കൃഷ്ണ പഞ്ചകം, വ്യാസ പഞ്ചകം, ശങ്കരാചാര്യ പഞ്ചകം എന്നിവ സനാതന ധർമ്മത്തിലെ ഗുരു പരമ്പര വന്ദനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങൾ വീതമുള്ള സ്തോത്രങ്ങളാണ്. പ്രധാനമായും സന്യാസിമാർ ചാതുർമാസ്യ വ്രതം ആരംഭിക്കുന്ന ദിവസമായ വ്യാസപൂർണ്ണിമയിൽ (ഗുരുപൂർണ്ണിമ) നടത്തുന്ന പൂജകളിലാണ് ഇവ ചൊല്ലുന്നത്. അദ്വൈത വേദാന്ത പരമ്പരയിലെ പ്രധാന ഗുരുക്കന്മാരെ വണങ്ങുന്നതിനായി സമർപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ഈ മൂന്ന് പഞ്ചകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: 1. കൃഷ്ണ പഞ്ചകം പരമാത്മാവായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ജഗദ്ഗുരുവായി സങ്കൽപ്പിച്ച് വണങ്ങുന്ന അഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങളാണിത്. "കൃഷ്ണം വന്ദേ ജഗദ്ഗുരും" എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിലാണ് ഇതിലെ പ്രാർത്ഥനകൾ. ഗുരുപരമ്പരയിലെ ആദിഗുരുനാഥന്മാരിൽ ഒരാളായി കൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കുന്നു. 2. വ്യാസ പഞ്ചകം വേദങ്ങളെ നാലായി തരംതിരിക്കുകയും പുരാണങ്ങളും മഹാഭാരതവും ബ്രഹ്മസൂത്രവും രചിക്കുകയും ചെയ്ത വേദവ്യാസ മഹർഷിയെ വന്ദിക്കുന്ന അഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങളാണിത്. അദ്വൈത പരമ്പരയിലെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രധാന ഉറവിടമായി വ്യാസനെ കരുതുന്നു. വ്യാസപൂജാ ദിനത്തിൽ ഇതിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. 3. ശങ്കരാചാര്യ പഞ്ചകം അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പുനരുദ്ധാരകനായ ജഗദ്ഗുരു ആദി ശങ്കരാചാര്യരെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ശിഷ്യന്മാരെയും വന്ദിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്ലോകങ്ങളാണിത്. സനാതന ധർമ്മത്തെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച ആചാര്യനോടുള്ള ആദരവായി ഇത് ചൊല്ലപ്പെടുന്നു. മറ്റ് പ്രധാന ശങ്കര പഞ്ചകങ്ങൾ (Panchakam) ശങ്കരാചാര്യർ അദ്വൈത തത്ത്വങ്ങൾ ലളിതമായി വിശദീകരിക്കുന്നതിനായി അഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങൾ വീതമുള്ള നിരവധി സ്വതന്ത്ര സ്തോത്രങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ചിലത്: മനീഷാ പഞ്ചകം: ജാതിഭേദത്തിനപ്പുറമുള്ള ആത്മതത്ത്വത്തെ വിവരിക്കുന്ന അഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങൾ. സാധനാ പഞ്ചകം (ഉപദേശ പഞ്ചകം): ആത്മജ്ഞാനം നേടാൻ ഒരു സാധകൻ പിന്തുടരേണ്ട 40 നിർദ്ദേശങ്ങൾ അടങ്ങിയ സ്തോത്രം. കാശീ പഞ്ചകം: കാശി എന്ന പുണ്യനഗരിയുടെ ആത്മീയ തത്ത്വത്തെ ശരീരവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്ന ശ്ലോകങ്ങൾ. മാതൃ പഞ്ചകം: തന്റെ അമ്മയുടെ വേർപാടിൽ ദുഃഖിച്ച് ശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ച ഹൃദയസ്പർശിയായ ശ്ലോകങ്ങൾ. ഗുരുപരമ്പര പൂജയിലെ പ്രധാന ഗുരു പഞ്ചകങ്ങളായ കൃഷ്ണ പഞ്ചകം, വ്യാസ പഞ്ചകം, ശങ്കരാചാര്യ പഞ്ചകം എന്നിവ യഥാക്രമം ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെയും നാല് സനൽകുമാരന്മാരെയും, വേദവ്യാസനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരെയും, ആദി ശങ്കരാചാര്യരെയും പ്രമുഖ ശിഷ്യന്മാരെയും കേന്ദ്രീകരിച്ച് ആരാധിക്കുന്നു. കൂടാതെ, അഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങൾ വീതമുള്ള സാധനാ പഞ്ചകം, മനീഷാ പഞ്ചകം, കാശീ പഞ്ചകം, മാതൃ പഞ്ചകം, മായാ പഞ്ചകം എന്നിവ ആദി ശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ച പ്രശസ്തമായ തത്ത്വശാസ്ത്ര പഞ്ചകങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വ്യാസപൂർണ്ണിമയിലും ചാതുർമാസ്യ വ്രതാരംഭത്തിലും സന്യാസിമാരും ആത്മീയ സാധകരും പൂജിക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ഗുരുപരമ്പര പഞ്ചകങ്ങളാണ് കൃഷ്ണ പഞ്ചകം, വ്യാസ പഞ്ചകം, ശങ്കരാചാര്യ പഞ്ചകം എന്നിവ. കൂടാതെ ആദി ശങ്കരാചാര്യർ വേദാന്ത ആശയങ്ങൾ ചുരുക്കി എഴുതിയ സാധനാ പഞ്ചകം, മനീഷാ പഞ്ചകം, കാശീ പഞ്ചകം, മാതൃ പഞ്ചകം തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തമായ മറ്റ് പഞ്ചകങ്ങളും ആത്മീയ സാധനയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്.