ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ പതിനൊന്നാം സ്കന്ധത്തിൽ (അദ്ധ്യായങ്ങൾ 2 മുതൽ 5 വരെ) വിവരിക്കുന്ന അതീവ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ദാർശനിക ചർച്ചയാണ് നിമി നവയോഗി സംവാദം. മിഥിലാപുരിയിലെ രാജാവായിരുന്ന നിമിയും ഋഷഭദേവന്റെ പുത്രന്മാരായ നവയോഗീന്ദ്രന്മാരും (ഒൻപത് യോഗികൾ) തമ്മിൽ നടക്കുന്ന ജ്ഞാന സമ്പുഷ്ടമായ സംഭാഷണമാണിത്. ഭഗവദ്ഭക്തി, മായ, മുക്തി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴമേറിയ സംശയങ്ങൾ നിമി രാജാവ് ചോദിക്കുകയും യോഗീശ്വരന്മാർ അതിന് മറുപടി നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സംവാദം 'ജയന്തേയ ഗീത' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. സംവാദത്തിലെ പ്രധാന ചോദ്യങ്ങളും മറുപടി നൽകിയ യോഗികളും: ഈ സംവാദത്തിൽ നിമി രാജാവ് ചോദിച്ച 9 പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾക്കും ഒൻപത് യോഗികൾ നൽകിയ മറുപടികൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: പരമമായ ശ്രേയസ്സ് (മോക്ഷം) എന്താണ്? മറുപടി നൽകിയത്: കവി സംഗ്രഹം: ഭഗവദ് ധർമ്മം ആചരിക്കുന്നതാണ് പരമമായ ശ്രേയസ്സ്. ശരീര പ്രവൃത്തികൾ, വാക്ക്, മനസ്സ് എന്നിവയെല്ലാം നാരായണനായി സമർപ്പിച്ച് ജീവിക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ വഴി. ഭഗവദ് ഭക്തന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? മറുപടി നൽകിയത്: ഹരി സംഗ്രഹം: ഉത്തമ ഭക്തൻ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും ഭഗവാനെ ദർശിക്കുന്നു. ഭഗവാനിൽ എല്ലാ ചരാചരങ്ങളെയും കാണുന്നു. സുഖദുഃഖങ്ങളിൽ ഒരേപോലെ ഭഗവത് ചിന്തയോടെ ഇരിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ഭക്തൻ. എന്താണ് ഭഗവദ് മായ? മറുപടി നൽകിയത്: അന്തരീക്ഷൻ സംഗ്രഹം: പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്ന ഭഗവാന്റെ അചിന്ത്യമായ ശക്തിയാണ് മായ. ഇല്ലാത്തതിനെ ഉള്ളതായും ഉള്ളതിനെ ഇല്ലാത്തതായും തോന്നിപ്പിക്കുന്ന പ്രകൃതിയുടെ ലീലയാണിത്. മായയെ എങ്ങനെ മറികടക്കാം (മായാതരണം)? മറുപടി നൽകിയത്: പ്രബുദ്ധൻ സംഗ്രഹം: ലൗകിക സുഖങ്ങൾ നശ്വരമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുക. ഒരു സദ്ഗുരുവിനെ ആശ്രയിച്ച് ആത്മജ്ഞാനം നേടുകയും, ഈശ്വരനിൽ പൂർണ്ണമായി ശരണാഗതി അടയുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ മായയെ മറികടക്കാം. നാരായണൻ എന്ന പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വരൂപം എന്താണ്? മറുപടി നൽകിയത്: പിപ്പലായനൻ സംഗ്രഹം: സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമായതും എന്നാൽ ഇവയ്ക്കൊന്നും അതീതവുമായ പരമസത്യമാണ് പരബ്രഹ്മം. ജാഗ്രത്, സ്വപ്ന, സുഷുപ്തി അവസ്ഥകൾക്ക് സാക്ഷിയായി നിൽക്കുന്ന ചൈതന്യമാണത്. കർമ്മയോഗം എന്നാൽ എന്താണ്? മറുപടി നൽകിയത്: ആവിർഹോത്രൻ സംഗ്രഹം: വേദവിഹിതമായ കർമ്മങ്ങൾ ഫലേച്ഛ കൂടാതെ ഈശ്വര പ്രീതിക്കായി ചെയ്യുക എന്നതാണ് കർമ്മയോഗം. ഇത് ചിത്തശുദ്ധി വരുത്തുകയും ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യും. ഭഗവാന്റെ അവതാര ലീലകൾ എന്തൊക്കെയാണ്? മറുപടി നൽകിയത്: ദ്രുമിളൻ സംഗ്രഹം: പ്രപഞ്ച സംരക്ഷണത്തിനും ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നതിനുമായി ഭഗവാൻ കൈക്കൊള്ളുന്ന വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളും മൽസ്യം, കൂർമ്മം, കൃഷ്ണൻ തുടങ്ങിയ അവതാര ലീലകളും അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നു. ഭഗവാനെ ഭജിക്കാത്തവരുടെ ഗതി എന്താണ്? മറുപടി നൽകിയത്: ചമസൻ സംഗ്രഹം: ലൗകിക കാമനകളിൽ മുഴുകി, ഇന്ദ്രിയ സുഖങ്ങൾക്ക് പുറകെ പോയി ഈശ്വരനെ ആരാധിക്കാത്തവർ സംസാരചക്രത്തിൽ പെട്ട് ജനനമരണ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. വിവിധ യുഗങ്ങളിൽ ഭഗവാനെ ഏത് രൂപത്തിലും നാമത്തിലുമാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്? മറുപടി നൽകിയത്: കരഭാജനൻ സംഗ്രഹം: കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം, ദ്വാപരയുഗം, കലിയുഗം എന്നീ നാല് യുഗങ്ങളിലെ ആരാധനാ രീതികൾ വിവരിക്കുന്നു. കലിയുഗത്തിൽ നാമസങ്കീർത്തനത്തിലൂടെ (ഭഗവാന്റെ നാമം ജപിക്കുന്നതിലൂടെ) മാത്രമേ പരമപദം പ്രാപിക്കാൻ സാധിക്കൂ എന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ലൗകിക ജീവിതത്തിലെ തിരക്കുകൾക്കിടയിലും മനസ്സിനെ എങ്ങനെ ഭഗവാനിലേക്ക് തിരിക്കാമെന്നും ആത്മസാക്ഷാത്കാരം നേടാമെന്നും ലളിതമായി പറഞ്ഞുതരുന്ന ഒന്നാണ് ഈ സംവാദം.