ഉപനിഷത്തുകൾ

Jump to navigationJump to search

എണ്ണം	ഉപനിഷത്തുകൾ	വേദവർഗ്ഗം	ഉപനിഷദ്‌വർഗ്ഗം
1	ഈശാവാസ്യോപനിഷത്ത്	ശുക്ല യജുർവേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
2	കേനോപനിഷത്ത്	സാമവേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
3	കഠോപനിഷത്ത്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
4	പ്രശ്നോപനിഷത്ത്	അഥർവ്വവേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
5	മുണ്ഡകോപനിഷത്ത്	അഥർവ്വവേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
6	മാണ്ഡൂക്യോപനിഷത്ത്	അഥർവ്വവേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
7	തൈത്തിരീയോപനിഷത്ത്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
8	ഐതരേയോപനിഷത്ത്	ഋഗ്വേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
9	ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്ത്	സാമവേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
10	ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷത്ത്	ശുക്ല യജുർവേദം	മുഖ്യ ഉപനിഷദ്
11	ബ്രഹ്മബിന്ദൂപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
12	കൈവല്യോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
13	ജാബാല്യുപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
14	ശ്വേതാശ്വതരോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
15	ഹംസോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
16	ആരുണീയകോപനിഷദ്	സാമവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
17	ഗർഭോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
18	നാരായണോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
19	പരമഹംസ	ശുക്ല യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
20	അമൃതബിന്ദു	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
21	അമൃതനാദോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
22	അഥർവശിരോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
23	അഥർവശിഖോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
24	മൈത്രായണ്യുപനിഷദ്	സാമവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
25	കൗഷീതകിബ്രാഹ്മണോപനിഷദ്	ഋഗ്വേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
26	ബൃഹജ്ജാബാലോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
27	നൃസിംഹതാപിന്യുപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
28	കാലാഗ്നിരുദ്രോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
29	മൈത്രേയ്യുപനിഷദ്	സാമവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
30	സുബാലോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
31	ക്ഷുരികോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
32	മാന്ത്രികോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
33	സർവ്വസാരോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
34	നിരാലംബോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
35	ശുകരഹസ്യോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
36	വജ്രസൂചികാ ഉപനിഷദ്	സാമവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
37	തേജോബിന്ദൂപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
38	നാദബിന്ദൂപനിഷദ്	ഋഗ്വേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
39	ധ്യാനബിന്ദൂപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
40	ബ്രഹ്മവിദ്യോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
41	യോഗതത്ത്വോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
42	ആത്മബോധോപനിഷദ്	ഋഗ്വേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
43	നാരദപരിവ്രാജകോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
44	ത്രിശിഖിബ്രാഹ്മണോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
45	സീതോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശാക്തേയ ഉപനിഷദ്
46	യോഗചൂഡാമണ്യുപനിഷദ്	സാമവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
47	നിർവാണോപനിഷദ്	ഋഗ്വേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
48	മണ്ഡലബ്രാഹ്മണോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
49	ദക്ഷിണാമൂർത്യുപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
50	ശരഭോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
51	ത്രിപാദ്വിഭൂതിമഹാനാരായണോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
52	മഹാനാരായണോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
53	അദ്വയതാരക	ശുക്ല യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
54	രാമരഹസ്യോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
55	രാമതാപിന്യുപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
56	വാസുദേവോപനിഷദ്	സാമവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
57	മുദ്ഗലോപനിഷദ്	ഋഗ്വേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
58	ശാണ്ഡില്യോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
59	പൈംഗലോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
60	ഭിക്ഷുകോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
61	മഹോപനിഷദ്	സാമവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
62	ശാരീരകോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
63	യോഗശിഖോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
64	തുരീയാതീതോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
65	സംന്യാസോപനിഷദ്	സാമവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
66	പരമഹംസപരിവ്രാജകോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
67	അക്ഷമാലികോപനിഷദ്	ഋഗ്വേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
68	അവ്യക്തോപനിഷദ്	സാമവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
69	ഏകാക്ഷരോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
70	അന്നപൂർണോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശാക്തേയ ഉപനിഷദ്
71	സൂര്യോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
72	അക്ഷ്യുപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
73	അന്നപൂർണോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
74	കുണ്ഡികോപനിഷദ്	സാമവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
75	സാവിത്ര്യുപനിഷദ്	സാമവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
76	ആത്മോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
77	പാശുപതബ്രഹ്മോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
78	പരബ്രഹ്മോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
79	അവധൂതോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
80	ത്രിപുരാതാപിന്യുപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശാക്തേയ ഉപനിഷദ്
81	ദേവീ ഉപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശാക്തേയ ഉപനിഷദ്
82	ത്രിപുരോപനിഷദ്	ഋഗ്വേദം	ശാക്തേയ ഉപനിഷദ്
83	കഠരുദ്രോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
84	ഭാവോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശാക്തേയ ഉപനിഷദ്
85	രുദ്രഹൃദയോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
86	യോഗകുണ്ഡല്യുപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
87	ഭസ്മജാബാലോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
88	രുദ്രാക്ഷജാബാലോപനിഷദ്	സാമവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
89	ഗണപത്യുപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
90	ദർശനോപനിഷദ്	സാമവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
91	താരസാരോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
92	മഹാവാക്യോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	യോഗ ഉപനിഷദ്
93	പഞ്ചബ്രഹ്മോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
94	പ്രാണാഗ്നിഹോത്രോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ്
95	ഗോപാലതാപിന്യുപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
96	കൃഷ്ണോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
97	യാജ്ഞവൽക്യോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
98	വരാഹോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
99	ശാട്യായനീയോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സന്ന്യാസ ഉപനിഷദ്
100	ഹയഗ്രീവോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
101	ദത്താത്രേയോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
102	ഗരുഡോപനിഷദ്	അഥർവ്വവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
103	കലിസന്തരണോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	വൈഷ്ണവ ഉപനിഷദ്
104	ജാബാലോപനിഷദ്	സാമവേദം	ശൈവ ഉപനിഷദ്
105	സൗഭാഗ്യലക്ഷ്മ്യുപനിഷദ്	ഋഗ്വേദം	ശാക്തേയ ഉപനിഷദ്
106	സരസ്വതീരഹസ്യോപനിഷദ്	കൃഷ്ണ യജുർവേദം	ശാക്തേയ ഉപനിഷദ്
107	ബഹ്വൃച ഉപനിഷദ്	ഋഗ്വേദം	ശാക്തേയ ഉപനിഷദ്
108	മുക്തികോപനിഷദ്	ശുക്ല യജുർവേദം	സാമാന്യ ഉപനിഷദ് wikipidia

ബൃഹദാരണ്യകം- ശുക്ലയജുര്‍വേദത്തിലെ ശതപഥബ്രാഹ്മണത്തിലാണ് ഈ ഉപനിഷത്തുള്ളത്. ഈ ബ്രാഹ്മണത്തിന് മാധ്യന്ദിനശാഖ (പതിനാല് കാണ്ഡങ്ങള്‍) എന്നും കാണ്വശാഖ (പതിനേഴ് കാണ്ഡങ്ങള്‍) എന്നും രണ്ടു ശാഖകളുണ്ട്. രണ്ടിന്റെയും അവസാന കാണ്ഡങ്ങള്‍ ആരണ്യകങ്ങള്‍ ആണ്. മാധ്യന്ദിനത്തിലെ അവസാന കാണ്ഡത്തിലെ നാലു മുതല്‍ ഒമ്പതു വരെയും കാണ്വത്തിലെ അവസാന കാണ്ഡത്തിലെ ഒന്നു മുതല്‍ എട്ടു വരെയുമുള്ള ആറ് അദ്ധ്യായങ്ങളെ ആണ് ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷത്ത് എന്നു പറയുന്നത്. പഴക്കം, വിഷയങ്ങളുടെ ഗഹനത, ആഖ്യാനരീതി എന്നിവകൊണ്ട് വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്,പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നതു പോലെ  വലുപ്പമാര്‍ന്ന, ഈ ഉപനിഷത്ത് എന്നു മൃഡാനന്ദസ്വാമി പറയുന്നു.

അതിലെ ആറ് അദ്ധ്യായങ്ങളെ മൂന്നു കാണ്ഡങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു- (1) മധുകാണ്ഡം, (2) യാജ്ഞവല്‍ക്യകാണ്ഡം അഥവാ മുനികാണ്ഡം, (3) ഖിലകാണ്ഡം. ഈ മൂന്നും ഉപദേശം, ഉപസത്തി, ഉപാസന എന്നിവയെ വിശദമാക്കുന്നു. ആറദ്ധ്യായങ്ങളേയും നാല്‍പ്പത്തിയേഴ് ബ്രാഹ്മണങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ ബ്രാഹ്മണത്തേയും പല ഖണ്ഡികകളായും തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. രണ്ട് അദ്ധ്യായങ്ങള്‍ വീതമുള്ള ഓരോ കാണ്ഡത്തിന്റെയും അവസാനം വംശപരമ്പരയെ പ്രത്യേകം പറയുന്നു. ഈ ഉപനിഷത്തിന് ശങ്കരാചാര്യര്‍ ഭാഷ്യവും സുരേശ്വരാചാര്യര്‍ ഭാഷ്യവാര്‍ത്തികവും വിദ്യാരണ്യസ്വാമികള്‍ ഭാഷ്യസാരവും എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി, അസതോ മാ സദ്ഗമയ, ആത്മാ വാ അരേ ദ്രഷ്ടവ്യ:, ശ്രോതവ്യോ മന്തവ്യോ നിദിദ്ധ്യാസിതവ്യ:, അഭയം വൈ ബ്രഹ്മ, നേതി- നേതി, ആത്മനസ്തു കാമായ സര്‍വ്വം പ്രിയം ഭവതി, പ്രിയയാ സ്ത്രിയാ സംപരിഷ്വക്തോ ന ബാഹ്യം കിഞ്ചന വേദനാന്തരം, ഏതസൈ്യവ ആനന്ദസ്യ അന്യാനി ഭൂതാനി മാത്രാം ഉപജീവന്തി തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധങ്ങളായ വാക്യങ്ങള്‍ ഈ ഉപനിഷത്തിലാണ് ഉള്ളത്.  

 ഒന്നാം അദ്ധ്യായം- ഇതില്‍ യാഗാദി കര്‍മ്മങ്ങള്‍ കേവലം പ്രതീകങ്ങള്‍ മാത്രമാണെന്നു പറയുന്നു. ഇതിലെ ആറു ബ്രാഹ്മണങ്ങളില്‍ ആദ്യത്തേതായ അശ്വബ്രാഹ്മണത്തില്‍ അശ്വമേധയാഗത്തിലെ യാഗാശ്വത്തെ പ്രപഞ്ചം നിറഞ്ഞുനില്‍ക്കുന്ന പ്രജാപതി ആയി സങ്കല്‍പ്പിക്കാന്‍ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ക്രിയാകര്‍ക്കശമായ ഒരു വൈദികയാഗത്തെ ഔപനിഷദമായ ഉത്കൃഷ്യജ്ഞാനത്തിന്റെ കേവലപ്രതീകമായി മാറ്റിയ ഭാവനാവൈഭവം അന്യാദൃശം തന്നെ ആകുന്നു എന്നാണ് ഇതേപ്പറ്റി മൃഡാനന്ദസ്വാമി അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്. പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള കാലദേശദേവതകളെ എല്ലാം അശ്വത്തിന്റെ അവയവങ്ങളായി കല്‍പ്പിക്കുമ്പോള്‍ ആ അശ്വം പ്രജാപതി ആയി കാണപ്പെടുന്നു.  ഈ ധ്യാനം കൊണ്ട് അശ്വമേധം അനുഷ്ഠിക്കാതെ തന്നെ ആ യാഗഫലങ്ങളായ ഉപരിലോകങ്ങളുടെ പ്രാപ്തി കൈവരും എന്നാണ് ശങ്കരഭഗവത്പാദര്‍ ഭാഷ്യത്തില്‍ പറയുന്നത്.  ഈ ഊര്‍ദ്ധ്വലോകങ്ങളില്‍ അത്യുന്നതം ബ്രഹ്മലോകമാണത്രേ. അതും നിത്യമല്ല. ആത്മജ്ഞാനം കൊണ്ടേ നിത്യമായ ബ്രഹ്മപദപ്രാപ്തി കൈവരൂ.

 രണ്ടാമത്തെ അഗ്നിബ്രാഹ്മണത്തില്‍ അശ്വമേധയാഗത്തിലെ അഗ്നിയുടെ ഉല്‍പ്പത്തി, സ്വരൂപം എന്നിവ വിവരിച്ച ശേഷം പ്രപഞ്ചോല്‍പ്പത്തിയെ പറയുന്നു. അഗ്നിയെ പ്രപഞ്ചാകാരനായ പ്രജാപതിയായി, ഹിരണ്യഗര്‍ഭനായി ഉപാസിക്കാന്‍ ഉപദേശിക്കുന്നു. ഈ ജഗത്ത് നാമരൂപങ്ങളായി വ്യാകൃതമാകുന്നതിനു മുമ്പ് അവ്യക്തമായ ഹിരണ്യഗര്‍ഭരൂപത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്തത്. പ്രജാപതി അശ്വമായിത്തീരുന്ന പ്രക്രിയയെ വിസ്തരിക്കുന്നു. ഉപാസനയ്ക്കു വ്യക്തത കിട്ടാനാണിത്.

മൂന്നാമത്തേതായ ഉദ്ഗീഥബ്രാഹ്മണത്തില്‍ പ്രാണന്റെ മാഹാത്മ്യം, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളേക്കാളും പ്രാധാന്യം എന്നിവയെ വിവരിക്കുന്നു. ഉദ്ഗീഥം എന്നാല്‍ പ്രണവം ആണെന്നു നാം കണ്ടു. വൈദികകര്‍മ്മങ്ങളുടെ അന്തിമഫലം അനിത്യമായ ബ്രഹ്മലോകപ്രാപ്തി ആണെന്നും അത് അവിദ്യാധീനമാണെന്നും മായാതീതമായ പരമാത്മാവിന്റെ ജ്ഞാനം കൊണ്ടു മാത്രമേ ജീവിതലക്ഷ്യം നേടാന്‍ കഴിയൂ എന്നും ഇതില്‍ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അസതോ മാ സദ്ഗമയ. തമസോ മാ ജ്യോതിര്‍ഗമയ. മൃത്യോര്‍മാ അമൃതം ഗമയ എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വൈദിക പ്രാര്‍ത്ഥനയെ ഇതില്‍ വിശദമാക്കുന്നു. 

നാലാമത്തെ ബ്രാഹ്മണത്തിന് പുരുഷവിധബ്രാഹ്മണം എന്നാണ് പേര്. പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയുടെ വിവരണത്തോടൊപ്പം നാമരൂപങ്ങളാല്‍ വ്യാകൃതമായ പ്രപഞ്ചമായി തീരുന്ന പുരുഷവിധനായ ആത്മാവുമായുള്ള ഐക്യസാക്ഷാത്കാരമാണ് ജീവിതലക്ഷ്യം എന്നും ഇതില്‍ ഉപദേശിക്കുന്നു. ചാതുര്‍വര്‍ണ്ണ്യം കര്‍മ്മനിര്‍വഹണത്തിനാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചുകൊണ്ട്  ഇതിന്റെ സൃഷ്ടിയെ ഇതില്‍ വിവരിക്കുന്നു. പലതരത്തില്‍ നാമരൂപങ്ങളുള്ള ദേവതകള്‍ക്കു പകരം ആത്മാവിനെ മാത്രം ഉപാസിക്കാന്‍ ഇതില്‍ ഉപദേശിക്കുന്നു.

അഞ്ചാമത്തേതായ സപ്താന്നബ്രാഹ്മണത്തില്‍ ഏഴുതരം അന്നങ്ങളെപ്പറ്റി പറയുന്നു. പ്രജാപതി ഈ ഏഴിനേയും സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം ഒരന്നത്തെ ജീവികള്‍ക്കെല്ലാം പൊതുവായി നിശ്ചയിച്ചു. മറ്റുള്ളവരുമായി പങ്കിടാതെ തന്റെ ജീവിതം നിലനിര്‍ത്താന്‍ മാത്രം അതിനെ ഭക്ഷിക്കുന്നവന്‍ പാപിയാണെന്നു പറയുന്നു. രണ്ട് അന്നം ദേവന്‍മാര്‍ക്കും ഒരന്നം പശുക്കള്‍ക്കും പ്രജാപതി ദാനം ചെയ്തു. പശുക്കള്‍ക്കു ദാനം ചെയ്തതാണത്രേ പാലായി നമുക്കു കിട്ടുന്നത്. വാക്, മനസ്സ്, പ്രാണന്‍ എന്ന ബാക്കി മൂന്നെണ്ണം പ്രജാപതി തനിക്കായി കല്‍പ്പിച്ചു. ആ മൂന്നെണ്ണമാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മുഴുവന്‍ അടിസ്ഥാനം ആയി നിലക്കൊള്ളുന്നത്. അദ്ധ്യാത്മ, അധിദൈവത തലങ്ങളിലുള്ള പ്രാണോപാസനയെപ്പറ്റിയും ഇതില്‍ പറയുന്നു. 

 ആറാമത്തേതില്‍ നാമരൂപകര്‍മ്മങ്ങളാല്‍ പരിച്ഛിന്നമായ ആത്മാവു തന്നെയാണ് പ്രപഞ്ചം എന്നതിനാല്‍ ആ പരിമിതികള്‍ നീക്കി അപരിച്ഛിന്നനായ ആത്മാവിനെ ഉപാസിച്ചു സാക്ഷാല്‍കരിക്കണമെന്നു വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മാണ്ഡൂക്യോപനിഷത്- ഇതും അഥര്‍വ വേദശാഖയില്‍പ്പെട്ടതാണ്. അതിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ് മണ്ഡൂകന്‍ എന്ന മഹര്‍ഷി ആയതിനാല്‍ മാണ്ഡൂക്യം എന്ന പേരുണ്ടായി എന്നു കരുതിവരുന്നു. ആകെ പന്ത്രണ്ടു മന്ത്രങ്ങളാണ് ഇതിലുള്ളത്. ഗൗഡപാദാചാര്യര്‍ നാലുപ്രകരണങ്ങളിലായി 275 കാരികകളിലൂടെ ഇവയുടെ അര്‍ത്ഥം വിശദമാക്കാന്‍ മാണ്ഡൂക്യകാരിക എന്ന ഒരു ഗ്രന്ഥം എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. 

 കാലത്രയാധീനമായ സഗുണബ്രഹ്മവും കാലാതീതമായ നിര്‍ഗുണബ്രഹ്മവും ബ്രഹ്മപ്രതീകമായ ഓങ്കാരവും തമ്മിലുള്ള അഭേദം ആദ്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പിന്നീട് ഇവ ഓരോന്നിനേയും പ്രത്യേകം വിവരിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ആത്മതത്ത്വത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ജാഗ്രത്, സ്വപ്‌നം, സുഷുപ്തി എന്നീ മൂന്ന് അവസ്ഥകളെ വിശകലനം ചെയ്ത്, ദൃശ്യം ആയ പ്രപഞ്ചവും ദൃക്കായ ജീവാത്മാവും ഈശ്വരനും അതുപോലെ സഗുണരൂപത്തില്‍ കാണപ്പെടുന്ന സര്‍വവും ഏകത്തില്‍ വിലയം പ്രാപിക്കുന്നു എന്നു സമര്‍ത്ഥിക്കുന്നു. ഈ മൂന്ന് അവസ്ഥകളിലും സാക്ഷിഭൂതനായി, യാതൊരു മാറ്റവും കൂടാതെ നിലക്കൊള്ളുന്നത് തുരീയന്‍ മാത്രം ആയതിനാല്‍  ആ തുരീയനാണ് ഏകസത്യമെന്നും മറ്റേ മൂന്ന് അവസ്ഥകളും ഭ്രമം മൂലം തുരീയനില്‍ സംഭവിക്കുന്നതാണെന്നും വെളിവാക്കുന്നു. ജ്ഞാനത്താലുണ്ടാകുന്ന നിര്‍വികല്‍പകസമാധിയില്‍ ആ അദ്വയസത്യത്തെ സാക്ഷാത്കരിച്ചാല്‍പിന്നെ ദ്വൈതബോധം തീരെ അവശേഷിക്കുന്നില്ല. ആത്മാവിന്റെ മൂല്യമല്ലാതെ ഈ ജഗത്തിന് വേറെ മൂല്യമൊന്നും ഇല്ലെന്ന് അപ്പോള്‍ ബോധ്യമാകും എന്ന് ഉപനിഷത്ത് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. 

 തുടര്‍ന്ന് ആത്മപ്രതീകമായ ഓങ്കാരത്തെ അപഗ്രഥിച്ച് അര്‍ത്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഓം എന്നതിന്റെ അ, ഉ, മ് എന്ന മൂന്നു മാത്രകളും മൂന്നുപാദങ്ങളും ലയിച്ചതിനു ശേഷം അനുഭവപ്പെടുന്ന തുരീയനു തുല്യമായ മൂന്നു മാത്രകളും ലയിച്ചുണ്ടാകുന്ന അമാത്രയും ഏകരൂപം ആണെന്നു സ്പഷ്ടമാക്കുന്നു. അങ്ങനെ ഓങ്കാരോപാസന കൊണ്ടുതന്നെ പരമാത്മഭാവം കൈവരിക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞ് ഉപനിഷത്ത് സമാപിക്കുന്നു.

തൈത്തിരീയം- കൃഷ്ണയജുര്‍വേദത്തിന്റെ തൈത്തിരീയാരണ്യകത്തിന്റെ അവസാനത്തെ എട്ടും ഒമ്പതും അദ്ധ്യായങ്ങളെയാണ് തൈത്തിരീയോപനിഷത് എന്നു പറയുന്നത്. സ്വര (ഉദാത്ത, അനുദാത്ത, സ്വരിതങ്ങള്‍)ത്തോടു കൂടി പാരായണം ചെയ്യാവുന്ന ഒന്നാണ് ഇത്. ശങ്കരാചാര്യര്‍ ശിക്ഷാവല്ലി, ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലി, ഭൃഗുവല്ലി എന്നു വിഷയത്തിന് അനുസൃതമായി വിഭജിച്ച് നാമകരണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇതിന് ആചാര്യശിഷ്യനായ സുരേശ്വരാചാര്യര്‍ ഗുരുവിന്റെ നിര്‍ദ്ദേശ പ്രകാരം 1027 കാരികകളിലായി വിസ്തൃതമായ വാര്‍ത്തികം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ബ്രഹ്മസൂത്രഭാഷ്യത്തില്‍ ശങ്കരാചാര്യര്‍ ഈ ഉപനിഷത്തിനെ പലതവണ പരാമര്‍ശിക്കുന്നുണ്ട്.

ശിക്ഷാവല്ലിയില്‍ പന്ത്രണ്ടും ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലിയില്‍ ഒന്‍പതും ഭൃഗുവല്ലിയില്‍ പത്തും എന്നിങ്ങനെ മുപ്പത്തിയൊന്ന് അനുവാകങ്ങള്‍ ആണ് ഇതിലുള്ളത്. ആദ്യത്തെ ശിക്ഷാവല്ലി വിദ്യാര്‍ത്ഥികളുടെ മനസ്സിനെ വേദാന്തവിഷയങ്ങളിലേക്ക് ആകര്‍ഷിക്കാനും വിഷയഗ്രഹണത്തിന് സന്നദ്ധമാക്കാനുമുള്ള ഒരു ആമുഖം പോലെയാണ് എന്ന് മൃഡാനന്ദസ്വാമി പറയുന്നു. ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലിയില്‍ വേദാന്തവിജ്ഞാനം, ബ്രഹ്മതത്ത്വം എന്നിവയെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഭൃഗുവല്ലിയില്‍ ബ്രഹ്മപ്രാപ്തിക്കുള്ള ഉപായങ്ങളെ ആഖ്യായികാരൂപത്തില്‍ ഉപദേശിക്കുന്നു. സ്ഥൂലവിഷയങ്ങളില്‍ ആസക്തമായ മനസ്സിനെ ക്രമേണ സൂക്ഷ്മതലത്തിലേക്കും പിന്നെ നിര്‍ഗുണവും നിരാകാരവും ആയ പരമ തത്ത്വത്തിന്റെ ബോധത്തില്‍ എത്തിക്കുക എന്ന രീതിയാണ് ഈ ഉപനിഷത്തിന്റേതെന്ന് മൃഡാനന്ദസ്വാമി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

ശിക്ഷാവല്ലി ഒന്നാം അനുവാകത്തില്‍ ഉപനിഷത്പഠനത്തില്‍ വരാവുന്ന വിഘ്‌നങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാനായി മിത്രന്‍, വരുണന്‍, ഇന്ദ്രന്‍ മുതലായ ദേവതകളോടുള്ള പ്രാര്‍ത്ഥനയാണ്. രണ്ടില്‍ പാരായണത്തിനു വേണ്ട വര്‍ണ്ണം, സ്വരം, മാത്ര എന്നിവയെ വിശദമാക്കുന്നു. മൂന്നില്‍ വൈദിക കര്‍മ്മാനുഷ്ഠാനത്തില്‍ മുഴുകിയിരുന്ന ശിഷ്യമനസ്സിനെ ഉപാസനയിലൂടെ പരിശുദ്ധമാക്കാന്‍ വേണ്ടി അധിലോകം, അധിജ്യൗതിഷം മുതലായ അഞ്ചുതരം സംഹിതോപാസനകളെ വര്‍ണ്ണിക്കുന്നു. നാലാം അനുവാകത്തില്‍ ബുദ്ധിയും ഓര്‍മ്മശക്തിയും ലഭിക്കുവാനായി ചെയ്യേണ്ട ജപം, ഹോമം എന്നിവയെ പറയുന്നതോടൊപ്പം ഓങ്കാരരൂപിയായ ബ്രഹ്മത്തോടുള്ള പ്രാര്‍ത്ഥനയും കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. കര്‍മ്മകാണ്ഡത്തിലുപയോഗിക്കുന്ന ഭൂര്‍ഭുവാദി വ്യാഹൃതികളെ ഉപാസനയ്ക്ക് എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് അഞ്ചാമനുവാകം പറഞ്ഞുതരുന്നു. ആറാമനുവാകത്തില്‍ വ്യാഹൃതികളുടെ ആത്മാവായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഉപാസനയ്ക്കും സാക്ഷാല്‍കാരത്തിനും ഉള്ള സ്ഥാനം, സര്‍വാത്മപ്രതിപത്തിക്കുള്ള വഴി, യോഗിയുടെ ജീവന്‍ ദേഹം വിടുമ്പോളുള്ള അവസ്ഥ എന്നിവയെ പറയുന്നു. 

പാങ്ക്തരൂപത്തിലുള്ള ഉപാസനയിലൂടെ ഭൗതികപദാര്‍ത്ഥങ്ങളേയും ആദ്ധ്യാത്മിക ശക്തിയേയും യോജിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ ഏഴാം അനുവാകത്തില്‍ പറയുന്നു. അഞ്ചു വസ്തുക്കളുടെ കൂട്ടത്തെ ആണ് പാങ്ക്തം എന്നു പറയുന്നത്. ലോകപാങ്ക്തം (ഭൂമി, അന്തരിക്ഷം, ആകാശം, ദിക്കുകള്‍, വിദിക്കുകള്‍), ദേവതാപാങ്ക്തം (അഗ്നി, വായു, ആദിത്യന്‍, ചന്ദ്രന്‍, നക്ഷത്രങ്ങള്‍), ഭൂതപാങ്ക്തം (ജലം, ഔഷധികള്‍, വൃക്ഷം, ആകാശം, ആത്മാവ്)- ഇവയെ അധിഭൂതപാങ്ക്തങ്ങള്‍ എന്നു പറയുന്നു. വായുപാങ്ക്തം (പ്രാണന്‍, വ്യാനന്‍, അപാനന്‍, ഉദാനന്‍, സമാനന്‍), ഇന്ദ്രിയപാങ്ക്തം (നേത്രം, ശ്രോത്രം, മനസ്സ്, വാക്ക്, ത്വക്ക്), ധാതുപാങ്ക്തം (ചര്‍മ്മം, മാംസം, ഞരമ്പ്, അസ്ഥി, മജ്ജ)- ഇവയെ അദ്ധ്യാത്മപാങ്ക്തം എന്നു പറയുന്നു.    

എട്ടില്‍ ബ്രഹ്മപ്രതീകമായ ഓങ്കാരോപാസനയുടെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഒമ്പതില്‍ വേദങ്ങളുടെ അദ്ധ്യയനം, അദ്ധ്യാപനം എന്നിവയോടൊപ്പം സത്യം, തപസ്സ്, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, മനസ്സംയമം എന്നിവയിലും ശ്രദ്ധിക്കണം എന്നുപദേശിക്കുന്നു. പത്താം അനുവാകത്തില്‍ ആത്മസാക്ഷാത്ക്കാരം സിദ്ധിച്ച ത്രിശങ്കുമഹര്‍ഷിയുടെ അനുഭവത്തെ വിസ്തരിച്ച്  ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന്റെ മഹത്വം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പതിനൊന്നില്‍ ആചാര്യന്‍ ബ്രഹ്മവിദ്യാസ്വീകരണത്തിനു ശിഷ്യനെ പ്രാപ്തനാക്കാന്‍ വേണ്ടി ശിഷ്യനു നല്‍കുന്ന ഉപദേശങ്ങളാണ്. പന്ത്രണ്ടില്‍ ശാന്തിപാഠം ആവര്‍ത്തിക്കുന്നു. 

ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലി എന്ന രണ്ടാമത്തെ അദ്ധ്യായം വേറൊരു ശാന്തിപാഠത്തോടെയാണ് തുടങ്ങുന്നത്. ബ്രഹ്മജ്ഞാനം കൊണ്ടുള്ള ഫലം പറഞ്ഞതിനു ശേഷം നിര്‍ഗുണവും നിരാകാരവുമായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ലക്ഷണം വിശദമാക്കുന്നു. അതിനു ശേഷം നിരുപാധികബ്രഹ്മം സോപാധിക ബ്രഹ്മം ആകുന്നത് എങ്ങനെ എന്നു പറയുന്നു. പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ ഉല്‍പ്പത്തി, ആത്മാവിന്റെ ആവരണങ്ങളായ പഞ്ചകോശങ്ങള്‍, ആത്മബ്രഹ്മൈക്യം എന്നിവ അഞ്ചാം അനുവാകത്തില്‍ വിവരിക്കുന്നു. എല്ലാറ്റിലും ആത്മാവ് സമമാണെങ്കില്‍ ജ്ഞാനിക്കും അജ്ഞാനിക്കും ബ്രഹ്മപ്രാപ്തിയില്‍ വ്യത്യാസം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും എന്ന ചോദ്യത്തിന്റെ നിരൂപണം ആണ് ആറും ഏഴും അനുവാകങ്ങളില്‍ ചെയ്യുന്നത്. എട്ടാം അനുവാകത്തില്‍ പ്രാപഞ്ചിക ജീവിതത്തില്‍ അനുഭവപ്പെടുന്ന ആനന്ദങ്ങളുടെ താരതമ്യം, അവയുമായി തുലനം ചെയ്യുമ്പോള്‍ അവ ബ്രഹ്മാനന്ദത്തിന്റെ ലേശലേശങ്ങള്‍ മാത്രമാണെന്ന യാഥാര്‍ത്ഥ്യം എന്നിവ ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്നു. കാലദേശാദി കൃതമായ ഉപാധികളൊന്നും ഇല്ലാതെ മനുഷ്യനിലും ആദിത്യനിലും ഒരുപോലെ വിളങ്ങുന്ന ആ പരമതത്ത്വം ഏകമാണെന്നും മായാനിര്‍മ്മിതമായ പഞ്ചകോശങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച് ബ്രഹ്മാനന്ദം നേടലാണ് ജീവിതലക്ഷ്യം ആകേണ്ടത് എന്നും ഈ അനുവാകത്തില്‍ പറയുന്നു. ഒമ്പതില്‍ ആത്മസാക്ഷാത്കാരം നേടുന്ന വ്യക്തിക്ക് പുണ്യപാപങ്ങളോ പുനര്‍ജന്മമോ ഇല്ല എന്നു വെളിവാക്കുന്നു.

 ഭൃഗുവല്ലി എന്ന മൂന്നാം അദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തില്‍ ബ്രഹ്മജിജ്ഞാസുവായ ഭൃഗു ആത്മജ്ഞാനം നേടാനുള്ള ഉപദേശം തേടി പിതാവായ വരുണനെ സമീപിക്കുന്ന ഉപാഖ്യാനമാണ്. എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെയും ഉല്‍പ്പത്തിസ്ഥിതിലയങ്ങള്‍ക്ക് ആസ്പദമായ ബ്രഹ്മത്തെ തപസ്സു കൊണ്ട് അറിയണം എന്ന് വരുണന്‍ ഉപദേശിക്കുന്നു. അതനുസരിച്ച് ഭൃഗു തപസ്സനുഷ്ഠിക്കുന്നു. അന്നം, പ്രാണന്‍. മനസ്സ്, വിജ്ഞാനം, ആനന്ദം എന്ന പഞ്ചകോശങ്ങളില്‍ ഓരോന്നിനേയും ബ്രഹ്മമാണോ അല്ലയോ എന്നു വിവേകത്താല്‍ പരീക്ഷിച്ച് നിരാകരിച്ച് അവസാനം ഹൃദയാകാശത്തില്‍ പ്രതിഷ്ഠിതമായ ആനന്ദസ്വരൂപമായ ബ്രഹ്മത്തെ ഭൃഗു സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നതായി വിവരിച്ചശേഷം അന്നത്തിന്റെ മഹത്വത്തെ പെട്ടെന്ന് ഉദ്‌ഘോഷിക്കുന്നു. അന്നത്തെ നിന്ദിക്കുകയോ, ഉപേക്ഷിക്കുകയോ അന്നാര്‍ത്ഥികളെ നിരസിക്കുകയോ ചെയ്യരുത് എന്നു പറയുന്നു. അന്നത്തെ വിവിധരൂപത്തില്‍ ഉപാസിച്ചാലുള്ള ഫലങ്ങളെ പത്താം അനുവാകത്തില്‍ വിവരിക്കുന്നു. ഉപാസനയുടെ പരമോച്ചതലത്തിലെത്തി സര്‍വ്വാത്മഭാവം സാക്ഷാത്കരിച്ച് ജ്ഞാനിയായ ഒരു സാധകന്‍ സ്വാനുഭൂതികളെ വര്‍ണ്ണിക്കുന്ന ഒരു ഗാഥയെ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഉപനിഷത്ത് അവസാനിക്കുന്നു.

janmabhumi

സംഹിതകള്‍ക്കു ശേഷം ബ്രാഹ്മണങ്ങള്‍ രൂപം കൊണ്ടു. ഇവയ്ക്ക് സംഹിതകളില്‍ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ഉള്ളടക്കമാണ്. ഗദ്യരൂപത്തിലുള്ള ഇവയില്‍ നിരവധി ചടങ്ങുകളുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചു  ഒരു ധാരണയും ഇല്ലാത്തവര്‍ക്കു പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു. അവ, മാക്‌ഡൊണലിന്റെ അഭിപ്രായത്തില്‍,  ബൗദ്ധികമായ എല്ലാ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും യാഗമെന്ന ചടങ്ങിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തെ കുറിക്കുന്നു. യാഗത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, പ്രസക്തി തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള കല്പനകള്‍, ചടങ്ങുകളുടെ വിവരണം, അവയുടെ പ്രാധാന്യം എന്നിവ ഇവയില്‍ ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

സൈദ്ധാന്തികമായ വിശദീകരണങ്ങള്‍, വിഭ്രാമകങ്ങളായ പ്രതീക കല്‍പ്പനകള്‍, യാഗത്തിലെ ഒരോ ഘട്ടത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള ഭാവനാപൂര്‍ണ്ണങ്ങളായ വര്‍ണ്ണനകള്‍ എന്നിവ ഇവയില്‍ നിറഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്നു. ഒരു പക്ഷേ, ആദ്യകാലമന്ത്രങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിച്ച അവസരത്തില്‍ യാഗച്ചടങ്ങുകള്‍ ഇത്രയും വിപുലമോ, സങ്കീര്‍ണ്ണമോ ആയിരുന്നിരിക്കില്ല. മന്ത്രങ്ങളുടെ സംഘാതങ്ങള്‍ തലമുറകളിലുടെ കൈമാറി വന്നപ്പോള്‍ ക്രിയകളും കൂടുതല്‍ കൂടുതല്‍ സങ്കീര്‍ണ്ണങ്ങളായിത്തീര്‍ന്നിരിക്കാം. അപ്പോള്‍ വ്യത്യസ്ത ചടങ്ങുകള്‍ക്ക് വ്യത്യസ്ത പുരോഹിതവിഭാഗങ്ങളെ ചുമതലപ്പെടുത്തേണ്ടി വന്നിരിക്കാം.

അന്നത്തെ ചിന്താശീലരായ വ്യക്തികളുടെ പ്രധാന ചര്‍ച്ച  യാഗങ്ങളും അവയുടെ സങ്കീര്‍ണ്ണങ്ങളായ ചടങ്ങുകളും മാത്രമായ ആ കാലഘട്ടത്തിലാവണം വര്‍ണ്ണ വ്യവസ്ഥ രൂപം കൊണ്ടതെന്ന് ദാസ്ഗുപ്ത അനുമാനിക്കുന്നു. സ്വതന്ത്രമായ ചിന്തയുടെ സ്ഥാനത്ത് യാഗത്തെ ഏതെല്ലാം തരത്തില്‍ സമ്പുഷ്ടമാക്കാമെന്ന ചിന്ത നിറഞ്ഞു. തത്ഫലമായി, ഏറ്റവും വിഭ്രാമകവും പ്രതീകാത്മകത കൊണ്ടു സമൃദ്ധവുമായ, ലോകത്തു മറ്റൊരിടത്തും സമാനതകളില്ലാത്ത, ഒരു കര്‍മ്മപദ്ധതി ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടു. ഏതാണ്ട് 500 ബി. സി- യോടെ വൈദികസാഹിത്യത്തിലെ ബ്രാഹ്മണങ്ങളുടേതായ കാലഘട്ടം കഴിഞ്ഞു എന്നു പൊതുവെ കരുതിവരുന്നു.

ആരണ്യകങ്ങള്‍- ബ്രാഹ്മണങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം ആരണ്യകങ്ങള്‍ എന്ന കൃതികളുണ്ടാക്കപ്പെട്ടു. ഇത് വൈദികസമൂഹത്തിലെ വൃദ്ധജനങ്ങള്‍ക്കായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാകാമെന്നു ദാസ്ഗുപ്ത പറയുന്നു. സാമൂഹ്യജീവിതത്തില്‍ നിന്നും വിരമിച്ച് വനവാസം സ്വീകരിച്ച അവര്‍ക്ക് യാഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അതിസങ്കീര്‍ണ്ണങ്ങളായ അനുഷ്ഠാനങ്ങള്‍ ചെയ്യാനുള്ള ശേഷിക്കുറവ് കണക്കിലെടുത്താണത്രേ ഇവ നിര്‍മ്മിച്ചത്.

ഇവയില്‍ ചില പ്രതീകങ്ങളെ ധ്യാനിക്കാനുള്ള ക്രമങ്ങളെ വിശദമാക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതിക്ക് വലിയ ഫലമുണ്ടെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരിക്കുന്നു. ഇവയ്ക്ക് ക്രമേണ യാഗത്തിനേക്കാള്‍ പ്രാധാന്യം കൈവന്നു. യാഗത്തിനു പകരം ഇവ മതിയാകും എന്ന നില വന്നു. ബൃഹദാരണ്യകത്തില്‍ നിന്നും ദാസ്ഗുപ്ത ഉദാഹരണം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു- അശ്വമേധയാഗം ചെയ്യുന്നതിനു പകരം ഉഷസ്സിനെ കുതിരയുടെ തലയായും സൂര്യനെ കണ്ണായും വായുവിനെ കുതിരയുടെ പ്രാണനായും മറ്റും കല്‍പ്പിക്കാന്‍ ഇതില്‍ ഉപദേശിക്കുന്നു. സങ്കീര്‍ണ്ണങ്ങളായ യാഗച്ചടങ്ങുകള്‍ നേരിട്ട് അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിനു പകരം ആ സ്ഥാനത്ത് ധ്യാനം മതിയാകും എന്നത് ഒരു ശ്രദ്ധേയമായ മാറ്റമാണെന്നു ദാസ്ഗുപ്ത പറയുന്നു. വൈദിക കര്‍മ്മകാണ്ഡം ക്രമേണ ആത്മതത്വത്തിലൂന്നിയ ചിന്തകള്‍ക്കു വഴിമാറിക്കൊടുത്തു. ആത്മജ്ഞാനം ജീവിതത്തിന്റെ മുഖ്യലക്ഷ്യമായി മാറി. ആരണ്യക കാലഘട്ടം ദീര്‍ഘകാലം കര്‍മ്മജഡിലതയില്‍ കുടുങ്ങിക്കിടന്ന സ്വതന്ത്രചിന്തയുടെ മോചനകാലമാണെന്ന് ദാസ്ഗുപ്ത അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ ആരണ്യകങ്ങള്‍ ഉപനിഷത്തുകള്‍ക്കു വഴി തുറന്നുകൊടുത്തു. അത് വേദങ്ങളിലെ തത്വചിന്തയുടെ ബീജങ്ങള്‍ക്കു നാമ്പെടുക്കാന്‍, തളിരിടാന്‍ വേണ്ട സാഹചര്യം ഒരുക്കി. അവയുടെ സംവികാസത്തിലൂടെ ഉപനിഷത്തുകള്‍ക്ക് ഹിന്ദുതത്വചിന്താലോകത്ത് പ്രമുഖസ്ഥാനം കൈവന്നു.

..janmabhumi

വേദങ്ങള്‍, ബ്രാഹ്മണങ്ങള്‍, ഉപനിഷത്തുകള്‍, ബൗദ്ധം, ജൈനം, സാംഖ്യം, യോഗം, ന്യായം, വൈശേഷികം, മീമാംസ, ശാങ്കരവേദാന്തം, യോഗവാസിഷ്ഠം, ആയുര്‍വേദം, ഭഗവദ്ഗീതാ, ഭാസ്‌കരമതം, പാഞ്ചരാത്രം, ആള്‍വാര്‍മതം, വിശിഷ്ടാദ്വൈതം, യമുനാചാര്യമതം, രാമാനുജാചാര്യമതം, നിംബാര്‍ക്കമതം, വിജ്ഞാനഭിക്ഷുവിന്റെ മതം, വിഷ്ണുപുരാണം, വായുപുരാണം, മാര്‍ക്കണ്‌ഡേയപുരാണം, പദ്മപുരാണം, നാരദീയപുരാണം, കൂര്‍മ്മപുരാണം എന്നീ പുരാണങ്ങളിലെ മതങ്ങള്‍, ലോകായതം അഥവാ നാസ്തികം അതായത് ചാര്‍വാകം, ഭാഗവതപുരാണമതം, മാധ്വമതം, വല്ലഭമതം, ചൈതന്യമതം, ജീവഗോസ്വാമിമതം, ബലദേവവിദ്യാഭൂഷണമതം, ശൈവാഗമസിദ്ധാന്തങ്ങള്‍, വീരശൈവമതം (ശ്രീപതിപണ്ഡിതമതം- ശ്രീകരഭാഷ്യം), ശ്രീകണ്ഠാചാര്യമതം, പുരാണങ്ങളിലെ ശൈവമതം, പാശുപത സൂത്രം, മാണിക്യവാചകരുടെ തിരുവാചകം, ഭോജരാജശൈവമതം (തത്ത്വപ്രകാശം) എന്നിവയുടെ വിവരണം ദാസ്ഗുപ്തയും മറ്റും നല്‍കുന്നുണ്ട്. 

കാശ്മീരശൈവം (ക്രമ, കുല, സ്പന്ദ, പ്രത്യഭിജ്ഞാ പഥങ്ങള്‍), തന്ത്രദര്‍ശനം (പഞ്ചാനന തര്‍ക്കരത്‌നം എഴുതിയ ബ്രഹ്മസൂത്രശക്തിഭാഷ്യം, നൃസിംഹാനന്ദനാഥന്റെ ശാംഭവാനന്ദകല്‍പലതാ), നാഥ-ഹഠ-കുണ്ഡലിനീയോഗ സമ്പ്രദായങ്ങള്‍ എന്നിങ്ങനെ വേറെയും ചില ദര്‍ശനങ്ങളുടെ വലിയ ഗ്രന്ഥശേഖരവും നമുക്കിന്നു ലഭ്യമാണ്. ഈ വിവിധ ഹിന്ദുദര്‍ശനങ്ങളെ ഒന്നൊന്നായി പരിചയപ്പെടുന്നതിനു മുമ്പായി അവയുടെ ഒരു പൊതുപരിചയം ഉചിതമാണല്ലോ.

മേല്‍ക്കൊടുത്ത ക്രമം കാലികമോ, ഉള്ളടക്കപരമോ ആയ ഏതെങ്കിലും പ്രാധാന്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലൊന്നും അല്ല. ചില ദര്‍ശനങ്ങള്‍ക്ക് അവയുടെ ഉപജ്ഞാതാക്കളുടെ ജനനകാലപരമായ പൗര്‍വാപര്യം സ്വാഭാവികം മാത്രം - ശങ്കരാചാര്യര്‍ക്കു ശേഷമാണല്ലോ രാമാനുജ മാധ്വാദിആചാര്യന്മാരുടെ കാലം വരുന്നത്. എല്ലാ ദര്‍ശനങ്ങളുടെയും ലക്ഷ്യം മനുഷ്യന്റെ, സമൂഹത്തിന്റെ, സൗഖ്യം ആയതുകൊണ്ട് ആ നിലയ്ക്ക് എല്ലാത്തിനും തുല്യപ്രാധാന്യം തന്നെ.

 വൈദികമുള്‍പ്പടെ പല ദര്‍ശനങ്ങളുടെയും ബീജാവാപം ഹാരപ്പന്‍-കീഴടി നാഗരികതയ്ക്കു മുമ്പു തന്നെ കഴിഞ്ഞു എന്നു നാം കണ്ടു. ഇന്നു നാം കാണുന്ന തരത്തിലുള്ള വേദത്തിന്റെയും മറ്റു ദര്‍ശനങ്ങളുടെയും ഘടനയും മറ്റും ആ നാഗരികതയുടെ കാലത്തിനു ശേഷം രൂപപ്പെടുത്തിയതാകാനേ സാധ്യതയുള്ളൂ. മറിച്ചു ചിന്തിക്കാന്‍ വേണ്ടത്ര തെളിവുകള്‍ ഇന്നു നമ്മുടെ പക്കലില്ല.

ദാസ്ഗുപ്തയുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം ഏതാണ്ട് 500 ബി. സി തൊട്ട് (ആദ്യ ഉപനിഷത്തുകള്‍ ഉണ്ടായിട്ട് അധികം വൈകാതെ) ആണ് ദര്‍ശനസാഹിത്യം വിപുലമായ തോതില്‍ രൂപപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയത്. ഈ വളര്‍ച്ച പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം വരെ  (ബംഗാളിലെ നവദ്വീപത്തില്‍ നവ്യന്യായത്തിന്റെ ഉദയവും വളര്‍ച്ചയും വരെ) തുടര്‍ന്നു. വൈദിക മതസമൂഹം ഉപനിഷത്തുകളില്‍ പല തത്വചിന്തകളേയും ക്രോഡീകരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോള്‍ തന്നെ, അതേ കാലഘട്ടത്തില്‍, ബൗദ്ധം, ജൈനം തുടങ്ങിയ വിവിധ ദാര്‍ശനിക സമൂഹങ്ങളും ഉടലെടുത്തു എന്ന് ദാസ്ഗുപ്ത ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഗൗതമബുദ്ധന്‍ (500 ബി. സിയ്ക്കടുത്ത്) അറുപത്തിരണ്ടുതരം ഭിന്നാഭിപ്രായങ്ങളെപ്പറ്റി പറയുന്നുണ്ട്. ഉപനിഷത്തുകളില്‍ ഇവ കാണാനില്ല. അവയില്‍ ഒരുപക്ഷേ മറ്റുചില വാദഗതികളാവാം സഞ്ചിതമായത്. ഇത്തരം വിവിധദാര്‍ശനിക കൂട്ടായ്മകള്‍ വ്യത്യസ്തഅഭിപ്രായങ്ങളെ ക്രോഡീകരിച്ച് ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്നത് അന്നത്തെ  പതിവായിരുന്നിരിക്കാം. നൈമിഷാരണ്യം, ദണ്ഡകാരണ്യം മുതലായ വനസ്ഥലികളിലെ ഋഷിവാടങ്ങളിലെ ആചാര്യ-ശിഷ്യസംവാദങ്ങളെ പില്‍ക്കാല പുരാണങ്ങളും മറ്റും വിവരിക്കുന്നുണ്ടല്ലോ. 

ഈ സുദീര്‍ഘ കാലത്തിനിടയില്‍ ആയിരക്കണക്കിനു ഗ്രന്ഥങ്ങളാണ് എഴുതപ്പെട്ടത്. അവയുടെ മുഴുവന്‍ വിവരണപ്പട്ടികയോ, അവയുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം പോലുമോ ഇന്നു നമ്മുടെ പക്കലില്ല. അവയുടെ ഈ വലുപ്പത്തെപ്പറ്റി ഊഹിക്കാന്‍ ഒരു ഉദാഹരണം ദേബീപ്രസാദ് (വാട്ട് ഈസ് ലിവിങ്ങ് ആന്‍ഡ് വാട്ട് ഈസ് ഡഡ് ഇന്‍ ഇന്ത്യന്‍ ഫിലോസഫി) ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു- ഏതാണ്ട് പതിനൊന്നാം ശതകത്തിനു ശേഷം ബുദ്ധമതത്തിന് ഇന്ത്യയില്‍ തളര്‍ച്ച ഉണ്ടായി. ഇന്ത്യന്‍ ബൗദ്ധപണ്ഡിതരുടേതായ മൂലകൃതികള്‍ ഇവിടെ ദുര്‍ലഭമായി. പക്ഷേ ഇവ നശിച്ചുപോയില്ല. ഇവയുടെ ചൈനീസ്, മംഗോളിയന്‍, ടിബറ്റന്‍ പരിഭാഷകള്‍ ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അവയില്‍ കന്‍ജൂര്‍, തന്‍ജൂര്‍ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ടിബറ്റന്‍ ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ മാത്രം, ചെറുതും വലുതുമായി, നാലായിരത്തിയഞ്ഞൂറിലധികം വരും. ഇത് ബൗദ്ധ ദര്‍ശന സാഹിത്യം മാത്രമാണ്!

പ്രധാനപ്പെട്ട പല ദര്‍ശനങ്ങളും അര്‍ദ്ധവാചകരൂപത്തിലുള്ള സൂത്രങ്ങളായിട്ടാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. മേല്‍പ്പറഞ്ഞ വിവിധ ദാര്‍ശനിക കൂട്ടായ്മകളിലെ വിശദമായ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്കു ശേഷം, അതില്‍ പങ്കെടുത്തവരുടെ സ്മരണയില്‍ അനുക്രമമായി ഓര്‍ത്തുവെക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഉദ്ദേശിച്ചാകാം, ഇത്തരത്തിലുള്ള ഹ്രസ്വരചനകള്‍ ഉണ്ടായത്. പില്‍ക്കാലത്ത് അര്‍ത്ഥഗര്‍ഭങ്ങളായ ഈ സൂത്രങ്ങളുടെ അര്‍ത്ഥവ്യാപ്തി നിര്‍ണ്ണയിക്കുക ദുഷ്‌കരമായി. ഉദാഹരണത്തിന് ബാദരായണന്റെ ശാരീരകസൂത്രം അഥവാ ബ്രഹ്മസൂത്രം എടുക്കുക. ഏതാണ്ട് അര ഡസന്‍ വ്യത്യസ്ത വ്യാഖ്യാനങ്ങള്‍ അതിനുണ്ടായി. പണ്ഡിതന്മാരുടെ നിലപാടുകള്‍ക്ക് അംഗീകാരം ലഭിക്കണമെങ്കില്‍ ഇത്തരം സൂത്രങ്ങളെ വ്യാഖ്യാനിച്ച് അവയുമായുള്ള അഭിപ്രായൈക്യം സ്ഥാപിക്കണമായിരുന്നു. അത്രമേല്‍ പ്രാധാന്യം ഈ സൂത്രരചനകള്‍ക്കു നല്‍കപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നും ദാസ്ഗുപ്ത അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. 

ഓരോ ദര്‍ശനത്തിനും വ്യക്തത കൈവന്നതോടെ അവയുടെ പഠന-പാഠനങ്ങള്‍ക്കും നിയതമായ പദ്ധതികള്‍ രൂപപ്പെട്ടു. വളരെ നിഷ്ഠയോടെ ആചാര്യനില്‍ നിന്നും ശിഷ്യഗണങ്ങള്‍ അതാതു ദര്‍ശനങ്ങളുടെ മര്‍മ്മങ്ങള്‍ ഗ്രഹിക്കുകയും വാദകലയില്‍ വല്ലഭരാകുകയും ചെയ്തുപോന്നു. പാശ്ചാത്യനാടുകളിലെ സ്വതന്ത്രചിന്തകര്‍ക്കു പകരം ഇവിടെ അതാതു ദര്‍ശനങ്ങളില്‍ വിദഗ്ധ പരിശീലനം കിട്ടിയ പരമ്പരകളാണ് ഉണ്ടായത്. അവര്‍ താന്താങ്ങളുടെ ദര്‍ശന പാരമ്പര്യത്തില്‍ നിന്നും അണുവിട പോലും വ്യതിചലിക്കാതെ കൂട്ടായ ചര്‍ച്ചകളിലൂടെയും ഇതര ദാര്‍ശനികരുമായുള്ള സംവാദങ്ങളിലൂടെയും അതാതു ദര്‍ശനങ്ങളെ കൂടുതല്‍ കൂടുതല്‍ സംപുഷ്ടമാക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. 

 ദാസ്ഗുപ്ത ഈ പ്രക്രിയയെ ന്യായദര്‍ശനത്തിന്റെ വളര്‍ച്ചയുടെ ഉദാഹരണത്തിലൂടെ ഇപ്രകാരം വ്യക്തമാക്കുന്നു- ആ ദര്‍ശനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഗൗതമന്റെ (അക്ഷപാദന്‍) ന്യായസൂത്രങ്ങളാണ്. അതിന് വാത്സ്യായനന്‍ ആദ്യം ഭാഷ്യമെഴുതി. ഇതിനെ ബൗദ്ധപണ്ഡിതനായ ദിങ്‌നാഗന്‍ വിമര്‍ശിച്ചു. അപ്പോള്‍ ഉദ്യോതകരന്‍ എന്ന നൈയ്യായികന്‍ ഭാഷ്യവാര്‍ത്തികം എഴുതി. കാലം കുറച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ അതിനു മൂര്‍ച്ച കുറഞ്ഞതായിക്കണ്ടിട്ട് വാചസ്പതിമിശ്രന്‍ വാര്‍ത്തികതാല്‍പ്പര്യടീകാ എന്ന ഗ്രന്ഥം രചിച്ചു. ഈ ന്യായതാല്‍പ്പര്യടീകയ്ക്ക് പിന്നീട് ഉദയനാചാര്യന്‍ ന്യായതാല്‍പ്പര്യടീകാ പരിശുദ്ധി എന്ന വ്യാഖ്യാനം എഴുതി. പ്രസിദ്ധനായ ഗംഗേശാചാര്യന്റെ മകന്‍ വര്‍ദ്ധമാനന്‍ ഇതിന് ന്യായനിബന്ധപ്രകാശം എന്ന വ്യാഖ്യാനം നിര്‍മ്മിച്ചു. പദ്മനാഭമിശ്രന്‍ ഇതിന് വര്‍ദ്ധമാനേന്ദു എന്ന വ്യാഖ്യാനവും അതിന് ശങ്കരമിശ്രന്‍ ന്യായതാല്‍പ്പര്യമണ്ഡനം എന്ന വ്യാഖ്യാനവും എഴുതുകയുണ്ടായി. വാത്സ്യായനന്‍, വാചസ്പതിമിശ്രന്‍, ഉദയനാചാര്യന്‍ എന്നിവര്‍ മഹാപണ്ഡിതരായിരുന്നിട്ടും സ്വതന്ത്രകൃതികള്‍ എഴുതാതെ വ്യാഖ്യാനങ്ങള്‍ തയ്യാറാക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. മഹാപ്രതിഭയായിരുന്ന ശ്രീശങ്കരഭഗവല്‍പാദരും ബ്രഹ്മസൂത്രം, ഉപനിഷത്ത്, ഭഗവദ്ഗീത എന്നിവയ്ക്ക് ഭാഷ്യം രചിക്കുകയാണു ചെയ്തതെന്നും ദാസ്ഗുപ്ത ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു...janmabhumi

ഭാരതീയശാത്രഗ്രന്ഥത്തിൽ

ഏതു ഭാരതീയ ശാസ്ത്രഗ്രന്ഥത്തിലും പ്രാരംഭത്തിൽ തന്നെ വിഷയം, സംബന്ധം, അധികാരി, പ്രയോജനം എന്നിങ്ങനെ നാലു അനുബന്ധങ്ങൾ (ഇവയ്ക്ക് നാലുംകൂടി അനുബന്ധചതുഷ്ടയം എന്നാണ് പേര്) കൊടുത്തിരിക്കും. അധികാരി എന്നതുകൊണ്ട് ഇവിടെ വിവക്ഷിക്കുന്നതും പ്രസ്തുത ശാസ്ത്രം പഠിക്കുന്നതിന് അർഹതയുള്ളവൻ എന്നാണ്. ഉദാഹരണമായി പൂർവമീമാംസാദർശനത്തിലെ (ജൈമിനി സൂത്രങ്ങൾ) ആദ്യത്തെ സൂത്രമായ അഥഅതഃ ധർമജിജ്ഞാസ എന്നതിൽ അഥ എന്ന ശബ്ദം വ്യാഖ്യാനിക്കുമ്പോൾ, വേദം മുഴുവൻ ഗുരുവിങ്കൽനിന്നും യഥാവിധി അധ്യയനം ചെയ്തവനാണ് ധർമത്തെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിന് അധികാരി എന്ന് സമർഥിച്ചിട്ടുണ്ട്. പഴയ ധർമശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ളതും വർണാശ്രമവ്യവസ്ഥകളിൽ മാത്രം അധിഷ്ഠിതവുമായ അധികാരിവിചാരം ഇന്ന് ലുപ്തപ്രായമായിതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അതിലടങ്ങിയ താത്ത്വികമായ അംശം എന്നും അംഗീകാരയോഗ്യമാണ്.

സ്വാമി, യജമാനൻ, അവകാശി, ഭരണച്ചുമതലവഹിക്കുന്നവൻ എന്നീ അർഥങ്ങളിലും അധികാരി എന്ന പദം പ്രയോഗത്തിലുണ്ട്...wiki

വേദാന്തമതമനുസരിച്ച് അധികാരികൾ, ഉത്തമൻ, മധ്യമൻ, അധമൻ എന്നിങ്ങനെ  മൂന്നു വിധത്തിലുണ്ട്. വിഹിതമായ സർവകർമങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് നിരാകാരമായ ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നതിന് അർഹനാണ് ഉത്തമനായ അധികാരി. മധ്യമാധികാരിക്ക് വിഹിതമായ കർമങ്ങൾ തുടർന്ന് അനുഷ്ഠിച്ച് സോപാധികമായ ബ്രഹ്മത്തെ ഉപാസിക്കാവുന്നതാണ്. അധമാധികാരിയാണെങ്കിൽ അയാൾ വിഹിതമായ എല്ലാ കർമങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മത്തെ രൂപം കല്പിച്ച് ഉപാസിക്കണം. ഏതൊരുകാര്യത്തിലേർപ്പെടുമ്പോഴും നിർദിഷ്ടമായ വിധത്തിൽ അധികാരിയായിരിക്കേണ്ടത് ഫലസിദ്ധിക്ക് അനുപേക്ഷണീയമാണ്.  

ഇഷ്ടാ പൂർത്തം

ഇഷ്ടാപൂർത്തം.

ഇഷ്ടമെന്നും പൂർത്തമെന്നും രണ്ടുവിധം കർമങ്ങളുണ്ട്. (രണ്ടിനേയും ചേർത്ത് ഇഷ്ടാപൂർത്തം എന്നു വിളിക്കുന്നു.) അഗ്നിഹോത്രം, തപസ്സ്, സത്യം, വേദാധ്യയനം, ആതിഥ്യം, വൈശ്വദേവം എന്നിവ ഇഷ്ടകർമങ്ങളാണ്. ഇവ വൈദികകർമങ്ങളുമാണ്. കുളങ്ങൾ‍, കിണറുകൾ കുഴിപ്പിക്കൽ, ക്ഷേത്രംപണിയിക്കൽ, അന്നദാനം, ഉദ്യാനനിർമ്മാണം എന്നിവ പൂർത്തകർമങ്ങളാണ്. 

സ്വയമേ ജ്ഞാനം സമ്പാദിക്കാൻ പറ്റുന്നില്ലെങ്കിൽ  ഒരു ഗുരുവിനെ സമീപിക്കണം.ആ ഗുരുവാകട്ടെ അന്തരാത്മാവിൽ നാദാനുഭൂതി ഉണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മഹാത്മാവാണ്‌. ഗുരുവിന്റെ രണ്ടു ലക്ഷണങ്ങൾ ഇവിടെ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. പ്രണവ മുണർന്നവൻ എന്നും പിറപ്പൊഴിഞ്ഞവൻ എന്നും. പിറപ്പൊഴിയുന്നത് ജ്ഞാനം കൊണ്ട് ജനിമൃതിയാകുന്ന സംസാരചക്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തു കടക്കുമ്പോഴാണ്. പ്രണവം ജീവിതത്തെ അനന്തമായി നവീകരിക്കുന്ന തത്ത്വമാണ്. മുണ്ഡകോപനിഷത്ത് പറയുന്നത് "തത് വിജ്ഞാനാർത്ഥം സഗുരു മേവ അഭിഗച്ഛേത് ശ്രോത്രിയം ബ്രഹ്മനിഷ്ടം." ശ്രോത്രിയനും ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനുമായ ഒരു ഗുരുവിനെ തന്നെ സമീപിക്കണം. ശ്രോത്രിയനും ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനും ഒരാൾ തന്നെ.ശ്രുതി പ്രണവമാണ്, പ്രണവ മുണർന്ന ഗുരുവിനെത്തന്നെ കണ്ടെത്തണം. ആ ഗുരുവിനെ സേവിച്ച് മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയും വിശ്വാസവും ഗുരുവിൽ അർപ്പിച്ച് ജീവിക്കണം, കുറേ നാൾ കഴിയുമ്പോൾ വ്യക്തിയിലെ ദുർവാസനകളെല്ലാം ക്ഷയിക്കും. സദ് വാസനകൾ പുഷ്ടി പ്രാപിക്കും.വെ,ളിച്ചത്തിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ ഇരുട്ടിന് സ്ഥാനമില്ലല്ലോ. അപ്പോൾ ആത്മജ്ഞാനത്തിനുള്ള
അർഹത കൈവരും.  

ശിവ താണ്ഡവ സ്തോത്രം*

  ശ്ലോകം   9

  പ്രഫുല്ലനീലപങ്കജപ്രപഞ്ചകാളിമഛടാ

വിഡംബകണ്ഠകന്ധരാ രുചി പ്രബന്ധകന്ധരം

സ്മരഛിദം പുരഛിദം ഭവഛിദം മഖഛിദം

ഗജഛിദന്ധകഛിദം തമന്തകഛിദം ഭജേ 

 

*അർത്ഥം*

വിരിഞ്ഞ നീലത്താമരയെ അനുകരിക്കും പോലെ  കാളകൂടവിഷത്തിന്റെ കട്ടപിടിച്ച നിറം കഴുത്തിനു ചുറ്റും ഭംഗിയോടെ കെട്ടി സ്മരനെ നശിപ്പിച്ചവനും, ത്രിപുരാസുരനെ നശിപ്പിച്ചവനും, വ്യാവഹാരിക ലോകത്തെ നശിപ്പിച്ചവനും, ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിച്ചവനും, ഗജാസുരനെ നശിപ്പിച്ചവനും, അന്ധകാസുരനെ നശിപ്പിച്ചവനും ആയിട്ടുള്ള ആ യമ നാശനെ ഭജിക്കുന്നു. ത്രിപുരങ്ങള്‍ ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിലെ മൂന്ന് അവസ്ഥകളാണ്. ഉറക്കവും സ്വപ്നം കാണലും ഉണര്‍ന്നിരിക്കലും.  ജീവനുള്ള ഒരുവന്‍ ജീവിക്കുന്നിടത്തോളം ഈ മൂന്ന് അവസ്ഥകളില്‍ ഏതെങ്കിലും ഒന്നില്‍ ആയിരിക്കും. ത്രിപുരാസുരന്‍ ഇങ്ങനെ മൂന്ന് പുരങ്ങളില്‍ മാറി മാറി വസിക്കുന്ന ആളാണ്.  ഈ അസുരനെ നശിപ്പിക്കാന്‍ മൂന്ന് പുരങ്ങളും ഒന്നിച്ച് നശിപ്പിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു

മായ

വിക്ഷേപവും ആവരണവും ആണ് മായയുടെ രണ്ട് ശക്തികൾ .അവയാണ് ജഗത്തിനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതും നിലനിർത്തുന്നതും .
ആവരണ ശക്തി സത്യത്തെ മറയ്ക്കുന്നു
വിക്ഷേപ ശക്തി അസത്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു .
കയറിനെ കയർ ആയി ധരിക്കാത്തതിന് കാരണം ആവരണശക്തി ആണ് .പാമ്പ് എന്ന് തോന്നിക്കുന്നത് വിക്ഷേപ ശക്തിയും .ഇങ്ങനെ എല്ലാ ലോകാനുഭവങ്ങളും ജഗത്തും വിക്ഷേപ ശക്തി ഉണ്ടാക്കുന്നു .അതിനു ആവരണ ശക്തി മറയ്ക്കുന്നു
വിക്ഷേപ ആവരണങ്ങൾ ഒടുങ്ങുമ്പോൾ ലോകം അവസാനിക്കുന്നു അത് മിഥ്യ ആകുന്നു .

govindan namboodiri

ക്ഷേത്ര കലകൾ* 

*കൂടിയാട്ടം*

'കൂടിയാട്ട'മെന്നാല്‍ 'കൂടി' അഥവാ ഒരുമിച്ചുള്ള പ്രകടനം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ക്ലാസിക്കല്‍ നാടക രൂപമാണ് കൂടിയാട്ടം. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ ജീവിച്ചിരുന്ന ഭരതമുനിയുടെ 'നാട്യശാസ്ത്ര'ത്തെ അവലംബിച്ചാണ് എ.ഡി. ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ കൂടിയാട്ടം രൂപപ്പെടുന്നത്.

ക്ഷേത്രമതില്‍ക്കെട്ടിനകത്താണ് സാധാരണയായി കൂടിയാട്ടം നടത്തി വരാറുള്ളത്. ഒരേ സമയത്ത് വേദിയില്‍ രണ്ടോ മൂന്നോ കഥാപാത്രങ്ങളുണ്ടാകും. ചാക്യാന്മാര്‍ പുരുഷ കഥാപാത്രങ്ങളെയും നങ്ങ്യാരുമാര്‍ സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങളെയും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഇലത്താളമടിക്കുന്നതും സംസ്‌കൃത ശ്ലോകങ്ങള്‍ ചൊല്ലുന്നതും നമ്പ്യാരുമാരാണ്. നങ്ങ്യാര്‍മാരാണ് പിന്നണിയില്‍ 'മിഴാവ്' വായിക്കുന്നത്.

മിഴാവിനു പുറമെ കുഴിത്താളം, തിമില, ഇടയ്ക്ക,ശംഖ്, കൊമ്പ്, കുഴൽ എന്നീ വാദ്യങ്ങളും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

വിദൂഷകന്‍ അഥവാ വിവേകശാലിയായ അവതാരകന്‍ നിര്‍ഭയരായി ആരെയും വിമര്‍ശിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമെടുക്കും. ശരീരത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള ഉടയാട ഇദ്ദേഹത്തെ മറ്റ് കഥാപാത്രങ്ങളില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാക്കുന്നു. ആറ് മുതല്‍ ഇരുപത് ദിവസം വരെയാണ് സാധാരണയായി കൂടിയാട്ടം നടത്തിവരാറുള്ളത്. മിത്തുകളേയും ഐതീഹ്യങ്ങളേയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് കൂടിയാട്ടത്തിന്റെ പ്രമേയം.

ഇരിങ്ങാലക്കുട കൂടല്‍ മാണിക്യക്ഷേത്രത്തിലും തൃശ്ശൂര്‍ വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രത്തിലും എല്ലാ വര്‍ഷവും കൂടിയാട്ടം അരങ്ങേറുന്നു. അതുല്യനായ ക്കുടിയാട്ട കലാകാരനായിരുന്നു അമ്മന്നൂര്‍ മാധവചാക്യാര്‍.

ലോകപൈതൃകമായി യുനെസ്കോ അംഗീകരിച്ച ആദ്യത്തെ ഭാരതീയ നൃത്തരൂപമാണ് കൂടിയാട്ടം. അഭിനയകലയ്ക്ക് നൃത്തത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതിനാൽ കൂടിയാട്ടത്തിനെ “അഭിനയത്തിന്റെ അമ്മ” എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു . കൂടിയാട്ടത്തിന്റെ ഇപ്പോഴുള്ള രൂപത്തിന് എണ്ണൂറ് വർഷങ്ങളുടെ പഴക്കമേയുള്ളു. ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ സംസ്കൃതനാടകരൂപങ്ങളിലൊന്നാണിത്.

ആരാണ് രാധ?*

🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉

ഹൈന്ദവപുരാണങ്ങൾ പ്രകാരം ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ബാല്യകാലസഖിയും കാമുകിയുമാണ്  രാധ .ഉദാത്ത പ്രണയത്തിന്റെ ഉത്തമോദാഹരണമായാണ് രാധാകൃഷ്ണ പ്രണയത്തെ കണക്കാക്കുന്നത്.

രാധയുടെ അവതാരം ഈ ഭൂമിയിലുള്ള മനുഷ്യര്‍ക്ക്‌ കൃഷ്ണ പ്രേമരസത്തെ മനസ്സിലാക്കിത്തരാനാണ്!

പ്രണയത്തിനു ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ മാതൃകയാണ് രാധാ-കൃഷ്ണ പ്രണയം.

കൃഷ്ണന്‍റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവള്‍ രാധയാണ്. അവളെ കൃഷ്ണനും ആരാധിക്കുന്നു. രാധ കൃഷ്ണനെയും ആരാധിക്കുന്നു. രാധയെ ഗന്ധര്‍വ എന്നും പറയാറുണ്ട്‌ ,ലക്ഷ്മിയാണ്‌ രാധയായി ജന്മം കൊണ്ടത്‌, രാധ കൃഷ്ണന്റെ പ്രാണപ്രേയസിയാണ്.

അവളെ നാല് വേദങ്ങളും സ്തുതിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മജ്ഞാനം തികഞ്ഞ മഹാർഷിമാര്‍ക്ക് രാധയെ സംബന്ധിക്കുന്ന ഗീതങ്ങള്‍ അറിയാം.

 എന്താണ് രാധക്കിത്ര പ്രധാന്യം?..... പഞ്ചദേവിമാരിൽ അഞ്ചാമത്തെതും, പഞ്ചപ്രമാണങ്ങളുടെയും അധിദേവതയും, പഞ്ചപ്രാണസ്വരൂപിണിയും, പ്രാണങ്ങളെക്കാള്‍ പ്രിയപ്പെട്ടവളും,  പരമസുന്ദരിയും, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും, സര്‍വസൌഭാഗ്യങ്ങളും തികഞ്ഞവളും, ഗൗരവത്തോടുകൂടിയവളും, മാനിനിയും ,

ശ്രീകൃഷ്ണ പരമാത്മാവിന്റെ വാമാംഗാര്‍ധ സ്വരൂപിണിയും,  ഭഗവാനെപ്പോലെതന്നെ തേജസ്സോടും ഗുണത്തോടും കൂടിയവളും,

പരാപര സാരഭൂതയും,  സനാതനയും

പരമാനന്ദസ്വരൂപിണിയും, ധന്യയും, മാന്യയും,

 പൂജ്യയും, ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ രാസക്രീഡയില്‍ അധിദേവിയും,രാസമണ്ഡലത്തില്‍ ഉണ്ടായി രാസമണ്ഡലത്തില്‍ പരിശോഭിക്കുന്ന രാസേശ്വരിയും,രസികയും, രാസാവാസനിവാസിനിയും, ഗോലോകസ്ഥിതയും

ഗോപികാവേഷധാരിണിയും, പരമാനന്ദസ്വരൂപിണിയും, നിര്‍ഗുണയും,

 നിരാകാരയും,നിര്‍ലിപ്തയും, ആത്മസ്വരൂപിണിയും, യാതൊരവസ്ഥാഭേദത്താലും ബാധിക്കപ്പെടാത്തവളും, നിരീഹയും

 നിരഹങ്കാരയും, ഭക്തന്മാര്‍ക്ക് അനുഗ്രഹം കൊടുക്കുന്നവളും, ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരാലും മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരാല്‍ക്കൂടിയും ഈ മാംസചക്ഷുസ്സുകള്‍ കൊണ്ട് കാണപ്പെടുവാന്‍ സാധിക്കാത്തവളും,  എന്നാല്‍ വേദങ്ങളാല്‍ വിധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ധ്യാനങ്ങളനുസരിച്ച് ധ്യാനിച്ചാല്‍ ജ്ഞാനദൃഷ്ടികൊണ്ട് കാണപ്പെടുന്നവളും. അഗ്നിയില്‍പ്പോലും ദഹിക്കാത്ത വസ്ത്രങ്ങള്‍ ധരിച്ചിരിക്കുന്നവളും, കോടി ചന്ദ്രന്റെ പ്രകാശമുള്ളവളും , വരാഹകല്പത്തില്‍ വൃഷഭാനുവിന്റെ പുത്രിയായി അവതരിച്ചവളുമാകുന്നു.,

അക്കാലത്ത് ആ ദേവിയുടെ പാദസ്പര്‍ശം നിമിത്തം ഭാരതഭൂമി പുണ്യവതിയായി. പണ്ട് ബ്രഹ്മാവ് ഈ ദേവിയുടെ പാദസ്പര്‍ശം കാംക്ഷിച്ച് അറുപതിനായിരം വര്‍ഷം തപസ്സുചെയ്യുകയുണ്ടായി.  അക്കാലത്ത് ദേവിയെ സ്വപ്നത്തില്‍പ്പോലും കാണുവാന്‍ സാധിച്ചില്ല. പിന്നെ കരുണാമയിയായ ആ ദേവിതന്നെ വൃന്ദാവനത്തില്‍ ലോകാനുഗ്രഹാര്‍ഥം അവതരിച്ചപ്പോള്‍ അവിടെവച്ചു മാത്രമേ ആ ദേവിയെ എല്ലാവര്‍ക്കും പ്രത്യക്ഷമായി കാണുവാന്‍ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ.

ശ്രീ കൃഷ്ണ പരമാത്മാവിന്റെ ആത്മാവാണ് ശ്രീരാധാദേവി. മൂലപ്രകൃതിയായ രാധാദേവിയിൽ നിന്നാണ് സമസ്ത പ്രപഞ്ചങ്ങളും ഉണ്ടായത്.ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാൻ ആത്മാരാമനാണ് .അതായതു സ്വന്തം ആത്മാവിൽ മാത്രം രമിക്കുന്നവൻ. രാധാദേവിയിൽ നിന്നും ജതമായതാണ് ഈ പ്രപഞ്ചം എന്നതിനാൽ ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാത്തിനോടും ഉള്ള പ്രേമം കൃഷ്ണന്റെ ആത്മരതി തന്നെയാണ്. രാധായല്ലാതെ കണ്ണന് രമിക്കാൻ വേറെ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല. ഇത് തന്നെ കണ്ണന്റെ മഹാരസം . അത് സാദാ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

മഹാരസം അറിയാൻ അനുഭവിക്കാൻ കഠിനമായ സാധനയോ ധ്യാനമോ ഒന്നും വേണ്ട. ഉറവ വറ്റാത്ത , കൊടുക്കും തോറും ഇരട്ടിയായി നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന നിറഞ്ഞ പ്രേമം മാത്രം മതി.

ശ്രീകൃഷ്ണപട്ടറാണിയായ ഗോലോകരാജ്ഞി, രാധിക ,രാധ, കൃഷ്ണന്റെ അര്‍ധാംഗിനിയാണ് , ‘അവള്‍ ഗോലോകറാണിയായ രാധികയാണ്. രാധാ ശബ്ദത്തിന്റെ പ്രഭവം. രമയില്‍നിന്നു രേഫവും ആദി ഗോപികയില്‍ നിന്ന് ‘ആ’കാരവും ‘ധര’യില്‍ നിന്ന് ‘ധ’കാരവും വിരജാ എന്നതില്‍ നിന്ന് ‘ആ’ കാരവും ചേര്‍ന്ന് ‘രാധാ’ എന്ന ശബ്ദവുമുണ്ടായി. ശ്രീകൃഷ്ണ തേജസ്സില്‍ നിന്നുത്ഭവിച്ച ആദിഗോപികമാരായ ലീല, ഭൂമി, ശ്രീ, വിരജാ-ഇവര്‍ ഒന്നായിച്ചേര്‍ന്നതാണ് രാധാ!’ രാധാനാമം സദാ ജപിക്കുന്നവര്‍ക്ക് തങ്ങളുടെ ഏതഭീഷ്ടവും സാധിക്കുമെന്നും ധര്‍മ്മാര്‍ത്ഥകാമമോക്ഷങ്ങളല്ല, ശ്രീകൃഷ്ണസാമീപ്യംപോലും ലഭിക്കും ശ്രീഭഗവാന്റെ അര്‍ദ്ധാംഗിനിയാണ് രാധ! ഒരു അര്‍ദ്ധം രാധയും മറ്റേ അര്‍ദ്ധം കൃഷ്ണനും. ഭാരതീയമായ അര്‍ദ്ധനാരീശ്വരസങ്കല്പത്തിന്റെ മറ്റൊരു കല്പനതന്നെയാണ് രാധാകൃഷ്ണ സങ്കല്പവും. രാധയെകൂടാതെ കൃഷ്ണനോ കൃഷ്ണനെക്കൂടാതെ രാധയോ ഇല്ല! പ്രകൃതി-പുരുഷമേളനമെന്ന സാംഖ്യവീക്ഷണവും ഇതിന് തുണയാകുന്നു. രമ, ആദിഗോപിക, രാധ, വിരജാ എന്നീ സംജ്ഞകളില്‍ നിന്ന് യഥാക്രമം രേഫം, ‘ആ’കാരം, ‘ധ’കാരം, (വീണ്ടും) ‘ആ’ കാരം എന്നിവ ചേര്‍ന്നാണത്രേ, ‘രാധാ’ ശബ്ദം രൂപംകൊണ്ടത്. സര്‍വ്വസ്ത്രീ പ്രകൃതിയേയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതാണ് രാധാ ശബ്ദമെന്ന് ഇതില്‍ നിന്നൂഹിക്കം. രാധ എന്ന പ്രകൃതിയും കൃഷ്ണനെന്ന പുരുഷനും ഗോലോകപതിയില്‍ ഏകീഭവിക്കുന്നു. ബഹുത്വം അഭിന്നമായി ഏകീഭവിച്ചിരിക്കുകയാല്‍ രാധാകൃഷ്ണമൂര്‍ത്തി ഏകവചനമായി. രാധാശബ്ദവും ഭഗവദ്‌വാചിയായിരിക്കുന്നു. 

ഗീതയിലെ നിത്യാനന്ദം

ഓരോ വ്യക്തിക്കും സ്വന്തമായി ഓരോ ധർമ്മം ഉണ്ട് . അത് പ്രവൃത്തിക്ക് അനുസരണമായി മാറിക്കൊണ്ടും ഇരിക്കും.ഒരാളുടെ ധർമ്മം മറ്റൊരാൾക്ക്‌ ധർമ്മം ആയികൊള്ളണമെന്നില്ല . പട്ടാളക്കാരന്റെ ധർമ്മമല്ല ഗൃഹസ്തന്റെ ധർമ്മം. ഗുരുവിന്റെ ധർമ്മമല്ല ശിഷ്യന്റെ ധർമ്മം. ഇപ്രകാരം സ്വധർമ്മം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും.സ്വന്തം തൊഴിൽ ഈശ്വരോപാസനയോടും നിസ്വാർത്ഥമായും ചെയ്യുക. 

ഈശ്വരൻ സ്വർഗ്ഗവാസിയോ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശ്രീകോവിൽ വാസിയോ  മാത്രം അല്ല. അദ്ദേഹം സർവ്വവ്യാപിയും സർവ്വാത്മവും സർവ്വാന്തര്യാമിയുമാണ്.

ലോകത്തിലുള്ള സകല കണ്ണും സകല ചെവിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെതാണ്. സർവ്വ ശരീരങ്ങളിലും വർത്തിക്കുന്നത് അദ്ദേഹമാണ്. ഇങ്ങനെയുള്ള ഈശ്വരൻറെ ആരധനയായിട്ട് സർവ്വകർമ്മവും ആവശ്യം വേണ്ടിവന്നാൽ യുദ്ധവും ചെയ്യാമെന്നാണ് ഗീത പറയുന്നത്.

സ്വന്തം തൊഴിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് സന്യസിക്കുവാൻ ഗീത ഉപദേശിക്കുന്നില്ല. .

ജാതിസ്പർധയോ അയിത്തമോ പുലർത്താൻ ഗീത ഉപദേശിക്കുന്നില്ല. 

ഗീത പഠിച്ചതുകൊണ്ട് ഒരു തൊഴിലാളിയും സന്യസിയാകില്ല. 

മറിച്ച് ആ വ്യക്തി സ്വന്തം തൊഴിലിൽ ആത്മാർഥത പുലർത്തി സമൂഹത്തോടുള്ള കടമ നിർവ്വഹിക്കുകയേയുള്ളു. 

ലോകത്ത് ഇന്ന് കാണുന്ന സാമ്പത്തിക അസമത്ത്വത്തിനും ചൂഷണത്തിനും എതിരായുള്ള ഫലപ്രദമായുള്ള ക്രിയാമർഗ്ഗം ഗീത.കാട്ടിത്തരുന്നു യജ്ഞശിഷ്ഠത്തിനും ദാനത്തിനും ഗീത വളരെ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.യജ്ഞം എന്നാൽ ത്യാഗം എന്നർത്ഥം. ധനം സമ്പാദിക്കുന്നത്. സമ്പാതിക്കുന്നവന്റെ ഭോഗസുഃഖത്തിനല്ല മറിച്ച് ദീനനും രോഗിക്കും ദരിദ്രനും സേവനം ചെയ്യാൻ വേണ്ടിയായിരിക്കണമെന്ന് .ഗീത നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു ചുരുക്കത്തിൽ ഗീതാ സന്ദേശത്തെ ഇങ്ങനെ സംഗ്രഹിക്കാം. 'ഒരുവന്റെ പ്രവൃത്തിരംഗം എന്തുതന്നെയായിക്കൊള്ളട്ടെ, അവൻ ചെയുന്ന സകല കർമ്മവും ഈശ്വരാര്പ്പണമായി, നിഷ്ക്കാമമായി, നിസ്വാർത്ഥമായി ചെയ്യുക. സർവ്വവ്യാപിയും വിരാട്  രൂപിയുമായ സർവ്വേശ്വരന്റെ ആരാധനയായിരിക്കണം അവന്റെ എല്ലാ കർമ്മവും'.ബഹുജനഹിതായ ബഹുജനസുഖായ എന്നായിരിക്കണം അവന്റെ മുദ്രാവാക്യം. അപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സ് രാഗദ്വേഷ വിമുക്തമാകും.ശുദ്ധമായ മനസ്സുകൊണ്ട് ഈശ്വരനെ സാക്ഷാത്കരിക്കാം.സാക്ഷാത്കാരം കൊണ്ട് നിത്യാനന്ദം എന്ന ജീവിത ലക്ഷ്യം നേടാം.

ഗീതോപദേശം സ്വജീവിതത്തിൽ പ്രായോഗികമാക്കുവാൻ ശ്രമിക്കുക.നമുക്ക് ചുറ്റും കാണുന്ന ദോഷങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം അത് മാത്രമാണ്.

സർവ്വതിനേയും സമത്വഭാവേന വീക്ഷിക്കുക! 

സർവ്വഭൂതങ്ങളിലും ഈശ്വരനെ ദർശിക്കുക! 

ലോകത്ത് ശാന്തിയും സമാധാനവും തനിയെ വരും

നിങ്ങളുടെ ജീവരഥം തെളിക്കാൻ പാർത്ഥസാരഥിയായ ഭഗവാനെ തന്നെ ചുമതലപ്പെടുത്തുക, ശരണം പ്രാപിക്കുക

ഹരി ഓം