ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ മൂന്നാം സ്കന്ധത്തിൽ, വിദുരരും മൈത്രേയ മഹർഷിയും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിലാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട സംശയം ഉന്നയിക്കപ്പെടുന്നത്. ഭഗവാന്റെ സൃഷ്ടിലീലയെക്കുറിച്ചും മനുഷ്യരുടെ കഷ്ടപ്പാടുകളെക്കുറിച്ചുമുള്ള വിദുരരുടെ ചോദ്യത്തിന് മൈത്രേയ മഹർഷി നൽകുന്ന മറുപടിയുടെ ചുരുക്കം താഴെ നൽകുന്നു: വിദുരരുടെ ചോദ്യം ഭഗവാൻ സ്വയം പൂർണ്ണനും, ആനന്ദസ്വരൂപനും, യാതൊരുവിധ ആഗ്രഹങ്ങളോ ആവശ്യങ്ങളോ ഇല്ലാത്തവനുമാണ്. അങ്ങനെയുള്ള പരമാത്മാവ് എന്തിനാണ് ഒരു 'ലീല' എന്ന വണ്ണം ഈ പ്രപഞ്ചം സൃഷ്ടിച്ചത്? ഈ സൃഷ്ടി കാരണം ജീവജാലങ്ങൾ മായയിൽ അകപ്പെടുകയും സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് കഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭഗവാന്റെ ലീല കാരണം ജീവനുകൾക്ക് എന്തിനാണ് ഈ ദുരിതം? മൈത്രേയ മഹർഷിയുടെ മറുപടി ഭഗവാൻ ആരെയും കഷ്ടപ്പെടുത്താനായല്ല സൃഷ്ടി നടത്തുന്നത് എന്ന് വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് മൈത്രേയൻ ചില പ്രപഞ്ചസത്യങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു: കർമ്മഫലവും ജീവന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും: സൃഷ്ടിക്ക് മുൻപ് ജീവജാലങ്ങൾ അവരവരുടെ മുൻകാല കർമ്മഫലങ്ങളുമായി (വാസനകളോടെ) ഭഗവാനിൽ ലീനമായിരിക്കുകയായിരുന്നു. ആ കർമ്മങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു തീർക്കാനും, ജീവനുകൾക്ക് ആത്മീയമായി ഉയർച്ച പ്രാപിക്കാനുമുള്ള അവസരമാണ് ഭഗവാൻ സൃഷ്ടിയിലൂടെ നൽകുന്നത്. മായയുടെ സ്വാധീനം: ഭഗവാൻ ആരെയും നിർബന്ധിച്ച് കഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നില്ല. എന്നാൽ ജീവൻ ഭഗവാനെ മറന്ന്, പ്രകൃതിയിലെ ഭൗതിക വസ്തുക്കളോട് അമിതമായി ആസക്തി കാണിക്കുമ്പോൾ സ്വയം മായയിൽ (അവിദ്യയിൽ) അകപ്പെടുന്നു. ഒരു കണ്ണാടിയിൽ നോക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം മുഖം ചലിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നത് കണ്ണാടിയുടെ ഇളക്കം കൊണ്ടാണ്, മുഖത്തിന് മാറ്റമുള്ളതുകൊണ്ടല്ല. അതുപോലെ ശരീരത്തെ താനാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ജീവന് കഷ്ടപ്പാട് തോന്നുന്നത്. മോചനത്തിനുള്ള വഴി (ഭക്തിയോഗം): ഭൗതികമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവർക്ക് ഒരിക്കലും യഥാർത്ഥ സുഖം കിട്ടുകയോ ദുഃഖം അവസാനിക്കുകയോ ഇല്ലെന്ന് മഹർഷി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഈ കഷ്ടപ്പാടുകളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭഗവാൻ തന്നെ സൃഷ്ടിയോടൊപ്പം വേദങ്ങളും ഭക്തിമാർഗ്ഗവും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ചുരുക്കത്തിൽ: സൃഷ്ടി എന്നത് ജീവനുകളെ കഷ്ടപ്പെടുത്താനല്ല, മറിച്ച് ഭൗതിക ലോകത്തിലെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോയി, ഒടുവിൽ ഭഗവദ് ഭക്തിയിലൂടെ മോക്ഷം (യഥാർത്ഥ ആനന്ദം) പ്രാപിക്കാൻ ഭഗവാൻ ജീവനുകൾക്ക് നൽകുന്ന ഒരു കരുണാപൂർവ്വമായ അവസരമാണ്. ഭഗവാനിലേക്ക് മനസ്സ് അർപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ ഈ ജനന-മരണ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി മുക്തി നേടാനാകൂ എന്ന് മൈത്രേയൻ വിദുരർക്ക് ഉപദേശിക്കുന്നു.