ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിൽ (ദശമസ്കന്ധം, അധ്യായം 42–,) മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ കംസൻ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറക്കത്തിലും നിരവധി അശുഭലക്ഷണങ്ങളും ദുസ്വപ്നങ്ങളും കാണുന്നതായി വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. തന്റെ അന്ത്യം അടുത്തെത്തി എന്ന ഭയത്താൽ കംസൻ കണ്ട പ്രധാന ദുസ്വപ്നങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഉറക്കത്തിൽ കണ്ട ദുസ്വപ്നങ്ങൾ പ്രേതങ്ങൾ കെട്ടിപ്പുണരുക: സ്വപ്നത്തിൽ പ്രേതങ്ങളും ഭൂതങ്ങളും വന്ന് തന്നെ കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതായി കംസൻ കണ്ടു. കഴുതപ്പുറത്തുള്ള യാത്ര: കംസൻ കഴുതപ്പുറത്ത് കയറി യാത്ര ചെയ്യുന്നതായി സ്വപ്നം കണ്ടു. വിഷം കഴിക്കുക: താൻ സ്വന്തമായി വിഷം കുടിക്കുന്നതായി കംസൻ കണ്ടു. നഗ്നനായുള്ള സഞ്ചാരം: വസ്ത്രങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ, നഗ്നനായി കഴുതപ്പുറത്തിരുന്ന് എണ്ണ ശരീരത്തിൽ തേച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നതായി സ്വപ്നം കണ്ടു. വന്യമൃഗങ്ങളും പ്രേതങ്ങളും ഒപ്പമുള്ള നടത്തം: പ്രേതങ്ങൾക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കുമൊപ്പം താൻ നടന്നുപോകുന്നതായി കണ്ടു. ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ കണ്ട അശുഭലക്ഷണങ്ങൾ ഉറക്കത്തിലെ ദുസ്വപ്നങ്ങൾ കൂടാതെ, പകൽ സമയങ്ങളിൽ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും കംസൻ ചില ഭയാനകമായ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടിരുന്നു: തലയില്ലാത്ത പ്രതിബിംബം: കണ്ണാടിയിലോ വെള്ളത്തിലോ നോക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം ശരീരത്തിന് തലയില്ലാത്തതായി (ശിരസ്സില്ലാത്ത രൂപം) കംസൻ കണ്ടു. ഇരട്ട ചന്ദ്രൻ/ഗ്രഹങ്ങൾ: ആകാശത്തേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളുമെല്ലാം രണ്ടെണ്ണമായി (ഇരട്ടയായി) പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. സുഷിരങ്ങളുള്ള നിഴൽ: സ്വന്തം നിഴലിലേക്ക് നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ വലിയ ദ്വാരങ്ങൾ (സുഷിരങ്ങൾ) ഉള്ളതായി കണ്ടു. പ്രാണഘോഷം കേൾക്കാതിരിക്കുക: കൈകൾ കൊണ്ട് രണ്ട് ചെവികളും പൊത്തിപ്പിടിച്ചാൽ ഉള്ളിൽ കേൾക്കേണ്ട സ്വാഭാവികമായ ജീവന്റെ ശബ്ദം (പ്രാണന്റെ മുഴക്കം) കംസന് കേൾക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. കാൽപ്പാടുകൾ കാണാതിരിക്കുക: മണ്ണിലോ പൊടിയിലോ നടക്കുമ്പോൾ തന്റെ കാൽപ്പാടുകൾ അവിടെ പതിയാത്തതായി കംസന് തോന്നി. സ്വർണ്ണനിറത്തിലുള്ള മരങ്ങൾ: പച്ചപ്പുള്ള മരങ്ങളെല്ലാം പെട്ടെന്ന് സ്വർണ്ണനിറത്തിൽ തിളങ്ങുന്നതായി കംസൻ കണ്ടു. ഈ ദുസ്വപ്നങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും കാരണം കംസന് രാത്രി ഉറങ്ങാനോ പകൽ സമാധാനത്തോടെ ഇരിക്കാനോ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. എല്ലായിടത്തും കൃഷ്ണന്റെ രൂപം മാത്രം കണ്ട് ഭയന്ന കംസൻ, ഒടുവിൽ മല്ലയുദ്ധശാലയിൽ വെച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണനാൽ വധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. കംസൻ കാണുന്ന ദുസ്വപ്നങ്ങൾക്കും അശുഭലക്ഷണങ്ങൾക്കും (അരിഷ്ടങ്ങൾ) കേവലമൊരു മരണഭയത്തിനപ്പുറം വളരെ ആഴമേറിയ ആത്മീയവും തത്വശാസ്ത്രപരവുമായ അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: 1. അഹങ്കാരത്തിന്റെ നാശം. തലയില്ലാത്ത പ്രതിബിംബം: ആത്മീയമായി 'തല' അല്ലെങ്കിൽ ശിരസ്സ് എന്നത് ഒരു മനുഷ്യന്റെ അഹങ്കാരത്തെയും (Ego) ബുദ്ധിയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കണ്ണാടിയിൽ സ്വന്തം തല കാണാതിരിക്കുന്നത് കംസന്റെ അഹങ്കാരം പൂർണ്ണമായും തകരാൻ പോകുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. ഈശ്വരനു മുന്നിൽ ജീവാത്മാവിന്റെ അഹങ്കാരം ഒടുങ്ങുന്നതിനെ ഇത് കാണിക്കുന്നു. 2. ഭൗതിക ബന്ധങ്ങളുടെ അസ്തിത്വമില്ലായ്മ കാൽപ്പാടുകൾ പതിയാതിരിക്കുക: മണ്ണിൽ കാൽപ്പാടുകൾ പതിയാത്തത് കംസന് ഈ ഭൂമിയിലുള്ള അധികാരം അവസാനിച്ചു എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. നാം എത്ര വലിയ ആളാണെന്ന് അഹങ്കരിച്ചാലും, മരണത്തോടെ ഈ ഭൂമിയിൽ നമ്മുടെ ഭൗതികമായ സാന്നിധ്യം ഇല്ലാതാകും എന്ന പരമാർത്ഥം ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സ്വർണ്ണനിറത്തിലുള്ള മരങ്ങൾ: പച്ചമരങ്ങൾ സ്വർണ്ണനിറത്തിൽ കാണുന്നത് മായയെ (Illusion) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭൗതികമായ വസ്തുക്കളോടുള്ള അമിതമായ മോഹം (ആശ) മരണസമയത്ത് വെറും ഭ്രമം മാത്രമായി മാറുമെന്ന് ഇത് കാണിക്കുന്നു. 3. ആന്തരിക ശബ്ദത്തിന്റെ നഷ്ടം പ്രാണഘോഷം കേൾക്കാതിരിക്കുക: ചെവി പൊത്തുമ്പോൾ കേൾക്കുന്ന ശബ്ദം ശരീരത്തിലെ ജീവന്റെയും (Prana) അനഹത നാദത്തിന്റെയും (Inner Vibration) പ്രതീകമാണ്. ഇത് കേൾക്കാതാവുന്നത് ജീവാത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോകാൻ തയ്യാറെടുത്തു കഴിഞ്ഞു എന്നതിന്റെ ആത്മീയ ലക്ഷണമാണ്. ഈശ്വരചിന്തയില്ലാതെ പാപവഴിയിൽ നടന്ന കംസന് തന്റെ ആന്തരിക ബോധം (Conscience) പൂർണ്ണമായി നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്ന് ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നു. 4. വിപരീത ഭക്തി അല്ലെങ്കിൽ സദാസമയമുള്ള ഈശ്വരചിന്ത കംസൻ ഭയം കൊണ്ടാണ് ശ്രീകൃഷ്ണനെ എപ്പോഴും ചിന്തിച്ചിരുന്നത്. ഉറക്കത്തിലും ഉണർവിലും കംസൻ കൃഷ്ണനെ മാത്രം കണ്ടു. ഇതിനെ ആത്മീയതയിൽ 'വിരോധാഭാസ ഭക്തി' (Pratikula Bhakti) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സ്നേഹം കൊണ്ടല്ലെങ്കിലും, സദാസമയവും ഈശ്വരനെത്തന്നെ ചിന്തിച്ചതിനാൽ കംസന്റെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണനാൽ നിറഞ്ഞു. മരണസമയത്ത് ഭഗവാനെ മാത്രം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ജീവൻ വെടിഞ്ഞതിനാൽ, കംസന് ഒടുവിൽ മോക്ഷം (സായൂജ്യം) ലഭിച്ചു എന്നാണ് ഭാഗവതം പറയുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, എത്ര വലിയ ക്രൂരനാണെങ്കിലും മരണസമയത്ത് ഭഗവദ് ചിന്തയോടെ ഇരുന്നാൽ മുക്തി ലഭിക്കുമെന്ന വലിയൊരു ആത്മീയ സത്യമാണ് കംസന്റെ കഥയിലൂടെ ഭാഗവതം നൽകുന്നത്. ഭാഗവതത്തിൽ ഇതുപോലെ പ്രതികൂല ഭക്തിയിലൂടെ (ശത്രുതയോടെ ഭജിച്ച്) മോക്ഷം നേടിയ മറ്റുള്ളവർ (ഉദാഹരണത്തിന്: ശിശുപാലൻ, ഹിരണ്യകശിപു)