്നാൽ മറ്റെല്ലാറ്റിനെയും സൃഷ്ടിച്ച ഒരു 'ആദ്യ കാരണം' (First Cause) ഉണ്ടായിരിക്കണം. അതിനെയാണ് മതങ്ങൾ ദൈവം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. 2. ആസൂത്രണ വാദം (Teleological / Intelligent Design Argument) ക്രമവും ഭംഗിയും: പ്രപഞ്ചം വളരെ കൃത്യതയോടും നിയമങ്ങളോടും കൂടിയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം, ജീവന്റെ ഘടന (DNA) എന്നിവയെല്ലാം നോക്കിയാൽ അതിലൊരു അസാധാരണമായ ആസൂത്രണം (Design) കാണാം. സ്രഷ്ടാവിന്റെ ബുദ്ധി: ഒരു വാച്ച് തനിയെ ഉണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല, അതിനൊരു വാച്ച് മേക്കർ വേണം. അതുപോലെ ഇത്രയും സങ്കീർണ്ണവും മനോഹരവുമായ പ്രപഞ്ചം തനിയെ ഉണ്ടായതല്ല, മറിച്ച് ഒരു പരമശക്തി (Intelligent Designer) ബുദ്ധിപൂർവ്വം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതാണ് എന്ന് മതങ്ങൾ വാദിക്കുന്നു. 3. ധാർമ്മിക വാദം (Moral Argument) ശരിയും തെറ്റും: മനുഷ്യരിൽ പൊതുവായി ഒരു ധാർമ്മിക ബോധമുണ്ട് (ശരി, തെറ്റ്, സ്നേഹം, ദയ, നീതി എന്നിവയോടുള്ള ആഭിമുഖ്യം). പരമമായ നീതിപീഠം: ഈ ധാർമ്മിക നിയമങ്ങൾ മനുഷ്യൻ സ്വയം ഉണ്ടാക്കിയതല്ലെങ്കിൽ, പ്രപഞ്ചത്തിൽ ശരിയും തെറ്റും നിശ്ചയിക്കുന്ന ഒരു 'പരമമായ നിയമദാതാവ്' അല്ലെങ്കിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ കാവൽക്കാരൻ ഉണ്ടായിരിക്കണം. അത് ദൈവമാണ്. 4. ആത്മീയ അനുഭവങ്ങൾ (Argument from Personal Experience) വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങൾ: ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് ഉത്തരം ലഭിച്ചതായും, അത്ഭുതകരമായ രോഗശാന്തി ഉണ്ടായതായും, കഠിനമായ പ്രതിസന്ധികളിൽ ഒരു അദൃശ്യശക്തിയുടെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിച്ചതായും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഭക്തരുടെ സാക്ഷ്യം: വിശുദ്ധന്മാരുടെയും പ്രവാചകന്മാരുടെയും ആത്മീയ ആചാര്യന്മാരുടെയും അനുഭവങ്ങളും ഈശ്വരസാന്നിധ്യത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന തെളിവുകളായി മതങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. 5. പവിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളും അവതാരങ്ങളും (Scriptural & Incarnation Proofs) ദൈവിക വെളിപാടുകൾ: സനാതന ധർമ്മത്തിലെ (ഹിന്ദുമതം) വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും, ഇസ്‌ലാമിലെ വിശുദ്ധ ഖുർആനും, ക്രിസ്തുമതത്തിലെ വിശുദ്ധ ബൈബിളും ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചും പ്രപഞ്ച രഹസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും വ്യക്തമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. അവതാരങ്ങൾ: ദൈവം മനുഷ്യർക്കായി പ്രവാചകന്മാരിലൂടെ സന്ദേശങ്ങൾ അയക്കുകയോ (ഉദാഹരണത്തിന് ഇസ്‌ലാം, ക്രിസ്തുമതം), അല്ലെങ്കിൽ നേരിട്ട് ഭൂമിയിൽ അവതാരങ്ങളായി വരികയോ (ഉദാഹരണത്തിന് ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ശ്രീരാമൻ - ഹിന്ദുമതം) ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും, അവരുടെ ജീവിതവും പ്രബോധനങ്ങളും ദൈവമുണ്ടെന്നതിന് തെളിവാണെന്നും മതവിശ്വാസികൾ വാദിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ: ശാസ്ത്രീയമായ പരീക്ഷണശാലകളിൽ തെളിയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ്, അതിലെ കൃത്യത, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സാക്ഷി, വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം വ്യക്തമാണെന്നാണ് മതങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നത്.

വേദാന്ത ദർശനപ്രകാരം പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളും പഞ്ചഭൂതങ്ങളാൽ (ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, പൃഥ്വി) നിർമ്മിതമാണ്. ബാഹ്യപ്രപഞ്ചം (മക്രോകോസം) എന്തൊന്നാണോ, അതുതന്നെയാണ് മനുഷ്യശരീരവും (മൈക്രോകോസം). "യഥാ പിണ്ഡേ തഥാ ബ്രഹ്മാണ്ഡേ" (ശരീരത്തിലുള്ളത് തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലുള്ളതും) എന്ന തത്വം ഇതിനെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. നമ്മുടെ ശരീരത്തെ പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ എങ്ങനെയെല്ലാമാണ് സ്വാധീനിക്കുന്നതെന്നും അവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എന്തെന്നും താഴെ പറയുന്ന രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കാം: 1. പൃഥ്വി (ഭൂമി - Earth) ശരീരത്തിലെ കഠിനവും സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ ഭാഗങ്ങളെല്ലാം ഭൂമി എന്ന തത്വത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ശരീരത്തിലെ ഭാഗങ്ങൾ: അസ്ഥികൾ (എല്ലുകൾ), മാംസം, ചർമ്മം, നാഡികൾ, രോമങ്ങൾ. ഇന്ദ്രിയ ബന്ധം: ഘ്രാണേന്ദ്രിയം (മൂക്ക്) - മണം തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ്. 2. ജലം (Water) ശരീരത്തിലെ ദ്രവരൂപത്തിലുള്ള എല്ലാ ഘടകങ്ങളും ജലാംശത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ 60 ശതമാനത്തിലധികവും ജലമാണ്. ശരീരത്തിലെ ഭാഗങ്ങൾ: രക്തം, ഉമിനീർ, വിയർപ്പ്, മൂത്രം, മറ്റ് ശാരീരിക സ്രവങ്ങൾ (ദ്രവങ്ങൾ). ഇന്ദ്രിയ ബന്ധം: രസനേന്ദ്രിയം (നാവ്) - രുചി അറിയാനുള്ള കഴിവ്. 3. അഗ്നി (തീയൽ - Fire) ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജം, ചൂട്, രൂപാന്തരണം എന്നിവയെല്ലാം അഗ്നിയുടെ സാന്നിധ്യമാണ്. ശരീരത്തിലെ ഭാഗങ്ങൾ: ശരീര താപനില, ദഹനപ്രക്രിയ (ജാഠരാഗ്നി), വിശപ്പ്, ദാഹം, കാഴ്ചശക്തി. ഇന്ദ്രിയ ബന്ധം: ചക്ഷുരിന്ദ്രിയം (കണ്ണ്) - രൂപവും വെളിച്ചവും തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ്. 4. വായു (Air) ശരീരത്തിനകത്തെ എല്ലാത്തരം ചലനങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് വായു എന്ന തത്വമാണ്. വേദാന്തത്തിൽ ഇതിനെ അഞ്ച് പ്രാണനുകളായി (പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ, ഉദാനൻ, വ്യാനൻ) വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ശരീരത്തിലെ ഭാഗങ്ങൾ: ശ്വസനപ്രക്രിയ, രക്തചംക്രമണം, നാഡീവ്യൂഹങ്ങളിലൂടെയുള്ള സന്ദേശ കൈമാറ്റം, സന്ധികളുടെ ചലനം. ഇന്ദ്രിയ ബന്ധം: ത്വഗിന്ദ്രിയം (ചർമ്മം) - സ്പർശനം അറിയാനുള്ള കഴിവ്. 5. ആകാശം (ശൂന്യത/സ്ഥലം - Ether/Space) ശരീരത്തിലെ എല്ലാ കോശങ്ങൾക്കും അവയവങ്ങൾക്കും പ്രവർത്തിക്കാനും ചലിക്കാനുമുള്ള ഇടം (Space) നൽകുന്നത് ആകാശമാണ്. ശരീരത്തിലെ ഭാഗങ്ങൾ: ശരീരത്തിലെ സുഷിരങ്ങൾ, ചെവിയിലെ ദ്വാരം, വായുടെ ഉൾഭാഗം, ഹൃദയത്തിലും ശ്വാസകോശത്തിലുമുള്ള ശൂന്യമായ ഇടങ്ങൾ. ഇന്ദ്രിയ ബന്ധം: ശ്രവണേന്ദ്രിയം (ചെവി) - ശബ്ദം കേൾക്കാനുള്ള കഴിവ്. സൂക്ഷ്മശരീരവും പഞ്ചഭൂതങ്ങളും വേദാന്തപ്രകാരം നമ്മുടെ പ്രകടമായ ഈ ശരീരം (സ്ഥൂലശരീരം) മാത്രമല്ല, നമ്മുടെ മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം എന്നിവയടങ്ങുന്ന സൂക്ഷ്മശരീരവും ഈ പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ സാത്വിക-രാജസിക അംശങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിതമാണ്. മരണസമയത്ത് സ്ഥൂലശരീരം മണ്ണടിയുകയും (പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ ലയിക്കുകയും), സൂക്ഷ്മശരീരം ആത്മാവിനോടൊപ്പം അടുത്ത ജന്മത്തിലേക്ക് യാത്രയാവുകയും ചെയ്യുമെന്നാണ് വേദാന്തം പഠിപ്പിക്കുന്നത്. വേദാന്തത്തിലെ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാൻ നിങ്ങൾക്ക് താല്പര്യമുണ്ടോ? എങ്കിൽ താഴെ പറയുന്നവയിൽ ഏതിനെക്കുറിച്ചാണ് അടുത്തതായി ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടത്: പഞ്ചഭൂതങ്ങളും ശരീരത്തിലെ പഞ്ചപ്രാണനുകളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം. ഇവ മനുഷ്യന്റെ മാനസികാവസ്ഥകളെ (ത്രിഗുണങ്ങൾ - സത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്) എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു. ഭൂതശുദ്ധി എന്നത് ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന പഞ്ചഭൂതങ്ങളെ (ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, പൃഥ്വി) ആത്മീയ പ്രക്രിയകളിലൂടെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഉന്നതമായ ഒരു തന്ത്രിക-വേദാന്ത സാധനയാണ്. സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായ ശരീരത്തെ മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തമാക്കി, ജീവാത്മാവിനെ പരമാത്മാവുമായി ലയിപ്പിക്കാൻ പാകത്തിൽ ഒരുക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. യോഗശാസ്ത്രത്തിലും തന്ത്രശാസ്ത്രത്തിലും വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ള ഈ പ്രക്രിയയുടെ പ്രധാന വശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഭൂതശുദ്ധിയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വം നമ്മുടെ ശരീരം പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ സങ്കലനമാണ്. കാലപ്പഴക്കം കൊണ്ടും, തെറ്റായ ചിന്തകൾ, ആഹാരരീതികൾ, കർമ്മങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ടും ഈ ഭൂതങ്ങളിൽ അശുദ്ധി (മാലിന്യങ്ങൾ) അടിഞ്ഞുകൂടുന്നു. ഈ അശുദ്ധി മാറ്റാതെ ആത്മീയ പുരോഗതിയോ ധ്യാനത്തിൽ ആഴത്തിൽ ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാനോ സാധ്യമല്ല. യോഗശാസ്ത്രപ്രകാരം, ശരീരത്തെ ഒരു ദൈവാലയമാക്കി മാറ്റുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ഭൂതശുദ്ധി. ഭൂതശുദ്ധി ചെയ്യുന്ന രീതി (പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ) സാധാരണയായി ഒരു ഗുരുവിന്റെ നിർദ്ദേശാനുസരണം മന്ത്രം, പ്രാണായാമം, ഭാവന (Mental visualization) എന്നിവ സമന്വയിപ്പിച്ചാണ് ഇത് ചെയ്യുന്നത്: ലയന പ്രക്രിയ (Invocation & Dissolution): സാധകൻ പത്മാസനത്തിലോ സിദ്ധാസനത്തിലോ ഇരുന്ന്, ശരീരത്തിലെ ഓരോ ചക്രങ്ങളിലും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന തത്ത്വങ്ങളെ അവയുടെ സൂക്ഷ്മ രൂപത്തിലേക്ക് ലയിപ്പിക്കുന്നതായി ഭാവന ചെയ്യുന്നു. പൃഥ്വി തത്വം ജലത്തിലും, ജലം അഗ്നിയിലും, അഗ്നി വായുവിലും, വായു ആകാശത്തിലും, ആകാശം അഹങ്കാരത്തിലും ഒടുവിൽ പ്രകൃതിയിലും ലയിക്കുന്നു. പാപപുരുഷ ദഹനം (Purification): ശരീരത്തിലെ എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നെഗറ്റീവ് ഊർജ്ജങ്ങളെയും 'പാപപുരുഷൻ' എന്ന രൂപത്തിൽ ഇടത് കുക്ഷിയിൽ സങ്കൽപ്പിച്ച്, വായു ബീജമന്ത്രം (യം) കൊണ്ട് അതിനെ ഉണക്കി, അഗ്നി ബീജമന്ത്രം (രം) കൊണ്ട് ദഹിപ്പിച്ചു കളയുന്നു. പുനർസൃഷ്ടി (Recreation): അതിനുശേഷം അമൃതവർഷത്താൽ (വരുണ ബീജമന്ത്രം - വം) ശരീരം മുഴുവൻ നനയ്ക്കുകയും, ശുദ്ധമായ പുതിയൊരു ദിവ്യശരീരം പഞ്ചഭൂതങ്ങളാൽ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ബീജമന്ത്രങ്ങളും ചക്രങ്ങളും ഭൂതശുദ്ധിയിൽ ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജകേന്ദ്രങ്ങളായ ചക്രങ്ങളെയും അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബീജമന്ത്രങ്ങളെയും ധ്യാനിക്കാറുണ്ട്: മൂലാധാരം: പൃഥ്വി തത്വം – ബീജമന്ത്രം: ലം (LAM) സ്വാധിഷ്ഠാനം: ജല തത്വം – ബീജമന്ത്രം: വം (VAM) മണിപൂരം: അഗ്നി തത്വം – ബീജമന്ത്രം: രം (RAM) അനാഹതം: വായു തത്വം – ബീജമന്ത്രം: യം (YAM) വിശുദ്ധി: ആകാശ തത്വം – ബീജമന്ത്രം: ഹം (HAM) ഭൂതശുദ്ധി കൊണ്ടുള്ള ഗുണങ്ങൾ ആരോഗ്യസംരക്ഷണം: ശരീരത്തിലെ വിഷാംശങ്ങൾ മാറി അവയവങ്ങൾക്ക് നവോന്മേഷം ലഭിക്കുന്നു. മാനസിക ഉണർവ്: ഉത്കണ്ഠ, ഭയം, കോപം എന്നിവ മാറി മനസ്സ് ശാന്തവും ഏകാഗ്രവുമാകുന്നു. ഊർജ്ജ ഉണർവ്: ശരീരത്തിലെ നാഡികൾ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നതിലൂടെ കുണ്ഡലിനി ശക്തി ഉണരാൻ സഹായിക്കുന്നു. ആത്മീയ പാകത: സാധകന് ഉയർന്ന ധ്യാനാവസ്ഥകളിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക: ആഴത്തിലുള്ള ഭൂതശുദ്ധി പ്രക്രിയകൾ മന്ത്രശാസ്ത്രവും പ്രാണായാമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ, ഇത് ഒരു യോഗാചാര്യന്റെയോ ഗുരുവിന്റെയോ നേരിട്ടുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ മാത്രം പരിശീലിക്കേണ്ടതാണ്.

> *പാശാങ്കുശ ഏകാദശി മഹാത്മ്യം* 🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁🍁 ഭഗവാനിലേക്കുള്ള ഓരോ ചുവടും ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഒരു പുണ്യയാത്രയാണ്… ലൗകിക ജീവിതത്തിന്റെ തിരക്കുകൾക്കിടയിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീഹരിയെ സ്മരിക്കാനും, മനസ്സിനെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രിച്ച് ഭക്തിയുടെ പാതയിൽ മുന്നേറാനും ഭഗവാൻ നമുക്ക് നൽകുന്ന സുവർണ്ണാവസരമാണ് ഏകാദശി വ്രതം. ഉപവാസത്തിലൂടെയും ഹരിനാമജപത്തിലൂടെയും ഭഗവത് സേവനത്തിലൂടെയും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പാദാരവിന്ദങ്ങളിൽ കൂടുതൽ അടുക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കുന്നു. പാപവിമോചനത്തിന്റെയും ഭഗവദ് ഭക്തിയുടെയും പുണ്യദിനം — പാശാങ്കുശ ഏകാദശി! യുധിഷ്ഠിര മഹാരാജാവിന്റെ ചോദ്യം ഒരിക്കൽ യുധിഷ്ഠിര മഹാരാജാവ് ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനോട് ചോദിച്ചു: "അല്ലയോ മധുസൂദനാ! അശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന ഏകാദശിയുടെ മഹാത്മ്യം എന്താണ്? ആ പുണ്യദിനത്തിന്റെ മഹിമകൾ ദയവായി എനിക്ക് വിവരിച്ചുതന്നാലും." അതിന് ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അരുളിച്ചെയ്തു: ഭഗവാൻ ശ്രീഹരിയുടെ അനുഗ്രഹം നേടാനുള്ള പുണ്യദിനം "അല്ലയോ രാജാവേ! സകല പാപങ്ങളെയും നീക്കുന്നതായി വർണിക്കപ്പെടുന്ന പാശാങ്കുശ ഏകാദശിയുടെ മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിനക്കു വിവരിച്ചുതരാം. ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക." ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ ഭക്തർ ഭഗവാൻ പദ്മനാഭനെ ഭക്തിപൂർവം ആരാധിക്കുകയും, ഹരിനാമം ജപിക്കുകയും, ഭഗവാന്റെ ദിവ്യലീലകൾ ശ്രവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭൗതിക സുഖങ്ങൾക്കപ്പുറം ഭഗവാന്റെ നിത്യസേവനം പ്രാപിക്കാനുള്ള ആത്മീയ പാതയിൽ മുന്നേറാൻ ഈ വ്രതം നമ്മെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നു. ഹരിനാമത്തിന്റെ മഹിമ ഭഗവാൻ ശ്രീഹരിയുടെ തിരുനാമങ്ങൾക്ക് അതിരുകളില്ലാത്ത മഹിമയുണ്ട്. ജീവിതത്തിൽ എത്ര തെറ്റുകൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ആത്മാർഥമായി ഭഗവാനെ ശരണം പ്രാപിച്ച് അവിടുത്തെ തിരുനാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്നത് ആത്മശുദ്ധിയിലേക്കുള്ള മഹത്തായ വഴിയാണ്. > ഹരേ കൃഷ്ണ ഹരേ കൃഷ്ണ > കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ ഹരേ ഹരേ > ഹരേ രാമ ഹരേ രാമ രാമ രാമ ഹരേ ഹരേ ഈ മഹാമന്ത്രം ഭക്തിപൂർവം ജപിക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ ഹൃദയം ഭഗവാന്റെ സ്മരണയിൽ ലയിക്കുന്നു. അഹങ്കാരം, അസൂയ, ക്രോധം തുടങ്ങിയ മനസ്സിന്റെ അശുദ്ധികളെ അതിജീവിക്കാനും കൃഷ്ണഭക്തിയിൽ വളരാനും ഹരിനാമസങ്കീർത്തനം നമ്മെ സഹായിക്കുന്നു. വൈഷ്ണവ അപരാധത്തിൽ നിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുക ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഈ സന്ദർഭത്തിൽ മറ്റൊരു പ്രധാനപ്പെട്ട ആത്മീയ തത്ത്വവും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഭക്തന്മാരെ നിന്ദിക്കുന്നതും മറ്റു ഭക്തിപാരമ്പര്യങ്ങളെ അവഹേളിക്കുന്നതും ആത്മീയ പുരോഗതിക്ക് തടസ്സമാണ്. ഭഗവാനോടുള്ള യഥാർഥ ഭക്തി വിനയത്തിലും സഹിഷ്ണുതയിലും എല്ലാ ജീവികളോടുമുള്ള ആദരവിലും പ്രകടമാകണം. ഏകാദശി വ്രതത്തിന്റെ യഥാർഥ സന്ദേശം ഏകാദശി എന്നത് ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിക്കുന്ന ഒരു ദിവസം മാത്രമല്ല. മനസ്സിനെ ഭഗവാനിലേക്ക് തിരിക്കുന്നതിനും അനാവശ്യമായ ഭൗതിക ചിന്തകളിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്നതിനും ലഭിക്കുന്ന ആത്മീയ അവസരമാണ്. ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ നമുക്ക് ചെയ്യാം: 🌺 ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ തിരുനാമങ്ങൾ ജപിക്കാം. 🌺 ഭഗവദ്ഗീതയും ശ്രീമദ് ഭാഗവതവും ശ്രവിക്കുകയും പാരായണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യാം. 🌺 ഭഗവാന് തുളസീദളങ്ങൾ സമർപ്പിച്ച് പ്രാർഥിക്കാം. 🌺 കഴിയുന്നത്ര ഭഗവദ് സേവനങ്ങളിലും സത്സംഗങ്ങളിലും പങ്കുചേരാം. 🌺 രാത്രിയിൽ സാധിക്കുന്നവർ ഹരിനാമജപത്തിലും ഭഗവത് കഥാശ്രവണത്തിലും മുഴുകാം. 🌺 നമ്മുടെ കുടുംബത്തിന്റെയും പൂർവികരുടെയും ക്ഷേമത്തിനായി ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പ്രാർഥിക്കാം. ഏകാദശി വ്രതം ആരോഗ്യസ്ഥിതിക്കും കഴിവിനും അനുസരിച്ച് ആചരിക്കാം. വ്രതത്തിന്റെ ബാഹ്യനിയമങ്ങൾക്കൊപ്പം ഭഗവാനോടുള്ള സ്നേഹവും സമർപ്പണവുമാണ് നാം വളർത്തേണ്ടത്. പാശാങ്കുശ ഏകാദശിയുടെ പുണ്യഫലം? ബ്രഹ്മവൈവർത്ത പുരാണത്തിൽ വിവരിക്കുന്ന പാശാങ്കുശ ഏകാദശീ മഹാത്മ്യം അനുസരിച്ച്, ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നതും ഭഗവാൻ ശ്രീഹരിയെ ഭക്തിപൂർവം ആരാധിക്കുന്നതും അത്യന്തം പുണ്യകരമാണ്. അന്നദാനം, ജലദാനം, ഗോദാനം തുടങ്ങിയ ദാനധർമങ്ങളും ഈ ദിനത്തിന്റെ മഹിമയിൽ പ്രത്യേകം പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. യഥാശക്തി ദാനം ചെയ്യുക, ഭഗവാന്റെ തിരുനാമം ജപിക്കുക, മറ്റുള്ളവരോട് കരുണയോടെ പെരുമാറുക — ഇവയെല്ലാം ഭക്തിജീവിതത്തെ മനോഹരമാക്കുന്നു. നമുക്ക് ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടാം… ഈ പാശാങ്കുശ ഏകാദശിയിൽ നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിലെ അജ്ഞാനവും അഹങ്കാരവും അകറ്റി, കൃഷ്ണപ്രേമം വളർത്താൻ ഭഗവാൻ ശ്രീഹരിയോട് പ്രാർഥിക്കാം. ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും അവിടുത്തെ തിരുനാമം നമുക്ക് ആശ്രയമാകട്ടെ. ഭഗവാന്റെ കൃപ ലഭിക്കുന്ന ഏറ്റവും മനോഹരമായ മാർഗം അവിടുത്തെ സ്നേഹിക്കുകയും അവിടുത്തെ സേവിക്കുകയും അവിടുത്തെ തിരുനാമങ്ങൾ ജപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. ശ്രീ പദ്മനാഭ ഭഗവാന്റെ ദിവ്യകാരുണ്യം ഏവരിലും വർഷിക്കട്ടെ! > ഹരേ കൃഷ്ണ! ഹരേ കൃഷ്ണ! കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ! ഹരേ ഹരേ! ഹരേ രാമ! ഹരേ രാമ! രാമ രാമ! ഹരേ ഹരേ!

The historical and legendary encounter you are referring to is the meeting between the 16-year-old saint Sant Dnyaneshwar (also known as Jnaneshwar or Jnanadeva) and the mystical hatha yogi Changdev Maharaj, who was believed to have lived for 1,400 years through his intense yogic powers. This famous 13th-century event is a celebrated story in Maharashtrian Bhakti tradition, highlighting the triumph of spiritual wisdom (Atma-Gyan) over ego and supernatural powers (Siddhis). Changdev Maharaj was an extraordinarily powerful yogi who had defied death 42 times using his occult powers. When he heard about the vast spiritual fame of the young teenager Dnyaneshwar and his three siblings (Nivrittinath, Sopan, and Muktabai), he grew curious and decided to write a letter to Dnyaneshwar. However, Changdev faced an ego dilemma: he could not figure out how to address Dnyaneshwar. He couldn't address him as "Chiranjeev" (a blessing for a younger person) because Dnyaneshwar was a highly evolved spiritual master, but his pride also prevented him from addressing the 16-year-old boy as a superior or "Guru". Frustrated, Changdev sent a completely blank piece of paper. When the siblings received it, Dnyaneshwar’s younger sister, Muktabai, famously remarked, "Even after living for 1,400 years, this yogi remains as blank as this paper." Dnyaneshwar then wrote 65 profound verses of Vedantic truth on that paper and sent it back. This text is known today as the Changdev Pasashti. 2. The Grand Meeting: Tiger vs. Wall Unable to grasp the depth of the verses, Changdev decided to visit Dnyaneshwar in person to display his supernatural might. To awe the young saint, Changdev arrived riding a ferocious tiger, wielding a venomous cobra as a whip, accompanied by thousands of his disciples. At that time, Dnyaneshwar and his siblings were relaxing, sitting on a simple masonry mud wall. When they were informed that the great yogi was approaching, Dnyaneshwar decided to warmly welcome his guest. Instead of walking, Dnyaneshwar patted the inanimate stone wall and commanded it to fly forward. The heavy stone wall rose into the air and carried the siblings to meet Changdev. 3. The Surrender When Changdev saw a group of teenagers commanding an inanimate object (the stone wall) to fly, his pride was completely shattered. He realized that while his own siddhis gave him control over living creatures (like the tiger and snake), Dnyaneshwar’s spiritual realization gave him mastery over nature itself. Changdev immediately dismounted the tiger, cast away the serpent, and bowed at the feet of the young saint. He renounced his pride, surrendered his ego, and became a disciple of the siblings, choosing Dnyaneshwar's young sister Muktabai as his ultimate spiritual guide. പതിനാറാം വയസ്സിൽ പരമജ്ഞാനം നേടിയ സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വറും (ജ്ഞാനദേവ്), തന്റെ യോഗശക്തിയാൽ 1400 വർഷം ജീവിച്ചിരുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ചാംഗ്ദേവ് മഹാരാജും തമ്മിലുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കൂടിക്കാഴ്ചയെക്കുറിച്ചാണ് നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത്. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഭക്തിപ്രസ്ഥാന കാലത്തുണ്ടായ ഈ സംഭവം, ആത്മജ്ഞാനത്തിന് മുന്നിൽ അഹങ്കാരവും സിദ്ധികളും എങ്ങനെ വഴിമാറുന്നു എന്ന് കാണിച്ചുതരുന്ന ഒരു അത്ഭുതകഥയാണ്. 1. എഴുതാത്ത കത്ത് (ശൂന്യമായ കത്ത്) തന്റെ യോഗബലത്താൽ മരണത്തെ 42 തവണ തോൽപ്പിച്ച ആളായിരുന്നു ചാംഗ്ദേവ് മഹാരാജ്. കൗമാരപ്രായക്കാരായ ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെയും സഹോദരങ്ങളുടെയും (നിവൃത്തിനാഥ്, സോപാൻ, മുക്താബായ്) ആത്മീയ കീർത്തിയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ചാംഗ്ദേവ്, അവർക്കൊരു കത്തയക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. എന്നാൽ ഒരു വലിയ അഹങ്കാര പ്രശ്നം അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടി. തന്നെക്കാൾ പ്രായം കുറഞ്ഞ ജ്ഞാനേശ്വറിനെ എങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യും? പ്രായത്തിൽ ചെറിയ കുട്ടിയായതുകൊണ്ട് 'ചിരഞ്ജീവി' എന്ന് അനുഗ്രഹിച്ച് എഴുതാൻ ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെ ആത്മീയ ഔന്നത്യം സമ്മതിച്ചില്ല. എന്നാൽ കൗമാരക്കാരനായ ഒരു കുട്ടിയെ ബഹുമാനത്തോടെ 'ഗുരു' എന്ന് വിളിക്കാൻ ചാംഗ്ദേവിന്റെ അഹങ്കാരവും അനുവദിച്ചില്ല. ഒടുവിൽ, ഒന്നും എഴുതാതെ ഒരു വെറും വെള്ളക്കടലാസ് (Blank paper) അദ്ദേഹം ജ്ഞാനേശ്വറിന് അയച്ചു. കത്ത് കിട്ടിയപ്പോൾ ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെ അനിയത്തി മുക്താബായ് പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: "1400 വർഷം ജീവിച്ചിട്ടും ഈ യോഗി ഈ കടലാസ് പോലെ ഇപ്പോഴും ശൂന്യനാണ്!" തുടർന്ന്, ജ്ഞാനേശ്വർ ആ കടലാസിൽ അദ്വൈത വേദാന്തത്തിന്റെ സാരമുൾക്കൊള്ളുന്ന 65 അമൂല്യ ശ്ലോകങ്ങൾ എഴുതി തിരിച്ചയച്ചു. ഈ കൃതി ഇന്ന് 'ചാംഗ്ദേവ് പസാഷ്ടി' (Changdev Pasashti) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. 2. ആനപ്പുറത്തല്ല, പുലിപ്പുറത്ത് വന്ന യോഗി! ആ ശ്ലോകങ്ങളുടെ ആഴം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്ത ചാംഗ്ദേവ്, തന്റെ അമാനുഷിക ശക്തികൾ കാണിച്ച് ജ്ഞാനേശ്വറിനെ ഭയപ്പെടുത്താനായി നേരിട്ട് വരാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഒരു കൂറ്റൻ കടുവയുടെ പുറത്തിരുന്ന്, വിഷപ്പാമ്പിനെ ചാട്ടയാക്കി പിടിച്ച്, ആയിരക്കണക്കിന് അനുയായികളുമായാണ് ചാംഗ്ദേവ് വന്നത്. ആ സമയത്ത് ജ്ഞാനേശ്വറും സഹോദരങ്ങളും ഒരു പഴയ മൺമതിലിൽ (mud wall) ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. ചാംഗ്ദേവ് വരുന്നത് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, അതിഥിയെ സ്വീകരിക്കാൻ ജ്ഞാനേശ്വർ തീരുമാനിച്ചു. നടന്നുപോകുന്നതിന് പകരം, ജ്ഞാനേശ്വർ തങ്ങൾ ഇരുന്നിരുന്ന ആ ജീവനില്ലാത്ത കല്ലുമതിലിനെ തട്ടി അതിനോട് മുന്നോട്ട് പറക്കാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു. അത്ഭുതമെന്നു പറയട്ടെ, ആ മതിൽ വായുവിൽ ഉയർന്ന് അവരെയും വഹിച്ച് ചാംഗ്ദേവിന്റെ മുന്നിലേക്ക് പറന്നുചെന്നു! 3. അഹങ്കാരം തകർന്ന നിമിഷം ജീവനില്ലാത്ത ഒരു മൺമതിൽ വായുവിൽ പറന്നു വരുന്നത് കണ്ട ചാംഗ്ദേവ് അന്തംവിട്ടുപോയി. തന്റെ ശക്തി കൊണ്ട് ജീവനുള്ള മൃഗങ്ങളെ (കടുവയെയും പാമ്പിനെയും) മാത്രമേ തനിക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനാകൂ എന്നും, എന്നാൽ ജ്ഞാനേശ്വറിന് പ്രകൃതിയുടെ മേൽ തന്നെ ആധിപത്യമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. തന്റെ യോഗസിദ്ധികളേക്കാൾ വലുതാണ് ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെ ആത്മജ്ഞാനം എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ചാംഗ്ദേവ് ഉടൻ തന്നെ കടുവയുടെ പുറത്തുനിന്ന് ഇറങ്ങി, പാമ്പിനെ ദൂരെയെറിഞ്ഞ് ആ 16 വയസ്സുകാരന്റെ കാൽക്കൽ വീണ് മാപ്പപേക്ഷിച്ചു. തന്റെ അഹങ്കാരമെല്ലാം വെടിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിക്കുകയും, ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെ അനിയത്തിയായ മുക്താബായെ തന്റെ ആത്മീയ ഗുരുവായി വരിക്കുകയും ചെയ്തു.

സനാതന ധർമ്മത്തിലെ നാല് മഹാവാക്യങ്ങളിൽ ഒന്നായ 'തത്ത്വമസി' (Tat Tvam Asi) എന്ന വേദവാക്യം ഉപനിഷത്തിൽ ഒൻപത് തവണ ആവർത്തിച്ചു പറയുന്നുണ്ട്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: ഉപനിഷത്ത്: സാമവേദത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്തിലാണ് (ആറാം അധ്യായം) ഈ മഹാവാക്യം ഉള്ളത്. ഗുരു-ശിഷ്യ സംവാദം: ഉദ്ദാലകൻ എന്ന മഹർഷി തന്റെ മകനും ശിഷ്യനുമായ ശ്വേതകേതുവിന് ആത്മജ്ഞാനം ഉപദേശിച്ചു കൊടുക്കുന്ന ഭാഗത്താണിത് വരുന്നത്. ഓരോ പ്രത്യേക ഉദാഹരണങ്ങളിലൂടെ പരബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിച്ച ശേഷം, ഒടുവിൽ "അത് നീയാകുന്നു ശ്വേതകേതു" എന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറയാൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത് ഒൻപത് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നത്. അർത്ഥം: തത് (അത്/പരബ്രഹ്മം) + ത്വം (നീ) + അസി (ആകുന്നു). അതായത്, നീ അന്വേഷിക്കുന്ന ആ പരമമായ സത്യം അല്ലെങ്കിൽ ദൈവീകത വേറെങ്ങുമല്ല, അതു നീ തന്നെയാണ് (ജീവാത്മാവും പരമാത്മാവും ഒന്നാണെന്ന അദ്വൈത ദർശനം). ശബരിമലയിലെ പ്രാധാന്യം: കേരളത്തിലെ പ്രശസ്തമായ ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വലിയ അക്ഷരങ്ങളിൽ 'തത്ത്വമസി' എന്ന് എഴുതിവെച്ചിരിക്കുന്നത് കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭക്തനും ഈശ്വരനും ഒന്നാണെന്ന തത്വമാണ് ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്. ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്തിൽ ഉദ്ദാലക മഹർഷി തന്റെ മകനായ ശ്വേതകേതുവിന് പരമാത്മാവും ജീവാത്മാവും ഒന്നാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുക്കാൻ ഒൻപത് വ്യത്യസ്ത ഉദാഹരണങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്. ഓരോ ഉദാഹരണത്തിന് ശേഷവും അദ്ദേഹം 'തത്ത്വമസി' (അത് നീയാകുന്നു) എന്ന് ആവർത്തിക്കുന്നു. ആ ഒൻപത് ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. തേനീച്ചകളും തേനും: തേനീച്ചകൾ പലതരം പൂക്കളിൽ നിന്ന് മധുരം ശേഖരിച്ച് ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് തേനാക്കി മാറ്റുന്നു. തേനായി മാറിക്കഴിഞ്ഞാൽ, താൻ ഇന്ന പൂവിൽ നിന്ന് വന്നതാണെന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാൻ ആ മധുരത്തുള്ളികൾക്ക് കഴിയില്ല. അതുപോലെ, ഉറക്കത്തിൽ നിന്നും മരണശേഷവും ജീവികൾ പരമാത്മാവിൽ ലയിക്കുമ്പോൾ തങ്ങളുടെ വ്യക്തിത്വം തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. 2. നദികളും സമുദ്രവും: കിഴക്കോട്ടും പടിഞ്ഞാറോട്ടും ഒഴുകുന്ന നദികളെല്ലാം ഒടുവിൽ ചെന്നെത്തുന്നത് സമുദ്രത്തിലാണ്. സമുദ്രത്തിൽ എത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ താൻ ഗംഗയാണെന്നോ യമുനയാണെന്നോ ഉള്ള വ്യത്യാസം നദികൾക്ക് ഉണ്ടാകില്ല. അവ സമുദ്രം മാത്രമായി മാറുന്നു. 3. ജീവനുള്ള വൃക്ഷം: ഒരു വലിയ വൃക്ഷത്തിന്റെ കൊമ്പിൽ വെട്ടിയാൽ അതിൽ നിന്ന് നീരൊഴുക്ക് ഉണ്ടാകും, പക്ഷേ മരം ഉണങ്ങിപ്പോകില്ല. കാരണം ജീവൻ അതിൽ മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. എന്നാൽ ജീവൻ ആ മരത്തെ കൈവിടുമ്പോൾ അത് ഉണങ്ങി നശിക്കുന്നു. ശരീരം നശിച്ചാലും ഉള്ളിലെ ജീവൻ (ആത്മാവ്) നശിക്കുന്നില്ല എന്ന് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 4. ആല്മരത്തിന്റെ വിത്ത്: മഹർഷി ശ്വേതകേതുവിനോട് ഒരു പേരാലിന്റെ ചെറിയ പഴം പൊട്ടിക്കാൻ പറയുന്നു. അതിനുള്ളിലെ ചെറിയ വിത്ത് വീണ്ടും പൊട്ടിക്കാൻ പറയുമ്പോൾ അതിനുള്ളിൽ ഒന്നും കാണാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ ആ കണ്ണinvisible ആയ സൂക്ഷ്മമായ ശക്തിയിലാണ് ഇത്രയും വലിയ പേരാൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നത്. ആ സൂക്ഷ്മശക്തിയാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആത്മാവ്. 5. വെള്ളത്തിൽ ലയിച്ച ഉപ്പ്: ഒരു പാത്രം വെള്ളത്തിൽ അല്പം ഉപ്പ് കലക്കാൻ മഹർഷി ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അടുത്ത ദിവസം നോക്കുമ്പോൾ ഉപ്പ് കാണാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ വെള്ളത്തിന്റെ ഏത് ഭാഗത്ത് നിന്ന് രുചിച്ചാലും ഉപ്പിന്റെ സാന്നിധ്യം അറിയാം. അതുപോലെ ഈശ്വരൻ പ്രപഞ്ചത്തിൽ എങ്ങും ദൃശ്യമാകാതെ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. 6. വഴിതെറ്റിയ യാത്രക്കാരൻ (ഗാന്ധാര പുരുഷൻ): ഒരു യാത്രക്കാരന്റെ കണ്ണുകൾ കെട്ടി കാട്ടിൽ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അയാൾക്ക് വഴി കണ്ടെത്താനാകില്ല. എന്നാൽ കെട്ടഴിച്ചു വിടുകയും കൃത്യമായ വഴി പറഞ്ഞു കൊടുക്കാൻ ഒരു വഴികാട്ടി (ഗുരു) ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്താൽ അയാൾ സ്വന്തം നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തും. അത് പോലെ അജ്ഞാനാന്ധകാരത്തിൽ കഴിയുന്ന മനുഷ്യന് ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന് ഒരു ഗുരു ആവശ്യമാണ്. 7. മരിക്കാറായ മനുഷ്യൻ: ഒരു മനുഷ്യൻ മരണത്തോട് അടുക്കുമ്പോൾ അയാളുടെ സംസാരശേഷി മനസ്സിലും, മനസ്സ് പ്രാണനിലും, പ്രാണൻ തേജസ്സിലും, തേജസ്സ് പരമാത്മാവിലും ലയിക്കുന്നു. അപ്പോൾ അയാൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ളവരെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല. ജീവൻ പരമാത്മാവിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന പ്രക്രിയയാണിത്. 8. കള്ളനെ തിരിച്ചറിയുന്ന പരീക്ഷ (തപ്തമാഷ പരീക്ഷ): പണ്ടുകാലത്ത് മോഷ്ടാവെന്ന് സംശയിക്കുന്നവനെ പഴുത്ത കോടാലി തൊടീക്കുന്ന ഒരു പരീക്ഷ ഉണ്ടായിരുന്നു. അയാൾ കള്ളനാണെങ്കിൽ ഭയം കാരണം കൈ പൊള്ളും. എന്നാൽ നിരപരാധിയാണെങ്കിൽ സത്യത്തിന്റെ കരുത്തിൽ കൈ പൊള്ളില്ല. സത്യം അറിയുന്നവൻ ഒരിക്കലും സംസാരബന്ധനങ്ങളിൽ പെട്ട് ഉരുകുകയില്ല. 9. ജഗത്തിന്റെ ഉത്പത്തി: പ്രപഞ്ചം ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുൻപ് 'സത്' (സത്യം/ബ്രഹ്മം) മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അതിൽ നിന്നാണ് ബാക്കി എല്ലാ ദൃശ്യപ്രപഞ്ചവും ഉണ്ടായത്. മൺപാത്രങ്ങൾ പലതുണ്ടെങ്കിലും അവയെല്ലാം മണ്ണാണെന്ന യാഥാർത്ഥ്യം പോലെ, പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും സത്ത ആ പരബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്. ഈ ഒൻപത് അവസ്ഥകളിലും നിലനിൽക്കുന്ന ആ പരമമായ സത്യം തന്നെയാണ് ശ്വേതകേതുവായ 'നീ' എന്ന് ഉദ്ദാലക മഹർഷി അടിവരയിട്ടു പറയുന്നു.

സൂര്യഭഗവാന് മൂന്നുനേരവും അർഘ്യം സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ ജപിക്കേണ്ട പ്രധാന മന്ത്രവും അതിന്റെ ആത്മീയ തത്വവും താഴെ നൽകുന്നു. സൂര്യപ്രീതിക്കായും ആത്മശുദ്ധിക്കായും ത്രിസന്ധ്യകളിൽ (രാവിലെ, ഉച്ചയ്ക്ക്, വൈകുന്നേരം) അർഘ്യം വഴിപാടായി നൽകുമ്പോൾ ജപിക്കുന്നത് പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഗായത്രീ മന്ത്രം ആണ്. 1. ജപിക്കേണ്ട മന്ത്രം "ഓം ഭൂർഭുവഃ സ്വഃ തത് സവിതുർ വരേണ്യം ഭർഗോ ദേവസ്യ ധീമഹി ധിയോ യോ നഃ പ്രചോദയാത്‌" (അർത്ഥം: ഭൂമി, അന്തരീക്ഷം, സ്വർഗ്ഗം എന്നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പ്രകാശസ്വരൂപനും സർവ്വചരാചരങ്ങളുടെയും സൃഷ്ടാവുമായ ആ പരമപൊരുളിനെ ഞങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുന്നു. ആ ദിവ്യപ്രകാശം ഞങ്ങളുടെ ബുദ്ധിയെ ഉണർത്തുകയും നന്മയിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.) 2. അർഘ്യസമർപ്പണത്തിന്റെ ആത്മീയ തത്വം ഹിന്ദുധർമ്മപ്രകാരം അർഘ്യം നൽകുന്നത് വെറുമൊരു ചടങ്ങല്ല, അതിന് ആഴമേറിയ ആത്മീയവും ശാസ്ത്രീയവുമായ തത്വങ്ങളുണ്ട്: ഈശ്വരീയ ചൈതന്യത്തോടുള്ള കൃതജ്ഞത: പ്രപഞ്ചത്തിലെ സകല ജീവജാലങ്ങൾക്കും പ്രാണനും ഊർജ്ജവും നൽകുന്നത് സൂര്യനാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷ ദൈവമായ സൂര്യഭഗവാന് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ നമ്മൾ പ്രകൃതിയോടും പ്രപഞ്ചശക്തിയോടും നന്ദി പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. അഹംഭാവത്തിന്റെ സമർപ്പണം: അർഘ്യപാത്രത്തിലെ ജലം നമ്മുടെ ജീവനെയും ആത്മാവിനെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. സൂര്യനിലേക്ക് ഈ ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവത്തെയും (അഹംഭാവം) കാമക്രോധാദി വികാരങ്ങളെയും ഈശ്വരപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് ശുദ്ധനാകുന്നു എന്നതാണതിന്റെ തത്വം. ത്രിസന്ധ്യകളുടെ പ്രാധാന്യം: പ്രഭാതത്തിൽ: പുതിയൊരു ദിവസത്തിലേക്ക് ബുദ്ധിയെയും ശരീരത്തെയും ഉണർത്താൻ. മധ്യാഹ്നത്തിൽ (ഉച്ചയ്ക്ക്): കർമ്മരംഗത്ത് ഊർജ്ജസ്വലത നിലനിർത്താൻ. സായംസന്ധ്യയിൽ (വൈകുന്നേരം): പകൽ ചെയ്ത തെറ്റുകൾക്ക് മാപ്പുചോദിച്ച്, മനസ്സിന് ശാന്തി നൽകാൻ. 3. അർഘ്യം നൽകേണ്ട രീതി രാവിലെ: കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ് നിന്ന്, കൈകൾ നെഞ്ചിന് മുകളിലോ തലയ്ക്ക് മുകളിലോ പിടിച്ച് അർഘ്യം നൽകാം. ഉച്ചയ്ക്ക്: കിഴക്കോട്ടോ വടക്കോട്ടോ തിരിഞ്ഞ് നിന്ന്, കൈകൾ നെഞ്ചിന് നേരെ പിടിച്ച് നൽകാം. വൈകുന്നേരം: പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിഞ്ഞ് നിന്ന്, കൈകൾ ഒക്കത്തിന് (അരക്കെട്ടിന്) നേരെ താഴെയായി പിടിച്ച് അർഘ്യം സമർപ്പിക്കാം. ശ്രദ്ധിക്കുക: അർഘ്യം സമർപ്പിക്കുന്ന ജലം ഒരിക്കലും കാൽക്കൽ വീഴാൻ പാടില്ല. അതിനാൽ പുഴയിലോ, ചെടികളുടെ ചുവട്ടിലോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു പാത്രത്തിലോ വീഴത്തക്ക വേണം.

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിൽ രണ്ടു പ്രധാന സന്ദർഭങ്ങളിലാണ് സാംഖ്യയോഗം ഉപദേശിക്കുന്നത്. മൂന്നാം സ്കന്ധത്തിൽ കപില മഹർഷി തന്റെ മാതാവായ ദേവഹൂതിക്കും, പതിനൊന്നാം സ്കന്ധത്തിൽ (ഉദ്ധവ ഗീതയിൽ) ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാൻ തന്റെ ഭക്തനും സഖാവുമായ ഉദ്ധവനും സാംഖ്യശാസ്ത്രം ഉപദേശിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയും പുരുഷനും തമ്മിലുള്ള വിവേചനമാണ് രണ്ടു സാംഖ്യയോഗത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനമെങ്കിലും, ഉപദേശിച്ച വ്യക്തികൾ, കേൾവിക്കാരുടെ മാനസികാവസ്ഥ, തത്ത്വങ്ങളുടെ എണ്ണം, ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യം എന്നിവയിൽ ഇവ തമ്മിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ചില വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ഉപദേശകനും ഉപദേശ രൂപവും കപില സാംഖ്യം: വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമായ കപില മഹർഷി ഒരു മകന്റെ സ്ഥാനത്തുനിന്നാണ് മാതാവായ ദേവഹൂതിക്ക് ഇത് ഉപദേശിക്കുന്നത്. ഇത് ആത്മീയ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയവും വ്യവസ്ഥാപിതവുമായ വിവരണമാണ്. ഉദ്ധവ സാംഖ്യം: ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാൻ തന്റെ അവതാരലീലകൾ അവസാനിപ്പിച്ച് വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, പരമ സഖാവായ ഉദ്ധവന് ഉപദേശിക്കുന്നതാണ് ഇത്. ഇത് കൂടുതൽ പ്രായോഗികവും ആത്മീയവുമായ ഉപദേശങ്ങളുടെ സമാഹാരമാണ്. 2. തത്ത്വങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലുള്ള വ്യത്യാസം (Enumeration of Tattvas) കപില സാംഖ്യം: പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയെ 25 തത്ത്വങ്ങളായി കപിലൻ തരംതിരിക്കുന്നു. പ്രകൃതി, മഹത്തത്ത്വം, അഹങ്കാരം, മനസ്സ്, 5 ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ, 5 കർമേന്ദ്രിയങ്ങൾ, 5 തന്മാത്രകൾ, 5 മഹാഭൂതങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്ന 24 ജ്ഞാനവിഷയങ്ങളും, 25-ാമതായി ജീവാത്മാവും (പുരുഷൻ) ചേർന്നതാണ് കപിലന്റെ സാംഖ്യം. (ഭാഗവതത്തിലെ ഈ സാംഖ്യത്തിൽ ഈ 25-നും അപ്പുറം പരമാത്മാവിനെ 26-ാമത് തത്ത്വമായി കൽപ്പിക്കുന്നു). ഉദ്ധവ സാംഖ്യം: ഉദ്ധവ ഗീതയിൽ തത്ത്വങ്ങളുടെ എണ്ണത്തെക്കുറിച്ച് കൃഷ്ണൻ കൂടുതൽ വിശാലമായ വ്യാഖ്യാനം നൽകുന്നു. വിവിധ ഋഷിമാർ 9, 11, 28, അഥവാ 26 എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത എണ്ണത്തിൽ തത്ത്വങ്ങളെ കണക്കാക്കാറുണ്ടെന്ന് കൃഷ്ണൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു. എന്നാൽ എല്ലാം ഒരേ സത്യത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളാണെന്നും, പരമാത്മാവിനെ ഉൾപ്പെടുത്തി അവയെല്ലാം ചുരുക്കി കാണിക്കാമെന്നും ഭഗവാൻ സമർത്ഥിക്കുന്നു. 3. ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും തമ്മിലുള്ള മുൻഗണന കപില സാംഖ്യം (ഭക്തിപ്രധാനം): കപിലൻ തന്റെ സാംഖ്യത്തെ ഭക്തിയോഗത്തോട് ശക്തമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയും പുരുഷനും തമ്മിലുള്ള വേർതിരിവ് പഠിപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം, ഭഗവാന്റെ രൂപത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നതിനും, നിഷ്കാമമായ ഭക്തിയിലൂടെ (നിർഗുണ ഭക്തി) മുക്തി നേടുന്നതിനും കപിലൻ ദേവഹൂതിയോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഉദ്ധവ സാംഖ്യം (ജ്ഞാന-വൈരാഗ്യപ്രധാനം): ഉദ്ധവനോട് ഭഗവാൻ പറയുന്നത് ലൗകികമായ ലോകത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വൈരാഗ്യം നേടാമെന്നും ഭേദചിന്തകൾ അവസാനിപ്പിച്ച് എല്ലാറ്റിലും ഈശ്വരനെ ദർശിക്കാമെന്നുമാണ്. പ്രപഞ്ചം ഒരു മായയാണെന്നും, ആത്മാവ് ഒന്നുമാത്രമാണെന്നുമുള്ള അദ്വൈത ചിന്തയ്ക്ക് സമാനമായ ജ്ഞാനത്തിനാണ് ഇതിൽ കൂടുതൽ ഊന്നൽ. 4. കേൾവിക്കാരും ലക്ഷ്യവും ദേവഹൂതി: ലൗകിക സുഖങ്ങളിൽ മടുപ്പ് തോന്നി, തന്റെ അജ്ഞതയെ മാറ്റിത്തരണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടാണ് ദേവഹൂതി കപിലനെ സമീപിക്കുന്നത്. അതിനാൽ പ്രകൃതിയുടെ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് ആത്മാവിനെ വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള ധ്യാനമാർഗ്ഗമാണ് കപിലൻ ഉപദേശിക്കുന്നത്. ഉദ്ധവൻ: ഭഗവാന്റെ വിരഹവേദനയിൽ ദുഃഖിതനായ, ഇതിനകം തന്നെ വലിയ ജ്ഞാനിയായ ഭക്തനാണ് ഉദ്ധവൻ. അതുകൊണ്ട്, ഈ ലോകത്തിലെ സുഖദുഃഖങ്ങൾ വെറും മിഥ്യയാണെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്തി അവനെ കർമ്മബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വിമുക്തനാക്കാനാണ് ഭഗവാൻ സാംഖ്യം ഉപദേശിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ (താരതമ്യപ്പട്ടിക): സവിശേഷത കപില സാംഖ്യം (ദേവഹൂതിക്ക്) ഉദ്ധവ സാംഖ്യം (ഉദ്ധവന്) ഉപദേശകൻ കപില മഹർഷി (വിഷ്ണു അവതാരം) ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാൻ പ്രധാന ശൈലി ശാസ്ത്രീയമായ പ്രപഞ്ച വിശകലനം (Analytic) ആത്മീയമായ ഏകത്വ ദർശനം (Synthesis/Non-dualism) തത്ത്വങ്ങൾ 25 തത്ത്വങ്ങളുടെ കൃത്യമായ വിഭജനം തത്ത്വങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലുള്ള വൈവിധ്യത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നു പ്രധാന മാർഗ്ഗം ധ്യാനവും ഭഗവദ് രൂപത്തിലുള്ള ഭക്തിയും ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം, സർവ്വ സമത്വ ദർശനം പരമാത്മാവിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ പ്രകൃതിയുടെ ഘടനയെ മനസ്സിലാക്കുക എന്നതാണ് കപിലന്റെ മാർഗ്ഗമെങ്കിൽ, പ്രകൃതിയുടെ മായയെ ജ്ഞാനം കൊണ്ട് മറികടന്ന് എല്ലാം ഭഗവന്മയമായി കാണുക എന്നതാണ് കൃഷ്ണൻ ഉദ്ധവന് നൽകുന്ന സാംഖ്യോപദേശം.

ഒരു ആശ്രമത്തിൽ രണ്ട് സന്യാസിമാർ തമ്മിൽ തർക്കം ഉണ്ടായി. ഒരു അമ്പലത്തിന്റെ ഗോപുരത്തിൽ കോടി ചലിച്ചുകൊണ്ടേ ഇരിക്കുന്നു. ഒരു സന്യാസി പറഞ്ഞു കോടി ചലിക്കുന്നു മറ്റേ സന്യാസി പറഞ്ഞു കോടിയല്ല ചലിക്കുന്നത് വായു ആണ് ചലിക്കുന്നത്.തർക്കം കൂടിയപ്പോൾ ആശ്രമത്തിലെ അധിപതി ആയ സന്യാസി പറഞ്ഞു വായും അല്ല കോടിയും അല്ല.നിങ്ങളുടെ മനസ്സാണ് ചലിക്കുന്നത്. ഇത് വേദാന്ത പരമായി പറയാം. വേദാന്ത ചിന്തകളുമായി, പ്രത്യേകിച്ച് അദ്വൈത വേദാന്തവുമായി (Advaita Vedanta) തികച്ചും ചേർന്നുപോകുന്ന ഒന്നാണ്. ഗുരു പറഞ്ഞ "വായുവുമല്ല, കൊടിയുമല്ല, നിങ്ങളുടെ മനസ്സാണ് ചലിക്കുന്നത്" എന്ന വാചകത്തെ വേദാന്തപരമായി താഴെ പറയുന്ന രീതികളിൽ വിശദീകരിക്കാം: 1. ദൃഷ്ടി-സൃഷ്ടി വാദം (Drishti-Srishti Vada) വേദാന്തത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു തത്വമാണിത്. നമ്മുടെ കാഴ്ചപ്പാടാണ് (ദൃഷ്ടി) ഈ ലോകത്തെ (സൃഷ്ടി) ഉണ്ടാക്കുന്നത്. പുറത്തു നടക്കുന്ന ഒരു സംഭവത്തിന് നാം കൊടുക്കുന്ന അർത്ഥം നമ്മുടെ മനസ്സിന് അനുസരിച്ചായിരിക്കും. കൊടി ചലിക്കുന്നത് കണ്ണുകൾ കാണുന്നു. കാറ്റാണ് അതിന് കാരണം എന്ന് ബുദ്ധി ചിന്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഇവ രണ്ടിനെയും തിരിച്ചറിയുകയും തർക്കത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് മനസ്സാണ്. മനസ്സ് ഇല്ലെങ്കിൽ അവിടെ കൊടിയുടെ ചലനവുമില്ല, കാറ്റിന്റെ സാന്നിധ്യവുമില്ല. 2. മനസ്സിന്റെ ചഞ്ചലത (The Wavering Mind) വേദാന്തപ്രകാരം ബാഹ്യലോകം എന്നത് നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ ഒരു പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്. പുറത്തുള്ള കൊടിയോ വായുവോ അല്ല യഥാർത്ഥത്തിൽ ചലിക്കുന്നത്, മറിച്ച് സന്യാസിമാരുടെ മനസ്സാണ് ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് (ചഞ്ചലമായിരിക്കുന്നത്). മനസ്സ് ശാന്തമാണെങ്കിൽ പുറത്തുള്ള യാതൊരു ചലനവും നമ്മളെ ബാധിക്കുകയോ നമ്മളിൽ തർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയോ ഇല്ല. 3. മായയും അധ്യാസവും (Maya and Adhyasa) അദ്വൈത വേദാന്തത്തിൽ 'അധ്യാസം' എന്നാൽ ഒന്നിനെ മറ്റൊന്നായി തെറ്റിദ്ധരിക്കുക എന്നാണ് (ഉദാഹരണത്തിന് ഇരുട്ടിൽ കയറിനെ കണ്ട് പാമ്പാണെന്ന് ഭയപ്പെടുന്നത്). ഇവിടെ കൊടിയുടെയും വായുവിന്റെയും ചലനം എന്നത് കേവലം ബാഹ്യമായ പ്രതിഭാസങ്ങൾ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ സന്യാസിമാർ ആ ബാഹ്യ സത്യങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിപ്പോവുകയും, അതിന് പിന്നിലെ പരമമായ സത്യം മറക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവര്യൻ അവരെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് ബാഹ്യമായ ഈ മാറ്റങ്ങളെല്ലാം (മായ) നിങ്ങളുടെ മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടി മാത്രമാണെന്നാണ്. 4. പരമമായ സാക്ഷി ബോധം (The Witness Consciousness) വേദാന്തത്തിന്റെ ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യം എന്നത് മനസ്സിനും ശരീരത്തിനും അപ്പുറമുള്ള 'ആത്മാവ്' അല്ലെങ്കിൽ 'സാക്ഷി ബോധം' (Sakshi Chaitanya) കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ്. കാറ്റും കൊടിയും ചലിക്കുന്നവയാണ് (അനാത്മം). മനസ്സ് അതിനെ നോക്കിക്കണ്ട് ചലിക്കുന്നു (അതും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതാണ്). എന്നാൽ ഇവയെല്ലാം തിരിച്ചറിയുന്ന, ഒരിക്കലും ചലിക്കാത്ത ഒരു 'സാക്ഷി' നമ്മളിലുണ്ട്. അതാണ് നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം. സന്യാസിമാർ ചലിക്കുന്ന മനസ്സിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ചലിക്കാത്ത ആത്മബോധത്തിലേക്ക് മടങ്ങണം എന്നാണ് ഗുരു ഇതിലൂടെ ഉപദേശിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ: ബാഹ്യലോകത്തെ തർക്കങ്ങൾക്കും മാറ്റങ്ങൾക്കും കാരണം പുറത്തുള്ള വസ്തുക്കളല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങളാണ്. മനസ്സ് അടങ്ങുമ്പോൾ തർക്കങ്ങൾ അവസാനിക്കുകയും, പ്രപഞ്ചം അതിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ (ബ്രഹ്മമായി) ദർശിക്കാൻ സാധിക്കുകയും ചെയ്യും എന്ന വലിയ തത്വമാണ് ഈ ചെറിയ കഥയിലൂടെ ഗുരു സന്യാസിമാർക്ക് നൽകിയത്.

പുരാണങ്ങളും ഭാഗവതവും അനുസരിച്ച്, ബ്രഹ്മാവ് പ്രപഞ്ചത്തിലെ ജീവജാലങ്ങളെയും ഗ്രഹങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് മുൻപ് മഹാവിഷ്ണു നേരിട്ട് സൃഷ്ടിച്ച ചില പ്രധാന ഘടകങ്ങളുണ്ട്. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മൂലഘടകങ്ങൾ (മഹത്തത്ത്വം): പ്രപഞ്ചം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ പ്രകൃതി, കാലം (സമയം), ജീവാത്മാക്കൾ, ത്രിഗുണങ്ങൾ (സത്ത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്) എന്നിവ വിഷ്ണു ഭഗവാനാണ് ആദ്യം പ്രകടമാക്കിയത്. പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മരൂപങ്ങൾ: ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി എന്നീ പഞ്ചഭൂതങ്ങളും അവയുടെ തന്മാത്രകളും വിഷ്ണുവിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. ഗർഭോദകശായി വിഷ്ണു: മഹാവിഷ്ണു പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിക്കായി തന്റെ തന്നെ അംശമായി ഗർഭോദകം എന്ന പ്രപഞ്ച സമുദ്രത്തിൽ പള്ളികൊള്ളുന്ന രൂപം സ്വീകരിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജനനം: വിഷ്ണു ഭഗവാന്റെ നാഭിയിൽ (പൊക്കിൾ) നിന്ന് ഒരു ദിവ്യമായ താമരപ്പൂവ് വിരിഞ്ഞുയർന്നു. ഈ താമരയിലാണ് സകല ചരാചരങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ചുമതലയുമായി ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചത്. വേദങ്ങൾ: പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടി എങ്ങനെ നടത്തണം എന്ന ജ്ഞാനം നൽകുന്നതിനായി വിഷ്ണു ഭഗവാൻ വേദങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന് ഉപദേശിച്ചു നൽകി. ചുരുക്കത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവിന് സൃഷ്ടികർമ്മം നടത്താനുള്ള അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും വിത്തുമാണ് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ആദ്യമേ സൃഷ്ടിച്ചത്. അതിന് ശേഷമാണ് ബ്രഹ്മാവ് ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഭൗതികമായ രൂപകൽപ്പന നിർവ്വഹിച്ചത്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഭാഗവതത്തിലെ സൃഷ്ടിക്രമത്തെക്കുറിച്ച്‌. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടി എന്നത് വളരെ വ്യവസ്ഥാപിതമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ഇത് പ്രധാനമായും രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളായി തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു: സർഗ്ഗം (മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ നേരിട്ടുള്ള സൃഷ്ടി), വിസർഗ്ഗം (ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടി). ഇവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദമായ വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: 1. ഭാഗവതത്തിലെ സൃഷ്ടിക്രമം (സർഗ്ഗം - മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സൃഷ്ടി) മഹാവിഷ്ണു ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് മുൻപും ശേഷവുമായി പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചതിനെ 'സർഗ്ഗം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭാഗവത തൃതീയ സ്കന്ധത്തിൽ (മൂന്നാം അദ്ധ്യായം) ഇതിനെ 9 ഘട്ടങ്ങളായി വിവരിക്കുന്നു: മഹത്തത്ത്വം: ഭഗവാന്റെ പ്രകൃതിക്ഷോഭത്താൽ ത്രിഗുണങ്ങൾ (സത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്) സമനില തെറ്റി പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദ്യ മൂലരൂപം ഉണ്ടാവുന്നു. അഹങ്കാരം: ഇതിൽ നിന്നും സാത്വികം, രാജസം, താമസം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് തരം അഹങ്കാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ഭൂതസൃഷ്ടി (പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ): ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം എന്നീ തന്മാത്രകളും അവയിൽ നിന്ന് ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി എന്നിവയും ഉണ്ടാകുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ: ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും (കണ്ണ്, മൂക്ക് തുടങ്ങിയവ) കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങളും (കൈ, കാൽ തുടങ്ങിയവ) ഉണ്ടാകുന്നു. മനസ്സും ദേവതകളും: ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന മനസ്സും, പ്രപഞ്ചശക്തികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദേവതകളും രൂപപ്പെടുന്നു. തമസ്സ് (അവിദ്യ): സൃഷ്ടിക്ക് മുൻപുള്ള അജ്ഞാനത്തിന്റെ അവസ്ഥ. ഈ ഘടകങ്ങളെല്ലാം ചേർത്തുവെച്ച് ഭഗവാൻ പ്രപഞ്ചാണ്ഡം (Cosmic Egg) നിർമ്മിക്കുകയും, അതിനുള്ളിൽ ഗർഭോദകശായി വിഷ്ണുവായി പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഭഗവാന്റെ നാഭിയിലെ താമരയിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു. 2. ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടികൾ (വിസർഗ്ഗം) ഭഗവാൻ വിഷ്ണു നൽകിയ വേദജ്ഞാനവും അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് നടത്തിയ ഭൗതിക സൃഷ്ടികളെയാണ് 'വിസർഗ്ഗം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ബ്രഹ്മാവ് പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്നവ സൃഷ്ടിച്ചു: മാനസ പുത്രന്മാർ: സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ സഹായിക്കാനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് സനകൻ, സനാതനൻ, സനന്ദനൻ, സനത്കുമാരൻ (നാല് കുമാരന്മാർ) എന്നിവരെയും നാരദൻ, മരീചി, അത്രി, വസിഷ്ഠൻ തുടങ്ങിയ സപ്തർഷികളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. പ്രജാപതിമാർ: പ്രപഞ്ചത്തിൽ ജീവന്റെ വംശവർദ്ധനവിനായി ദക്ഷൻ കർദ്ദമൻ തുടങ്ങിയ പ്രജാപതിമാരെ സൃഷ്ടിച്ചു. സ്വയംഭുവ മനുവും ശതരൂപയും: ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യവംശത്തിന്റെ തുടക്കത്തിനായി ആദ്യത്തെ പുരുഷനായ മനുവിനെയും സ്ത്രീയായ ശതരൂപയെയും സൃഷ്ടിച്ചു. വിവിധ ജീവജാലങ്ങൾ: ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, പിതൃക്കൾ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, സസ്യലതാദികൾ എന്നിവരെയെല്ലാം ബ്രഹ്മാവ് വ്യത്യസ്ത ഗുണങ്ങളോടെ സൃഷ്ടിച്ചു. കാലഗണന: പകൽ, രാത്രി, മാസങ്ങൾ, വർഷങ്ങൾ, യുഗങ്ങൾ (കൃത, ത്രേതാ, ദ്വാപര, കലി) എന്നിവയുടെ സമയക്രമം നിശ്ചയിച്ചു. ചുരുക്കത്തിൽ, ഭഗവാൻ വിഷ്ണു പ്രപഞ്ചത്തിനാവശ്യമായ 'അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ' (Raw Materials) നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് ഒരു ശില്പിയെപ്പോലെ അവയ്ക്ക് രൂപവും ഭാവവും നൽകി ജീവസ്സുറ്റതാക്കി മാറ്റി.

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ ഏകാദശസ്കന്ധം (പതിനൊന്നാം സ്കന്ധം) ഒൻപതാം അധ്യായത്തിലെ 28, 29 ശ്ലോകങ്ങളും അവയുടെ അർത്ഥവും താഴെ നൽകുന്നു. യദുമഹാരാജാവിന് അവധൂതൻ (ദത്താത്രേയൻ) നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങളിലെ (ഉദ്ധവഗീത) ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗമാണിത്. ശ്ലോകം 28 സൃഷ്ട്വാ പുരാണി വിവിധാന്യജയാത്മശക്ത്യാ വൃക്ഷാൻ സരീസൃപപശൂൻ ഖഗദന്ദശൂകാൻ । തൈസ്തൈരതുഷ്ടഹൃദയഃ പുരുഷം വിധായ ബ്രഹ്മാവലോകധിഷണം മുദമാപ ദേവഃ ॥ 28 ॥ അർത്ഥം: ഭഗവാൻ തന്റെ മായാശക്തിയാൽ വൃക്ഷങ്ങൾ, ഇഴജന്തുക്കൾ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പാമ്പുകൾ, മത്സ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അനവധി ജീവജാലങ്ങളെ (ശരീരങ്ങളെ) സൃഷ്ടിച്ചു. എന്നാൽ അവയിലൊന്നും ഭഗവാന്റെ ഹൃദയം പൂർണ്ണമായി തൃപ്തിപ്പെട്ടില്ല. ഒടുവിൽ, പരമാത്മാവിനെ (ബ്രഹ്മത്തെ) ദർശിക്കാൻ തക്കവണ്ണമുള്ള ഉയർന്ന ബുദ്ധിയോടുകൂടിയ മനുഷ്യശരീരം സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ മാത്രമാണ് ഭഗവാൻ പൂർണ്ണമായി സന്തുഷ്ടനായത്. ശ്ലോകം 29 ലബ്ധ്വാ സുദുർലഭമിദം ബഹുസമ്ഭവന്തേ മാനുഷ്യമർഥദമനിത്യമപീഹ ധീരഃ । തൂർണം യതേത ന പതേദനുമൃത്യു യാവ- ന്നിഃശ്രേയസായ വിഷയഃ ഖലു സർവതഃ സ്യാത് ॥ 29 ॥ അർത്ഥം: അനേകം ജന്മങ്ങളുടെ പുണ്യഫലമായിട്ടാണ് വളരെ അപൂർവ്വമായ ഈ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കുന്നത്. ഇത് ശാശ്വതമല്ലെങ്കിലും (എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും മരണം സംഭവിക്കാം), പരമമായ മോക്ഷം നേടിത്തരാൻ ഈ ജന്മത്തിന് സാധിക്കും. അതിനാൽ ബുദ്ധിമാനായ ഒരു മനുഷ്യൻ, മരണം വന്നു ശരീരത്തെ കീഴ്പെടുത്തുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ, പരമമായ മോക്ഷപ്രാപ്തിക്കായി (ഭഗവദ് ഭക്തിക്കായി) താമസംവിനാ തീവ്രമായി പരിശ്രമിക്കേണ്ടതാണ്. കാരണം, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾ (ഭക്ഷണം, ഉറക്കം, മൈഥുനം തുടങ്ങിയവ) ഏത് താഴ്ന്ന മൃഗജന്മങ്ങളിൽ ജനിച്ചാലും സുലഭമായി ലഭിക്കുന്ന ഒന്നാണ്, എന്നാൽ ആത്മസാക്ഷാത്കാരം മനുഷ്യന് മാത്രമേ സാധ്യമാകൂ. ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ ഈ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങൾ (11.9.28, 29) സനാതന ധർമ്മത്തിലെയും വേദാന്തത്തിലെയും ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ ചില തത്വങ്ങളെ വളരെ ലളിതമായി വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. ജീവന്റെ പരിണാമവും മനുഷ്യജന്മത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠതയും (Evolution of Consciousness) വേദാന്ത തത്വം: പ്രകൃതിയിലെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും ഉള്ളത് ഒരേ ആത്മാവ് (ബ്രഹ്മം) തന്നെയാണ്. എന്നാൽ ബോധത്തിന്റെ (Consciousness) വികാസം ഓരോന്നിലും വ്യത്യസ്തമാണ്. വിശദീകരണം: സസ്യങ്ങളിലും മൃഗങ്ങളിലും ബോധം സുഷുപ്തിയിലോ വികാസം കുറഞ്ഞ അവസ്ഥയിലോ ആണ്. അവയ്ക്ക് വിശപ്പ്, ഭയം, മൈഥുനം തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിവാസനകൾക്കപ്പുറം ചിന്തിക്കാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ മനുഷ്യനിൽ മാത്രമേ ബോധം പൂർണ്ണമായി ഉണരുന്നുള്ളൂ. ഇതുകൊണ്ടാണ് മനുഷ്യശരീരം സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ "ഭഗവാൻ സന്തുഷ്ടനായി" എന്ന് ശ്ലോകത്തിൽ പറയുന്നത്. ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഉപാധിയാണ് മനുഷ്യശരീരം. 2. ബ്രഹ്മാവലോകധിഷണം (The Capacity for Self-Realization) വേദാന്ത തത്വം: മനുഷ്യന് മാത്രമുള്ള സവിശേഷമായ കഴിവാണ് 'വിവേചനബുദ്ധി' (Discrimination). വിശദീകരണം: ശ്ലോകത്തിൽ മനുഷ്യനെ 'ബ്രഹ്മാവലോകധിഷണം' (ബ്രഹ്മത്തെ ദർശിക്കാൻ, അല്ലെങ്കിൽ പരമാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എന്താണ് നിത്യം (ശാശ്വതം), എന്താണ് അനിത്യം (നാശമുള്ളത്) എന്ന് തിരിച്ചറിയാനുള്ള 'വിവേകം' മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് മാത്രമാണുള്ളത്. ഈ ബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് ജീവൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം (അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി) തിരിച്ചറിയണം എന്നതാണ് വേദാന്ത ലക്ഷ്യം. 3. പുരുഷാർത്ഥം - മോക്ഷം (The Ultimate Goal of Life) വേദാന്ത തത്വം: മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യം 'മോക്ഷം' അഥവാ നിഃശ്രേയസ്സ് (Ultimate Liberation) ആണ്. വിശദീകരണം: 29-ാം ശ്ലോകത്തിൽ മനുഷ്യജന്മത്തെ 'അർത്ഥദം' (പരമമായ അർത്ഥം അഥവാ മോക്ഷം നൽകുന്നത്) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നീ നാല് പുരുഷാർത്ഥങ്ങളിൽ മോക്ഷപ്രാപ്തിക്ക് മനുഷ്യശരീരത്തിലൂടെ മാത്രമേ സാധിക്കൂ. മൃഗങ്ങൾക്ക് കർമ്മസ്വാതന്ത്ര്യമോ ജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിനുള്ള ശേഷിയോ ഇല്ല. 4. അനിത്യത്വവും തീവ്ര മുമുക്ഷുത്വവും (Impermanence and Desire for Liberation) വേദാന്ത തത്വം: ഈ പ്രപഞ്ചവും ഭൗതിക ശരീരവും നശ്വരമാണ് (അനിത്യം). വിശദീകരണം: മനുഷ്യശരീരം 'അനിത്യം' ആണ്—എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും മരണം സംഭവിക്കാം. അതിനാൽ സമയം കളയാതെ, വാർദ്ധക്യമോ മരണമോ ശരീരത്തെ തളർത്തുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ('തൂർണം യതേത' - താമസംവിനാ പ്രയത്നിക്കുക) ആത്മജ്ഞാനത്തിനായി ശ്രമിക്കണം. ഇതിനെയാണ് വേദാന്തത്തിൽ 'മുമുക്ഷുത്വം' (മോക്ഷത്തിനായുള്ള തീവ്രമായ ആഗ്രഹം) എന്ന് പറയുന്നത്. 5. ഭൗതികസുഖങ്ങളുടെ തുച്ഛത (The Futility of Sense Gratification) വേദാന്ത തത്വം: ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾ ശാശ്വതമായ ആനന്ദം നൽകില്ല. വിശദീകരണം: 'വിഷയഃ ഖലു സർവതഃ സ്യാത്' — ആഹാരം, നിദ്ര, ഭയം, മൈഥുനം തുടങ്ങിയ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾ (വിഷയസുഖങ്ങൾ) കാക്കയ്ക്കും പ്പൂച്ചയ്ക്കും പുഴുക്കൾക്കും വരെ കിട്ടുന്നുണ്ട്. അതിനായി മാത്രം മനുഷ്യജീവിതം പാഴാക്കിക്കളയുന്നത് ബുദ്ധിയല്ല. പശു പല്ലുതേക്കുന്നില്ല, പക്ഷി വീടുണ്ടാക്കുന്നില്ല, എങ്കിലും അവയ്ക്കും സുഖദുഃഖങ്ങളുണ്ട്. മനുഷ്യൻ മൃഗതുല്യമായി ജീവിക്കാതെ, മൃഗങ്ങൾക്കില്ലാത്ത ജ്ഞാനമാർഗ്ഗം തിരഞ്ഞെടുക്കണം എന്നതാണ് ഇതിലെ സന്ദേശം. ചുരുക്കത്തിൽ: "ലഭിച്ച ഈ അപൂർവ്വ മനുഷ്യജന്മം ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി മാത്രം കളയാതെ, ശരീരത്തിന്റെ അനിത്യത മനസ്സിലാക്കി, വിവേചനബുദ്ധിയോടെ പരമാത്മാവിനെ അറിയാൻ പ്രയത്നിക്കുക" എന്ന കേന്ദ്രീകൃതമായ വേദാന്ത ദർശനമാണ് അവധൂതൻ ഇവിടെ നൽകുന്നത്.

യോഗവാസിഷ്ഠത്തിലെ ഉപശമ പ്രകരണത്തിൽ വസിഷ്ഠമഹർഷി ശ്രീരാമന് വിവരിച്ചുകൊടുക്കുന്ന അതിപ്രശസ്തമായ ഒരു കഥയാണ് ഗാധിയുടെ കഥ. വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ മായയുടെ ആഴം എത്രത്തോളമുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ് ഈ വിവരണം. ഗാധി കണ്ട മായാസ്വപ്നം ഗാധി എന്ന ധർമ്മിഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ വിഷ്ണുഭഗവാനെ പ്രീതിപ്പെടുത്താനായി കഠിനമായ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചു. തപസ്സിൽ സംപ്രീതനായ ഭഗവാൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് ആധാരമായ 'മഹാമായ' എന്താണെന്ന് തനിക്ക് കാണിച്ചുതരണമെന്ന് ഗാധി ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഭഗവാൻ ആ വരം നൽകി അപ്രത്യക്ഷനായി. കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഗാധി തന്റെ നിത്യകർമ്മങ്ങൾക്കായി നദിയിൽ ഇറങ്ങി മുങ്ങി നിവർന്നു. ആ നിമിഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബോധം മറഞ്ഞു, മനസ്സ് മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു: മരണവും പുനർജന്മവും: താൻ മരിച്ചതായും ബന്ധുക്കൾ ചേർന്ന് തന്നെ ശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിക്കുന്നതായും അദ്ദേഹം കണ്ടു. തൊട്ടടുത്ത നിമിഷം ഒരു വേട്ടക്കാരന്റെ (ചണ്ഡാലൻ) ഭാര്യയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു കുഞ്ഞായി ജനിച്ചു. 'കടാഞ്ജൻ' എന്ന പേരിൽ ആ ഗോത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം വളർന്നു. രാജാവായി മാറുന്നു: പിന്നീട് വേട്ടക്കാരുടെ ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് മാറി സഞ്ചരിച്ച് അദ്ദേഹം 'കീര' എന്ന വലിയൊരു രാജ്യത്ത് എത്തിപ്പെട്ടു. അവിടുത്തെ രാജാവ് മരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് പുതിയ രാജാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ രാജകീയ ആന, ഈ കടാഞ്ജനെയാണ് മാലയിട്ട് രാജാവായി സ്വീകരിച്ചത്. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം ആ രാജ്യത്തെ അധിപനായി എട്ടുവർഷത്തോളം ഭരണം നടത്തി. രഹസ്യം പുറത്താകുന്നു: എട്ടുവർഷത്തിന് ശേഷം താൻ ഒരു ചണ്ഡാലനാണെന്ന സത്യം നാട്ടുകാർ തിരിച്ചറിയുകയും, അതിൽ മനംനൊന്ത് മന്ത്രിമാരും ബ്രാഹ്മണരും അഗ്നിപ്രവേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ആ ദുഃഖം താങ്ങാനാവാതെ രാജാവായ കടാഞ്ജനും ചിതകൂട്ടി അതിലേക്ക് ചാടി. ചിതയിലെ അഗ്നി ശരീരത്തിൽ പടർന്ന ആ ഞെട്ടലിൽ ഗാധി പെട്ടെന്ന് കണ്ണുതുറന്നു. നോക്കുമ്പോൾ താൻ നദിയിലെ വെള്ളത്തിൽ തന്നെയാണ് നിൽക്കുന്നത്. കുറച്ചു നിമിഷങ്ങൾ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കടന്നുപോയത്, എന്നാൽ അതിനുള്ളിൽ ഒരു ആയുസ്സ് മുഴുവൻ അദ്ദേഹം ജീവിച്ചുതീർത്തു. സ്വപ്നത്തിന്റെ സത്യാന്വേഷണം താൻ കണ്ടത് വെറുമൊരു ഭ്രമമാണെന്ന് കരുതിയെങ്കിലും ഗാധിക്ക് ആ ചിന്ത പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊള്ളാനായില്ല. അദ്ദേഹം തന്റെ ജ്ഞാനദൃഷ്ടി കൊണ്ടും യാത്രകൾ കൊണ്ടും അന്വേഷണം നടത്തി. അത്ഭുതമെന്നു പറയട്ടെ, താൻ സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട 'കീര' എന്ന രാജ്യവും, അവിടുത്തെ രാജാവിന്റെ ചരിത്രവും, വേട്ടക്കാരുടെ ഗ്രാമവുമെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉള്ളതാണെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. തുടർന്ന് വീണ്ടും ഭഗവാനെ ധ്യാനിച്ച് ഗാധി ഇതിന്റെ രഹസ്യം ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു അദ്ദേഹത്തിന് സത്യം വെളിപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തു: "ഗാധി, നീ കണ്ടതെല്ലാം നിന്റെ മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിൽ യഥാർത്ഥമായി ഒന്നുമില്ല, എല്ലാം മനസ്സ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഭ്രമങ്ങളാണ് (മായ). നീ കണ്ട വേട്ടക്കാരനും രാജാവുമെല്ലാം മുൻപ് എവിടെയോ ജീവിച്ചിരുന്നവരാണ്. അവരുടെ ചിന്തകളും വാസനകളും നിന്റെ മനസ്സിലേക്ക് ഞാൻ മായയായി കടത്തിവിട്ടു. ജാഗ്രത് അവസ്ഥയും (ഉണർന്നിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ) സ്വപ്ന അവസ്ഥയും ഒന്നുതന്നെയാണ്. മനസ്സ് ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മാത്രമേ മായ മാറുകയും പരമാർത്ഥം തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യൂ." തത്ത്വം (Moral/Philosophy) ഈ കഥയിലൂടെ വേദാന്തം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന പ്രധാന തത്ത്വം "ജഗത് മിഥ്യ" എന്നതാണ്. നാം ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ കാണുന്ന ഈ ലോകം എത്രത്തോളം സത്യമാണെന്ന് തോന്നുന്നുവോ, അത്രത്തോളം തന്നെ അസത്യവുമാണ്. സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഉണരുമ്പോൾ ഇല്ലാതാകുന്നതുപോലെ, ആത്മജ്ഞാനം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഈ ഭൗതികപ്രപഞ്ചമാകുന്ന മായയും ഇല്ലാതാകുന്നു എന്ന് യോഗവാസിഷ്ഠം വ്യക്തമാക്കുന്നു.