ശിവ വസിഷ്ഠ സംവാദം പ്രശസ്തമായ അദ്വൈത വേദാന്ത ഗ്രന്ഥമായ യോഗവാസിഷ്ഠത്തിലെ (ശ്രീരാമന് വസിഷ്ഠ മഹർഷി നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങൾ) അതീവ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഭാഗമാണ്. വസിഷ്ഠ മഹർഷി തനിക്ക് ഭഗവാൻ ശിവനിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ലഭിച്ച ആത്മീയ ജ്ഞാനത്തെക്കുറിച്ച് ശ്രീരാമനോട് വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ സംവാദം. യഥാർത്ഥ ഈശ്വരാരാധന എന്താണെന്നും മനസ്സിന്റെയും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെയും സത്ത എന്താണെന്നും ഭഗവാൻ ശിവൻ വസിഷ്ഠന് ഇതിലൂടെ ഉപദേശിച്ചു കൊടുക്കുന്നു. ഈ സംവാദത്തിലെ പ്രധാന ആശയങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. യഥാർത്ഥ ഈശ്വരൻ ആരാണ്? ബാഹ്യമായി നാം കാണുന്ന രൂപങ്ങളോ വിഗ്രഹങ്ങളോ മാത്രമല്ല യഥാർത്ഥ ഈശ്വരൻ എന്ന് ശിവൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ശിവൻ അഥവാ ഈശ്വരൻ എന്നത് അനന്തമായ ബോധമാണ് ജനനമോ മരണമോ ഇല്ലാത്ത, പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ആ ചൈതന്യമാണ് സത്യം. 2. ശരിയായ ആരാധനാക്രമം (പൂജ) ബാഹ്യമായ പുഷ്പങ്ങളോ ധൂപങ്ങളോ അർപ്പിക്കുന്നതല്ല യഥാർത്ഥ പൂജ എന്ന് ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠനോട് പറയുന്നു. ആത്മജ്ഞാനവും ശാന്തതയുമാണ് ശരിയായ പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ. സ്വന്തം ഉള്ളിലെ ബോധത്തെ (ആത്മാവിനെ) തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ആരാധന. സമഭാവന, മനസ്സിൻ്റെ ശാന്തി, ഇന്ദ്രിയ നിഗ്രഹം എന്നിവയാണ് ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കേണ്ട യഥാർത്ഥ പുഷ്പങ്ങൾ. 3. പ്രപഞ്ചത്തിൻ്റെ മിഥ്യാത്വം കാണപ്പെടുന്ന ഈ ജഗത്ത് മനസ്സിൻ്റെ ഒരു പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്. കയറിൽ പാമ്പിനെ എന്ന് തോന്നുമ്പോലെ, പരമാത്മാവിൽ മനസ്സ് കാരണം പ്രപഞ്ചം ദൃശ്യമാകുന്നു. ബോധം ഉണരുമ്പോൾ പ്രപഞ്ചം ഈശ്വരൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാകും. ഈ സംവാദം മനുഷ്യന് ഭയത്തിൽ നിന്നും ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തി നേടി ജീവന്മുക്തനാകാനുള്ള ലളിതവും എന്നാൽ ആഴമേറിയതുമായ മാർഗ്ഗം കാണിച്ചുതരുന്നു.