ഹിന്ദുമതമാണ് (സനാതന ധർമ്മം) ഇന്ന് ലോകത്തിൽ നിലവിലുള്ളതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള മതം എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാരും പണ്ഡിതന്മാരും പൊതുവായി അംഗീകരിക്കുന്നത്. പ്രകൃതി ആരാധന (Animism): ഇന്ന് നാം കാണുന്ന തരത്തിലുള്ള സംഘടിത മതങ്ങൾ (Organised Religions) രൂപപ്പെടുന്നതിനും പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്, ആദിമ മനുഷ്യർ പ്രകൃതിശക്തികളെയും (സൂര്യൻ, ഇടിമിന്നൽ, കാറ്റ്) മൃഗങ്ങളെയും ആരാധിച്ചിരുന്നു. ഇതാണ് മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ വിശ്വാസരീതി. ഹിന്ദുമതം (Hinduism): ഇന്ന് ആചരിച്ചുവരുന്ന മതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ഒന്നാണിത്. ഏകദേശം 4,500-ലധികം വർഷത്തെ ചരിത്രം ഇതിനുണ്ട്. ഒരു പ്രത്യേക പ്രവാചകനോ അല്ലെങ്കിൽ സ്ഥാപകനോ ഈ മതത്തിനില്ല. മറ്റ് പുരാതന മതങ്ങൾ: സൊരാസ്ട്രിയനിസം (Zoroastrianism), ജൂതമതം (Judaism) എന്നിവയും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ മറ്റ് പ്രധാന മതങ്ങളാണ്. ഇതിൽ സൊരാസ്ട്രിയനിസം ബി.സി.ഇ പത്താം നൂറ്റാണ്ടിലും ജൂതമതം ബി.സി.ഇ ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും രൂപപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ഇന്ന് നിലവിലുള്ള വലിയ മതങ്ങളിൽ ഹിന്ദുമതമാണ് ഏറ്റവും പുരാതനമെങ്കിലും, മനുഷ്യൻ ആദ്യമായി വിശ്വസിക്കാൻ തുടങ്ങിയത് പ്രകൃതിശക്തികളെയായിരുന്നു. ചരിത്രപരമായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ന് ലഭ്യമായതിൽ വെച്ച് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള മതഗ്രന്ഥം ഋഗ്വേദമാണ്. "ആദ്യത്തെ മതഗ്രന്ഥം" എന്ന ചോദ്യത്തെ ചരിത്രകാരന്മാർ പ്രധാനമായും രണ്ടായി തരംതിരിച്ചാണ് കാണുന്നത്: 1. എഴുതപ്പെട്ട ഏറ്റവും ആദ്യത്തെ മതപരമായ രേഖ (Oldest Written Religious Text) കെഷ് ടെംപിൾ ഹീം (Kesh Temple Hymn): ഏകദേശം ബി.സി.ഇ 2600-ൽ പുരാതന സുമേറിയൻ (Mesopotamian) സംസ്കാരത്തിൽ കളിമൺ ഫലകങ്ങളിൽ എഴുതപ്പെട്ട വരികളാണിത്. കെഷ് എന്ന സ്ഥലത്തെ ആരാധനാലയത്തെയും അവരുടെ ദൈവങ്ങളെയും സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പാട്ടുകളാണ് ഇതിലുള്ളത്. 2. ഇന്ന് നിലവിലുള്ള മതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ഗ്രന്ഥം (Oldest Surviving Scripture) ഋഗ്വേദം (Rigveda): ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥങ്ങളായ നാല് വേദങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് ഋഗ്വേദം. ഏകദേശം ബി.സി.ഇ 1500-നും 1000-നും ഇടയിലാണ് ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഋഗ്വേദം തുടക്കത്തിൽ എഴുതപ്പെട്ട രൂപത്തിലായിരുന്നില്ല. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം തലമുറകളിൽ നിന്ന് തലമുറകളിലേക്ക് വാമൊഴിയായി (ഓർത്തുവെച്ച് പാടിപ്പഠിച്ച്) കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയും, ശേഷമാണ് ഇത് ഗ്രന്ഥരൂപത്തിൽ എഴുതപ്പെടുകയും ചെയ്തത്. മറ്റ് പ്രധാന പുരാതന മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ: അവെസ്ത (Avesta): സൊരാസ്ട്രിയൻ മതത്തിന്റെ (Zoroastrianism) വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥമാണിത്. തോറ (Torah): ജൂതമതത്തിന്റെ (Judaism) ആദ്യത്തെ അഞ്ച് പുസ്തകങ്ങൾ അടങ്ങിയ വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥം. ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു പൂർണ്ണമായ പുസ്തകം അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രന്ഥം എന്ന രീതിയിൽ ഇന്ന് ലോകത്ത് ലഭ്യമായിട്ടുള്ളതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും പുരാതനമായത് ഋഗ്വേദമാണ്.